ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 2.75
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.75.1
दीर्घकालात्समुत्थाय सम्ज्ञाम् लब्ध्वा च वीर्यवान् ।
नेत्राभ्यामश्रुपूर्णाभ्याम् दीनामुद्वीक्ष्य मातरम् ॥ २.७५.१ ॥
ದೀರ್ಘಕಾಲದ ನಂತರ ಎಚ್ಚರಗೊಂಡು ಎದ್ದ ಪರಾಕ್ರಮಿ ಭರತನು, ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿದ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ದುಃಖಿತಳಾದ ತಾಯಿಯನ್ನು ನೋಡಿದನು.
2.75.2
सोऽमात्यमध्येभरतो जननीमभ्यकुत्सयत् ।
राज्यम् न कामये जातु मन्त्रये नापि मातरम् ॥ २.७५.२ ॥
ಮಂತ್ರಿಗಳ ನಡುವೆ ಭರತನು ತಾಯಿಯನ್ನು ದೂಷಿಸಿದನು: ನಾನು ಎಂದೂ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ, ತಾಯಿಯೊಡನೆ ಆಲೋಚನೆಯನ್ನೂ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.
2.75.3
अभिषेकम् न जानामि योऽभूद्राज्ञा समीक्षितः ।
विप्रकृष्टे ह्यहम् देशे शत्रुघ्न सहितोऽवसम् ॥ २.७५.३ ॥
ರಾಜನು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದ ಆ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ಶತ್ರುಘ್ನನೊಡನೆ ದೂರದ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದ್ದೆನು.
2.75.4
वनवासम् न जानामि रामस्यहम् महात्मनः ।
विवासनम् वा सौमित्रेः सीतायाश्च यथाभवत् ॥ २.७५.४ ॥
ಮಹಾತ್ಮ ರಾಮನ ವನವಾಸವನ್ನೂ, ಸೌಮಿತ್ರಿ (ಲಕ್ಷ್ಮಣ) ಮತ್ತು ಸೀತೆಯ ಗಡೀಪಾರನ್ನೂ, ಅದು ಹೇಗೆ ಆಯಿತೆಂದೂ ನಾನು ಅರಿಯೆನು.
2.75.5
तथैव क्रोशतः तस्य भरतस्य महात्मनः ।
कौसल्या शब्दम् आज्ञाय सुमित्राम् इदम् अब्रवीत् ॥ २.७५.५ ॥
ಮಹಾತ್ಮ ಭರತನು ಹೀಗೆ ಗೋಳಿಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಕೌಸಲ್ಯೆ ಅವನ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಸುಮಿತ್ರೆಯೊಡನೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಳು.
2.75.6
आगतः क्रूर कार्यायाः कैकेय्या भरतः सुतः ।
तम् अहम् द्रष्टुम् इच्चामि भरतम् दीर्घ दर्शिनम् ॥ २.७५.६ ॥
ಕ್ರೂರ ಕೃತ್ಯ ಮಾಡಿದ ಕೈಕೇಯಿಯ ಮಗ ಭರತನು ಬಂದಿದ್ದಾನೆ. ದೂರದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳ ಆ ಭರತನನ್ನು ನಾನು ನೋಡಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.
2.75.7
एवम् उक्त्वा सुमित्राम् सा विवर्णा मलिन अम्बरा ।
प्रतस्थे भरतः यत्र वेपमाना विचेतना ॥ २.७५.७ ॥
ಹೀಗೆ ಸುಮಿತ್ರೆಗೆ ಹೇಳಿ, ಬಣ್ಣಗೆಟ್ಟ, ಮಲಿನ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದ, ನಡುಗುತ್ತ ಪ್ರಜ್ಞೆಗೆಟ್ಟಂತಿದ್ದ ಅವಳು ಭರತನಿದ್ದೆಡೆಗೆ ಹೊರಟಳು.
2.75.8
स तु राम अनुजः च अपि शत्रुघ्न सहितः तदा ।
प्रतस्थे भरतः यत्र कौसल्याया निवेशनम् ॥ २.७५.८ ॥
ಆಗ ರಾಮನ ಅನುಜ ಭರತನೂ ಶತ್ರುಘ್ನನೊಡನೆ ಕೌಸಲ್ಯೆಯ ನಿವಾಸವಿದ್ದೆಡೆಗೆ ಹೊರಟನು.
2.75.9
ततः शत्रुघ्न भरतौ कौसल्याम् प्रेक्ष्य दुह्खितौ ।
पर्यष्वजेताम् दुह्ख आर्ताम् पतिताम् नष्ट चेतनाम् ॥ २.७५.९ ॥
ಆಗ ಶತ್ರುಘ್ನ ಮತ್ತು ಭರತರು ದುಃಖಿತರಾಗಿ, ದುಃಖಪೀಡಿತಳೂ ಬಿದ್ದುಹೋಗಿ ಪ್ರಜ್ಞೆಗೆಟ್ಟವಳೂ ಆಗಿದ್ದ ಕೌಸಲ್ಯೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಅವಳನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು.
2.75.10
रुदन्तौ रुदतीम् दुःखात्समेत्यार्याम् मनस्स्विनीम् ।
भरतम् प्रत्युवाच इदम् कौसल्या भृश दुह्खिता ॥ २.७५.१० ॥
ಅಳುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಉದಾರಮನದ ಆರ್ಯೆಯನ್ನು ಸೇರಿ ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಅಳುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತಳಾದ ಕೌಸಲ್ಯೆ ಭರತನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು.
2.75.11
इदम् ते राज्य कामस्य राज्यम् प्राप्तम् अकण्टकम् ।
सम्प्राप्तम् बत कैकेय्या शीघ्रम् क्रूरेण कर्मणा ॥ २.७५.११ ॥
ರಾಜ್ಯದ ಆಸೆಯುಳ್ಳ ನಿನಗೆ ಈ ಮುಳ್ಳಿಲ್ಲದ ರಾಜ್ಯ ದೊರೆತಿದೆ. ಅಯ್ಯೋ! ಕೈಕೇಯಿ ಕ್ರೂರ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಇದನ್ನು ಶೀಘ್ರವೇ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ.
2.75.12
प्रस्थाप्य चीर वसनम् पुत्रम् मे वन वासिनम् ।
कैकेयी कम् गुणम् तत्र पश्यति क्रूर दर्शिनी ॥ २.७५.१२ ॥
ನನ್ನ ಮಗನನ್ನು ನಾರುಮಡಿ ಉಡಿಸಿ ಕಾಡಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿ, ಕ್ರೂರದೃಷ್ಟಿಯ ಕೈಕೇಯಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಗುಣವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ?
2.75.13
क्षिप्रम् माम् अपि कैकेयी प्रस्थापयितुम् अर्हति ।
हिरण्य नाभो यत्र आस्ते सुतः मे सुमहा यशाः ॥ २.७५.१३ ॥
ಕೈಕೇಯಿ ನನ್ನನ್ನೂ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಬೇಕು, ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ನನ್ನ ಮಗ ಹಿರಣ್ಯನಾಭನಿರುವಲ್ಲಿಗೆ.
2.75.14
अथवा स्वयम् एव अहम् सुमित्र अनुचरा सुखम् ।
अग्नि होत्रम् पुरः कृत्य प्रस्थास्ये यत्र राघवः ॥ २.७५.१४ ॥
ಅಥವಾ ನಾನೇ ಸುಮಿತ್ರೆಯ ಮಗನೊಂದಿಗೆ ಸುಖವಾಗಿ, ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ರಾಘವನಿರುವಲ್ಲಿಗೆ ಹೊರಡುತ್ತೇನೆ.
2.75.15
कामम् वा स्वयम् एव अद्य तत्र माम् नेतुम् अर्हसि ।
यत्र असौ पुरुष व्याघ्रः तप्यते मे तपः सुतः ॥ २.७५.१५ ॥
ಅಥವಾ ನೀನೇ ಇಂದು ನನ್ನನ್ನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಬೇಕು; ಅಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮಗ, ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠ, ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
2.75.16
इदम् हि तव विस्तीर्णम् धन धान्य समाचितम् ।
हस्ति अश्व रथ सम्पूर्णम् राज्यम् निर्यातितम् तया ॥ २.७५.१६ ॥
ಇಗೋ ನಿನ್ನ ವಿಶಾಲ ರಾಜ್ಯ, ಧನ ಧಾನ್ಯಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದು, ಆನೆ ಕುದುರೆ ರಥಗಳಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾದುದು; ಅದನ್ನು ಅವಳು ನಿನಗೆ ಕೊಡಿಸಿದ್ದಾಳೆ.
2.75.17
इत्यादिबहुभिर्वाक्यैः क्रूरैः सम्भर्स्तितोऽनघः ।
विव्यथे भरतस्तीव्रम् व्रणे तुद्येव सूचिना ॥ २.७५.१७ ॥
ಹೀಗೆ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಕ್ರೂರ ಮಾತುಗಳಿಂದ ನಿಂದಿತನಾದ ನಿಷ್ಪಾಪ ಭರತನು, ಗಾಯದಲ್ಲಿ ಸೂಜಿಯಿಂದ ಚುಚ್ಚಿದಂತೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ನೊಂದನು.
2.75.18
पपात चरणौ तस्यास्तदा सम्भ्रान्तचेतनः ।
विलप्य बहुधाऽसम्ज्ञो लब्धसम्ज्ञ्स्ततः स्थितः ॥ २.७५.१८ ॥
ಆಗ ಕಳವಳಗೊಂಡ ಮನಸ್ಸಿನ ಭರತನು ಅವಳ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಬಿದ್ದನು; ಹಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಳಲಿ ಮೂರ್ಛಿತನಾದನು, ನಂತರ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಬಂದು ನಿಂತನು.
2.75.19
एवम् विलपमानाम् ताम् भरतः प्रान्जलिस् तदा ।
कौसल्याम् प्रत्युवाच इदम् शोकैः बहुभिर् आवृताम् ॥ २.७५.१९ ॥
ಹೀಗೆ ಅಳುತ್ತಿದ್ದ, ಅನೇಕ ಶೋಕಗಳಿಂದ ಆವೃತಳಾಗಿದ್ದ ಕೌಸಲ್ಯೆಗೆ ಆಗ ಕೈಮುಗಿದ ಭರತನು ಇದನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
2.75.20
आर्ये कस्मात् अजानन्तम् गर्हसे माम् अकिल्बिषम् ।
विपुलाम् च मम प्रीतिम् स्थिराम् जानासि राघवे ॥ २.७५.२० ॥
ಆರ್ಯೇ! ಏನೂ ಅರಿಯದ, ನಿರ್ದೋಷಿಯಾದ ನನ್ನನ್ನು ನೀವು ಏಕೆ ದೂಷಿಸುತ್ತಿದ್ದೀರಿ? ರಾಘವನ ಮೇಲಿನ ನನ್ನ ವಿಪುಲವಾದ, ಸ್ಥಿರವಾದ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ನೀವು ಬಲ್ಲಿರಿ.
2.75.21
कृता शास्त्र अनुगा बुद्धिर् मा भूत् तस्य कदाचन ।
सत्य सम्धः सताम् श्रेष्ठो यस्य आर्यो अनुमते गतः ॥ २.७५.२१ ॥
ಆರ್ಯನ ಅನುಮತಿಯಿಂದ ಯಾರು ಹೋದನೋ, ಅವನ ಬುದ್ಧಿ ಎಂದಿಗೂ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗದಿರಲಿ; ಅವನು ಸತ್ಯಸಂಧ, ಸಜ್ಜನರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ.
2.75.22
प्रैष्यम् पापीयसाम् यातु सूर्यम् च प्रति मेहतु ।
हन्तु पादेन गाम् सुप्ताम् यस्य आर्यो अनुमते गतः ॥ २.७५.२२ ॥
ಆರ್ಯನ ಅನುಮತಿಯಿಂದ ಯಾರು ಹೋದನೋ, ಅವನು ಪಾಪಿಗಳ ಸೇವಕನಾಗಲಿ; ಸೂರ್ಯನ ಕಡೆಗೆ ಉಗಿಯಲಿ; ಮಲಗಿದ ಹಸುವನ್ನು ಕಾಲಿನಿಂದ ಒದೆಯಲಿ.
2.75.23
कारयित्वा महत् कर्म भर्ता भृत्यम् अनर्थकम् ।
अधर्मः यो अस्य सो अस्याः तु यस्य आर्यो अनुमते गतः ॥ २.७५.२३ ॥
ಆರ್ಯನ ಅನುಮತಿಯಿಂದ ಯಾರು ಹೋದನೋ, ಯಜಮಾನನು ಸೇವಕನಿಂದ ನಿರರ್ಥಕ ಮಹಾಕಾರ್ಯ ಮಾಡಿಸಿದ ಅಧರ್ಮವು — ಇವಳದ್ದು (ಕೈಕೇಯಿ) ಯಾವುದೋ ಅದೇ ಅವನಿಗೆ ಆಗಲಿ.
2.75.24
परिपालयमानस्य राज्ञो भूतानि पुत्रवत् ।
ततः तु द्रुह्यताम् पापम् यस्य आर्यो अनुमते गतः ॥ २.७५.२४ ॥
ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಮಕ್ಕಳಂತೆ ಪಾಲಿಸುವ ರಾಜನಿಗೆ ದ್ರೋಹ ಮಾಡುವವರ ಪಾಪವು, ಆರ್ಯನ ಅನುಮತಿಯಿಂದ ಹೋದವನಿಗೆ ಆಗಲಿ.
2.75.25
बलि षड् भागम् उद्धृत्य नृपस्य अरक्षतः प्रजाः ।
अधर्मः यो अस्य सो अस्य अस्तु यस्य आर्यो अनुमते गतः ॥ २.७५.२५ ॥
ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸದೆ ಆರನೇ ಭಾಗವನ್ನು ಕಪ್ಪವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ರಾಜನಿಗೆ ಬರುವ ಅಧರ್ಮ ಅವನಿಗೇ ಆಗಲಿ; ಯಾರ ಅನುಮತಿಯಿಂದ ಆರ್ಯ (ರಾಮ) ಹೋದನೋ ಅವನಿಗೇ ಅದು.
2.75.26
सम्श्रुत्य च तपस्विभ्यः सत्रे वै यज्ञ दक्षिणाम् ।
ताम् विप्रलपताम् पापम् यस्य आर्यो अनुमते गतः ॥ २.७५.२६ ॥
ತಪಸ್ವಿಗಳಿಗೆ ಸತ್ರಯಾಗದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣೆ ಕೊಡುವುದಾಗಿ ವಚನ ನೀಡಿ ಅದನ್ನು ಸುಳ್ಳಾಗಿಸುವವನಿಗೆ ಬರುವ ಪಾಪ ಅವನಿಗೇ ಆಗಲಿ; ಯಾರ ಅನುಮತಿಯಿಂದ ಆರ್ಯ (ರಾಮ) ಹೋದನೋ ಅವನಿಗೇ ಅದು.
2.75.27
हस्ति अश्व रथ सम्बाधे युद्धे शस्त्र समाकुले ।
मा स्म कार्षीत् सताम् धर्मम् यस्य आर्यो अनुमते गतः ॥ २.७५.२७ ॥
ಆನೆ, ಕುದುರೆ, ರಥಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಜ್ಜನರ ಧರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡದವನಿಗೆ ಬರುವ ಪಾಪ; ಯಾರ ಅನುಮತಿಯಿಂದ ಆರ್ಯ (ರಾಮ) ಹೋದನೋ ಅವನಿಗೇ ಅದು.
2.75.28
उपदिष्टम् सुसूक्ष्म अर्थम् शास्त्रम् यत्नेन धीमता ।
स नाशयतु दुष्ट आत्मा यस्य आर्यो अनुमते गतः ॥ २.७५.२८ ॥
ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಉಪದೇಶಿಸಿದ ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅರ್ಥದ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಆ ದುಷ್ಟಚಿತ್ತನು ನಾಶಮಾಡಲಿ; ಯಾರ ಅನುಮತಿಯಿಂದ ಆರ್ಯ (ರಾಮ) ಹೋದನೋ ಆ ಅವನು.
2.75.29
मा च तम् प्यूढबाह्वम्सम् चन्द्रार्कसम्तेजनम् ।
द्राक्षीद्राज्यस्थमासीनम् यस्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.२९ ॥
ವಿಶಾಲ ಭುಜಗಳ, ಬಲಿಷ್ಠ ತೋಳುಗಳ, ಚಂದ್ರ ಸೂರ್ಯರಂತೆ ತೇಜಸ್ಸುಳ್ಳ ಅವನು ರಾಜ್ಯಸಿಂಹಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವುದನ್ನು ಅವನು ನೋಡದಿರಲಿ; ಯಾರ ಅನುಮತಿಯಿಂದ ಆರ್ಯ (ರಾಮ) ಹೋದನೋ ಆ ಅವನು.
2.75.30
पायसम् कृसरम् चागम् वृथा सो अश्नातु निर्घृणः ।
गुरूमः च अपि अवजानातु यस्य आर्यो अनुमते गतः ॥ २.७५.३० ॥
ಆ ನಿರ್ದಯನು ಪಾಯಸ, ಕೃಸರ ಮತ್ತು ಇತರ ಆಹಾರವನ್ನು ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ತಿನ್ನಲಿ; ಹಿರಿಯರನ್ನೂ ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಿ; ಯಾರ ಅನುಮತಿಯಿಂದ ಆರ್ಯ (ರಾಮ) ಹೋದನೋ ಆ ಅವನು.
2.75.31
गाश्च स्पृशतु पादेन गुरून् परिवदेत्स्वयम् ।
मित्रे द्रुह्येत सोऽत्यन्तम् यस्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.३१ ॥
ಯಾರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಆರ್ಯರು (ತಂದೆ) ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದರೋ, ಅವನು ಹಸುಗಳನ್ನು ಕಾಲಿನಿಂದ ಮುಟ್ಟಲಿ; ತಾನೇ ಹಿರಿಯರನ್ನು ನಿಂದಿಸಲಿ; ಮಿತ್ರನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ದ್ರೋಹ ಮಾಡಲಿ.
2.75.32
विश्वासात्कथितम् किम्चित्परिवादम् मिथः क्वचित् ।
विवृणोतु स दुष्टात्मा यस्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.३२ ॥
ಯಾರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಆರ್ಯರು (ತಂದೆ) ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದರೋ, ಆ ದುಷ್ಟಾತ್ಮನು ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಯಾವುದೇ ನಿಂದೆಯನ್ನು ಎಂದಾದರೂ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಿ.
2.75.33
अकर्ता ह्यकृतज्ञश्च त्यक्तात्मा निरपत्रपः ।
लोके भवतु विद्वेष्यो यस्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.३३ ॥
ಯಾರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಆರ್ಯರು (ತಂದೆ) ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದರೋ, ಅವನು ಉಪಕಾರ ಮಾಡದವನು, ಕೃತಜ್ಞತೆಯಿಲ್ಲದವನು, ಆತ್ಮಗೌರವ ಕಳೆದುಕೊಂಡವನು, ನಾಚಿಕೆಯಿಲ್ಲದವನಾಗಿ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ದ್ವೇಷಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನಾಗಲಿ.
2.75.34
पुत्रैः दारैः च भृत्यैः च स्व गृहे परिवारितः ।
स एको मृष्टम् अश्नातु यस्य आर्यो अनुमते गतः ॥ २.७५.३४ ॥
ಯಾರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಆರ್ಯರು (ತಂದೆ) ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದರೋ, ಅವನು ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು, ಪತ್ನಿಯರು, ಸೇವಕರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟು ಒಬ್ಬನೇ ರುಚಿಕರ ಊಟ ಮಾಡಲಿ.
2.75.35
अप्राप्य सदृशान् दाराननपत्यः प्रमीयताम् ।
अनवाप्य क्रियाम् धर्म्याम् यश्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.३५ ॥
ಯಾರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಆರ್ಯರು (ತಂದೆ) ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದರೋ, ಅವನು ಸೂಕ್ತ ಪತ್ನಿಯರನ್ನು ಪಡೆಯದೆ, ಸಂತಾನವಿಲ್ಲದವನಾಗಿ, ಧರ್ಮ್ಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸದೆ ಸಾಯಲಿ.
2.75.36
मात्मनः सम्ततिम् द्राक्षीत्स्वेषु दारेषु दुःखितः ।
आयुः समग्रमप्राप्य यस्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.३६ ॥
ಯಾರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಆರ್ಯರು (ತಂದೆ) ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದರೋ, ಅವನು ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯರಲ್ಲಿ ದುಃಖಿತನಾಗಿ ತನ್ನ ಸಂತತಿಯನ್ನು ನೋಡಲಿ; ಪೂರ್ಣ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯದಿರಲಿ.
2.75.37
राज स्त्री बाल वृद्धानाम् वधे यत् पापम् उच्यते ।
भृत्य त्यागे च यत् पापम् तत् पापम् प्रतिपद्यताम् ॥ २.७५.३७ ॥
ರಾಜ, ಸ್ತ್ರೀ, ಬಾಲಕ, ವೃದ್ಧರ ವಧೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ಪಾಪವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯೋ, ಸೇವಕನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಪಾಪವಿದೆಯೋ, ಆ ಪಾಪವೇ ಅವನಿಗೆ ಸಿಗಲಿ.
2.75.38
लाक्षया मधुमाम्सेन लोहेन च विषेण च ।
सदैव बिभृयाद्भृत्यान् यस्यार्योऽसुमते गतः ॥ २.७५.३८ ॥
ಲಾಕ್ಷೆ, ಜೇನು-ಮಾಂಸ, ಕಬ್ಬಿಣ, ವಿಷದಿಂದ ಸದಾ ಸೇವಕರನ್ನು ಪೋಷಿಸಲಿ; ಯಾರ ಆರ್ಯನು ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡನೋ.
2.75.39
सम्ग्रामे समुपोढे स शत्रुपक्ष्भयम्करे ।
पलायामानो वध्येत यस्यार्योऽनुमे गतः ॥ २.७५.३९ ॥
ಶತ್ರುಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಭಯಂಕರವಾದ ಯುದ್ಧ ಬಂದಾಗ ಓಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಅವನು ವಧಿಸಲ್ಪಡಲಿ; ಯಾರ ಆರ್ಯನು ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡನೋ.
2.75.40
कपालपाणिः पृथिवीमटताम् चीरसम्वृतः ।
भिक्समाणो यथोन्मत्तो यस्यार्योऽनुमते गतह् ॥ २.७५.४० ॥
ಕೈಯಲ್ಲಿ ತಲೆಬುರುಡೆ ಹಿಡಿದು, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತ, ನಾರುಡುಗೆ ಧರಿಸಿ, ಹುಚ್ಚನಂತೆ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡುತ್ತ — ಯಾರ ಆರ್ಯನು ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡನೋ.
2.75.41
पाने प्रसक्तो भवतु स्त्रीष्वक्षेषु च नित्यशः ।
काम्क्रोधाभिभूतस्तु यस्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.४१ ॥
ಮದ್ಯಪಾನ, ಸ್ತ್ರೀಯರು, ಜೂಜಾಟದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಆಸಕ್ತನಾಗಿರಲಿ, ಕಾಮ-ಕ್ರೋಧಗಳಿಂದ ಅಭಿಭೂತನಾಗಿ; ಯಾರ ಆರ್ಯನು ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡನೋ.
2.75.42
यस्य धर्मे मनो भूयादधर्मम् स निषेवताम् ।
अपात्रवर्षी भवतु यस्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.४२ ॥
ಯಾರ ಮನಸ್ಸು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಇರದಿರಲಿ, ಅವನು ಅಧರ್ಮವನ್ನು ಸೇವಿಸಲಿ; ಅಪಾತ್ರರ ಮೇಲೆ ಸುರಿಸುವವನಾಗಲಿ; ಯಾರ ಆರ್ಯನು ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡನೋ.
2.75.43
सम्चितान्यस्य वित्तानि विविधानि सहस्रशः ।
दस्युभिर्विप्रलुप्यन्ताम् यश्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.४३ ॥
ಆರ್ಯನು (ರಾಮ) ಯಾರ ಅನುಮತಿಯಿಂದ ಹೋದನೋ, ಅವನ ಸಂಚಿತ ವಿವಿಧ ಸಾವಿರಾರು ಸಂಪತ್ತುಗಳು ದರೋಡೆಕೋರರಿಂದ ಲೂಟಿಯಾಗಲಿ.
2.75.44
उभे सम्ध्ये शयानस्य यत् पापम् परिकल्प्यते ।
तच् च पापम् भवेत् तस्य यस्य आर्यो अनुमते गतः ॥ २.७५.४४ ॥
ಎರಡೂ ಸಂಧ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಲಗುವವನಿಗೆ ಯಾವ ಪಾಪ ಕಲ್ಪಿಸಲ್ಪಡುವುದೋ, ಆರ್ಯನು (ರಾಮ) ಯಾರ ಅನುಮತಿಯಿಂದ ಹೋದನೋ ಅವನಿಗೆ ಆ ಪಾಪವೇ ಆಗಲಿ.
2.75.45
यद् अग्नि दायके पापम् यत् पापम् गुरु तल्पगे ।
मित्र द्रोहे च यत् पापम् तत् पापम् प्रतिपद्यताम् ॥ २.७५.४५ ॥
ಅಗ್ನಿ ಹಚ್ಚುವವನಿಗೆ ಇರುವ ಪಾಪ, ಗುರುಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಮಲಗುವವನ ದೊಡ್ಡ ಪಾಪ, ಮಿತ್ರದ್ರೋಹದ ಪಾಪ — ಆ ಪಾಪವೇ ಅವನಿಗೆ ದೊರಕಲಿ.
2.75.46
देवतानाम् पितृऋणाम् च माता पित्रोस् तथैव च ।
मा स्म कार्षीत् स शुश्रूषाम् यस्य आर्यो अनुमते गतः ॥ २.७५.४६ ॥
ದೇವತೆಗಳಿಗೆ, ಪಿತೃಋಣಕ್ಕೆ, ತಾಯಿ-ತಂದೆಯರಿಗೆ ಅವನು ಸೇವೆ ಮಾಡದಿರಲಿ — ಆರ್ಯನು (ರಾಮ) ಯಾರ ಅನುಮತಿಯಿಂದ ಹೋದನೋ ಅವನು.
2.75.47
सताम् लोकात् सताम् कीर्त्याः सज् जुष्टात् कर्मणः तथा ।
भ्रश्यतु क्षिप्रम् अद्य एव यस्य आर्यो अनुमते गतः ॥ २.७५.४७ ॥
ಸಜ್ಜನರ ಲೋಕದಿಂದ, ಸಜ್ಜನರ ಕೀರ್ತಿಯಿಂದ, ಸಜ್ಜನರು ಸೇವಿಸಿದ ಕರ್ಮದಿಂದ — ಆರ್ಯನು (ರಾಮ) ಯಾರ ಅನುಮತಿಯಿಂದ ಹೋದನೋ ಅವನು ಇಂದೇ ಶೀಘ್ರ ಪತನವಾಗಲಿ.
2.75.48
अपास्य मातृशुश्रूषामनर्थे सोऽवतिष्ठताम् ।
दीर्घबाहुर्महावक्षा यस्यार्योऽसुमते गतः ॥ २.७५.४८ ॥
ತಾಯಿಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಅವನು ಅನರ್ಥದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರಲಿ — ದೀರ್ಘಬಾಹು, ವಿಶಾಲ ವಕ್ಷಸ್ಥಳದವನು, ಆರ್ಯನು (ರಾಮ) ಯಾರ ಅನುಮತಿಯಿಂದ ಹೋದನೋ ಅವನು.
2.75.49
बहुपुत्रो दरिद्रश्च ज्वररोगसमन्वितः ।
स भूयात्सततक्लेशी यस्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.४९ ॥
ಯಾರ ಅನುಮತಿಯೊಂದಿಗೆ ಆರ್ಯನು ಹೋದನೋ, ಅವನು ಅನೇಕ ಪುತ್ರರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ದರಿದ್ರನೂ ಜ್ವರ-ರೋಗಗ್ರಸ್ತನೂ ಆಗಿ ಸದಾ ಕ್ಲೇಶ ಅನುಭವಿಸಲಿ.
2.75.50
आशामाशम् समानानाम् दीनानामूर्ध्वचक्षुषाम् ।
आर्थिनाम् वितथाम् कुर्याद्यस्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.५० ॥
ಯಾರ ಅನುಮತಿಯೊಂದಿಗೆ ಆರ್ಯನು ಹೋದನೋ, ಅವನು ಸಮಾನರ, ದೀನರ, ಮೇಲೆ ನೋಡುವ ಯಾಚಕರ ಪ್ರತಿ ಆಶೆಯನ್ನೂ ವ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸಲಿ.
2.75.51
मायया रमताम् नित्यम् परुषः पिशुनोऽशुचिः ।
राज्ञो भीत स्त्वधर्मात्मा यस्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.५१ ॥
ಯಾರ ಅನುಮತಿಯೊಂದಿಗೆ ಆರ್ಯನು ಹೋದನೋ, ಅವನು ಸದಾ ಮೋಸದಲ್ಲಿ ರಮಿಸಲಿ, ಕಠೋರನೂ ಚಾಡಿಕೋರನೂ ಅಶುದ್ಧನೂ ರಾಜನಿಗೆ ಭಯಪಡುವವನೂ ಅಧರ್ಮಿಯೂ ಆಗಲಿ.
2.75.52
ऋतुस्नाताम् सतीम् भार्यामृतुकालानुरोधिनीम् ।
अतिवर्तेत दुष्टात्मा यस्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.५२ ॥
ಯಾರ ಅನುಮತಿಯೊಂದಿಗೆ ಆರ್ಯನು ಹೋದನೋ, ಆ ದುಷ್ಟಾತ್ಮನು ಋತುಸ್ನಾತೆಯಾದ, ಋತುಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅನುರಾಗಿಣಿಯಾದ ಸತಿ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಿ.
2.75.53
धर्मदारान् परित्यज्य परदारान्नि षेवताम् ।
त्यक्तधर्मरतिर्मूढो यस्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.५३ ॥
ಯಾರ ಅನುಮತಿಯೊಂದಿಗೆ ಆರ್ಯನು ಹೋದನೋ, ಅವನು ಧರ್ಮಪತ್ನಿಯರನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಪರಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ಸೇವಿಸಲಿ; ಧರ್ಮದಲ್ಲಿನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಮೂಢನಾಗಲಿ.
2.75.54
विप्रलु प्तप्रजातस्य दुष्कृतम् ब्राह्मणस्य यत् ।
तदेव प्रतिपद्येत यस्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.५४ ॥
ಯಾರ ಅನುಮತಿಯೊಂದಿಗೆ ಆರ್ಯನು ಹೋದನೋ, ಅವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಸಂತಾನವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದ ಆ ದುಷ್ಕೃತ್ಯವನ್ನೇ ಅನುಭವಿಸಲಿ.
2.75.55
पानीयदूषके पापम् तथैव विषदायके ।
यत्तदेकः स लभताम् यस्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.५५ ॥
ನೀರನ್ನು ಕಲುಷಗೊಳಿಸುವವನಿಗೆ ಇರುವ ಪಾಪವೂ, ಹಾಗೆಯೇ ವಿಷ ನೀಡುವವನಿಗೆ ಇರುವ ಪಾಪವೂ, ಆರ್ಯನ ಅನುಮತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೋದವನು ಒಬ್ಬನೇ ಅದನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ.
2.75.56
ब्राह्मणायोद्यताम् पूजाम् विहन्तु कलुषेन्द्रियः ।
बालवत्साम् च गाम् दोग्दु यस्यर्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.५६ ॥
ಕಲುಷಿತ ಮನಸ್ಸಿನವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ಪೂಜೆಗೆ ಅಡ್ಡಿ ಮಾಡಿದರೆ, ಅಥವಾ ಕರುವಿರುವ ಹಸುವನ್ನು ಕರೆಯಲು ತಡೆದರೆ, ಆರ್ಯನ ಅನುಮತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೋದವನು ಆ ಪಾಪವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ.
2.75.57
तृष्णार्तम् सति पानीये विप्रलम्भेन योजयेत् ।
लभेत तस्य यत्पापम् यस्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.५७ ॥
ನೀರು ಇದ್ದರೂ ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ಬಳಲುವವನನ್ನು ವಂಚನೆಯಿಂದ ತಡೆಯುವವನು ಪಡೆಯುವ ಪಾಪವನ್ನು, ಆರ್ಯನ ಅನುಮತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೋದವನು ಪಡೆಯಲಿ.
2.75.58
भक्त्या विवदमानेषु मार्गमाश्रित्य पश्यतः ।
तस्य पापेन युज्येत यस्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.५८ ॥
ವಾದಿಸುತ್ತಿರುವವರ ನಡುವೆ ಪಕ್ಷಪಾತದಿಂದ ದಾರಿ ಹಿಡಿದು ನೋಡುತ್ತಿರುವವನಿಗಿರುವ ಪಾಪದಿಂದ, ಆರ್ಯನ ಅನುಮತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೋದವನು ಬಂಧಿತನಾಗಲಿ.
2.75.59
विहीनाम् पति पुत्राभ्याम् कौसल्याम् पार्थिव आत्मजः ।
एवम् आश्वसयन्न् एव दुह्ख आर्तः निपपात ह ॥ २.७५.५९ ॥
ಪತಿ ಮತ್ತು ಮಗ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಕೌಸಲ್ಯೆಯನ್ನು ಹೀಗೆ ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ, ರಾಜಕುಮಾರನು ದುಃಖದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ ಬಿದ್ದನು.
2.75.60
तथा तु शपथैः कष्टैः शपमानम् अचेतनम् ।
भरतम् शोक सम्तप्तम् कौसल्या वाक्यम् अब्रवीत् ॥ २.७५.६० ॥
ಆಗ ನೋವಿನ ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಂದ ಪ್ರಮಾಣ ಮಾಡುತ್ತ, ಮೂರ್ಛಿತನಂತಿದ್ದ, ಶೋಕದಿಂದ ಬೇಯುತ್ತಿದ್ದ ಭರತನಿಗೆ ಕೌಸಲ್ಯೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದಳು.
2.75.61
मम दुह्खम् इदम् पुत्र भूयः समुपजायते ।
शपथैः शपमानो हि प्राणान् उपरुणत्सि मे ॥ २.७५.६१ ॥
ಮಗನೇ! ನನ್ನ ಈ ದುಃಖ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ. ಶಪಥಗಳಿಂದ ಶಪಥ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ನೀನು ನನ್ನ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನೇ ತಡೆಯುತ್ತಿದ್ದೀಯ.
2.75.62
दिष्ट्या न चलितः धर्मात् आत्मा ते सह लक्ष्मणः ।
वत्स सत्य प्रतिज्ञो मे सताम् लोकान् अवाप्स्यसि ॥ २.७५.६२ ॥
ಅದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ನೀನು ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಂದಿಗೆ ನಿನ್ನ ಆತ್ಮ ಧರ್ಮದಿಂದ ವಿಚಲಿತವಾಗಲಿಲ್ಲ. ವತ್ಸ! ಸತ್ಯಪ್ರತಿಜ್ಞನಾದ ನೀನು ಸಜ್ಜನರ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ.
2.75.63
इत्युक्त्वा चाङ्कमानीय भरतम् भ्रातृवत्सलम् ।
परिष्वज्य महाबाहुम् रुरोद भृशदुःखिता ॥ २.७५.६३ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಸಹೋದರ ಪ್ರೇಮಿ ಮಹಾಬಾಹು ಭರತನನ್ನು ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಎಳೆದು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖದಿಂದ ಅವಳು ಅತ್ತಳು.
2.75.64
एवम् विलपमानस्य दुह्ख आर्तस्य महात्मनः ।
मोहाच् च शोक सम्रोधात् बभूव लुलितम् मनः ॥ २.७५.६४ ॥
ಹೀಗೆ ಪ್ರಲಾಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ, ದುಃಖದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದ ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಮನಸ್ಸು ಮೋಹದಿಂದಲೂ ಶೋಕವನ್ನು ತಡೆದುದರಿಂದಲೂ ಕಲಕಿಹೋಯಿತು.
2.75.65
लालप्यमानस्य विचेतनस्य ।
प्रनष्ट बुद्धेः पतितस्य भूमौ ।
मुहुर् मुहुर् निह्श्वसतः च दीर्घम् ।
सा तस्य शोकेन जगाम रात्रिः ॥ २.७५.६५ ॥
ಪ್ರಲಾಪಿಸುತ್ತ, ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪಿ, ಬುದ್ಧಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ದೀರ್ಘವಾಗಿ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದ ಅವನಿಗೆ ಆ ರಾತ್ರಿ ಶೋಕದಲ್ಲೇ ಕಳೆಯಿತು.