വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 2.76
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.76.1
तम् एवम् शोक सम्तप्तम् भरतम् केकयी सुतम् ।
उवाच वदताम् श्रेष्ठो वसिष्ठः श्रेष्ठ वाग् ऋषिः ॥ २.७६.१ ॥
ശോകത്താൽ വെന്തുരുകിയ കൈകേയീപുത്രനായ ഭരതനോട്, വക്താക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനും ശ്രേഷ്ഠവാക്കുള്ള ഋഷിയുമായ വസിഷ്ഠൻ ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു.
2.76.2
अलम् शोकेन भद्रम् ते राज पुत्र महा यशः ।
प्राप्त कालम् नर पतेः कुरु सम्यानम् उत्तरम् ॥ २.७६.२ ॥
ദുഃഖം മതി. നിനക്ക് ശുഭം ഭവിക്കട്ടെ, മഹായശസ്വിയായ രാജകുമാരാ! രാജാവിനുള്ള ഉചിതമായ സമയത്ത് ഉത്തരക്രിയകൾ ചെയ്യുക.
2.76.3
वसिष्ठस्य वचः श्रुत्वा भरतः धारणाम् गतः ।
प्रेत कार्याणि सर्वाणि कारयाम् आस धर्मवित् ॥ २.७६.३ ॥
വസിഷ്ഠന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ഭരതൻ ധൈര്യം വീണ്ടെടുത്തു; ധർമ്മജ്ഞനായ അവൻ എല്ലാ പ്രേതകർമ്മങ്ങളും ചെയ്യിച്ചു.
2.76.4
उद्धृतम् तैल सम्क्लेदात् स तु भूमौ निवेशितम् ।
आपीत वर्ण वदनम् प्रसुप्तम् इव भूमिपम् ॥ २.७६.४ ॥
എണ്ണത്തൊട്ടിയിൽ നിന്ന് എടുത്ത് അദ്ദേഹത്തെ നിലത്ത് കിടത്തി; മഞ്ഞനിറമുള്ള മുഖത്തോടെ ആ രാജാവ് ഉറങ്ങുന്നതുപോലെ കാണപ്പെട്ടു.
2.76.5
सम्वेश्य शयने च अग्र्ये नाना रत्न परिष्कृते ।
ततः दशरथम् पुत्रः विललाप सुदुह्खितः ॥ २.७६.५ ॥
പലവിധ രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച ശ്രേഷ്ഠമായ ശയ്യയിൽ അദ്ദേഹത്തെ കിടത്തി; അപ്പോൾ അതിദുഃഖിതനായ പുത്രൻ ദശരഥനെക്കുറിച്ച് വിലപിച്ചു.
2.76.6
किम् ते व्यवसितम् राजन् प्रोषिते मय्य् अनागते ।
विवास्य रामम् धर्मज्ञम् लक्ष्मणम् च महा बलम् ॥ २.७६.६ ॥
രാജാവേ! ഞാൻ അകലെയായിരിക്കെ, ഞാൻ എത്തുന്നതിനു മുമ്പ് നീ എന്തു തീരുമാനിച്ചു? ധർമ്മജ്ഞനായ രാമനെയും മഹാബലനായ ലക്ഷ്മണനെയും നാടുകടത്തി നീ എന്തു ചെയ്തു?
2.76.7
क्व यास्यसि महा राज हित्वा इमम् दुह्खितम् जनम् ।
हीनम् पुरुष सिम्हेन रामेण अक्लिष्ट कर्मणा ॥ २.७६.७ ॥
മഹാരാജാവേ, ദുഃഖിതരായ ഈ ജനങ്ങളെ വിട്ടുപോയി നീ എവിടേക്കു പോകും? പുരുഷസിംഹനും അനായാസകർമ്മിയുമായ രാമനില്ലാതെ ഇവരെ.
2.76.8
योग क्षेमम् तु ते राजन् को अस्मिन् कल्पयिता पुरे ।
त्वयि प्रयाते स्वः तात रामे च वनम् आश्रिते ॥ २.७६.८ ॥
രാജാവേ, നീ സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിക്കുമ്പോഴും, അച്ഛാ, രാമൻ വനത്തിൽ പോയ ശേഷവും, ഈ നഗരത്തിൽ നിന്റെ യോഗക്ഷേമം ആരു കരുതും?
2.76.9
विधवा पृथिवी राजम्स् त्वया हीना न राजते ।
हीन चन्द्रा इव रजनी नगरी प्रतिभाति माम् ॥ २.७६.९ ॥
രാജാവേ, നിന്നാൽ ഹീനമായ ഭൂമി വിധവയെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നില്ല. ചന്ദ്രനില്ലാത്ത രാത്രിപോലെ ഈ നഗരം എനിക്കു തോന്നുന്നു.
2.76.10
एवम् विलपमानम् तम् भरतम् दीन मानसम् ।
अब्रवीद् वचनम् भूयो वसिष्ठः तु महान् ऋषिः ॥ २.७६.१० ॥
ഇങ്ങനെ വിലപിക്കുന്ന ദീനമനസ്കനായ ഭരതനോട് മഹർഷി വസിഷ്ഠൻ വീണ്ടും ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
2.76.11
प्रेत कार्याणि यानि अस्य कर्तव्यानि विशाम्पतेः ।
तानि अव्यग्रम् महा बाहो क्रियताम् अविचारितम् ॥ २.७६.११ ॥
മഹാബാഹോ, ഈ രാജാവിനായി ചെയ്യേണ്ട പ്രേതകർമ്മങ്ങൾ ഭയമില്ലാതെ, വിചാരത്തിന് സമയം കളയാതെ നടത്തുക.
2.76.12
तथा इति भरतः वाक्यम् वसिष्ठस्य अभिपूज्य तत् ।
ऋत्विक् पुरोहित आचार्याम्स् त्वरयाम् आस सर्वशः ॥ २.७६.१२ ॥
'അങ്ങനെ തന്നെ' എന്നു പറഞ്ഞ് ഭരതൻ വസിഷ്ഠന്റെ വാക്കിനെ ആദരിച്ചു; ഋത്വിക്കുകളെയും പുരോഹിതന്മാരെയും ആചാര്യന്മാരെയും എല്ലാവിധത്തിലും ത്വരിതപ്പെടുത്തി.
2.76.13
ये तु अग्रतः नर इन्द्रस्याग्नि अगारात् बहिष् कृताः ।
ऋत्विग्भिर् याजकैः चैव ते ह्रियन्ते यथा विधि ॥ २.७६.१३ ॥
നരേന്ദ്രന്റെ അഗ്നിഗൃഹത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവെക്കപ്പെട്ടിരുന്നവ ഋത്വിജുകളും യാജകരും വിധിപ്രകാരം കൊണ്ടുപോയി.
2.76.14
शिबिलायाम् अथ आरोप्य राजानम् गत चेतनम् ।
बाष्प कण्ठा विमनसः तम् ऊहुः परिचारकाः ॥ २.७६.१४ ॥
പിന്നെ ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ട രാജാവിനെ പല്ലക്കിൽ വെച്ച്, കണ്ണീരിൽ തൊണ്ടയടഞ്ഞ, മനം തകർന്ന ഭൃത്യന്മാർ അദ്ദേഹത്തെ ചുമന്നു.
2.76.15
हिरण्यम् च सुवर्णम् च वासाम्सि विविधानि च ।
प्रकिरन्तः जना मार्गम् नृपतेर् अग्रतः ययुः ॥ २.७६.१५ ॥
സ്വർണ്ണവും പൊന്നും വിവിധ വസ്ത്രങ്ങളും വഴിയിൽ വിതറിക്കൊണ്ട് ജനങ്ങൾ രാജാവിന് മുന്നിൽ നടന്നു.
2.76.16
चन्दन अगुरु निर्यासान् सरलम् पद्मकम् तथा ।
देव दारूणि च आहृत्य चिताम् चक्रुस् तथा अपरे ॥ २.७६.१६ ॥
ചന്ദനം, അകിൽ, നിര്യാസങ്ങൾ, സരളം, പത്മകം, ദേവദാരു മരങ്ങൾ എന്നിവ കൊണ്ടുവന്ന് മറ്റുള്ളവർ ചിതയൊരുക്കി.
2.76.17
गन्धान् उच्च अवचामः च अन्याम्स् तत्र दत्त्वा अथ भूमिपम् ।
ततः सम्वेशयाम् आसुः चिता मध्ये तम् ऋत्विजः ॥ २.७६.१७ ॥
അവിടെ വിവിധ സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങളും മറ്റു വസ്തുക്കളും അർപ്പിച്ച ശേഷം ഋത്വിജുകൾ ഭൂപതിയെ ചിതയുടെ നടുവിൽ കിടത്തി.
2.76.18
तथा हुत अशनम् हुत्वा जेपुस् तस्य तदा ऋत्विजः ।
जगुः च ते यथा शास्त्रम् तत्र सामानि सामगाः ॥ २.७६.१८ ॥
അതുപോലെ അഗ്നിയിൽ ആഹുതി നൽകി, അപ്പോൾ ഋത്വിജുകൾ അദ്ദേഹത്തിനായി ജപിച്ചു; സാമഗാനം ചെയ്യുന്നവർ ശാസ്ത്രപ്രകാരം അവിടെ സാമങ്ങൾ പാടി.
2.76.19
शिबिकाभिः च यानैः च यथा अर्हम् तस्य योषितः ।
नगरान् निर्ययुस् तत्र वृद्धैः परिवृताः तदा ॥ २.७६.१९ ॥
പല്ലക്കുകളിലും വണ്ടികളിലുമായി, അവന് യോജിച്ച വിധം, അവന്റെ സ്ത്രീകൾ അപ്പോൾ മുതിർന്നവരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് നഗരത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു.
2.76.20
प्रसव्यम् च अपि तम् चक्रुर् ऋत्विजो अग्नि चितम् नृपम् ।
स्त्रियः च शोक सम्तप्ताः कौसल्या प्रमुखाः तदा ॥ २.७६.२० ॥
ചിതയിലുള്ള ആ രാജാവിനെ ഋത്വിക്കുകൾ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തു; ശോകതപ്തരായ സ്ത്രീകൾ കൗസല്യയെ മുൻനിറുത്തി അപ്പോൾ അങ്ങനെതന്നെ ചെയ്തു.
2.76.21
क्रौन्चीनाम् इव नारीणाम् निनादः तत्र शुश्रुवे ।
आर्तानाम् करुणम् काले क्रोशन्तीनाम् सहस्रशः ॥ २.७६.२१ ॥
അവിടെ ക്രൗഞ്ചപ്പക്ഷികളെപ്പോലെ സ്ത്രീകളുടെ നിലവിളി കേട്ടു; ആ സമയം ആയിരക്കണക്കിന് ദുഃഖിതർ കരുണാർദ്രമായി അലറിക്കൊണ്ടിരുന്നു.
2.76.22
ततः रुदन्त्यो विवशा विलप्य च पुनः पुनः ।
यानेभ्यः सरयू तीरम् अवतेरुर् वर अन्गनाः ॥ २.७६.२२ ॥
അപ്പോൾ കരഞ്ഞും നിസ്സഹായരായും വീണ്ടും വീണ്ടും വിലപിച്ചും ശ്രേഷ്ഠസ്ത്രീകൾ വണ്ടികളിൽ നിന്ന് സരയൂ നദീതീരത്തേക്ക് ഇറങ്ങി.
2.76.23
कृत उदकम् ते भरतेन सार्धम् ।
नृप अन्गना मन्त्रि पुरोहिताः च ।
पुरम् प्रविश्य अश्रु परीत नेत्रा ।
भूमौ दश अहम् व्यनयन्त दुह्खम् ॥ २.७६.२३ ॥
ഭരതനോടൊപ്പം ഉദകക്രിയ ചെയ്ത ശേഷം, രാജസ്ത്രീകളും മന്ത്രിമാരും പുരോഹിതരും നഗരത്തിൽ പ്രവേശിച്ച്, കണ്ണീർ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ, നിലത്ത് പത്തു ദിവസം ദുഃഖത്തിൽ കഴിച്ചുകൂട്ടി.