رامايانا فالميكي · السارغا 2.72
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.72.1
अपश्यम्स् तु ततः तत्र पितरम् पितुर् आलये ।
जगाम भरतः द्रष्टुम् मातरम् मातुर् आलये ॥ २.७२.१ ॥
هناك رأى بهرتا أباه في دار الأب أولًا، ثم ذهب ليرى أمه في دار الأم.
2.72.2
अनुप्राप्तम् तु तम् दृष्ट्वा कैकेयी प्रोषितम् सुतम् ।
उत्पपात तदा हृष्टा त्यक्त्वा सौवर्ण मानसम् ॥ २.७२.२ ॥
لما رأت ابنها العائد من المنفى قادمًا، نهضت كيكيي فرحةً على الفور، تاركةً مقعدها الذهبي.
2.72.3
स प्रविश्य एव धर्म आत्मा स्व गृहम् श्री विवर्जितम् ।
भरतः प्रेक्ष्य जग्राह जनन्याः चरणौ शुभौ ॥ २.७२.३ ॥
دخل بهرتا، ذو النفس الصالحة، بيته الذي فقد بهاءه، فرأى أمه وأمسك قدميها الميمونتين.
2.72.4
सा तम् मूर्ध्नि समुपाघ्राय परिष्वज्य यशस्विनम् ।
अङ्के भरतम् आरोप्य प्रष्टुम् समुपचक्रमे ॥ २.७२.४ ॥
شمّت رأس بهرتا المجيد، واحتضنته، وأجلسته في حجرها، وشرعت تسأله.
2.72.5
अद्य ते कतिचित् रात्र्यः च्युतस्य आर्यक वेश्मनः ।
अपि न अध्व श्रमः शीघ्रम् रथेन आपततः तव ॥ २.७२.५ ॥
لم تمضِ على رحيلك من بيت جدك لأمك إلا ليالٍ قليلة؛ أما أصابك تعب الطريق، وقد أتيت مسرعًا بالعربة؟
2.72.6
आर्यकः ते सुकुशलो युधा जिन् मातुलः तव ।
प्रवासाच् च सुखम् पुत्र सर्वम् मे वक्तुम् अर्हसि ॥ २.७२.६ ॥
جدك بخير، وخالك يُدهاجित بخير أيضًا. يا بني، ينبغي أن تخبرني بكل الأخبار الطيبة عن رحلتك.
2.72.7
एवम् पृष्ठः तु कैकेय्या प्रियम् पार्थिव नन्दनः ।
आचष्ट भरतः सर्वम् मात्रे राजीव लोचनः ॥ २.७२.७ ॥
فلما سألته كايكيي هكذا، أخبر بهاراتا، ابن الملك ذو العينين كاللوتس، أمّه بكل الأخبار السارة.
2.72.8
अद्य मे सप्तमी रात्रिः च्युतस्य आर्यक वेश्मनः ।
अम्बायाः कुशली तातः युधाजिन् मातुलः च मे ॥ २.७२.८ ॥
اليوم هي الليلة السابعة منذ أن غادرتُ دار جدّي النبيل. أمّي بخير، وأبي بخير، وخالي يُدهاجيت بخير.
2.72.9
यन् मे धनम् च रत्नम् च ददौ राजा परम् तपः ।
परिश्रान्तम् पथि अभवत् ततः अहम् पूर्वम् आगतः ॥ २.७२.९ ॥
أرهقني في الطريق المال والجواهر التي أعطاني إياها الملك، فلهذا جئتُ متقدّمًا.
2.72.10
राज वाल्य हरैः दूतैः त्वर्यमाणो अहम् आगतः ।
यद् अहम् प्रष्टुम् इच्चामि तत् अम्बा वक्तुम् अर्हसि ॥ २.७२.१० ॥
لقد جئتُ مسرعًا بتعجيل من رسل الملك السريعين. وما أريد أن أسأل عنه، يا أمّاه، فعليكِ أن تخبريني به.
2.72.11
शून्यो अयम् शयनीयः ते पर्यन्को हेम भूषितः ।
न च अयम् इक्ष्वाकु जनः प्रहृष्टः प्रतिभाति मे ॥ २.७२.११ ॥
هذا السرير المزيّن بالذهب خاوٍ، وأهل إيكشواكو لا يبدون لي مبتهجين.
2.72.12
राजा भवति भूयिष्ठ्गम् इह अम्बाया निवेशने ।
तम् अहम् न अद्य पश्यामि द्रष्टुम् इच्चन्न् इह आगतः ॥ २.७२.१२ ॥
يكون الملك في الغالب هنا في دار أمّي؛ ولكنني لا أراه اليوم، وقد جئتُ راغبًا في رؤيته.
2.72.13
पितुर् ग्रहीष्ये चरणौ तम् मम आख्याहि पृच्चतः ।
आहोस्विद् अम्ब ज्येष्ठायाः कौसल्याया निवेशने ॥ २.७२.१३ ॥
سأمسك بقدمي أبي. يا أمي، أخبريني أنا السائل: أم أنه في مسكن أمي الكبرى كاوشلya؟
2.72.14
तम् प्रत्युवाच कैकेयी प्रियवद् घोरम् अप्रियम् ।
अजानन्तम् प्रजानन्ती राज्य लोभेन मोहिता ॥ २.७२.१४ ॥
أجابته كايكيي كمن يرضي، لكن مروّعًا ومؤلمًا، مُضلَّلةً بطمع المُلك، عالمةً وهي تكلّم من لا يعلم.
2.72.15
या गतिः सर्व भूतानाम् ताम् गतिम् ते पिता गतः ।
राजा महात्मा तेजस्वी यायजूकः सताम् गतिः ॥ २.७२.१५ ॥
إلى المصير الذي تبلغه جميع الكائنات مضى أبوك: الملك، العظيم النفس، المتألّق، المقرّب للقرابين، ملجأ الأخيار.
2.72.16
तत् श्रुत्वा भरतः वाक्यम् धर्म अभिजनवान् शुचिः ।
पपात सहसा भूमौ पितृ शोक बल अर्दितः ॥ २.७२.१६ ॥
لما سمع بهارتا تلك الكلمات — الصالح، الكريم المولد، الطاهر — سقط فجأة على الأرض، مقهورًا بقوة الحزن على أبيه.
2.72.17
हा हातोऽस्मीति कृपणाम् दीनाम् वाचमुदीरयन् ।
निपपात महाबाहुर्बाहु विक्षिप्य वीर्यवान् ॥ २.७२.१७ ॥
"آه! آه! لقد هلكت!" قائلاً كلامًا بائسًا حزينًا، سقط الشديد الذراعين الشجاع بهارتا، ملقيًا بذراعيه.
2.72.18
ततः शोकेन सम्वीतः पितुर् मरण दुह्खितः ।
विललाप महा तेजा भ्रान्त आकुलित चेतनः ॥ २.७२.१८ ॥
ثم أخذ بهارتا، العظيم البهاء، المغمور بالحزن، المكلوم بموت أبيه، المضطرب الفكر الحائر، ينتحب.
2.72.19
एतत् सुरुचिरम् भाति पितुर् मे शयनम् पुरा ।
शशिनेवामलम् रात्रौ गगनम् तोयदात्यये ॥ २.७२.१९ ॥
ما أجمل ما كان يبدو فراش أبي هذا فيما مضى، كالسماء الصافية ليلاً تضيئها القمر بعد انقضاء أيام المطر.
2.72.20
तत् इदम् न विभाति अद्य विहीनम् तेन धीमता ।
व्योमेव श्शिना हीनमप्भुष्क इव सागरः ॥ २.७२.२० ॥
وقد فقد ذلك الأب الحكيم، فلا يزهو اليوم كما كان؛ إنه كالسماء بلا قمر، أو كالبحر الذي جفّ ماؤه.
2.72.21
बाष्पमुत्सृज्य कण्ठे स्वात्मना परिपीडितः ।
आच्चाद्य वदनम् श्रीमद्वस्त्रेण जयताम् वरः ॥ २.७२.२१ ॥
فأفضل المنتصرين، وقد تفجّرت الدموع في حلقه فأوجعته في أعماقه، غطّى وجهه المهيب بثوب.
2.72.22
तम् आर्तम् देव सम्काशम् समीक्ष्य पतितम् भुवि ।
निकृत्तमिव सालस्य स्कन्धम् परशुना वने ॥ २.७२.२२ ॥
فلما رآه المتألم، المماثل للإله، ساقطًا على الأرض كجذع شجرة السال قطعته الفأس في الغابة.
2.72.23
मत्तमातङ्गसम्काशम् चन्द्रार्कसदृशम् भुवः ।
उत्थापयित्वा शोक आर्तम् वचनम् च इदम् अब्रवीत् ॥ २.७२.२३ ॥
فرفعه من الأرض، وكان كالفيل الهائج وكالشمس والقمر، وهو مكروب من الحزن، ثم قال هذه الكلمات.
2.72.24
उत्तिष्ठ उत्तिष्ठ किम् शेषे राज पुत्र महा यशः ।
त्वद् विधा न हि शोचन्ति सन्तः सदसि सम्मताः ॥ २.७२.२४ ॥
قم، قم! أيها الأمير عظيم الشهرة، لماذا تضطجع؟ فالأخيار مثلك، المكرّمون في المجالس، لا يحزنون.
2.72.25
दानयज्ञाधिकारा हि शीलश्रुतिवचोनुगा ।
बुद्धिस्ते बुद्धिसम्पन्न प्रभेवार्कस्य मन्दिरे ॥ २.७२.२५ ॥
عقلُكِ، المؤهَّل للعطاء والقربان، المتّبع للسلوك الحسن والعلم والكلام، يا ذات الفطنة، كضياء في مسكن الشمس.
2.72.26
स रुदत्या चिरम् कालम् भूमौ विपरिवृत्य च ।
जननीम् प्रत्युवाच इदम् शोकैः बहुभिर् आवृतः ॥ २.७२.२६ ॥
بكى زمناً طويلاً، وتقلّب على الأرض، وقد غمرته أحزان كثيرة، ثم قال لأمه هذه الكلمات.
2.72.28
अभिषेक्ष्यति रामम् तु राजा यज्ञम् नु यक्ष्यति ।
तत् इदम् हि अन्यथा भूतम् व्यवदीर्णम् मनो मम ।
पितरम् यो न पश्यामि नित्यम् प्रिय हिते रतम् ॥ २.७२.२८ ॥
سيُتوِّج الملكُ راماً، وسيقيم القربان بلا ريب؛ ولكن الأمر انقلب على غير ذلك، وقد تمزّق قلبي، إذ لا أرى أبي، الذي كان دائماً منشغلاً بخير أحبّائه.
2.72.29
अम्ब केन अत्यगात् राजा व्याधिना मय्य् अनागते ।
धन्या राम आदयः सर्वे यैः पिता सम्स्कृतः स्वयम् ॥ २.७२.२९ ॥
يا أمّاه، بأيّ مرض مضى الملك قبل أن أحضر؟ مبارك راما وسائر من أكرموا أباهم بالطقوس الجنائزية بأيديهم.
2.72.30
न नूनम् माम् महा राजः प्राप्तम् जानाति कीर्तिमान् ।
उपजिघ्रेद्द् हि माम् मूर्ध्नि तातः सम्नम्य सत्वरम् ॥ २.७२.३० ॥
لا شكّ أنّ الملك العظيم المشهور لا يعلم بوصولي؛ ولو علم لانحنى أبي على الفور وشمّ رأسي.
2.72.31
क्व स पाणिः सुख स्पर्शः तातस्य अक्लिष्ट कर्मणः ।
येन माम् रजसा ध्वस्तम् अभीक्ष्णम् परिमार्जति ॥ २.७२.३१ ॥
أين تلك اليد لأبي، لطيفة اللمس، سهلة الأعمال، التي كانت تمسح عني مراراً وأنا ملطّخ بالغبار؟
2.72.32
यो मे भ्राता पिता बन्धुर् यस्य दासो अस्मि धीमतः ।
तस्य माम् शीघ्रम् आख्याहि रामस्य अक्लिष्ट कर्मणः ॥ २.७२.३२ ॥
من هو أخي وأبي وقريبي، الذي أنا عبد له، أخبرني سريعاً عن ذلك الحكيم راما، صاحب الأفعال التي لا تكل.
2.72.33
पिता हि भवति ज्येष्ठो धर्मम् आर्यस्य जानतः ।
तस्य पादौ ग्रहीष्यामि स हि इदानीम् गतिर् मम ॥ २.७२.३३ ॥
فالأب هو الأكبر عند الآري العارف بالدهرما. سأمسك قدميه، فهو الآن ملجئي.
2.72.34
धर्मविद्धर्मनित्यश्च सत्यसन्धो दृढव्रतः ।
आर्ये किम् अब्रवीद् राजा पिता मे सत्य विक्रमः ॥ २.७२.३४ ॥
ماذا قال والدي الملك، العارف بالدهرما، الثابت في الدهرما، الوفي بالعهد، الشديد العزم، الشجاع بالصدق، للآري؟
2.72.36
पश्चिमम् साधु सम्देशम् इच्चामि श्रोतुम् आत्मनः ।
राम इति राजा विलपन् हा सीते लक्ष्मण इति च ।
स महात्मा परम् लोकम् गतः गतिमताम् वरः ॥ २.७२.३६ ॥
أود أن أسمع رسالته الأخيرة الطيبة. وهو يندب قائلاً: «آه راما، آه سيتا، آه لاكشمانا»، مضى ذلك العظيم، أفضل ذوي الغايات، إلى العالم الأعلى.
2.72.37
इमाम् तु पश्चिमाम् वाचम् व्याजहार पिता तव ।
काल धर्म परिक्षिप्तः पाशैः इव महा गजः ॥ २.७२.३७ ॥
قال أبوك هذه الكلمة الأخيرة، كفيلٍ عظيم علق في الأشراك، محاصراً بالزمن والدهرما.
2.72.38
सिद्ध अर्थाः तु नरा रामम् आगतम् सीतया सह ।
लक्ष्मणम् च महा बाहुम् द्रक्ष्यन्ति पुनर् आगतम् ॥ २.७२.३८ ॥
سيرى الناس الذين تحققت غاياتهم راما عائداً مع سيتا، وكذلك لاكشمانا ذا الذراعين القويتين، عائدين من جديد.
2.72.39
तत् श्रुत्वा विषसाद एव द्वितीया प्रिय शम्सनात् ।
विषण्ण वदनो भूत्वा भूयः पप्रच्च मातरम् ॥ २.७२.३९ ॥
ولما سمعت ذلك غرقت الملكة الثانية في الحزن لمجرد إخبارها بالخبر السار، فسألت أمها مرة أخرى وقد اكفهر وجهها.
2.72.40
क्व च इदानीम् स धर्म आत्मा कौसल्य आनन्द वर्धनः ।
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा सीतया च समम् गतः ॥ २.७२.४० ॥
أين ذهب الآن ذلك الرجل الصالح، مُزيد فرح كاوسليا، مع أخيه لاكشمانا ومع سيتا؟
2.72.41
तथा पृष्टा यथा तत्त्वम् आख्यातुम् उपचक्रमे ।
माता अस्य युगपद् वाक्यम् विप्रियम् प्रिय शन्कया ॥ २.७२.४१ ॥
ولما سُئلت هكذا، شرعت الأم تقول الحقيقة؛ ومن خوفها على ابنها الحبيب نطقت في آنٍ واحد بكلمات غير مستحبة.
2.72.42
स हि राज सुतः पुत्र चीर वासा महा वनम् ।
दण्डकान् सह वैदेह्या लक्ष्मण अनुचरः गतः ॥ २.७२.४२ ॥
ذلك الأمير، ابنك، لابسًا ثياب اللحاء، تابعًا للاكشمانا، قد مضى مع فيديهي سيتا إلى الغابة الكبرى، دانداكا.
2.72.43
तत् श्रुत्वा भरतः त्रस्तः भ्रातुः चारित्र शन्कया ।
स्वस्य वम्शस्य माहात्म्यात् प्रष्टुम् समुपचक्रमे ॥ २.७२.४३ ॥
ولما سمع بharata ذلك ارتاع؛ من الشك في سلوك أخيه، ومراعاةً لعظمة نسله، أخذ يسأل.
2.72.44
कच्चिन् न ब्राह्मण वधम् हृतम् रामेण कस्यचित् ।
कच्चिन् न आढ्यो दरिद्रः वा तेन अपापो विहिम्सितः ॥ २.७२.४४ ॥
ألم يقتل راما أحدًا من البراهمة؟ وهل لم يؤذِ بريئًا، غنيًا كان أو فقيرًا؟
2.72.45
कच्चिन् न पर दारान् वा राज पुत्रः अभिमन्यते ।
कस्मात् स दण्डक अरण्ये भ्रूणहा इव विवासितः ॥ २.७२.४५ ॥
هل اشتهى ابن الملك نساء الآخرين؟ وإلا فلماذا نُفي إلى غابة دانداكا كقاتل جنين؟
2.72.46
अथ अस्य चपला माता तत् स्व कर्म यथा तथम् ।
तेन एव स्त्री स्वभावेन व्याहर्तुम् उपचक्रमे ॥ २.७२.४६ ॥
فشرعت أمه المتقلبة، معترفةً بفعلها كما كان حقاً، تتكلم على طبيعة النساء.
2.72.47
एवमुक्ता तु कैकेयी भरतेन महात्मना ।
उवाच वचनम् हृष्टा मूढा पण्डितमानिनी ॥ २.७२.४७ ॥
فلما قال ذلك المهاتما بهاراتا، تكلمت كايكيي، المسرورة، الحمقاء التي تحسب نفسها عالمة، بهذا القول.
2.72.48
न ब्राह्मण धनम् किम्चिद्द् हृतम् रामेण कस्यचित् ।
कश्चिन् न आढ्यो दरिद्रः वा तेन अपापो विहिम्सितः ॥ २.७२.४८ ॥
لم يأخذ راما مال أي برهمي، ولم يؤذِ أي شخص بريء، غنياً كان أو فقيراً.
2.72.49
न रामः पर दारामः च चक्षुर्भ्याम् अपि पश्यति ।
मया तु पुत्र श्रुत्वा एव रामस्य एव अभिषेचनम् ॥ २.७२.४९ ॥
راما لا يرفع عينيه حتى لينظر إلى نساء الآخرين. ولكن يا بني، ما إن سمعت بتتويج راما حتى—
2.72.50
याचितः ते पिता राज्यम् रामस्य च विवासनम् ।
स स्व वृत्तिम् समास्थाय पिता ते तत् तथा अकरोत् ॥ २.७२.५० ॥
طُلب من أبيك المملكة ونفي راما، فتمسك بوعده وفعل ذلك تماماً.
2.72.51
रामः च सह सौमित्रिः प्रेषितः सह सीतया ।
तम् अपश्यन् प्रियम् पुत्रम् मही पालो महा यशाः ॥ २.७२.५१ ॥
أُرسل راما وسوميتري (لاكشمانا) مع سيتا. ولم يرَ ابنه الحبيب، حامي الأرض ذو الشهرة العظيمة…
2.72.52
पुत्र शोक परिद्यूनः पन्चत्वम् उपपेदिवान् ।
त्वया तु इदानीम् धर्मज्ञ राजत्वम् अवलम्ब्यताम् ॥ २.७२.५२ ॥
وقد أنهكه الحزن على ابنه، فبلغ الموت. أيها العالم بالدهرما، فلتتولَّ أنت الملك الآن.
2.72.53
त्वत् कृते हि मया सर्वम् इदम् एवम् विधम् कृतम् ।
मा शोकम् मा च सम्तापम् धैर्यमाश्रय पुत्रक ॥ २.७२.५३ ॥
فمن أجلك حقًا فعلتُ كل هذا على هذا النحو. لا تحزن، ولا تتألم يا بني؛ التجئ إلى الثبات.
2.72.54
त्वदधीना हि नगरी राज्यम् चैतदनामयम् ।
तत् पुत्र शीघ्रम् विधिना विधिज्ञैः ।
वसिष्ठ मुख्यैः सहितः द्विज इन्द्रैः ।
सम्काल्य राजानम् अदीन सत्त्वम् ।
आत्मानम् उर्व्याम् अभिषेचयस्व ॥ २.७२.५४ ॥
فتحت سلطانك وحده تكون هذه المدينة وهذه المملكة في أمان. فلذلك يا بني، فليُعدّ الملك بسرعة وفق الشرع، بمشورة العارفين بالطقوس وكبار البراهمة على رأسهم فاشيشتا، ولتُتوَّج أنت على الأرض.