蚁垤《罗摩衍那》 · 篇 2.72
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.72.1
अपश्यम्स् तु ततः तत्र पितरम् पितुर् आलये ।
जगाम भरतः द्रष्टुम् मातरम् मातुर् आलये ॥ २.७२.१ ॥
婆罗多先在父亲的宫中见到了父亲，然后前往母亲的宫中去见母亲。
2.72.2
अनुप्राप्तम् तु तम् दृष्ट्वा कैकेयी प्रोषितम् सुतम् ।
उत्पपात तदा हृष्टा त्यक्त्वा सौवर्ण मानसम् ॥ २.७२.२ ॥
凯刻伊见到流亡归来的儿子到来，欣喜地立即起身，离开了金色的座位。
2.72.3
स प्रविश्य एव धर्म आत्मा स्व गृहम् श्री विवर्जितम् ।
भरतः प्रेक्ष्य जग्राह जनन्याः चरणौ शुभौ ॥ २.७२.३ ॥
正义的婆罗多走进失去光彩的自家宫室，见到母亲，便握住了她那吉祥的双足。
2.72.4
सा तम् मूर्ध्नि समुपाघ्राय परिष्वज्य यशस्विनम् ।
अङ्के भरतम् आरोप्य प्रष्टुम् समुपचक्रमे ॥ २.७२.४ ॥
她嗅了嗅荣耀的婆罗多的头，拥抱他，让他坐在膝上，然后开始询问。
2.72.5
अद्य ते कतिचित् रात्र्यः च्युतस्य आर्यक वेश्मनः ।
अपि न अध्व श्रमः शीघ्रम् रथेन आपततः तव ॥ २.७२.५ ॥
你离开外祖父家只过了几个夜晚；你乘车急速赶来，难道路途的疲劳没有困扰你吗？
2.72.6
आर्यकः ते सुकुशलो युधा जिन् मातुलः तव ।
प्रवासाच् च सुखम् पुत्र सर्वम् मे वक्तुम् अर्हसि ॥ २.७२.६ ॥
你的外祖父安好，你的舅舅尤达吉特也安好。孩子，你应当把旅途中一切平安的消息都告诉我。
2.72.7
एवम् पृष्ठः तु कैकेय्या प्रियम् पार्थिव नन्दनः ।
आचष्ट भरतः सर्वम् मात्रे राजीव लोचनः ॥ २.७२.७ ॥
凯刻伊如此询问，王子、莲花眼的婆罗多便将所有喜讯告诉了母亲。
2.72.8
अद्य मे सप्तमी रात्रिः च्युतस्य आर्यक वेश्मनः ।
अम्बायाः कुशली तातः युधाजिन् मातुलः च मे ॥ २.७२.८ ॥
自离开尊贵的外祖父的府邸，今天已是第七个夜晚。母亲安好，父亲安好，我的舅舅尤达吉特也安好。
2.72.9
यन् मे धनम् च रत्नम् च ददौ राजा परम् तपः ।
परिश्रान्तम् पथि अभवत् ततः अहम् पूर्वम् आगतः ॥ २.७२.९ ॥
国王赐予我的财物和珍宝使我在路上疲惫，所以我先行到达了。
2.72.10
राज वाल्य हरैः दूतैः त्वर्यमाणो अहम् आगतः ।
यद् अहम् प्रष्टुम् इच्चामि तत् अम्बा वक्तुम् अर्हसि ॥ २.७२.१० ॥
在国王迅捷使者的催促下，我赶来了。我想问的，母亲，您应当告诉我。
2.72.11
शून्यो अयम् शयनीयः ते पर्यन्को हेम भूषितः ।
न च अयम् इक्ष्वाकु जनः प्रहृष्टः प्रतिभाति मे ॥ २.७२.११ ॥
你那镶金的卧榻空空如也，而伊克瓦库的百姓在我看来也不见欢欣。
2.72.12
राजा भवति भूयिष्ठ्गम् इह अम्बाया निवेशने ।
तम् अहम् न अद्य पश्यामि द्रष्टुम् इच्चन्न् इह आगतः ॥ २.७२.१२ ॥
国王大多在此，在母亲的府中；但今天我却见不到他，我正是为了见他而来。
2.72.13
पितुर् ग्रहीष्ये चरणौ तम् मम आख्याहि पृच्चतः ।
आहोस्विद् अम्ब ज्येष्ठायाः कौसल्याया निवेशने ॥ २.७२.१३ ॥
我将抱住父亲的双脚。母亲，请告诉我这个询问者：或者他在长母考舍厘雅的住处吗？
2.72.14
तम् प्रत्युवाच कैकेयी प्रियवद् घोरम् अप्रियम् ।
अजानन्तम् प्रजानन्ती राज्य लोभेन मोहिता ॥ २.७२.१४ ॥
凯盖伊回答他，仿佛令人愉悦，却可怕而令人不快，被王国的贪欲所迷惑，明知却对不知者说。
2.72.15
या गतिः सर्व भूतानाम् ताम् गतिम् ते पिता गतः ।
राजा महात्मा तेजस्वी यायजूकः सताम् गतिः ॥ २.७२.१५ ॥
你父亲已去往众生所去的那归宿：那位君王，大德、光耀、行祭者、善人的依归。
2.72.16
तत् श्रुत्वा भरतः वाक्यम् धर्म अभिजनवान् शुचिः ।
पपात सहसा भूमौ पितृ शोक बल अर्दितः ॥ २.७२.१६ ॥
婆罗多听到这话，他正直、出身高贵、清净，忽然倒在地上，被对父亲的悲痛之力所压垮。
2.72.17
हा हातोऽस्मीति कृपणाम् दीनाम् वाचमुदीरयन् ।
निपपात महाबाहुर्बाहु विक्षिप्य वीर्यवान् ॥ २.७२.१७ ॥
"哎呀！哎呀！我完了！"婆罗多说出这样可怜而凄惨的话，那大臂、勇猛的人伸开双臂倒下了。
2.72.18
ततः शोकेन सम्वीतः पितुर् मरण दुह्खितः ।
विललाप महा तेजा भ्रान्त आकुलित चेतनः ॥ २.७२.१८ ॥
于是婆罗多被悲痛所包围，因父亲之死而伤痛，这位大光辉者心神迷乱、慌乱，开始哀哭。
2.72.19
एतत् सुरुचिरम् भाति पितुर् मे शयनम् पुरा ।
शशिनेवामलम् रात्रौ गगनम् तोयदात्यये ॥ २.७२.१९ ॥
往昔，雨季过后的夜晚，我父亲的这张华美床榻，就如同被月光照耀的清澈天空，何等明丽。
2.72.20
तत् इदम् न विभाति अद्य विहीनम् तेन धीमता ।
व्योमेव श्शिना हीनमप्भुष्क इव सागरः ॥ २.७२.२० ॥
失去那位智慧的父亲，如今它已不再如往昔那般光彩，犹如失去月亮的天空，或干涸的大海。
2.72.21
बाष्पमुत्सृज्य कण्ठे स्वात्मना परिपीडितः ।
आच्चाद्य वदनम् श्रीमद्वस्त्रेण जयताम् वरः ॥ २.७२.२१ ॥
这位胜利者中的翘楚，眼泪涌上喉咙，自己深感痛苦，便用一块布遮住了他那威严的面容。
2.72.22
तम् आर्तम् देव सम्काशम् समीक्ष्य पतितम् भुवि ।
निकृत्तमिव सालस्य स्कन्धम् परशुना वने ॥ २.७२.२२ ॥
看见那位如同神明的悲伤之人倒卧在地，宛如森林中被斧头砍倒的娑罗树干。
2.72.23
मत्तमातङ्गसम्काशम् चन्द्रार्कसदृशम् भुवः ।
उत्थापयित्वा शोक आर्तम् वचनम् च इदम् अब्रवीत् ॥ २.७२.२३ ॥
他将这位如同发情的大象、如同日月的人从地上扶起，这位为悲伤所苦的人，于是说出了这些话。
2.72.24
उत्तिष्ठ उत्तिष्ठ किम् शेषे राज पुत्र महा यशः ।
त्वद् विधा न हि शोचन्ति सन्तः सदसि सम्मताः ॥ २.७२.२४ ॥
起来吧，起来吧！声名显赫的王子，你为何躺卧不起？像你这样在朝会上受人敬重的贤人，是不会如此悲伤的。
2.72.25
दानयज्ञाधिकारा हि शीलश्रुतिवचोनुगा ।
बुद्धिस्ते बुद्धिसम्पन्न प्रभेवार्कस्य मन्दिरे ॥ २.७२.२५ ॥
你的智慧，有资格行布施与祭祀，遵循德行、圣典与言语，哦，有智慧的人，如同太阳宫中的光辉。
2.72.26
स रुदत्या चिरम् कालम् भूमौ विपरिवृत्य च ।
जननीम् प्रत्युवाच इदम् शोकैः बहुभिर् आवृतः ॥ २.७२.२६ ॥
他痛哭良久，在地上翻滚，被诸多悲痛所笼罩，对母亲说了这番话。
2.72.28
अभिषेक्ष्यति रामम् तु राजा यज्ञम् नु यक्ष्यति ।
तत् इदम् हि अन्यथा भूतम् व्यवदीर्णम् मनो मम ।
पितरम् यो न पश्यामि नित्यम् प्रिय हिते रतम् ॥ २.७२.२८ ॥
国王将为罗摩行灌顶之礼，也必定会举行祭祀；然而事情却变得不同了，我的心碎裂了，因为我看不到我的父亲，他总是致力于亲人的福祉。
2.72.29
अम्ब केन अत्यगात् राजा व्याधिना मय्य् अनागते ।
धन्या राम आदयः सर्वे यैः पिता सम्स्कृतः स्वयम् ॥ २.७२.२९ ॥
母亲，国王是因何疾病在我未到之前离世的？罗摩等人都是有福之人，是他们亲自为父亲举行了丧葬之礼。
2.72.30
न नूनम् माम् महा राजः प्राप्तम् जानाति कीर्तिमान् ।
उपजिघ्रेद्द् हि माम् मूर्ध्नि तातः सम्नम्य सत्वरम् ॥ २.७२.३० ॥
伟大而有名望的国王必定不知道我已到来；若知道，父亲定会俯身，立刻嗅一嗅我的头。
2.72.31
क्व स पाणिः सुख स्पर्शः तातस्य अक्लिष्ट कर्मणः ।
येन माम् रजसा ध्वस्तम् अभीक्ष्णम् परिमार्जति ॥ २.७२.३१ ॥
父亲那双触感温柔、做事毫不费力的手在哪里呢？我沾满尘土时，它总是一次又一次地为我拂拭。
2.72.32
यो मे भ्राता पिता बन्धुर् यस्य दासो अस्मि धीमतः ।
तस्य माम् शीघ्रम् आख्याहि रामस्य अक्लिष्ट कर्मणः ॥ २.७२.३२ ॥
我的兄长、父亲与亲族，我所侍奉的那位智者，请速告诉我关于那位行事不疲的罗摩之事。
2.72.33
पिता हि भवति ज्येष्ठो धर्मम् आर्यस्य जानतः ।
तस्य पादौ ग्रहीष्यामि स हि इदानीम् गतिर् मम ॥ २.७२.३३ ॥
对于知晓法的高贵之人，父亲便是长者。我将抓住他的双足；因为他如今便是我的依靠。
2.72.34
धर्मविद्धर्मनित्यश्च सत्यसन्धो दृढव्रतः ।
आर्ये किम् अब्रवीद् राजा पिता मे सत्य विक्रमः ॥ २.७२.३४ ॥
我的父王——知法、常守法、守信坚定、誓愿坚固、以真实为勇者——对那位高贵之人说了什么？
2.72.36
पश्चिमम् साधु सम्देशम् इच्चामि श्रोतुम् आत्मनः ।
राम इति राजा विलपन् हा सीते लक्ष्मण इति च ।
स महात्मा परम् लोकम् गतः गतिमताम् वरः ॥ २.७२.३६ ॥
我愿听闻他最后的善言。那位大德之人、有志者中最优秀的，一边哀叹“罗摩啊、悉多啊、罗什曼那啊”，一边前往了至上的世界。
2.72.37
इमाम् तु पश्चिमाम् वाचम् व्याजहार पिता तव ।
काल धर्म परिक्षिप्तः पाशैः इव महा गजः ॥ २.७२.३७ ॥
你的父亲说出了这最后的话，如同大象被绳套所缚，被时间与法所围困。
2.72.38
सिद्ध अर्थाः तु नरा रामम् आगतम् सीतया सह ।
लक्ष्मणम् च महा बाहुम् द्रक्ष्यन्ति पुनर् आगतम् ॥ २.७२.३८ ॥
愿望已成的人们将会看到罗摩与悉多一同归来，也将看到大臂的罗什曼那再次归来。
2.72.39
तत् श्रुत्वा विषसाद एव द्वितीया प्रिय शम्सनात् ।
विषण्ण वदनो भूत्वा भूयः पप्रच्च मातरम् ॥ २.७२.३९ ॥
第二位王后听后，仅因听到这喜讯便陷入忧伤；她面容黯淡，又向母亲询问。
2.72.40
क्व च इदानीम् स धर्म आत्मा कौसल्य आनन्द वर्धनः ।
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा सीतया च समम् गतः ॥ २.७२.४० ॥
那位使考萨雅喜悦增长的正直之人，与兄弟罗什曼那及悉多一同，如今去了何处？
2.72.41
तथा पृष्टा यथा तत्त्वम् आख्यातुम् उपचक्रमे ।
माता अस्य युगपद् वाक्यम् विप्रियम् प्रिय शन्कया ॥ २.७२.४१ ॥
被如此询问后，母亲开始说出真相；出于对爱子的担忧，她一时间说出了令人不悦的话语。
2.72.42
स हि राज सुतः पुत्र चीर वासा महा वनम् ।
दण्डकान् सह वैदेह्या लक्ष्मण अनुचरः गतः ॥ २.७२.४२ ॥
那位王子，你的儿子，身穿树皮衣，跟随罗什曼那，与毗提诃公主悉多一同，前往大森林檀陀迦。
2.72.43
तत् श्रुत्वा भरतः त्रस्तः भ्रातुः चारित्र शन्कया ।
स्वस्य वम्शस्य माहात्म्यात् प्रष्टुम् समुपचक्रमे ॥ २.७२.४३ ॥
婆罗多闻此言而惊恐；因对兄长的品行心存疑虑，又顾念自家宗族的尊严，他开始询问。
2.72.44
कच्चिन् न ब्राह्मण वधम् हृतम् रामेण कस्यचित् ।
कच्चिन् न आढ्यो दरिद्रः वा तेन अपापो विहिम्सितः ॥ २.७२.४४ ॥
罗摩是否杀害过婆罗门？他是否伤害过任何无辜之人，无论富贵还是贫穷？
2.72.45
कच्चिन् न पर दारान् वा राज पुत्रः अभिमन्यते ।
कस्मात् स दण्डक अरण्ये भ्रूणहा इव विवासितः ॥ २.७२.४५ ॥
王子是否贪恋他人之妻？若非如此，他为何像杀害胎儿的罪人一样被流放到丹达迦森林？
2.72.46
अथ अस्य चपला माता तत् स्व कर्म यथा तथम् ।
तेन एव स्त्री स्वभावेन व्याहर्तुम् उपचक्रमे ॥ २.७२.४६ ॥
于是他那性情善变的母亲，如实承认了自己的所作所为，依照女子的天性开始说话。
2.72.47
एवमुक्ता तु कैकेयी भरतेन महात्मना ।
उवाच वचनम् हृष्टा मूढा पण्डितमानिनी ॥ २.७२.४७ ॥
伟大的婆罗多这样说完后，欢喜的吉开伊——愚蠢却自以为聪慧——说出了这番话。
2.72.48
न ब्राह्मण धनम् किम्चिद्द् हृतम् रामेण कस्यचित् ।
कश्चिन् न आढ्यो दरिद्रः वा तेन अपापो विहिम्सितः ॥ २.७२.४८ ॥
罗摩从未夺取任何婆罗门的财物，也未曾伤害任何无辜之人，无论富者还是贫者。
2.72.49
न रामः पर दारामः च चक्षुर्भ्याम् अपि पश्यति ।
मया तु पुत्र श्रुत्वा एव रामस्य एव अभिषेचनम् ॥ २.७२.४९ ॥
罗摩连眼睛都不会朝别人的妻子望一眼。然而，儿啊，我一听到罗摩即将受封的消息——
2.72.50
याचितः ते पिता राज्यम् रामस्य च विवासनम् ।
स स्व वृत्तिम् समास्थाय पिता ते तत् तथा अकरोत् ॥ २.७२.५० ॥
你父亲被请求让出王位并放逐罗摩；他恪守誓言，便照此做了。
2.72.51
रामः च सह सौमित्रिः प्रेषितः सह सीतया ।
तम् अपश्यन् प्रियम् पुत्रम् मही पालो महा यशाः ॥ २.७२.५१ ॥
罗摩与萨乌米特里（罗什曼那）与悉多一同被遣走。不见其爱子，这位声名卓著的大地守护者……
2.72.52
पुत्र शोक परिद्यूनः पन्चत्वम् उपपेदिवान् ।
त्वया तु इदानीम् धर्मज्ञ राजत्वम् अवलम्ब्यताम् ॥ २.७२.५२ ॥
因丧子之痛而憔悴，他已走向死亡。知法者啊，现在请由你来承担王位。
2.72.53
त्वत् कृते हि मया सर्वम् इदम् एवम् विधम् कृतम् ।
मा शोकम् मा च सम्तापम् धैर्यमाश्रय पुत्रक ॥ २.७२.५३ ॥
正是为了你，我才这样做了这一切。孩子，不要悲伤，不要焦虑，依靠坚定吧。
2.72.54
त्वदधीना हि नगरी राज्यम् चैतदनामयम् ।
तत् पुत्र शीघ्रम् विधिना विधिज्ञैः ।
वसिष्ठ मुख्यैः सहितः द्विज इन्द्रैः ।
सम्काल्य राजानम् अदीन सत्त्वम् ।
आत्मानम् उर्व्याम् अभिषेचयस्व ॥ २.७२.५४ ॥
唯有在你的治理之下，这座城市与这个王国才得安宁。因此，孩子，请尽快依礼制，与精通仪轨的人及以婆私吒为首的诸位婆罗门一同，安排好国王，并让自己在大地上受灌顶。