ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 2.76
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.76.1
तम् एवम् शोक सम्तप्तम् भरतम् केकयी सुतम् ।
उवाच वदताम् श्रेष्ठो वसिष्ठः श्रेष्ठ वाग् ऋषिः ॥ २.७६.१ ॥
ಶೋಕದಿಂದ ಸಂತಪ್ತನಾದ ಕೈಕೇಯಿಯ ಮಗ ಭರತನಿಗೆ, ಮಾತನಾಡುವವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾಕ್ಕಿನ ಋಷಿ ವಸಿಷ್ಠರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.
2.76.2
अलम् शोकेन भद्रम् ते राज पुत्र महा यशः ।
प्राप्त कालम् नर पतेः कुरु सम्यानम् उत्तरम् ॥ २.७६.२ ॥
ಶೋಕ ಸಾಕು. ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ, ಮಹಾಯಶಸ್ವಿಯಾದ ರಾಜಕುಮಾರನೇ! ರಾಜನಿಗಾಗಿ ಸೂಕ್ತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸು.
2.76.3
वसिष्ठस्य वचः श्रुत्वा भरतः धारणाम् गतः ।
प्रेत कार्याणि सर्वाणि कारयाम् आस धर्मवित् ॥ २.७६.३ ॥
ವಸಿಷ್ಠರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಭರತನು ಧೈರ್ಯ ತಾಳಿದನು; ಧರ್ಮಜ್ಞನಾದ ಅವನು ಎಲ್ಲ ಪ್ರೇತಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು.
2.76.4
उद्धृतम् तैल सम्क्लेदात् स तु भूमौ निवेशितम् ।
आपीत वर्ण वदनम् प्रसुप्तम् इव भूमिपम् ॥ २.७६.४ ॥
ತೈಲದ ತೊಟ್ಟಿಯಿಂದ ಎತ್ತಿ ಅವರನ್ನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಇಡಲಾಯಿತು; ಹಳದಿ ವರ್ಣದ ಮುಖದ ಆ ರಾಜನು ಮಲಗಿದವನಂತೆ ತೋರುತ್ತಿದ್ದನು.
2.76.5
सम्वेश्य शयने च अग्र्ये नाना रत्न परिष्कृते ।
ततः दशरथम् पुत्रः विललाप सुदुह्खितः ॥ २.७६.५ ॥
ನಾನಾ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಉತ್ತಮ ಮಂಚದ ಮೇಲೆ ಅವರನ್ನು ಮಲಗಿಸಿ, ಆಗ ಅತಿ ದುಃಖಿತನಾದ ಪುತ್ರನು ದಶರಥನಿಗಾಗಿ ಪ್ರಲಾಪಿಸಿದನು.
2.76.6
किम् ते व्यवसितम् राजन् प्रोषिते मय्य् अनागते ।
विवास्य रामम् धर्मज्ञम् लक्ष्मणम् च महा बलम् ॥ २.७६.६ ॥
ಓ ರಾಜನೇ! ನಾನು ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ನಾನು ಬರುವ ಮೊದಲೇ ನೀನು ಏನು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದೆ? ಧರ್ಮಜ್ಞನಾದ ರಾಮನನ್ನು ಮತ್ತು ಮಹಾಬಲನಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ವನವಾಸಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿ ಏನು ಮಾಡಿದೆ?
2.76.7
क्व यास्यसि महा राज हित्वा इमम् दुह्खितम् जनम् ।
हीनम् पुरुष सिम्हेन रामेण अक्लिष्ट कर्मणा ॥ २.७६.७ ॥
ಮಹಾರಾಜ, ದುಃಖಿತರಾದ ಈ ಜನರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನೀನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವೆ? ಪುರುಷಸಿಂಹನಾದ, ಅನಾಯಾಸ ಕರ್ಮಿ ರಾಮನಿಲ್ಲದ ಈ ಜನರನ್ನು.
2.76.8
योग क्षेमम् तु ते राजन् को अस्मिन् कल्पयिता पुरे ।
त्वयि प्रयाते स्वः तात रामे च वनम् आश्रिते ॥ २.७६.८ ॥
ಅರಸನೇ, ನೀನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ತಂದೆಯೇ, ರಾಮನು ವನಕ್ಕೆ ಹೋದ ಮೇಲೆ ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಯೋಗಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಯಾರು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡುವರು?
2.76.9
विधवा पृथिवी राजम्स् त्वया हीना न राजते ।
हीन चन्द्रा इव रजनी नगरी प्रतिभाति माम् ॥ २.७६.९ ॥
ಅರಸನೇ, ನಿನ್ನಿಲ್ಲದ ಭೂಮಿ ವಿಧವೆಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ನಗರ ಚಂದ್ರನಿಲ್ಲದ ರಾತ್ರಿಯಂತೆ ನನಗೆ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ.
2.76.10
एवम् विलपमानम् तम् भरतम् दीन मानसम् ।
अब्रवीद् वचनम् भूयो वसिष्ठः तु महान् ऋषिः ॥ २.७६.१० ॥
ಹೀಗೆ ಪರಿತಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ, ದೀನಮನಸ್ಕನಾದ ಭರತನಿಗೆ ಮಹರ್ಷಿ ವಸಿಷ್ಠನು ಮತ್ತೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
2.76.11
प्रेत कार्याणि यानि अस्य कर्तव्यानि विशाम्पतेः ।
तानि अव्यग्रम् महा बाहो क्रियताम् अविचारितम् ॥ २.७६.११ ॥
ಮಹಾಬಾಹುವೇ, ಈ ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಕಳವಳವಿಲ್ಲದೆ, ವಿಳಂಬವಿಲ್ಲದೆ ನೆರವೇರಿಸು.
2.76.12
तथा इति भरतः वाक्यम् वसिष्ठस्य अभिपूज्य तत् ।
ऋत्विक् पुरोहित आचार्याम्स् त्वरयाम् आस सर्वशः ॥ २.७६.१२ ॥
'ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ' ಎಂದು ಭರತನು ವಸಿಷ್ಠನ ಮಾತನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ, ಋತ್ವಿಕ್ಕುಗಳು, ಪುರೋಹಿತರು ಮತ್ತು ಆಚಾರ್ಯರನ್ನು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ತ್ವರೆಗೊಳಿಸಿದನು.
2.76.13
ये तु अग्रतः नर इन्द्रस्याग्नि अगारात् बहिष् कृताः ।
ऋत्विग्भिर् याजकैः चैव ते ह्रियन्ते यथा विधि ॥ २.७६.१३ ॥
ನರೇಂದ್ರನ ಅಗ್ನಿಗೃಹದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವುಗಳನ್ನು ಋತ್ವಿಜರು ಮತ್ತು ಯಾಜಕರು ವಿಧಿಯಂತೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದರು.
2.76.14
शिबिलायाम् अथ आरोप्य राजानम् गत चेतनम् ।
बाष्प कण्ठा विमनसः तम् ऊहुः परिचारकाः ॥ २.७६.१४ ॥
ನಂತರ ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪಿದ ರಾಜನನ್ನು ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿ, ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಗಂಟಲು ಕಟ್ಟಿದ, ವಿಷಣ್ಣಮನಸ್ಕ ಸೇವಕರು ಅವನನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ದರು.
2.76.15
हिरण्यम् च सुवर्णम् च वासाम्सि विविधानि च ।
प्रकिरन्तः जना मार्गम् नृपतेर् अग्रतः ययुः ॥ २.७६.१५ ॥
ಬಂಗಾರ, ಸುವರ್ಣ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಚೆಲ್ಲುತ್ತಾ ಜನರು ರಾಜನ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದರು.
2.76.16
चन्दन अगुरु निर्यासान् सरलम् पद्मकम् तथा ।
देव दारूणि च आहृत्य चिताम् चक्रुस् तथा अपरे ॥ २.७६.१६ ॥
ಚಂದನ, ಅಗರು, ನಿರ್ಯಾಸ, ಸರಳ, ಪದ್ಮಕ ಮತ್ತು ದೇವದಾರು ಮರಗಳನ್ನು ತಂದು ಇತರರು ಚಿತೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು.
2.76.17
गन्धान् उच्च अवचामः च अन्याम्स् तत्र दत्त्वा अथ भूमिपम् ।
ततः सम्वेशयाम् आसुः चिता मध्ये तम् ऋत्विजः ॥ २.७६.१७ ॥
ಅಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನೂ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ಅರ್ಪಿಸಿ, ನಂತರ ಋತ್ವಿಜರು ಭೂಪತಿಯನ್ನು ಚಿತೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಲಗಿಸಿದರು.
2.76.18
तथा हुत अशनम् हुत्वा जेपुस् तस्य तदा ऋत्विजः ।
जगुः च ते यथा शास्त्रम् तत्र सामानि सामगाः ॥ २.७६.१८ ॥
ಅದೇ ರೀತಿ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಆಹುತಿ ನೀಡಿ, ಆಗ ಋತ್ವಿಜರು ಅವನಿಗಾಗಿ ಜಪಿಸಿದರು; ಸಾಮಗಾನ ಮಾಡುವವರು ಶಾಸ್ತ್ರಾನುಸಾರ ಅಲ್ಲಿ ಸಾಮಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದರು.
2.76.19
शिबिकाभिः च यानैः च यथा अर्हम् तस्य योषितः ।
नगरान् निर्ययुस् तत्र वृद्धैः परिवृताः तदा ॥ २.७६.१९ ॥
ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ರಥಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಅವನಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ, ಅವನ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಆಗ ಹಿರಿಯರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು ನಗರದಿಂದ ಹೊರಟರು.
2.76.20
प्रसव्यम् च अपि तम् चक्रुर् ऋत्विजो अग्नि चितम् नृपम् ।
स्त्रियः च शोक सम्तप्ताः कौसल्या प्रमुखाः तदा ॥ २.७६.२० ॥
ಚಿತೆಯ ಮೇಲಿದ್ದ ಆ ರಾಜನನ್ನು ಋತ್ವಿಜರು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿದರು; ಶೋಕದಿಂದ ಸಂತಪ್ತರಾದ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಕೌಸಲ್ಯೆಯನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಆಗ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡಿದರು.
2.76.21
क्रौन्चीनाम् इव नारीणाम् निनादः तत्र शुश्रुवे ।
आर्तानाम् करुणम् काले क्रोशन्तीनाम् सहस्रशः ॥ २.७६.२१ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಕ್ರೌಂಚ ಪಕ್ಷಿಗಳಂತೆ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಆಕ್ರಂದನ ಕೇಳಿಸಿತು; ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ದುಃಖಿತರು ಕರುಣೆಯಿಂದ ಕೂಗುತ್ತಿದ್ದರು.
2.76.22
ततः रुदन्त्यो विवशा विलप्य च पुनः पुनः ।
यानेभ्यः सरयू तीरम् अवतेरुर् वर अन्गनाः ॥ २.७६.२२ ॥
ಆಗ ಅಳುತ್ತಾ, ಅಸಹಾಯಕರಾಗಿ, ಪದೇ ಪದೇ ಗೋಳಿಟ್ಟು, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ತ್ರೀಯರು ರಥಗಳಿಂದ ಸರಯೂ ತೀರಕ್ಕೆ ಇಳಿದರು.
2.76.23
कृत उदकम् ते भरतेन सार्धम् ।
नृप अन्गना मन्त्रि पुरोहिताः च ।
पुरम् प्रविश्य अश्रु परीत नेत्रा ।
भूमौ दश अहम् व्यनयन्त दुह्खम् ॥ २.७६.२३ ॥
ಭರತನೊಂದಿಗೆ ಉದಕಕ್ರಿಯೆ ಮಾಡಿ, ರಾಜನ ಸ್ತ್ರೀಯರು, ಮಂತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಪುರೋಹಿತರು ನಗರ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ, ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಹತ್ತು ದಿನ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು.