والمیکی رامائن · سرگ 2.76
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.76.1
तम् एवम् शोक सम्तप्तम् भरतम् केकयी सुतम् ।
उवाच वदताम् श्रेष्ठो वसिष्ठः श्रेष्ठ वाग् ऋषिः ॥ २.७६.१ ॥
غم سے تڑپتے ہوئے کیکئی کے بیٹے بھرت سے، بولنے والوں میں افضل، افضل کلام والے رشی وسشٹھ نے یوں کہا۔
2.76.2
अलम् शोकेन भद्रम् ते राज पुत्र महा यशः ।
प्राप्त कालम् नर पतेः कुरु सम्यानम् उत्तरम् ॥ २.७६.२ ॥
غم بس کرو۔ تمہارا بھلا ہو، اے مہایشسوی شہزادے! بادشاہ کے لیے مناسب وقت پر آخری رسوم ادا کرو۔
2.76.3
वसिष्ठस्य वचः श्रुत्वा भरतः धारणाम् गतः ।
प्रेत कार्याणि सर्वाणि कारयाम् आस धर्मवित् ॥ २.७६.३ ॥
وسشٹھ کی باتیں سن کر بھرت نے صبر اختیار کیا، اور دھرم کے جاننے والے بھرت نے تمام پریت کرم کروائے۔
2.76.4
उद्धृतम् तैल सम्क्लेदात् स तु भूमौ निवेशितम् ।
आपीत वर्ण वदनम् प्रसुप्तम् इव भूमिपम् ॥ २.७६.४ ॥
تیل کے ٹب سے نکال کر انہیں زمین پر رکھا گیا؛ زرد رنگ کے چہرے والے وہ بادشاہ گویا سوئے ہوئے تھے۔
2.76.5
सम्वेश्य शयने च अग्र्ये नाना रत्न परिष्कृते ।
ततः दशरथम् पुत्रः विललाप सुदुह्खितः ॥ २.७६.५ ॥
مختلف جواہرات سے آراستہ اعلیٰ بستر پر انہیں لٹا کر، پھر نہایت غمزدہ بیٹا دشرتھ کے لیے ماتم کرنے لگا۔
2.76.6
किम् ते व्यवसितम् राजन् प्रोषिते मय्य् अनागते ।
विवास्य रामम् धर्मज्ञम् लक्ष्मणम् च महा बलम् ॥ २.७६.६ ॥
اے راجہ! میرے دور ہونے اور میرے آنے سے پہلے تم نے کیا ٹھانا؟ دھرم کے جاننے والے رام اور مہابلی لکشمن کو جلاوطن کر کے تم نے کیا کیا؟
2.76.7
क्व यास्यसि महा राज हित्वा इमम् दुह्खितम् जनम् ।
हीनम् पुरुष सिम्हेन रामेण अक्लिष्ट कर्मणा ॥ २.७६.७ ॥
اے مہاراج، اس دکھی رعایا کو چھوڑ کر آپ کہاں جائیں گے؟ پرش سنگھ، بے تکلف عمل کرنے والے رام سے محروم اس رعایا کو۔
2.76.8
योग क्षेमम् तु ते राजन् को अस्मिन् कल्पयिता पुरे ।
त्वयि प्रयाते स्वः तात रामे च वनम् आश्रिते ॥ २.७६.८ ॥
اے راجا، آپ کے سورگ سدھارنے اور اے تات، رام کے بن جانے کے بعد اس نگر میں آپ کے یوگ کشیم کا انتظام کون کرے گا؟
2.76.9
विधवा पृथिवी राजम्स् त्वया हीना न राजते ।
हीन चन्द्रा इव रजनी नगरी प्रतिभाति माम् ॥ २.७६.९ ॥
اے راجا، آپ کے بغیر زمین بیوہ کی طرح ہے اور زیب نہیں دیتی۔ یہ نگری مجھے چاند سے محروم رات کی طرح لگتی ہے۔
2.76.10
एवम् विलपमानम् तम् भरतम् दीन मानसम् ।
अब्रवीद् वचनम् भूयो वसिष्ठः तु महान् ऋषिः ॥ २.७६.१० ॥
اس طرح ماتم کرتے، دکھی دل بھرت سے مہان رشی وششٹھ نے پھر یہ بات کہی۔
2.76.11
प्रेत कार्याणि यानि अस्य कर्तव्यानि विशाम्पतेः ।
तानि अव्यग्रम् महा बाहो क्रियताम् अविचारितम् ॥ २.७६.११ ॥
اے مہابازو، اس راجا کے جو پریت کرم کرنے ہیں، وہ بے چینی کے بغیر اور بغیر تاخیر کے انجام دیے جائیں۔
2.76.12
तथा इति भरतः वाक्यम् वसिष्ठस्य अभिपूज्य तत् ।
ऋत्विक् पुरोहित आचार्याम्स् त्वरयाम् आस सर्वशः ॥ २.७६.१२ ॥
'ایسا ہی ہو' کہہ کر بھرت نے وششٹھ کی بات کا احترام کیا اور رتوِک، پروہت اور آچاریوں کو ہر طرح سے جلدی کام میں لگایا۔
2.76.13
ये तु अग्रतः नर इन्द्रस्याग्नि अगारात् बहिष् कृताः ।
ऋत्विग्भिर् याजकैः चैव ते ह्रियन्ते यथा विधि ॥ २.७६.१३ ॥
نر اندر کے اگنی گھر سے باہر رکھی گئی چیزوں کو رتوِج اور یاجک قاعدے کے مطابق لے گئے۔
2.76.14
शिबिलायाम् अथ आरोप्य राजानम् गत चेतनम् ।
बाष्प कण्ठा विमनसः तम् ऊहुः परिचारकाः ॥ २.७६.१४ ॥
پھر بے ہوش بادشاہ کو پالکی میں رکھ کر، آنسوؤں سے رُندھے گلے اور غمگین دل خدمت گاروں نے انہیں اٹھایا۔
2.76.15
हिरण्यम् च सुवर्णम् च वासाम्सि विविधानि च ।
प्रकिरन्तः जना मार्गम् नृपतेर् अग्रतः ययुः ॥ २.७६.१५ ॥
سونا، زرِ خالص اور طرح طرح کے کپڑے راستے میں بکھیرتے ہوئے لوگ بادشاہ کے آگے آگے چلے۔
2.76.16
चन्दन अगुरु निर्यासान् सरलम् पद्मकम् तथा ।
देव दारूणि च आहृत्य चिताम् चक्रुस् तथा अपरे ॥ २.७६.१६ ॥
چندن، اگرو، نرجاس، سرل، پدمک اور دیودار کی لکڑیاں لا کر دوسروں نے چتا بنائی۔
2.76.17
गन्धान् उच्च अवचामः च अन्याम्स् तत्र दत्त्वा अथ भूमिपम् ।
ततः सम्वेशयाम् आसुः चिता मध्ये तम् ऋत्विजः ॥ २.७६.१७ ॥
وہاں طرح طرح کی خوشبوئیں اور دیگر چیزیں دے کر ریتوِج نے بادشاہ کو چتا کے بیچ میں لٹا دیا۔
2.76.18
तथा हुत अशनम् हुत्वा जेपुस् तस्य तदा ऋत्विजः ।
जगुः च ते यथा शास्त्रम् तत्र सामानि सामगाः ॥ २.७६.१८ ॥
اسی طرح آگ میں آہوتی دے کر، اُس وقت ریتوِج نے ان کے لیے جپ کیا؛ اور ساموید گانے والوں نے شاستر کے مطابق وہاں سامن گائے۔
2.76.19
शिबिकाभिः च यानैः च यथा अर्हम् तस्य योषितः ।
नगरान् निर्ययुस् तत्र वृद्धैः परिवृताः तदा ॥ २.७६.१९ ॥
پالکیوں اور رتھوں میں، اس کے شایانِ شان، اس کی عورتیں اس وقت بزرگوں کے گھیرے میں شہر سے نکلیں۔
2.76.20
प्रसव्यम् च अपि तम् चक्रुर् ऋत्विजो अग्नि चितम् नृपम् ।
स्त्रियः च शोक सम्तप्ताः कौसल्या प्रमुखाः तदा ॥ २.७६.२० ॥
چتا پر پڑے اس بادشاہ کی ربتوجوں نے پردکشنا کی؛ غم سے نڈھال عورتوں نے کوشلیا کو آگے رکھ کر اس وقت یوں ہی کیا۔
2.76.21
क्रौन्चीनाम् इव नारीणाम् निनादः तत्र शुश्रुवे ।
आर्तानाम् करुणम् काले क्रोशन्तीनाम् सहस्रशः ॥ २.७६.२१ ॥
وہاں کرونچ پرندوں کی طرح عورتوں کی چیخ سنائی دی؛ اس وقت ہزاروں غمزدہ لوگ دردناک انداز میں پکار رہے تھے۔
2.76.22
ततः रुदन्त्यो विवशा विलप्य च पुनः पुनः ।
यानेभ्यः सरयू तीरम् अवतेरुर् वर अन्गनाः ॥ २.७६.२२ ॥
تب روتی ہوئی، بے بس ہو کر، بار بار بین کرتی ہوئی، بہترین عورتیں سواریوں سے سرجو کے کنارے اتر گئیں۔
2.76.23
कृत उदकम् ते भरतेन सार्धम् ।
नृप अन्गना मन्त्रि पुरोहिताः च ।
पुरम् प्रविश्य अश्रु परीत नेत्रा ।
भूमौ दश अहम् व्यनयन्त दुह्खम् ॥ २.७६.२३ ॥
بھرت کے ساتھ جلانجلی دے کر، بادشاہ کی عورتیں، وزیر اور پروہت شہر میں داخل ہو کر، آنسوؤں بھری آنکھوں کے ساتھ، زمین پر دس دن غم میں گزارنے لگے۔