Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 2.76
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.76.1
तम् एवम् शोक सम्तप्तम् भरतम् केकयी सुतम् ।
उवाच वदताम् श्रेष्ठो वसिष्ठः श्रेष्ठ वाग् ऋषिः ॥ २.७६.१ ॥
A Bharata, hijo de Kaikeyī, atormentado por el dolor, así le habló Vasiṣṭha, el mejor de los oradores, el sabio de excelente palabra.
2.76.2
अलम् शोकेन भद्रम् ते राज पुत्र महा यशः ।
प्राप्त कालम् नर पतेः कुरु सम्यानम् उत्तरम् ॥ २.७६.२ ॥
Basta de dolor. Que te vaya bien, príncipe de gran renombre. Ahora, en el momento oportuno, realiza los ritos fúnebres del señor de los hombres.
2.76.3
वसिष्ठस्य वचः श्रुत्वा भरतः धारणाम् गतः ।
प्रेत कार्याणि सर्वाणि कारयाम् आस धर्मवित् ॥ २.७६.३ ॥
Al oír las palabras de Vasiṣṭha, Bharata recobró la compostura, y el conocedor del dharma hizo realizar todos los ritos fúnebres.
2.76.4
उद्धृतम् तैल सम्क्लेदात् स तु भूमौ निवेशितम् ।
आपीत वर्ण वदनम् प्रसुप्तम् इव भूमिपम् ॥ २.७६.४ ॥
Sacado de la cuba de aceite, fue colocado sobre el suelo; el rey, con su rostro amarillento, parecía dormido.
2.76.5
सम्वेश्य शयने च अग्र्ये नाना रत्न परिष्कृते ।
ततः दशरथम् पुत्रः विललाप सुदुह्खितः ॥ २.७६.५ ॥
Tras acostarlo en un lecho excelente adornado con muchas joyas, el hijo, profundamente afligido, lloró entonces por Daśaratha.
2.76.6
किम् ते व्यवसितम् राजन् प्रोषिते मय्य् अनागते ।
विवास्य रामम् धर्मज्ञम् लक्ष्मणम् च महा बलम् ॥ २.७६.६ ॥
¡Oh rey! Mientras yo estaba lejos y antes de que llegara, ¿qué resolviste? Tras desterrar a Rāma, conocedor del dharma, y al poderoso Lakṣmaṇa, ¿qué has hecho?
2.76.7
क्व यास्यसि महा राज हित्वा इमम् दुह्खितम् जनम् ।
हीनम् पुरुष सिम्हेन रामेण अक्लिष्ट कर्मणा ॥ २.७६.७ ॥
Gran rey, ¿adónde irás abandonando a este pueblo afligido, privado de Rāma, el león entre los hombres, cuyas acciones son sin esfuerzo?
2.76.8
योग क्षेमम् तु ते राजन् को अस्मिन् कल्पयिता पुरे ।
त्वयि प्रयाते स्वः तात रामे च वनम् आश्रिते ॥ २.७६.८ ॥
Oh rey, cuando tú te hayas ido al cielo, querido padre, y Rāma haya ido al bosque, ¿quién en esta ciudad proveerá para tu bienestar y seguridad?
2.76.9
विधवा पृथिवी राजम्स् त्वया हीना न राजते ।
हीन चन्द्रा इव रजनी नगरी प्रतिभाति माम् ॥ २.७६.९ ॥
Oh rey, la tierra, privada de ti, es como una viuda y no resplandece. Esta ciudad me parece una noche sin luna.
2.76.10
एवम् विलपमानम् तम् भरतम् दीन मानसम् ।
अब्रवीद् वचनम् भूयो वसिष्ठः तु महान् ऋषिः ॥ २.७६.१० ॥
Mientras Bharata, con el corazón afligido, se lamentaba así, el gran sabio Vasiṣṭha volvió a pronunciar estas palabras.
2.76.11
प्रेत कार्याणि यानि अस्य कर्तव्यानि विशाम्पतेः ।
तानि अव्यग्रम् महा बाहो क्रियताम् अविचारितम् ॥ २.७६.११ ॥
Oh de brazos poderosos, los ritos fúnebres que deben realizarse por este señor del pueblo, que se hagan sin agitación y sin demora por deliberaciones.
2.76.12
तथा इति भरतः वाक्यम् वसिष्ठस्य अभिपूज्य तत् ।
ऋत्विक् पुरोहित आचार्याम्स् त्वरयाम् आस सर्वशः ॥ २.७६.१२ ॥
Diciendo «Así sea», Bharata honró las palabras de Vasiṣṭha y apresuró en todo sentido a los sacerdotes officiantes, a los purohitas y a los maestros.
2.76.13
ये तु अग्रतः नर इन्द्रस्याग्नि अगारात् बहिष् कृताः ।
ऋत्विग्भिर् याजकैः चैव ते ह्रियन्ते यथा विधि ॥ २.७६.१३ ॥
Los objetos que habían sido colocados fuera de la cámara del fuego del señor de los hombres fueron llevados por los sacerdotes oficiantes y los sacrificadores, según la norma.
2.76.14
शिबिलायाम् अथ आरोप्य राजानम् गत चेतनम् ।
बाष्प कण्ठा विमनसः तम् ऊहुः परिचारकाः ॥ २.७६.१४ ॥
Entonces los sirvientes, con la garganta ahogada en llanto y el ánimo abatido, colocaron al rey inconsciente en una litera y lo llevaron.
2.76.15
हिरण्यम् च सुवर्णम् च वासाम्सि विविधानि च ।
प्रकिरन्तः जना मार्गम् नृपतेर् अग्रतः ययुः ॥ २.७६.१५ ॥
Esparciendo oro, oro fino y vestidos de muchas clases por el camino, la gente marchó delante del rey.
2.76.16
चन्दन अगुरु निर्यासान् सरलम् पद्मकम् तथा ।
देव दारूणि च आहृत्य चिताम् चक्रुस् तथा अपरे ॥ २.७६.१६ ॥
Trayendo sándalo, áloe, resinas, sarala, padmaka y madera de deodar, otros construyeron la pira fúnebre.
2.76.17
गन्धान् उच्च अवचामः च अन्याम्स् तत्र दत्त्वा अथ भूमिपम् ।
ततः सम्वेशयाम् आसुः चिता मध्ये तम् ऋत्विजः ॥ २.७६.१७ ॥
Tras ofrecer allí perfumes de toda clase y otras cosas, los sacerdotes colocaron al rey en el centro de la pira.
2.76.18
तथा हुत अशनम् हुत्वा जेपुस् तस्य तदा ऋत्विजः ।
जगुः च ते यथा शास्त्रम् तत्र सामानि सामगाः ॥ २.७६.१८ ॥
Así, ofreciendo oblaciones al fuego, los sacerdotes entonces recitaron mantras por él, y los cantores del Sāma entonaron allí los cantos sāmicos según el śāstra.
2.76.19
शिबिकाभिः च यानैः च यथा अर्हम् तस्य योषितः ।
नगरान् निर्ययुस् तत्र वृद्धैः परिवृताः तदा ॥ २.७६.१९ ॥
En palanquines y en carros, como convenía a él, sus mujeres, rodeadas de los ancianos, salieron entonces de la ciudad.
2.76.20
प्रसव्यम् च अपि तम् चक्रुर् ऋत्विजो अग्नि चितम् नृपम् ।
स्त्रियः च शोक सम्तप्ताः कौसल्या प्रमुखाः तदा ॥ २.७६.२० ॥
Los sacerdotes dieron la vuelta al rey, que yacía sobre la pira funeraria, manteniéndolo a su derecha; y las mujeres, afligidas por el dolor y encabezadas por Kauśalyā, hicieron lo mismo.
2.76.21
क्रौन्चीनाम् इव नारीणाम् निनादः तत्र शुश्रुवे ।
आर्तानाम् करुणम् काले क्रोशन्तीनाम् सहस्रशः ॥ २.७६.२१ ॥
Allí se oyó el clamor de las mujeres, como el de las aves krauñca; en ese momento miles de afligidos clamaban con piedad.
2.76.22
ततः रुदन्त्यो विवशा विलप्य च पुनः पुनः ।
यानेभ्यः सरयू तीरम् अवतेरुर् वर अन्गनाः ॥ २.७६.२२ ॥
Entonces las excelentes mujeres, llorando, impotentes, lamentándose una y otra vez, descendieron de sus carros a la orilla del Sarayū.
2.76.23
कृत उदकम् ते भरतेन सार्धम् ।
नृप अन्गना मन्त्रि पुरोहिताः च ।
पुरम् प्रविश्य अश्रु परीत नेत्रा ।
भूमौ दश अहम् व्यनयन्त दुह्खम् ॥ २.७६.२३ ॥
Tras hacer la ofrenda de agua junto a Bharata, las mujeres del rey, los ministros y los sacerdotes entraron en la ciudad, y con los ojos llenos de lágrimas pasaron diez días en dolor sobre la tierra.