ヴァールミーキのラーマーヤナ · サルガ 2.72
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.72.1
अपश्यम्स् तु ततः तत्र पितरम् पितुर् आलये ।
जगाम भरतः द्रष्टुम् मातरम् मातुर् आलये ॥ २.७२.१ ॥
そこでバラタはまず父の館で父を見た。それから母に会うため母の館へ行った。
2.72.2
अनुप्राप्तम् तु तम् दृष्ट्वा कैकेयी प्रोषितम् सुतम् ।
उत्पपात तदा हृष्टा त्यक्त्वा सौवर्ण मानसम् ॥ २.७२.२ ॥
亡命から戻った息子が来たのを見て、カイケーイーは喜び、黄金の座を立ち上がった。
2.72.3
स प्रविश्य एव धर्म आत्मा स्व गृहम् श्री विवर्जितम् ।
भरतः प्रेक्ष्य जग्राह जनन्याः चरणौ शुभौ ॥ २.७२.३ ॥
光を失った自分の館に入り、義にかなう魂のバラタは母を見て、その吉祥な二つの足を取った。
2.72.4
सा तम् मूर्ध्नि समुपाघ्राय परिष्वज्य यशस्विनम् ।
अङ्के भरतम् आरोप्य प्रष्टुम् समुपचक्रमे ॥ २.७२.४ ॥
彼女は栄光あるバラタの頭に口づけし、抱きしめ、膝に座らせ、そして尋ね始めた。
2.72.5
अद्य ते कतिचित् रात्र्यः च्युतस्य आर्यक वेश्मनः ।
अपि न अध्व श्रमः शीघ्रम् रथेन आपततः तव ॥ २.७२.५ ॥
母方の祖父の家を発ってまだ幾晩も経っていない。戦車で急いで来たのだから、道の疲れはなかったか。
2.72.6
आर्यकः ते सुकुशलो युधा जिन् मातुलः तव ।
प्रवासाच् च सुखम् पुत्र सर्वम् मे वक्तुम् अर्हसि ॥ २.७२.६ ॥
お前の祖父は無事で、母方の叔父ユダージットも無事である。息子よ、旅の良い知らせをすべて私に話すべきだ。
2.72.7
एवम् पृष्ठः तु कैकेय्या प्रियम् पार्थिव नन्दनः ।
आचष्ट भरतः सर्वम् मात्रे राजीव लोचनः ॥ २.७२.७ ॥
カイケーイーにこう問われ、王子、蓮華眼のバラタは母にすべての喜ばしい知らせを語った。
2.72.8
अद्य मे सप्तमी रात्रिः च्युतस्य आर्यक वेश्मनः ।
अम्बायाः कुशली तातः युधाजिन् मातुलः च मे ॥ २.७२.८ ॥
高貴な祖父の館を発ってから今夜で七夜になります。母は無事で、父も無事で、母方の叔父ユダージットも無事です。
2.72.9
यन् मे धनम् च रत्नम् च ददौ राजा परम् तपः ।
परिश्रान्तम् पथि अभवत् ततः अहम् पूर्वम् आगतः ॥ २.७२.९ ॥
王が私に授けた財宝と宝石は道中で私を疲れさせた。そのため私は先に来たのだ。
2.72.10
राज वाल्य हरैः दूतैः त्वर्यमाणो अहम् आगतः ।
यद् अहम् प्रष्टुम् इच्चामि तत् अम्बा वक्तुम् अर्हसि ॥ २.७२.१० ॥
王の速い使者たちに急かされて私は来ました。私が尋ねたいことを、母上、どうか教えてください。
2.72.11
शून्यो अयम् शयनीयः ते पर्यन्को हेम भूषितः ।
न च अयम् इक्ष्वाकु जनः प्रहृष्टः प्रतिभाति मे ॥ २.७२.११ ॥
金で飾られたあなたの寝台は空しく、イクシュヴァーク族の人々も私には喜んでいるように見えません。
2.72.12
राजा भवति भूयिष्ठ्गम् इह अम्बाया निवेशने ।
तम् अहम् न अद्य पश्यामि द्रष्टुम् इच्चन्न् इह आगतः ॥ २.७२.१२ ॥
王は大抵ここ、母上のお館におられます。しかし今日は姿が見えず、お会いしたい一心で私はここに参りました。
2.72.13
पितुर् ग्रहीष्ये चरणौ तम् मम आख्याहि पृच्चतः ।
आहोस्विद् अम्ब ज्येष्ठायाः कौसल्याया निवेशने ॥ २.७२.१३ ॥
私は父の足をつかもう。母上、尋ねる私に教えてください——それとも長母カウシャリヤーの館にいらっしゃるのですか。
2.72.14
तम् प्रत्युवाच कैकेयी प्रियवद् घोरम् अप्रियम् ।
अजानन्तम् प्रजानन्ती राज्य लोभेन मोहिता ॥ २.७२.१४ ॥
カイケーイーは彼に答えた。喜ばせるようでいて、恐ろしく不快に。王国への欲に惑わされ、知りながら、知らぬ者に。
2.72.15
या गतिः सर्व भूतानाम् ताम् गतिम् ते पिता गतः ।
राजा महात्मा तेजस्वी यायजूकः सताम् गतिः ॥ २.७२.१५ ॥
あらゆる生き物が行く、その行き先へ、おまえの父は去られた。王、大いなる魂、輝かしく、祭祀を行い、善人の拠り所であった方。
2.72.16
तत् श्रुत्वा भरतः वाक्यम् धर्म अभिजनवान् शुचिः ।
पपात सहसा भूमौ पितृ शोक बल अर्दितः ॥ २.७२.१६ ॥
その言葉を聞いたバラタは、法に従い、高貴な生まれで清らかであったが、たちまち地に倒れ伏した。父への悲しみの力に打ちのめされて。
2.72.17
हा हातोऽस्मीति कृपणाम् दीनाम् वाचमुदीरयन् ।
निपपात महाबाहुर्बाहु विक्षिप्य वीर्यवान् ॥ २.७२.१७ ॥
「ああ！ああ！私は滅びた！」と哀れで悲痛な言葉を発しながら、大臂の勇士バラタは両腕を投げ出して倒れた。
2.72.18
ततः शोकेन सम्वीतः पितुर् मरण दुह्खितः ।
विललाप महा तेजा भ्रान्त आकुलित चेतनः ॥ २.७२.१८ ॥
そのとき、悲しみに包まれ、父の死に苦しむ大いなる輝きのバラタは、惑乱し動揺した心で嘆き悲しみ始めた。
2.72.19
एतत् सुरुचिरम् भाति पितुर् मे शयनम् पुरा ।
शशिनेवामलम् रात्रौ गगनम् तोयदात्यये ॥ २.७२.१९ ॥
雨期が過ぎた夜、月に照らされた澄んだ空のように、父上のこの美しい寝台はかつてなんと輝いて見えたことか。
2.72.20
तत् इदम् न विभाति अद्य विहीनम् तेन धीमता ।
व्योमेव श्शिना हीनमप्भुष्क इव सागरः ॥ २.७२.२० ॥
賢明な父上を失った今、それはもはや以前のように輝いてはいない。月を失った空、あるいは干上がった海のようだ。
2.72.21
बाष्पमुत्सृज्य कण्ठे स्वात्मना परिपीडितः ।
आच्चाद्य वदनम् श्रीमद्वस्त्रेण जयताम् वरः ॥ २.७२.२१ ॥
勝利者の中で最も優れた人は、喉に涙がこみ上げ、内心深く苦しみ、輝かしい顔を布で覆った。
2.72.22
तम् आर्तम् देव सम्काशम् समीक्ष्य पतितम् भुवि ।
निकृत्तमिव सालस्य स्कन्धम् परशुना वने ॥ २.७२.२२ ॥
神に等しいその苦しむ人が地に倒れているのを見て、森で斧に切られた沙羅の木の幹のように。
2.72.23
मत्तमातङ्गसम्काशम् चन्द्रार्कसदृशम् भुवः ।
उत्थापयित्वा शोक आर्तम् वचनम् च इदम् अब्रवीत् ॥ २.७२.२३ ॥
狂象のようで、日月のようなその人を、悲しみに苦しむ彼を地から起こし、この言葉を述べた。
2.72.24
उत्तिष्ठ उत्तिष्ठ किम् शेषे राज पुत्र महा यशः ।
त्वद् विधा न हि शोचन्ति सन्तः सदसि सम्मताः ॥ २.७२.२४ ॥
お立ちなさい、お立ちなさい！大いなる名声の王子よ、なぜ横たわっておられるのか。集会で尊ばれるあなたのような善人は、嘆き悲しんだりなさらないものです。
2.72.25
दानयज्ञाधिकारा हि शीलश्रुतिवचोनुगा ।
बुद्धिस्ते बुद्धिसम्पन्न प्रभेवार्कस्य मन्दिरे ॥ २.७२.२५ ॥
施与と祭祀にふさわしく、品行と聖典と言葉に従うあなたの知恵は、知恵ある人よ、太陽の宮殿の輝きのようです。
2.72.26
स रुदत्या चिरम् कालम् भूमौ विपरिवृत्य च ।
जननीम् प्रत्युवाच इदम् शोकैः बहुभिर् आवृतः ॥ २.७२.२६ ॥
長いあいだ泣き、地面に転げ回り、多くの悲しみに包まれて、彼は母にこう言った。
2.72.28
अभिषेक्ष्यति रामम् तु राजा यज्ञम् नु यक्ष्यति ।
तत् इदम् हि अन्यथा भूतम् व्यवदीर्णम् मनो मम ।
पितरम् यो न पश्यामि नित्यम् प्रिय हिते रतम् ॥ २.७२.२८ ॥
王はラーマに灌頂を施し、必ずや祭祀も行われるでしょう。しかしそれは別のことになり、私の心は引き裂かれました。いつも愛する者の幸福に専心していた父上の姿が見えないからです。
2.72.29
अम्ब केन अत्यगात् राजा व्याधिना मय्य् अनागते ।
धन्या राम आदयः सर्वे यैः पिता सम्स्कृतः स्वयम् ॥ २.७२.२९ ॥
母上、私が来る前に、王はどんな病で旅立たれたのですか。ラーマをはじめ皆は幸いです。彼らこそ自ら父の葬儀を執り行ったのですから。
2.72.30
न नूनम् माम् महा राजः प्राप्तम् जानाति कीर्तिमान् ।
उपजिघ्रेद्द् हि माम् मूर्ध्नि तातः सम्नम्य सत्वरम् ॥ २.७२.३० ॥
偉大で名高い王は、私が着いたことを確かにご存じないのです。もし知っておられたら、父上は身をかがめて、すぐに私の頭の匂いをかいでくださったことでしょう。
2.72.31
क्व स पाणिः सुख स्पर्शः तातस्य अक्लिष्ट कर्मणः ।
येन माम् रजसा ध्वस्तम् अभीक्ष्णम् परिमार्जति ॥ २.७२.३१ ॥
骨折りなく事をなされた父上の、触れれば心地よいあの手はどこにあるのか。塵にまみれた私を、幾度も拭ってくださったあの手は。
2.72.32
यो मे भ्राता पिता बन्धुर् यस्य दासो अस्मि धीमतः ।
तस्य माम् शीघ्रम् आख्याहि रामस्य अक्लिष्ट कर्मणः ॥ २.७२.३२ ॥
私の兄であり父であり親族であり、私が仕える賢い方、疲れを知らぬ行いのラーマについて、どうか早く私に告げてください。
2.72.33
पिता हि भवति ज्येष्ठो धर्मम् आर्यस्य जानतः ।
तस्य पादौ ग्रहीष्यामि स हि इदानीम् गतिर् मम ॥ २.७२.३३ ॥
法を知る高貴な人にとって、父こそが長兄である。私は彼の足を取ろう。今や彼こそが私の拠り所なのだから。
2.72.34
धर्मविद्धर्मनित्यश्च सत्यसन्धो दृढव्रतः ।
आर्ये किम् अब्रवीद् राजा पिता मे सत्य विक्रमः ॥ २.७२.३४ ॥
法を知り、法に常に住し、真実に堅く、誓いを固く守り、真実の勇者である私の父王は、あの高貴な方に何と言ったのか。
2.72.36
पश्चिमम् साधु सम्देशम् इच्चामि श्रोतुम् आत्मनः ।
राम इति राजा विलपन् हा सीते लक्ष्मण इति च ।
स महात्मा परम् लोकम् गतः गतिमताम् वरः ॥ २.७२.३६ ॥
彼の最後の良い言葉を聞きたい。「ああラーマよ、ああシーターよ、ああラクシュマナよ」と嘆きながら、あの偉大な魂、目的ある者の中で最も優れた方は最高の世界へ去った。
2.72.37
इमाम् तु पश्चिमाम् वाचम् व्याजहार पिता तव ।
काल धर्म परिक्षिप्तः पाशैः इव महा गजः ॥ २.७२.३७ ॥
あなたの父はこの最後の言葉を発した。縄に捕らわれた大象のように、時と法に取り囲まれて。
2.72.38
सिद्ध अर्थाः तु नरा रामम् आगतम् सीतया सह ।
लक्ष्मणम् च महा बाहुम् द्रक्ष्यन्ति पुनर् आगतम् ॥ २.७२.३८ ॥
願いの叶った人々は、シーターと共に帰還したラーマを見るだろう。そして大腕のラクシュマナもまた再び帰ってくるのを見るだろう。
2.72.39
तत् श्रुत्वा विषसाद एव द्वितीया प्रिय शम्सनात् ।
विषण्ण वदनो भूत्वा भूयः पप्रच्च मातरम् ॥ २.७२.३९ ॥
これを聞いて第二の王妃は、喜ばしい知らせを告げられたことで、かえって悲しみに沈んだ。顔を曇らせて、彼女は再び母に尋ねた。
2.72.40
क्व च इदानीम् स धर्म आत्मा कौसल्य आनन्द वर्धनः ।
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा सीतया च समम् गतः ॥ २.७२.४० ॥
カウサリヤーの喜びを増す、あの正義の人は、弟ラクシュマナとシーターとともに、今どこへ行ったのか。
2.72.41
तथा पृष्टा यथा तत्त्वम् आख्यातुम् उपचक्रमे ।
माता अस्य युगपद् वाक्यम् विप्रियम् प्रिय शन्कया ॥ २.७२.४१ ॥
このように問われて、母は真実を語り始めた。愛する息子を案じるあまり、彼女は一度に不快な言葉を口にした。
2.72.42
स हि राज सुतः पुत्र चीर वासा महा वनम् ।
दण्डकान् सह वैदेह्या लक्ष्मण अनुचरः गतः ॥ २.७२.४२ ॥
あの王子、あなたの息子は、樹皮の衣をまとい、ラクシュマナに従い、ヴァイデーヒーのシーターとともに大森林ダンダカへ去った。
2.72.43
तत् श्रुत्वा भरतः त्रस्तः भ्रातुः चारित्र शन्कया ।
स्वस्य वम्शस्य माहात्म्यात् प्रष्टुम् समुपचक्रमे ॥ २.७२.४३ ॥
これを聞いてバラタは怯えた。兄の振る舞いへの疑念から、また自らの家系の威厳を思い、彼は問い始めた。
2.72.44
कच्चिन् न ब्राह्मण वधम् हृतम् रामेण कस्यचित् ।
कच्चिन् न आढ्यो दरिद्रः वा तेन अपापो विहिम्सितः ॥ २.७२.४४ ॥
ラーマは、バラモンを殺したことはないだろうか。富める者であれ貧しい者であれ、罪なき者を害したことはないだろうか。
2.72.45
कच्चिन् न पर दारान् वा राज पुत्रः अभिमन्यते ।
कस्मात् स दण्डक अरण्ये भ्रूणहा इव विवासितः ॥ २.७२.४५ ॥
王子は他人の妻を欲しがったのでしょうか。そうでなければ、なぜ胎児殺しのように、ダンダカの森へ追放されたのでしょうか。
2.72.46
अथ अस्य चपला माता तत् स्व कर्म यथा तथम् ।
तेन एव स्त्री स्वभावेन व्याहर्तुम् उपचक्रमे ॥ २.७२.४६ ॥
すると、移り気な母は自分の行為をありのままに認め、女性の性質のままに語り始めた。
2.72.47
एवमुक्ता तु कैकेयी भरतेन महात्मना ।
उवाच वचनम् हृष्टा मूढा पण्डितमानिनी ॥ २.७२.४७ ॥
偉大な心のバラタにこう言われると、喜んだカイケーイーは、愚かでありながら自分を賢者だと思い込み、この言葉を発した。
2.72.48
न ब्राह्मण धनम् किम्चिद्द् हृतम् रामेण कस्यचित् ।
कश्चिन् न आढ्यो दरिद्रः वा तेन अपापो विहिम्सितः ॥ २.७२.४८ ॥
ラーマはバラモンの財産を奪ったことも、富める者や貧しき者を含め、罪なき者を害したこともない。
2.72.49
न रामः पर दारामः च चक्षुर्भ्याम् अपि पश्यति ।
मया तु पुत्र श्रुत्वा एव रामस्य एव अभिषेचनम् ॥ २.७२.४९ ॥
ラーマは他人の妻をまともに見ることさえしない。だが息子よ、ラーマの即位の話を聞いたその時に、私は——
2.72.50
याचितः ते पिता राज्यम् रामस्य च विवासनम् ।
स स्व वृत्तिम् समास्थाय पिता ते तत् तथा अकरोत् ॥ २.७२.५० ॥
あなたの父上は王国とラーマの追放を求められ、約束を守ってそのとおりになさった。
2.72.51
रामः च सह सौमित्रिः प्रेषितः सह सीतया ।
तम् अपश्यन् प्रियम् पुत्रम् मही पालो महा यशाः ॥ २.७२.५१ ॥
ラーマとサウミトリ（ラクシュマナ）はシーターと共に送り出された。最愛の息子を見ないまま、その大いなる名声の大地の守護者は……
2.72.52
पुत्र शोक परिद्यूनः पन्चत्वम् उपपेदिवान् ।
त्वया तु इदानीम् धर्मज्ञ राजत्वम् अवलम्ब्यताम् ॥ २.७२.५२ ॥
息子への悲しみに打ちひしがれ、彼は死を迎えた。ダルマを知る者よ、今こそ王位を引き受けよ。
2.72.53
त्वत् कृते हि मया सर्वम् इदम् एवम् विधम् कृतम् ।
मा शोकम् मा च सम्तापम् धैर्यमाश्रय पुत्रक ॥ २.७२.५३ ॥
お前のためにこそ、私はこのすべてをこのように行ったのだ。息子よ、嘆くな、苦しむな、忍耐に拠り所を求めよ。
2.72.54
त्वदधीना हि नगरी राज्यम् चैतदनामयम् ।
तत् पुत्र शीघ्रम् विधिना विधिज्ञैः ।
वसिष्ठ मुख्यैः सहितः द्विज इन्द्रैः ।
सम्काल्य राजानम् अदीन सत्त्वम् ।
आत्मानम् उर्व्याम् अभिषेचयस्व ॥ २.७२.५४ ॥
お前の統治のもとにこそ、この都とこの国は無事なのだ。ゆえに息子よ、速やかに規定どおり、儀礼に通じた人々とヴァシシュタを筆頭とする最上のバラモンたちとともに王の儀式を整え、お前自身が大地で灌頂を受けよ。