รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 2.75
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.75.1
दीर्घकालात्समुत्थाय सम्ज्ञाम् लब्ध्वा च वीर्यवान् ।
नेत्राभ्यामश्रुपूर्णाभ्याम् दीनामुद्वीक्ष्य मातरम् ॥ २.७५.१ ॥
ภรตผู้กล้าหาญลุกขึ้นหลังจากนานพอสมควรและได้สติคืนมา เขาเหลียวมองมารดาผู้โศกเศร้าด้วยดวงตาที่เต็มไปด้วยน้ำตา
2.75.2
सोऽमात्यमध्येभरतो जननीमभ्यकुत्सयत् ।
राज्यम् न कामये जातु मन्त्रये नापि मातरम् ॥ २.७५.२ ॥
ท่ามกลางเหล่าอำมาตย์ ภรตได้ตำหนิมารดาว่า "กระหม่อมไม่เคยปรารถนาราชสมบัติ และไม่เคยปรึกษาหารือกับมารดาเลย"
2.75.3
अभिषेकम् न जानामि योऽभूद्राज्ञा समीक्षितः ।
विप्रकृष्टे ह्यहम् देशे शत्रुघ्न सहितोऽवसम् ॥ २.७५.३ ॥
กระหม่อมไม่ทราบเรื่องพิธีอภิเษกที่พระราชาทรงกำหนดไว้ เพราะกระหม่อมพำนักอยู่ในแดนไกลพร้อมกับพระศัตรุฆ่น
2.75.4
वनवासम् न जानामि रामस्यहम् महात्मनः ।
विवासनम् वा सौमित्रेः सीतायाश्च यथाभवत् ॥ २.७५.४ ॥
กระหม่อมไม่ทราบเรื่องการเนรเทศพระรามผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่เข้าป่า หรือการขับไล่พระลักษมณ์และพระสีดา และไม่ทราบว่าเรื่องนั้นเกิดขึ้นอย่างไร
2.75.5
तथैव क्रोशतः तस्य भरतस्य महात्मनः ।
कौसल्या शब्दम् आज्ञाय सुमित्राम् इदम् अब्रवीत् ॥ २.७५.५ ॥
ขณะที่ภรตผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่กำลังคร่ำครวญเช่นนั้น พระเกาศัลยาจำเสียงของเขาได้ จึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้กับพระสุมิตรา
2.75.6
आगतः क्रूर कार्यायाः कैकेय्या भरतः सुतः ।
तम् अहम् द्रष्टुम् इच्चामि भरतम् दीर्घ दर्शिनम् ॥ २.७५.६ ॥
ภรตบุตรของไกเกยีผู้กระทำการอันโหดร้ายได้มาถึงแล้ว หม่อมฉันปรารถนาจะพบภรตผู้มองการณ์ไกลนั้น
2.75.7
एवम् उक्त्वा सुमित्राम् सा विवर्णा मलिन अम्बरा ।
प्रतस्थे भरतः यत्र वेपमाना विचेतना ॥ २.७५.७ ॥
ครั้นกล่าวกับพระสุมิตราดังนี้แล้ว นางซีดเผือดสวมผ้านุ่งห่มมอมแมม ตัวสั่นและมึนงง จึงออกไปยังที่ที่ภรตอยู่
2.75.8
स तु राम अनुजः च अपि शत्रुघ्न सहितः तदा ।
प्रतस्थे भरतः यत्र कौसल्याया निवेशनम् ॥ २.७५.८ ॥
ฝ่ายภรตน้องชายของพระราม พร้อมด้วยพระศัตรุฆ่น จึงออกไปยังที่พักของพระเกาศัลยา
2.75.9
ततः शत्रुघ्न भरतौ कौसल्याम् प्रेक्ष्य दुह्खितौ ।
पर्यष्वजेताम् दुह्ख आर्ताम् पतिताम् नष्ट चेतनाम् ॥ २.७५.९ ॥
ศัตรุฆ่นและภรตเห็นพระเกาศัลยาเศร้าโศกเสียใจ ล้มลงหมดสติ จึงโอบกอดนางด้วยความทุกข์ร้อน
2.75.10
रुदन्तौ रुदतीम् दुःखात्समेत्यार्याम् मनस्स्विनीम् ।
भरतम् प्रत्युवाच इदम् कौसल्या भृश दुह्खिता ॥ २.७५.१० ॥
ทั้งสองร้องไห้ไปพร้อมกับนางผู้สูงศักดิ์และมีจิตใจงดงามที่กำลังร่ำไห้ด้วยความโศก แล้วพระเกาศัลยาผู้เศร้าโศกอย่างยิ่งจึงกล่าวกับภรตดังนี้
2.75.11
इदम् ते राज्य कामस्य राज्यम् प्राप्तम् अकण्टकम् ।
सम्प्राप्तम् बत कैकेय्या शीघ्रम् क्रूरेण कर्मणा ॥ २.७५.११ ॥
ราชสมบัติปลอดหนามนี้ได้มาแล้วสำหรับเจ้าผู้ปรารถนาความเป็นกษัตริย์ อนิจจา ไกเกยีได้มาซึ่งสิ่งนี้อย่างรวดเร็วด้วยการกระทำอันโหดร้าย
2.75.12
प्रस्थाप्य चीर वसनम् पुत्रम् मे वन वासिनम् ।
कैकेयी कम् गुणम् तत्र पश्यति क्रूर दर्शिनी ॥ २.७५.१२ ॥
ไกเกยีผู้มีจิตใจโหดร้ายส่งบุตรของหม่อมฉันซึ่งนุ่งห่มผ้าเปลือกไม้ให้เข้าป่าไปแล้ว นางเห็นคุณความดีอะไรในการนั้น
2.75.13
क्षिप्रम् माम् अपि कैकेयी प्रस्थापयितुम् अर्हति ।
हिरण्य नाभो यत्र आस्ते सुतः मे सुमहा यशाः ॥ २.७५.१३ ॥
ไกเกยีควรส่งหม่อมฉันไปด้วยโดยเร็วเถิด ไปยังที่ที่บุตรของหม่อมฉันผู้มีชื่อเสียงยิ่งใหญ่ชื่อหิรัณยนาภอาศัยอยู่
2.75.14
अथवा स्वयम् एव अहम् सुमित्र अनुचरा सुखम् ।
अग्नि होत्रम् पुरः कृत्य प्रस्थास्ये यत्र राघवः ॥ २.७५.१४ ॥
หรือไม่เช่นนั้น หม่อมฉันเองจะไปด้วยความเต็มใจพร้อมกับบุตรของพระสุมิตรา โดยมีไฟบูชาอยู่เบื้องหน้า ไปยังที่ที่พระราฆวอยู่
2.75.15
कामम् वा स्वयम् एव अद्य तत्र माम् नेतुम् अर्हसि ।
यत्र असौ पुरुष व्याघ्रः तप्यते मे तपः सुतः ॥ २.७५.१५ ॥
หรือไม่เช่นนั้น วันนี้ตัวท่านเองควรพาหม่อมฉันไปยังที่ที่บุตรของหม่อมฉัน บุรุษผู้เป็นเยี่ยมในหมู่ชน กำลังบำเพ็ญตบะอยู่
2.75.16
इदम् हि तव विस्तीर्णम् धन धान्य समाचितम् ।
हस्ति अश्व रथ सम्पूर्णम् राज्यम् निर्यातितम् तया ॥ २.७५.१६ ॥
ราชสมบัติอันกว้างใหญ่ของท่านนี้เต็มไปด้วยทรัพย์และธัญญาหาร เต็มไปด้วยช้าง ม้า และรถศึก นางได้มาให้ท่านด้วยการกระทำนั้น
2.75.17
इत्यादिबहुभिर्वाक्यैः क्रूरैः सम्भर्स्तितोऽनघः ।
विव्यथे भरतस्तीव्रम् व्रणे तुद्येव सूचिना ॥ २.७५.१७ ॥
ภรตผู้ไร้บาปถูกตำหนิด้วยถ้อยคำโหดร้ายมากมายเช่นนี้ เขาเจ็บปวดรวดร้าวยิ่งนัก ดุจถูกเข็มทิ่มแทงที่บาดแผล
2.75.18
पपात चरणौ तस्यास्तदा सम्भ्रान्तचेतनः ।
विलप्य बहुधाऽसम्ज्ञो लब्धसम्ज्ञ्स्ततः स्थितः ॥ २.७५.१८ ॥
ครั้นนั้น ภรตผู้จิตใจสับสนได้ล้มลงแทบเท้าของนาง คร่ำครวญด้วยประการต่างๆ จนหมดสติไป แล้วเมื่อได้สติคืนมาจึงลุกขึ้นยืน
2.75.19
एवम् विलपमानाम् ताम् भरतः प्रान्जलिस् तदा ।
कौसल्याम् प्रत्युवाच इदम् शोकैः बहुभिर् आवृताम् ॥ २.७५.१९ ॥
ภรตผู้ประนมมือจึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้กับพระเกาศัลยา ซึ่งกำลังคร่ำครวญเช่นนั้นและถูกความโศกนานาประการโอบล้อมอยู่
2.75.20
आर्ये कस्मात् अजानन्तम् गर्हसे माम् अकिल्बिषम् ।
विपुलाम् च मम प्रीतिम् स्थिराम् जानासि राघवे ॥ २.७५.२० ॥
ข้าแต่มารดาผู้ประเสริฐ เหตุใดท่านจึงตำหนิกระหม่อมผู้ไม่รู้เรื่องและไร้มลทินเล่า ท่านทราบดีถึงความรักอันใหญ่หลวงและมั่นคงของกระหม่อมที่มีต่อพระราฆว
2.75.21
कृता शास्त्र अनुगा बुद्धिर् मा भूत् तस्य कदाचन ।
सत्य सम्धः सताम् श्रेष्ठो यस्य आर्यो अनुमते गतः ॥ २.७५.२१ ॥
ขอให้จิตของเขาอย่าได้หันไปจากคัมภีร์ศาสตร์เลย ผู้ที่ไปด้วยความยินยอมของผู้สูงศักดิ์ เขาเป็นผู้ซื่อตรงต่อคำพูด และเป็นยอดของผู้ดี
2.75.22
प्रैष्यम् पापीयसाम् यातु सूर्यम् च प्रति मेहतु ।
हन्तु पादेन गाम् सुप्ताम् यस्य आर्यो अनुमते गतः ॥ २.७५.२२ ॥
ผู้ที่จากไปด้วยความยินยอมของผู้สูงศักดิ์ ขอให้เขาตกเป็นทาสของคนชั่ว ถ่มน้ำลายรดดวงอาทิตย์ และเตะวัวที่กำลังหลับด้วยเท้า
2.75.23
कारयित्वा महत् कर्म भर्ता भृत्यम् अनर्थकम् ।
अधर्मः यो अस्य सो अस्याः तु यस्य आर्यो अनुमते गतः ॥ २.७५.२३ ॥
ผู้ที่จากไปด้วยความยินยอมของผู้สูงศักดิ์ ขอให้อธรรมของนายที่สั่งให้บ่าวทำกิจยิ่งใหญ่อันไร้ประโยชน์ ตกเป็นของเขา เช่นเดียวกับที่ตกเป็นของนาง
2.75.24
परिपालयमानस्य राज्ञो भूतानि पुत्रवत् ।
ततः तु द्रुह्यताम् पापम् यस्य आर्यो अनुमते गतः ॥ २.७५.२४ ॥
บาปของผู้ที่ทำร้ายกษัตริย์ผู้ปกป้องประชาราษฎร์ดุจบุตร ขอให้บาปนั้นตกแก่ผู้ที่จากไปด้วยความยินยอมของผู้สูงศักดิ์
2.75.25
बलि षड् भागम् उद्धृत्य नृपस्य अरक्षतः प्रजाः ।
अधर्मः यो अस्य सो अस्य अस्तु यस्य आर्यो अनुमते गतः ॥ २.७५.२५ ॥
ผู้ที่เก็บส่วนหนึ่งในหกเป็นภาษีจากกษัตริย์ที่ไม่ปกป้องประชาราษฎร์ ขอให้อธรรมที่มาถึงเขานั้นตกเป็นของเขาแต่ผู้เดียว คือผู้ที่ด้วยความยินยอมของเขา ผู้สูงศักดิ์ (พระราม) จึงจากไป
2.75.26
सम्श्रुत्य च तपस्विभ्यः सत्रे वै यज्ञ दक्षिणाम् ।
ताम् विप्रलपताम् पापम् यस्य आर्यो अनुमते गतः ॥ २.७५.२६ ॥
ผู้ที่รับปากกับนักพรตว่าจะให้ค่าทักษิณาในพิธียัญ แล้วกลับหลอกลวงเขา ขอให้บาปแห่งการหลอกลวงนั้นตกเป็นของเขาแต่ผู้เดียว คือผู้ที่ด้วยความยินยอมของเขา ผู้สูงศักดิ์ (พระราม) จึงจากไป
2.75.27
हस्ति अश्व रथ सम्बाधे युद्धे शस्त्र समाकुले ।
मा स्म कार्षीत् सताम् धर्मम् यस्य आर्यो अनुमते गतः ॥ २.७५.२७ ॥
ในสนามรบที่คับคั่งด้วยช้าง ม้า และรถศึก เต็มไปด้วยอาวุธ ขอให้ผู้ที่ไม่รักษาธรรมแห่งคนดีรับบาปนั้น คือผู้ที่ด้วยความยินยอมของเขา ผู้สูงศักดิ์ (พระราม) จึงจากไป
2.75.28
उपदिष्टम् सुसूक्ष्म अर्थम् शास्त्रम् यत्नेन धीमता ।
स नाशयतु दुष्ट आत्मा यस्य आर्यो अनुमते गतः ॥ २.७५.२८ ॥
คัมภีร์ที่มีความหมายละเอียดลึกซึ้ง ซึ่งผู้มีปัญญาได้สั่งสอนด้วยความพากเพียร ขอให้จิตใจชั่วร้ายนั้นทำลายเสีย คือผู้ที่ด้วยความยินยอมของเขา ผู้สูงศักดิ์ (พระราม) จึงจากไป
2.75.29
मा च तम् प्यूढबाह्वम्सम् चन्द्रार्कसम्तेजनम् ।
द्राक्षीद्राज्यस्थमासीनम् यस्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.२९ ॥
และขอให้เขาไม่ได้เห็นพระองค์ ผู้มีพระพาหาใหญ่ มีกำลังแขน รุ่งเรืองดุจพระจันทร์และพระอาทิตย์ ประทับบนราชบัลลังก์ คือผู้ที่ด้วยความยินยอมของเขา ผู้สูงศักดิ์ (พระราม) จึงจากไป
2.75.30
पायसम् कृसरम् चागम् वृथा सो अश्नातु निर्घृणः ।
गुरूमः च अपि अवजानातु यस्य आर्यो अनुमते गतः ॥ २.७५.३० ॥
ขอให้ผู้ไร้ความเมตรานั้นกินข้าวปายสัม กฤสร และอาหารอื่นอย่างสูญเปล่า และขอให้เขาดูหมิ่นผู้เฒ่าผู้แก่ด้วย คือผู้ที่ด้วยความยินยอมของเขา ผู้สูงศักดิ์ (พระราม) จึงจากไป
2.75.31
गाश्च स्पृशतु पादेन गुरून् परिवदेत्स्वयम् ।
मित्रे द्रुह्येत सोऽत्यन्तम् यस्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.३१ ॥
ขอให้เขาเอาเท้าสัมผัสวัว ด่าว่าผู้เฒ่าผู้แก่ด้วยตนเอง และทรยศต่อมิตรอย่างสิ้นเชิง ผู้ที่พระบิดาผู้สูงศักดิ์ให้ความยินยอมไว้
2.75.32
विश्वासात्कथितम् किम्चित्परिवादम् मिथः क्वचित् ।
विवृणोतु स दुष्टात्मा यस्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.३२ ॥
ขอให้ผู้มีจิตชั่วร้ายที่พระบิดาผู้สูงศักดิ์ให้ความยินยอมไว้ เปิดเผยถ้อยคำนินทาใดๆ ที่สองคนพูดกันเป็นความลับด้วยความไว้ใจ
2.75.33
अकर्ता ह्यकृतज्ञश्च त्यक्तात्मा निरपत्रपः ।
लोके भवतु विद्वेष्यो यस्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.३३ ॥
ขอให้ผู้ที่พระบิดาผู้สูงศักดิ์ให้ความยินยอมไว้ ไม่ทำความดี ไม่รู้คุณท่าน ละทิ้งการเคารพตน และไร้ความละอาย จงเป็นที่เกลียดชังในโลกเถิด
2.75.34
पुत्रैः दारैः च भृत्यैः च स्व गृहे परिवारितः ।
स एको मृष्टम् अश्नातु यस्य आर्यो अनुमते गतः ॥ २.७५.३४ ॥
ขอให้ผู้ที่พระบิดาผู้สูงศักดิ์ให้ความยินยอมไว้ กินอาหารอันโอชะแต่ลำพังในเรือนของตน แม้จะล้อมรอบด้วยบุตร ภรรยา และบ่าวไพร่
2.75.35
अप्राप्य सदृशान् दाराननपत्यः प्रमीयताम् ।
अनवाप्य क्रियाम् धर्म्याम् यश्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.३५ ॥
ขอให้ผู้ที่พระบิดาผู้สูงศักดิ์ให้ความยินยอมไว้ ตายไปโดยไม่ได้ภรรยาที่เหมาะสม ไม่มีบุตรหลาน และไม่ได้ประกอบพิธีกรรมอันชอบธรรมใดๆ
2.75.36
मात्मनः सम्ततिम् द्राक्षीत्स्वेषु दारेषु दुःखितः ।
आयुः समग्रमप्राप्य यस्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.३६ ॥
ขอให้ผู้ที่พระบิดาผู้สูงศักดิ์ให้ความยินยอมไว้ ได้เห็นลูกหลานของตนด้วยความทุกข์ท่ามกลางภรรยาของตน และไม่ได้อายุขัยเต็มที่
2.75.37
राज स्त्री बाल वृद्धानाम् वधे यत् पापम् उच्यते ।
भृत्य त्यागे च यत् पापम् तत् पापम् प्रतिपद्यताम् ॥ २.७५.३७ ॥
บาปใดที่กล่าวว่าเกิดจากการฆ่ากษัตริย์ สตรี เด็ก หรือผู้เฒ่า และบาปใดที่เกิดจากการทอดทิ้งบ่าวไพร่ ขอให้บาปเดียวกันนั้นตกแก่เขาเถิด
2.75.38
लाक्षया मधुमाम्सेन लोहेन च विषेण च ।
सदैव बिभृयाद्भृत्यान् यस्यार्योऽसुमते गतः ॥ २.७५.३८ ॥
ผู้ที่เลี้ยงดูบ่าวไพร่อยู่เสมอด้วยชัน น้ำผึ้ง และเนื้อ ด้วยเหล็ก และด้วยยาพิษ ผู้สูงศักดิ์ นายของเขาได้จากไปแล้ว
2.75.39
सम्ग्रामे समुपोढे स शत्रुपक्ष्भयम्करे ।
पलायामानो वध्येत यस्यार्योऽनुमे गतः ॥ २.७५.३९ ॥
เมื่อสงครามที่ทำให้ฝ่ายศัตรูหวาดกลัวเข้ามาใกล้ ขอให้เขาถูกฆ่าขณะหนีไป ผู้สูงศักดิ์ นายของเขาได้จากไปแล้ว
2.75.40
कपालपाणिः पृथिवीमटताम् चीरसम्वृतः ।
भिक्समाणो यथोन्मत्तो यस्यार्योऽनुमते गतह् ॥ २.७५.४० ॥
ท่องแดนดินด้วยกะโหลกในมือ สวมเครื่องนุ่งห่มจากเปลือกไม้ ขอทานอย่างคนบ้า ผู้สูงศักดิ์ นายของเขาได้จากไปแล้ว
2.75.41
पाने प्रसक्तो भवतु स्त्रीष्वक्षेषु च नित्यशः ।
काम्क्रोधाभिभूतस्तु यस्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.४१ ॥
ขอให้เขาติดในการดื่มสุรา ในหญิงและในการเล่นพนันลูกเต๋าอยู่เสมอ ถูกความใคร่และความโกรธครอบงำ ผู้ที่เจ้านายผู้สูงส่งของเขาจากโลกนี้ไปด้วยความยินยอมของเขา
2.75.42
यस्य धर्मे मनो भूयादधर्मम् स निषेवताम् ।
अपात्रवर्षी भवतु यस्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.४२ ॥
ขอให้จิตของเขาไม่ยินดีในธรรม ขอให้เขาแสวงหาอธรรม ขอให้เขาเป็นผู้หว่านทานแก่ผู้ไม่ควรรับ ผู้ที่เจ้านายผู้สูงส่งของเขาจากโลกนี้ไปด้วยความยินยอมของเขา
2.75.43
सम्चितान्यस्य वित्तानि विविधानि सहस्रशः ।
दस्युभिर्विप्रलुप्यन्ताम् यश्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.४३ ॥
ขอให้ทรัพย์สินที่เขาสะสมไว้ นับเป็นพัน ๆ ในหลายรูปแบบ ถูกโจรปล้นชิงไป ผู้ที่ความยินยอมของเขาทำให้พระอารยะ (พระราม) ต้องจากไป
2.75.44
उभे सम्ध्ये शयानस्य यत् पापम् परिकल्प्यते ।
तच् च पापम् भवेत् तस्य यस्य आर्यो अनुमते गतः ॥ २.७५.४४ ॥
บาปที่ถูกนับว่าเกิดแก่ผู้ที่นอนหลับในเวลาสนธยาทั้งสอง ขอให้บาปนั้นตกแก่เขา ผู้ที่ด้วยความยินยอมของเขาพระอารยะ (พระราม) ได้จากไป
2.75.45
यद् अग्नि दायके पापम् यत् पापम् गुरु तल्पगे ।
मित्र द्रोहे च यत् पापम् तत् पापम् प्रतिपद्यताम् ॥ २.७५.४५ ॥
บาปของผู้จุดไฟเผา บาปหนักของผู้ล่วงเกินภรรยาของครูอาจารย์ และบาปของการทรยศต่อมิตร ขอให้บาปนั้นจงตกแก่เขา
2.75.46
देवतानाम् पितृऋणाम् च माता पित्रोस् तथैव च ।
मा स्म कार्षीत् स शुश्रूषाम् यस्य आर्यो अनुमते गतः ॥ २.७५.४६ ॥
ขอให้เขาอย่าได้ปรนนิบัติเทวดา อย่าได้ชดใช้หนี้แก่บรรพบุรุษ หรือปรนนิบัติมารดาบิดาเลย ผู้ที่ด้วยความยินยอมของเขาพระอารยะ (พระราม) ได้จากไป
2.75.47
सताम् लोकात् सताम् कीर्त्याः सज् जुष्टात् कर्मणः तथा ।
भ्रश्यतु क्षिप्रम् अद्य एव यस्य आर्यो अनुमते गतः ॥ २.७५.४७ ॥
ขอให้เขาตกลงอย่างรวดเร็ว ในวันนี้เอง จากโลกของคนดี จากเกียรติยศของคนดี และจากกรรมที่คนดีประพฤติ ผู้ที่ด้วยความยินยอมของเขาพระอารยะ (พระราม) ได้จากไป
2.75.48
अपास्य मातृशुश्रूषामनर्थे सोऽवतिष्ठताम् ।
दीर्घबाहुर्महावक्षा यस्यार्योऽसुमते गतः ॥ २.७५.४८ ॥
ขอให้เขาละทิ้งการปรนนิบัติมารดา แล้วดำรงอยู่ในความเสื่อมเสีย เขาแขนยาวและอกกว้าง ผู้ที่ด้วยความยินยอมของเขาพระอารยะ (พระราม) ได้จากไป
2.75.49
बहुपुत्रो दरिद्रश्च ज्वररोगसमन्वितः ।
स भूयात्सततक्लेशी यस्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.४९ ॥
แม้มีบุตรมาก ขอให้เขาเป็นคนยากจน และถูกไข้และโรคภัยเบียดเบียน ขอให้เขาต้องทุกข์ทรมานอยู่เสมอ ผู้ที่ด้วยความยินยอมของเขาพระอารยะได้จากไป
2.75.50
आशामाशम् समानानाम् दीनानामूर्ध्वचक्षुषाम् ।
आर्थिनाम् वितथाम् कुर्याद्यस्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.५० ॥
ขอให้เขาทำความหวังทุกอย่างของคนเสมอกัน ของคนยากไร้ และของผู้ขอที่มองขึ้นไปข้างบน ให้สูญเปล่า ผู้ที่ด้วยความยินยอมของเขาพระอารยะได้จากไป
2.75.51
मायया रमताम् नित्यम् परुषः पिशुनोऽशुचिः ।
राज्ञो भीत स्त्वधर्मात्मा यस्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.५१ ॥
ขอให้เขายินดีในการหลอกลวงอยู่เสมอ เป็นคนหยาบกระด้าง ใส่ร้ายผู้อื่น ไม่บริสุทธิ์ กลัวพระราชา และมีจิตใจที่ไม่ธรรม ผู้ที่ด้วยความยินยอมของเขาพระอารยะได้จากไป
2.75.52
ऋतुस्नाताम् सतीम् भार्यामृतुकालानुरोधिनीम् ।
अतिवर्तेत दुष्टात्मा यस्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.५२ ॥
ขอให้คนชั่วใจนั้นละเลยภรรยาผู้ซื่อสัตย์ที่อาบน้ำหลังมีระดู และปรารถนาเขาในฤดูกาลของนาง ผู้ที่ด้วยความยินยอมของเขาพระอารยะได้จากไป
2.75.53
धर्मदारान् परित्यज्य परदारान्नि षेवताम् ।
त्यक्तधर्मरतिर्मूढो यस्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.५३ ॥
ขอให้เขาละทิ้งภรรยาที่ชอบด้วยธรรม แล้วไปคบหาภรรยาของผู้อื่น ละทิ้งความยินดีในธรรมแล้วหลงงมงาย ผู้ที่ด้วยความยินยอมของเขาพระอารยะได้จากไป
2.75.54
विप्रलु प्तप्रजातस्य दुष्कृतम् ब्राह्मणस्य यत् ।
तदेव प्रतिपद्येत यस्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.५४ ॥
ขอให้เขาเองต้องรับกรรมชั่วที่ทำให้บุตรของพราหมณ์ถูกปล้นชิงไป ผู้ที่ด้วยความยินยอมของเขาพระอารยะได้จากไป
2.75.55
पानीयदूषके पापम् तथैव विषदायके ।
यत्तदेकः स लभताम् यस्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.५५ ॥
บาปที่ตกแก่ผู้ทำน้ำดื่มให้เป็นมลทิน และเช่นเดียวกันแก่ผู้ให้ยาพิษ ขอให้เขาผู้เดียวได้รับบาปนั้น ผู้ที่ไปด้วยความเห็นชอบของพระอารยะ
2.75.56
ब्राह्मणायोद्यताम् पूजाम् विहन्तु कलुषेन्द्रियः ।
बालवत्साम् च गाम् दोग्दु यस्यर्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.५६ ॥
ถ้าผู้มีจิตโสมมขัดขวางการบูชาที่กำลังถวายแก่พราหมณ์ หรือห้ามไม่ให้รีดนมโคที่มีลูกอ่อน ขอให้เขาผู้เดียวได้รับบาปนั้น ผู้ที่ไปด้วยความเห็นชอบของพระอารยะ
2.75.57
तृष्णार्तम् सति पानीये विप्रलम्भेन योजयेत् ।
लभेत तस्य यत्पापम् यस्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.५७ ॥
สำหรับผู้ที่ทั้งที่มีน้ำอยู่ กลับนำผู้ที่กระหายน้ำไปหลงทางด้วยการหลอกลวง ขอให้ผู้ที่ไปด้วยความเห็นชอบของพระอารยะได้รับบาปที่ตกแก่เขา
2.75.58
भक्त्या विवदमानेषु मार्गमाश्रित्य पश्यतः ।
तस्य पापेन युज्येत यस्यार्योऽनुमते गतः ॥ २.७५.५८ ॥
สำหรับผู้ที่เข้าข้างฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งด้วยความลำเอียง ในหมู่ผู้โต้เถียงกัน แล้วยืนดูอยู่ ขอให้ผู้ที่ไปด้วยความเห็นชอบของพระอารยะต้องผูกพันกับบาปนั้น
2.75.59
विहीनाम् पति पुत्राभ्याम् कौसल्याम् पार्थिव आत्मजः ।
एवम् आश्वसयन्न् एव दुह्ख आर्तः निपपात ह ॥ २.७५.५९ ॥
ขณะที่พระโอรสของพระราชาปลอบโยนเกาศัลยาผู้สูญเสียสามีและบุตรไปเช่นนี้ พระองค์ก็ทรงเศร้าโศกจนล้มลง
2.75.60
तथा तु शपथैः कष्टैः शपमानम् अचेतनम् ।
भरतम् शोक सम्तप्तम् कौसल्या वाक्यम् अब्रवीत् ॥ २.७५.६० ॥
เมื่อภรตกำลังปฏิญาณด้วยคำสาบานอันเจ็บปวด ทั้งทรงสติไม่อยู่ เศร้าโศกจนร้อนรน เกาศัลยาจึงตรัสถ้อยคำนี้แก่ภรต
2.75.61
मम दुह्खम् इदम् पुत्र भूयः समुपजायते ।
शपथैः शपमानो हि प्राणान् उपरुणत्सि मे ॥ २.७५.६१ ॥
ลูกเอ๋ย ความเศร้าโศกนี้ของพ่อผุดขึ้นมาซ้ำแล้วซ้ำอีก เจ้าสาบานแล้วสาบานอีก จนกำลังลมหายใจของพ่อแทบจะถูกตัดขาดไป
2.75.62
दिष्ट्या न चलितः धर्मात् आत्मा ते सह लक्ष्मणः ।
वत्स सत्य प्रतिज्ञो मे सताम् लोकान् अवाप्स्यसि ॥ २.७५.६२ ॥
โชคดีที่เจ้าและพระลักษมณ์ยังไม่หันเหไปจากธรรม ลูกรักผู้ซื่อตรงต่อคำปฏิญาณ เจ้าจะได้ไปถึงโลกของคนดี
2.75.63
इत्युक्त्वा चाङ्कमानीय भरतम् भ्रातृवत्सलम् ।
परिष्वज्य महाबाहुम् रुरोद भृशदुःखिता ॥ २.७५.६३ ॥
เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว นางดึงภรตผู้รักใคร่พี่น้องมาวางบนตัก กอดผู้มีแขนทรงพลังไว้ แล้วร่ำไห้ด้วยความทุกข์อย่างยิ่ง
2.75.64
एवम् विलपमानस्य दुह्ख आर्तस्य महात्मनः ।
मोहाच् च शोक सम्रोधात् बभूव लुलितम् मनः ॥ २.७५.६४ ॥
ขณะที่ผู้มีจิตใหญ่ร่ำร้องคร่ำครวญเช่นนั้น ถูกความทุกข์เผาไหม้ ใจของท่านก็ปั่นป่วนเพราะความหลงและเพราะการกดข่มความโศก
2.75.65
लालप्यमानस्य विचेतनस्य ।
प्रनष्ट बुद्धेः पतितस्य भूमौ ।
मुहुर् मुहुर् निह्श्वसतः च दीर्घम् ।
सा तस्य शोकेन जगाम रात्रिः ॥ २.७५.६५ ॥
สำหรับท่านผู้ร่ำร้องคร่ำครวญ หมดสติ สติปัญญาสูญหาย ล้มลงกับพื้น ถอนหายใจยาวซ้ำแล้วซ้ำอีก คืนนั้นได้ผ่านไปด้วยความโศกเศร้า