വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 2.75
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.75.1
दीर्घकालात्समुत्थाय सम्ज्ञाम् लब्ध्वा च वीर्यवान् ।
नेत्राभ्यामश्रुपूर्णाभ्याम् दीनामुद्वीक्ष्य मातरम् ॥ २.७५.१ ॥
ദീർഘനേരത്തിനുശേഷം ബോധം വീണ്ടെടുത്ത് എഴുന്നേറ്റ വീര്യവാനായ ഭരതൻ, കണ്ണീർ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ ദുഃഖിതയായ അമ്മയെ നോക്കി.
2.75.2
सोऽमात्यमध्येभरतो जननीमभ्यकुत्सयत् ।
राज्यम् न कामये जातु मन्त्रये नापि मातरम् ॥ २.७५.२ ॥
മന്ത്രിമാർക്കിടയിൽ ഭരതൻ അമ്മയെ ശാസിച്ചു: ഞാൻ ഒരിക്കലും രാജ്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല, അമ്മയോടൊപ്പം ആലോചനയും ചെയ്യുന്നില്ല.
2.75.3
अभिषेकम् न जानामि योऽभूद्राज्ञा समीक्षितः ।
विप्रकृष्टे ह्यहम् देशे शत्रुघ्न सहितोऽवसम् ॥ २.७५.३ ॥
രാജാവ് നിശ്ചയിച്ച ആ പട്ടാഭിഷേകത്തെക്കുറിച്ച് എനിക്കറിയില്ല; ഞാൻ ശത്രുഘ്നനോടൊപ്പം ദൂരദേശത്തായിരുന്നു.
2.75.4
वनवासम् न जानामि रामस्यहम् महात्मनः ।
विवासनम् वा सौमित्रेः सीतायाश्च यथाभवत् ॥ २.७५.४ ॥
മഹാത്മാവായ രാമന്റെ വനവാസവും സൗമിത്രിയുടെയും സീതയുടെയും നാടുകടത്തലും, അവ എങ്ങനെ സംഭവിച്ചുവെന്നും ഞാൻ അറിയുന്നില്ല.
2.75.5
तथैव क्रोशतः तस्य भरतस्य महात्मनः ।
कौसल्या शब्दम् आज्ञाय सुमित्राम् इदम् अब्रवीत् ॥ २.७५.५ ॥
മഹാത്മാവായ ഭരതൻ ഇങ്ങനെ വിലപിക്കുമ്പോൾ, കൗസല്യ അവന്റെ ശബ്ദം തിരിച്ചറിഞ്ഞ് സുമിത്രയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
2.75.6
आगतः क्रूर कार्यायाः कैकेय्या भरतः सुतः ।
तम् अहम् द्रष्टुम् इच्चामि भरतम् दीर्घ दर्शिनम् ॥ २.७५.६ ॥
ക്രൂരകർമ്മം ചെയ്ത കൈകേയിയുടെ പുത്രൻ ഭരതൻ വന്നിരിക്കുന്നു. ദീർഘദർശിയായ ആ ഭരതനെ ഞാൻ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
2.75.7
एवम् उक्त्वा सुमित्राम् सा विवर्णा मलिन अम्बरा ।
प्रतस्थे भरतः यत्र वेपमाना विचेतना ॥ २.७५.७ ॥
ഇങ്ങനെ സുമിത്രയോട് പറഞ്ഞിട്ട്, നിറം മങ്ങിയവളും മലിനവസ്ത്രധാരിണിയും വിറയ്ക്കുന്നവളും ബോധശൂന്യയുമായ അവൾ ഭരതൻ ഉള്ളിടത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
2.75.8
स तु राम अनुजः च अपि शत्रुघ्न सहितः तदा ।
प्रतस्थे भरतः यत्र कौसल्याया निवेशनम् ॥ २.७५.८ ॥
അപ്പോൾ രാമന്റെ അനുജനായ ഭരതനും ശത്രുഘ്നനോടൊപ്പം കൗസല്യയുടെ വാസസ്ഥലത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
2.75.9
ततः शत्रुघ्न भरतौ कौसल्याम् प्रेक्ष्य दुह्खितौ ।
पर्यष्वजेताम् दुह्ख आर्ताम् पतिताम् नष्ट चेतनाम् ॥ २.७५.९ ॥
അപ്പോൾ ശത്രുഘ്നനും ഭരതനും ദുഃഖിതരായി, ദുഃഖപീഡിതയും വീണുപോയി ബോധമറ്റവളുമായ കൗസല്യയെ കണ്ട് അവളെ ആലിംഗനം ചെയ്തു.
2.75.10
रुदन्तौ रुदतीम् दुःखात्समेत्यार्याम् मनस्स्विनीम् ।
भरतम् प्रत्युवाच इदम् कौसल्या भृश दुह्खिता ॥ २.७५.१० ॥
കരയുന്ന ആ ഉന്നതമനസ്കയായ ആര്യയെ കണ്ടുമുട്ടി ഇരുവരും കരഞ്ഞപ്പോൾ, അത്യന്തം ദുഃഖിതയായ കൗസല്യ ഭരതനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു.
2.75.11
इदम् ते राज्य कामस्य राज्यम् प्राप्तम् अकण्टकम् ।
सम्प्राप्तम् बत कैकेय्या शीघ्रम् क्रूरेण कर्मणा ॥ २.७५.११ ॥
രാജ്യമോഹിയായ നിനക്ക് ഈ മുള്ളില്ലാത്ത രാജ്യം ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു. അയ്യോ! കൈകേയി ക്രൂരകർമ്മത്താൽ ഇത് വേഗം നേടിയിരിക്കുന്നു.
2.75.12
प्रस्थाप्य चीर वसनम् पुत्रम् मे वन वासिनम् ।
कैकेयी कम् गुणम् तत्र पश्यति क्रूर दर्शिनी ॥ २.७५.१२ ॥
എന്റെ പുത്രനെ വൽക്കലവസ്ത്രം ധരിപ്പിച്ച് വനത്തിലേക്ക് അയച്ചിട്ട്, ക്രൂരദൃഷ്ടിയുള്ള കൈകേയി അതിൽ എന്ത് ഗുണമാണ് കാണുന്നത്?
2.75.13
क्षिप्रम् माम् अपि कैकेयी प्रस्थापयितुम् अर्हति ।
हिरण्य नाभो यत्र आस्ते सुतः मे सुमहा यशाः ॥ २.७५.१३ ॥
കൈകേയി എന്നെയും വേഗം അവിടേക്ക് അയയ്ക്കണം; മഹായശസ്വിയായ എന്റെ പുത്രൻ ഹിരണ്യനാഭൻ എവിടെയുണ്ടോ അവിടേക്ക്.
2.75.14
अथवा स्वयम् एव अहम् सुमित्र अनुचरा सुखम् ।
अग्नि होत्रम् पुरः कृत्य प्रस्थास्ये यत्र राघवः ॥ २.७५.१४ ॥
അല്ലെങ്കിൽ ഞാൻ തന്നെ സുമിത്രാപുത്രനോടൊപ്പം സുഖമായി, അഗ്നിഹോത്രം മുന്നിൽ വെച്ച്, രാഘവൻ എവിടെയുണ്ടോ അവിടേക്ക് പുറപ്പെടും.
2.75.15
कामम् वा स्वयम् एव अद्य तत्र माम् नेतुम् अर्हसि ।
यत्र असौ पुरुष व्याघ्रः तप्यते मे तपः सुतः ॥ २.७५.१५ ॥
അല്ലെങ്കിൽ നീതന്നെ ഇന്ന് എന്നെ അവിടേക്ക് കൊണ്ടുപോകണം; അവിടെ എന്റെ പുരുഷശ്രേഷ്ഠനായ പുത്രൻ തപസ്സ് ചെയ്യുന്നു.
2.75.16
इदम् हि तव विस्तीर्णम् धन धान्य समाचितम् ।
हस्ति अश्व रथ सम्पूर्णम् राज्यम् निर्यातितम् तया ॥ २.७५.१६ ॥
ഇതാ നിന്റെ വിശാലമായ രാജ്യം, ധനധാന്യങ്ങൾ നിറഞ്ഞത്, ആനകളും കുതിരകളും രഥങ്ങളും നിറഞ്ഞത്; അത് അവൾ നിനക്കായി നേടിത്തന്നു.
2.75.17
इत्यादिबहुभिर्वाक्यैः क्रूरैः सम्भर्स्तितोऽनघः ।
विव्यथे भरतस्तीव्रम् व्रणे तुद्येव सूचिना ॥ २.७५.१७ ॥
ഇങ്ങനെയും മറ്റനേകം ക്രൂര വാക്കുകളാലും നിന്ദിക്കപ്പെട്ട നിഷ്പാപനായ ഭരതൻ, മുറിവിൽ സൂചികൊണ്ട് കുത്തിയതുപോലെ കഠിനമായി വേദനിച്ചു.
2.75.18
पपात चरणौ तस्यास्तदा सम्भ्रान्तचेतनः ।
विलप्य बहुधाऽसम्ज्ञो लब्धसम्ज्ञ्स्ततः स्थितः ॥ २.७५.१८ ॥
അപ്പോൾ മനസ്സ് കലങ്ങിയ ഭരതൻ അവളുടെ കാൽക്കൽ വീണു; പലവിധം വിലപിച്ച് ബോധരഹിതനായി, പിന്നെ ബോധം വീണ് എഴുന്നേറ്റു നിന്നു.
2.75.19
एवम् विलपमानाम् ताम् भरतः प्रान्जलिस् तदा ।
कौसल्याम् प्रत्युवाच इदम् शोकैः बहुभिर् आवृताम् ॥ २.७५.१९ ॥
ഇങ്ങനെ വിലപിക്കുന്ന, പല ശോകങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ട കൗസല്യയോട് അപ്പോൾ കൈകൂപ്പിയ ഭരതൻ ഇതു പറഞ്ഞു.
2.75.20
आर्ये कस्मात् अजानन्तम् गर्हसे माम् अकिल्बिषम् ।
विपुलाम् च मम प्रीतिम् स्थिराम् जानासि राघवे ॥ २.७५.२० ॥
ആര്യേ! ഒന്നുമറിയാത്ത, കുറ്റമറ്റ എന്നെ നിങ്ങൾ എന്തിനു നിന്ദിക്കുന്നു? രാഘവനോടുള്ള എന്റെ വലുതും സ്ഥിരവുമായ സ്നേഹം നിങ്ങൾക്കറിയാമല്ലോ.
2.75.21
कृता शास्त्र अनुगा बुद्धिर् मा भूत् तस्य कदाचन ।
सत्य सम्धः सताम् श्रेष्ठो यस्य आर्यो अनुमते गतः ॥ २.७५.२१ ॥
ആര്യന്റെ അനുമതിയോടെ ആരാണോ പോയത്, അവന്റെ ബുദ്ധി ഒരിക്കലും ശാസ്ത്രവിരുദ്ധമാകാതിരിക്കട്ടെ; അവൻ സത്യസന്ധനും സജ്ജനങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമാണ്.
2.75.22
प्रैष्यम् पापीयसाम् यातु सूर्यम् च प्रति मेहतु ।
हन्तु पादेन गाम् सुप्ताम् यस्य आर्यो अनुमते गतः ॥ २.७५.२२ ॥
ആര്യന്റെ അനുമതിയോടെ ആരാണോ പോയത്, അവൻ പാപികളുടെ ദാസനാകട്ടെ; സൂര്യനു നേരെ തുപ്പട്ടെ; ഉറങ്ങുന്ന പശുവിനെ കാൽകൊണ്ട് ചവിട്ടട്ടെ.
2.75.23
कारयित्वा महत् कर्म भर्ता भृत्यम् अनर्थकम् ।
अधर्मः यो अस्य सो अस्याः तु यस्य आर्यो अनुमते गतः ॥ २.७५.२३ ॥
ആര്യന്റെ അനുമതിയോടെ ആരാണോ പോയത്, യജമാനൻ ദാസനെക്കൊണ്ട് വ്യർത്ഥമായ വലിയ കർമ്മം ചെയ്യിച്ച അധർമ്മം — ഇവളുടേതായതു തന്നെ അവനുമുണ്ടാകട്ടെ.
2.75.24
परिपालयमानस्य राज्ञो भूतानि पुत्रवत् ।
ततः तु द्रुह्यताम् पापम् यस्य आर्यो अनुमते गतः ॥ २.७५.२४ ॥
പ്രജകളെ പുത്രന്മാരെപ്പോലെ പരിപാലിക്കുന്ന രാജാവിനോട് ദ്രോഹം ചെയ്യുന്നവരുടെ പാപം, ആര്യന്റെ അനുമതിയോടെ പോയവന് ഉണ്ടാകട്ടെ.
2.75.25
बलि षड् भागम् उद्धृत्य नृपस्य अरक्षतः प्रजाः ।
अधर्मः यो अस्य सो अस्य अस्तु यस्य आर्यो अनुमते गतः ॥ २.७५.२५ ॥
പ്രജകളെ രക്ഷിക്കാതെ ആറിലൊന്ന് നികുതിയായി വാങ്ങുന്ന രാജാവിന് വരുന്ന അധർമ്മം അവനു തന്നെ ഭവിക്കട്ടെ; ആരുടെ അനുമതിയോടെ ആര്യൻ (രാമൻ) പോയോ അവനു തന്നെ അത്.
2.75.26
सम्श्रुत्य च तपस्विभ्यः सत्रे वै यज्ञ दक्षिणाम् ।
ताम् विप्रलपताम् पापम् यस्य आर्यो अनुमते गतः ॥ २.७५.२६ ॥
തപസ്വികൾക്ക് സത്രയാഗത്തിൽ ദക്ഷിണ നൽകാമെന്ന് വാക്കുനൽകി അത് വഞ്ചിക്കുന്നവന്റെ പാപം അവനു തന്നെ; ആരുടെ അനുമതിയോടെ ആര്യൻ (രാമൻ) പോയോ അവനു തന്നെ അത്.
2.75.27
हस्ति अश्व रथ सम्बाधे युद्धे शस्त्र समाकुले ।
मा स्म कार्षीत् सताम् धर्मम् यस्य आर्यो अनुमते गतः ॥ २.७५.२७ ॥
ആനകളും കുതിരകളും രഥങ്ങളും നിറഞ്ഞ്ആയുധങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ യുദ്ധത്തിൽ സജ്ജനധർമ്മം പാലിക്കാത്തവന് വരുന്ന പാപം; ആരുടെ അനുമതിയോടെ ആര്യൻ (രാമൻ) പോയോ അവനു തന്നെ അത്.
2.75.28
उपदिष्टम् सुसूक्ष्म अर्थम् शास्त्रम् यत्नेन धीमता ।
स नाशयतु दुष्ट आत्मा यस्य आर्यो अनुमते गतः ॥ २.७५.२८ ॥
ബുദ്ധിമാൻ പ്രയത്നത്താൽ ഉപദേശിച്ച അതിസൂക്ഷ്മാർത്ഥമുള്ള ശാസ്ത്രത്തെ ആ ദുഷ്ടചിത്തൻ നശിപ്പിക്കട്ടെ; ആരുടെ അനുമതിയോടെ ആര്യൻ (രാമൻ) പോയോ അവൻ.
2.75.29
मा च तम् प्यूढबाह्वम्सम् चन्द्रार्कसम्तेजनम् ।
द्राक्षीद्राज्यस्थमासीनम् यस्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.२९ ॥
വിശാലമായ തോളുകളും ബലമുള്ള കരങ്ങളുമുള്ള, ചന്ദ്രസൂര്യന്മാരെപ്പോലെ തേജസ്സുള്ള അവനെ രാജ്യസിംഹാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നതായി അവൻ കാണാതിരിക്കട്ടെ; ആരുടെ അനുമതിയോടെ ആര്യൻ (രാമൻ) പോയോ അവൻ.
2.75.30
पायसम् कृसरम् चागम् वृथा सो अश्नातु निर्घृणः ।
गुरूमः च अपि अवजानातु यस्य आर्यो अनुमते गतः ॥ २.७५.३० ॥
ആ നിർദയൻ പായസവും കൃസരവും മറ്റ് ഭക്ഷണവും വൃഥാ ഭക്ഷിക്കട്ടെ; മുതിർന്നവരെയും അവജ്ഞിക്കട്ടെ; ആരുടെ അനുമതിയോടെ ആര്യൻ (രാമൻ) പോയോ അവൻ.
2.75.31
गाश्च स्पृशतु पादेन गुरून् परिवदेत्स्वयम् ।
मित्रे द्रुह्येत सोऽत्यन्तम् यस्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.३१ ॥
ആരുടെ കാര്യത്തിൽ ആര്യൻ (പിതാവ്) അനുമതി നൽകിയോ, അവൻ പശുക്കളെ കാൽകൊണ്ട് തൊടട്ടെ; സ്വയം മുതിർന്നവരെ നിന്ദിക്കട്ടെ; സുഹൃത്തിനോട് അത്യന്തം ദ്രോഹം ചെയ്യട്ടെ.
2.75.32
विश्वासात्कथितम् किम्चित्परिवादम् मिथः क्वचित् ।
विवृणोतु स दुष्टात्मा यस्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.३२ ॥
ആരുടെ കാര്യത്തിൽ ആര്യൻ (പിതാവ്) അനുമതി നൽകിയോ, ആ ദുഷ്ടാത്മാവ് വിശ്വാസത്താൽ ഇരുവർക്കിടയിൽ പറഞ്ഞ ഏതെങ്കിലും നിന്ദ എപ്പോഴെങ്കിലും വെളിപ്പെടുത്തട്ടെ.
2.75.33
अकर्ता ह्यकृतज्ञश्च त्यक्तात्मा निरपत्रपः ।
लोके भवतु विद्वेष्यो यस्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.३३ ॥
ആരുടെ കാര്യത്തിൽ ആര്യൻ (പിതാവ്) അനുമതി നൽകിയോ, അവൻ ഉപകാരം ചെയ്യാത്തവനും, കൃതജ്ഞതയില്ലാത്തവനും, ആത്മാഭിമാനം നഷ്ടപ്പെട്ടവനും, ലജ്ജയില്ലാത്തവനുമായി ലോകത്തിൽ വെറുക്കപ്പെടട്ടെ.
2.75.34
पुत्रैः दारैः च भृत्यैः च स्व गृहे परिवारितः ।
स एको मृष्टम् अश्नातु यस्य आर्यो अनुमते गतः ॥ २.७५.३४ ॥
ആരുടെ കാര്യത്തിൽ ആര്യൻ (പിതാവ്) അനുമതി നൽകിയോ, അവൻ തന്റെ വീട്ടിൽ പുത്രന്മാരാലും ഭാര്യമാരാലും ഭൃത്യന്മാരാലും ചുറ്റപ്പെട്ട് ഒറ്റയ്ക്ക് രുചികരമായ ഭക്ഷണം കഴിക്കട്ടെ.
2.75.35
अप्राप्य सदृशान् दाराननपत्यः प्रमीयताम् ।
अनवाप्य क्रियाम् धर्म्याम् यश्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.३५ ॥
ആരുടെ കാര്യത്തിൽ ആര്യൻ (പിതാവ്) അനുമതി നൽകിയോ, അവൻ യോജ്യരായ ഭാര്യമാരെ നേടാതെ, സന്താനമില്ലാത്തവനായി, ധർമ്മകർമ്മങ്ങൾ സാധിക്കാതെ മരിക്കട്ടെ.
2.75.36
मात्मनः सम्ततिम् द्राक्षीत्स्वेषु दारेषु दुःखितः ।
आयुः समग्रमप्राप्य यस्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.३६ ॥
ആരുടെ കാര്യത്തിൽ ആര്യൻ (പിതാവ്) അനുമതി നൽകിയോ, അവൻ തന്റെ ഭാര്യമാരുടെ ഇടയിൽ ദുഃഖിതനായി തന്റെ സന്തതിയെ കാണട്ടെ; പൂർണ്ണായുസ്സ് ലഭിക്കാതിരിക്കട്ടെ.
2.75.37
राज स्त्री बाल वृद्धानाम् वधे यत् पापम् उच्यते ।
भृत्य त्यागे च यत् पापम् तत् पापम् प्रतिपद्यताम् ॥ २.७५.३७ ॥
രാജാവ്, സ്ത്രീ, ബാലന്മാർ, വൃദ്ധന്മാർ എന്നിവരെ വധിക്കുന്നതിൽ പറയപ്പെടുന്ന പാപവും, ഭൃത്യനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നതിലെ പാപവും ആ പാപം അവനെ പ്രാപിക്കട്ടെ.
2.75.38
लाक्षया मधुमाम्सेन लोहेन च विषेण च ।
सदैव बिभृयाद्भृत्यान् यस्यार्योऽसुमते गतः ॥ २.७५.३८ ॥
ലാക്ക, തേൻ-മാംസം, ഇരുമ്പ്, വിഷം എന്നിവകൊണ്ട് എപ്പോഴും ഭൃത്യന്മാരെ പോഷിപ്പിക്കട്ടെ; ആരുടെ ആര്യൻ ജീവൻ വെടിഞ്ഞുവോ.
2.75.39
सम्ग्रामे समुपोढे स शत्रुपक्ष्भयम्करे ।
पलायामानो वध्येत यस्यार्योऽनुमे गतः ॥ २.७५.३९ ॥
ശത്രുപക്ഷത്തിന് ഭയം ജനിപ്പിക്കുന്ന യുദ്ധം അടുത്തെത്തുമ്പോൾ ഓടിപ്പോകുമ്പോൾ അവൻ വധിക്കപ്പെടട്ടെ; ആരുടെ ആര്യൻ ജീവൻ വെടിഞ്ഞുവോ.
2.75.40
कपालपाणिः पृथिवीमटताम् चीरसम्वृतः ।
भिक्समाणो यथोन्मत्तो यस्यार्योऽनुमते गतह् ॥ २.७५.४० ॥
കൈയിൽ തലയോട്ടിയുമായി, ഭൂമിയിൽ അലഞ്ഞ്, വൽക്കലം ധരിച്ച്, ഭ്രാന്തനെപ്പോലെ ഭിക്ഷ യാചിച്ച് — ആരുടെ ആര്യൻ ജീവൻ വെടിഞ്ഞുവോ.
2.75.41
पाने प्रसक्तो भवतु स्त्रीष्वक्षेषु च नित्यशः ।
काम्क्रोधाभिभूतस्तु यस्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.४१ ॥
മദ്യപാനത്തിലും സ്ത്രീകളിലും ചൂതാട്ടത്തിലും എപ്പോഴും ആസക്തനായിരിക്കട്ടെ, കാമക്രോധങ്ങളാൽ കീഴടക്കപ്പെട്ടവനായി; ആരുടെ ആര്യൻ ജീവൻ വെടിഞ്ഞുവോ.
2.75.42
यस्य धर्मे मनो भूयादधर्मम् स निषेवताम् ।
अपात्रवर्षी भवतु यस्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.४२ ॥
ആരുടെ മനസ്സ് ധർമ്മത്തിൽ ഇല്ലാതിരിക്കട്ടെ, അവൻ അധർമ്മം സേവിക്കട്ടെ; അപാത്രങ്ങളിൽ വർഷിക്കുന്നവനാകട്ടെ; ആരുടെ ആര്യൻ ജീവൻ വെടിഞ്ഞുവോ.
2.75.43
सम्चितान्यस्य वित्तानि विविधानि सहस्रशः ।
दस्युभिर्विप्रलुप्यन्ताम् यश्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.४३ ॥
ആര്യൻ (രാമൻ) ആരുടെ അനുമതിയോടെ പോയോ, അവന്റെ സമ്പാദിച്ച വിവിധമായ ആയിരക്കണക്കിനു സമ്പത്തുകൾ കൊള്ളക്കാരാൽ കൊള്ളയടിക്കപ്പെടട്ടെ.
2.75.44
उभे सम्ध्ये शयानस्य यत् पापम् परिकल्प्यते ।
तच् च पापम् भवेत् तस्य यस्य आर्यो अनुमते गतः ॥ २.७५.४४ ॥
ഇരു സന്ധ്യകളിലും ഉറങ്ങുന്നവന് ഏത് പാപമാണോ കല്പിക്കപ്പെടുന്നത്, ആര്യൻ (രാമൻ) ആരുടെ അനുമതിയോടെ പോയോ അവന് ആ പാപം തന്നെ ഭവിക്കട്ടെ.
2.75.45
यद् अग्नि दायके पापम् यत् पापम् गुरु तल्पगे ।
मित्र द्रोहे च यत् पापम् तत् पापम् प्रतिपद्यताम् ॥ २.७५.४५ ॥
അഗ്നി വെക്കുന്നവന്റെ പാപം, ഗുരുപത്നിയെ പ്രാപിക്കുന്നവന്റെ വലിയ പാപം, മിത്രദ്രോഹത്തിലെ പാപം — ആ പാപം അവനെ പ്രാപിക്കട്ടെ.
2.75.46
देवतानाम् पितृऋणाम् च माता पित्रोस् तथैव च ।
मा स्म कार्षीत् स शुश्रूषाम् यस्य आर्यो अनुमते गतः ॥ २.७५.४६ ॥
ദേവന്മാർക്കും പിതൃഋണത്തിനും മാതാപിതാക്കൾക്കും അവൻ ശുശ്രൂഷ ചെയ്യാതിരിക്കട്ടെ — ആര്യൻ (രാമൻ) ആരുടെ അനുമതിയോടെ പോയോ അവൻ.
2.75.47
सताम् लोकात् सताम् कीर्त्याः सज् जुष्टात् कर्मणः तथा ।
भ्रश्यतु क्षिप्रम् अद्य एव यस्य आर्यो अनुमते गतः ॥ २.७५.४७ ॥
സജ്ജനങ്ങളുടെ ലോകത്തിൽ നിന്നും സജ്ജനങ്ങളുടെ കീർത്തിയിൽ നിന്നും സജ്ജനസേവിതമായ കർമ്മത്തിൽ നിന്നും — ആര്യൻ (രാമൻ) ആരുടെ അനുമതിയോടെ പോയോ അവൻ ഇന്നുതന്നെ വേഗം വീഴട്ടെ.
2.75.48
अपास्य मातृशुश्रूषामनर्थे सोऽवतिष्ठताम् ।
दीर्घबाहुर्महावक्षा यस्यार्योऽसुमते गतः ॥ २.७५.४८ ॥
മാതാവിന്റെ ശുശ്രൂഷ ഉപേക്ഷിച്ച് അവൻ അനർത്ഥത്തിൽ നിലനിൽക്കട്ടെ — നീണ്ട ബാഹുക്കളും വിശാലമായ മാറും ഉള്ളവൻ, ആര്യൻ (രാമൻ) ആരുടെ അനുമതിയോടെ പോയോ അവൻ.
2.75.49
बहुपुत्रो दरिद्रश्च ज्वररोगसमन्वितः ।
स भूयात्सततक्लेशी यस्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.४९ ॥
ആരുടെ അനുമതിയോടെ ആര്യൻ പോയോ, അവൻ അനേകം പുത്രന്മാരുള്ളവനായാലും ദരിദ്രനും ജ്വര-രോഗബാധിതനുമായി എപ്പോഴും ക്ലേശം അനുഭവിക്കട്ടെ.
2.75.50
आशामाशम् समानानाम् दीनानामूर्ध्वचक्षुषाम् ।
आर्थिनाम् वितथाम् कुर्याद्यस्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.५० ॥
ആരുടെ അനുമതിയോടെ ആര്യൻ പോയോ, അവൻ സമന്മാരുടെയും ദീനരുടെയും മുകളിലേക്ക് നോക്കുന്ന യാചകരുടെയും ഓരോ പ്രതീക്ഷയും വ്യർഥമാക്കട്ടെ.
2.75.51
मायया रमताम् नित्यम् परुषः पिशुनोऽशुचिः ।
राज्ञो भीत स्त्वधर्मात्मा यस्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.५१ ॥
ആരുടെ അനുമതിയോടെ ആര്യൻ പോയോ, അവൻ എപ്പോഴും വഞ്ചനയിൽ രമിക്കട്ടെ; പരുഷനും ദുഷ്ടം പറയുന്നവനും അശുദ്ധനും രാജാവിനെ ഭയപ്പെടുന്നവനും അധർമ്മിയുമാകട്ടെ.
2.75.52
ऋतुस्नाताम् सतीम् भार्यामृतुकालानुरोधिनीम् ।
अतिवर्तेत दुष्टात्मा यस्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.५२ ॥
ആരുടെ അനുമതിയോടെ ആര്യൻ പോയോ, ആ ദുഷ്ടമനസ്കൻ ഋതുസ്നാതയും ഋതുകാലത്ത് അനുരാഗമുള്ളവളുമായ സതിയായ ഭാര്യയെ അവഗണിക്കട്ടെ.
2.75.53
धर्मदारान् परित्यज्य परदारान्नि षेवताम् ।
त्यक्तधर्मरतिर्मूढो यस्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.५३ ॥
ആരുടെ അനുമതിയോടെ ആര്യൻ പോയോ, അവൻ ധർമ്മപത്നിമാരെ ഉപേക്ഷിച്ച് പരസ്ത്രീകളെ സേവിക്കട്ടെ; ധർമ്മത്തിലുള്ള പ്രീതി ഉപേക്ഷിച്ച മൂഢനാകട്ടെ.
2.75.54
विप्रलु प्तप्रजातस्य दुष्कृतम् ब्राह्मणस्य यत् ।
तदेव प्रतिपद्येत यस्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.५४ ॥
ആരുടെ അനുമതിയോടെ ആര്യൻ പോയോ, അവൻ ബ്രാഹ്മണന്റെ സന്തതി നശിപ്പിക്കപ്പെട്ട ആ ദുഷ്കർമ്മം തന്നെ അനുഭവിക്കട്ടെ.
2.75.55
पानीयदूषके पापम् तथैव विषदायके ।
यत्तदेकः स लभताम् यस्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.५५ ॥
ജലം മലിനമാക്കുന്നവനുള്ള പാപവും, അതുപോലെ വിഷം നൽകുന്നവനുള്ള പാപവും, ആര്യന്റെ അനുമതിയോടെ പോയവൻ ഒറ്റയ്ക്ക് അത് നേടട്ടെ.
2.75.56
ब्राह्मणायोद्यताम् पूजाम् विहन्तु कलुषेन्द्रियः ।
बालवत्साम् च गाम् दोग्दु यस्यर्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.५६ ॥
മലിനമനസ്സുള്ളവൻ ബ്രാഹ്മണനു സമർപ്പിക്കാനൊരുങ്ങുന്ന പൂജ തടസ്സപ്പെടുത്തിയാലും, കിടാവുള്ള പശുവിനെ കറക്കുന്നത് തടഞ്ഞാലും, ആര്യന്റെ അനുമതിയോടെ പോയവൻ ആ പാപം നേടട്ടെ.
2.75.57
तृष्णार्तम् सति पानीये विप्रलम्भेन योजयेत् ।
लभेत तस्य यत्पापम् यस्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.५७ ॥
വെള്ളമുണ്ടായിട്ടും ദാഹത്താൽ വലയുന്നവനെ വഞ്ചനയാൽ തടഞ്ഞുനിർത്തുന്നവന് ഉള്ള പാപം, ആര്യന്റെ അനുമതിയോടെ പോയവൻ നേടട്ടെ.
2.75.58
भक्त्या विवदमानेषु मार्गमाश्रित्य पश्यतः ।
तस्य पापेन युज्येत यस्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.५८ ॥
തർക്കിക്കുന്നവർക്കിടയിൽ പക്ഷപാതത്താൽ വഴി സ്വീകരിച്ച് നോക്കിനിൽക്കുന്നവന്റെ പാപത്താൽ, ആര്യന്റെ അനുമതിയോടെ പോയവൻ ബന്ധിക്കപ്പെടട്ടെ.
2.75.59
विहीनाम् पति पुत्राभ्याम् कौसल्याम् पार्थिव आत्मजः ।
एवम् आश्वसयन्न् एव दुह्ख आर्तः निपपात ह ॥ २.७५.५९ ॥
ഭർത്താവിനെയും മകനെയും നഷ്ടപ്പെട്ട കൗസല്യയെ ഇങ്ങനെ ആശ്വസിപ്പിക്കുമ്പോഴേ, രാജകുമാരൻ ദുഃഖാർത്തനായി വീണു.
2.75.60
तथा तु शपथैः कष्टैः शपमानम् अचेतनम् ।
भरतम् शोक सम्तप्तम् कौसल्या वाक्यम् अब्रवीत् ॥ २.७५.६० ॥
അപ്പോൾ വേദനാജനകമായ ശപഥങ്ങളാൽ ശപഥം ചെയ്തുകൊണ്ടിരുന്നവനും, ബോധശൂന്യനും, ശോകത്താൽ തപിച്ചവനുമായ ഭരതനോട് കൗസല്യ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
2.75.61
मम दुह्खम् इदम् पुत्र भूयः समुपजायते ।
शपथैः शपमानो हि प्राणान् उपरुणत्सि मे ॥ २.७५.६१ ॥
മകനേ! എന്റെ ഈ ദുഃഖം വീണ്ടും വീണ്ടും ഉണ്ടാകുന്നു. ശപഥങ്ങളാൽ ശപഥം ചെയ്യുന്ന നീ എന്റെ പ്രാണങ്ങളെത്തന്നെ തടയുന്നു.
2.75.62
दिष्ट्या न चलितः धर्मात् आत्मा ते सह लक्ष्मणः ।
वत्स सत्य प्रतिज्ञो मे सताम् लोकान् अवाप्स्यसि ॥ २.७५.६२ ॥
ഭാഗ്യവശാൽ നീയും ലക്ഷ്മണനോടൊപ്പം നിന്റെ ആത്മാവും ധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് ഇളകിയില്ല. വത്സാ! സത്യപ്രതിജ്ഞനായ നീ സജ്ജനങ്ങളുടെ ലോകങ്ങൾ നേടും.
2.75.63
इत्युक्त्वा चाङ्कमानीय भरतम् भ्रातृवत्सलम् ।
परिष्वज्य महाबाहुम् रुरोद भृशदुःखिता ॥ २.७५.६३ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട്, സഹോദരസ്നേഹമുള്ള മഹാബാഹുവായ ഭരതനെ മടിയിലേക്ക് ചേർത്ത് ആലിംഗനം ചെയ്ത് അവൾ അത്യന്തം ദുഃഖിതയായി കരഞ്ഞു.
2.75.64
एवम् विलपमानस्य दुह्ख आर्तस्य महात्मनः ।
मोहाच् च शोक सम्रोधात् बभूव लुलितम् मनः ॥ २.७५.६४ ॥
ഇങ്ങനെ വിലപിക്കുന്ന, ദുഃഖത്താൽ പീഡിതനായ ആ മഹാത്മാവിന്റെ മനസ്സ് മോഹത്താലും ശോകം അടക്കിയതിനാലും കലുഷമായി.
2.75.65
लालप्यमानस्य विचेतनस्य ।
प्रनष्ट बुद्धेः पतितस्य भूमौ ।
मुहुर् मुहुर् निह्श्वसतः च दीर्घम् ।
सा तस्य शोकेन जगाम रात्रिः ॥ २.७५.६५ ॥
വിലപിച്ചും, ബോധമില്ലാതെ, ബുദ്ധി നഷ്ടപ്പെട്ട് നിലത്തുവീണ്, വീണ്ടുംവീണ്ടും ദീർഘമായി നെടുവീർപ്പിട്ടുകൊണ്ടിരുന്ന അവന് ആ രാത്രി ശോകത്തിലൂടെ കഴിഞ്ഞുപോയി.