Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 2.78
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.78.1
अत्र यात्राम् समीहन्तम् शत्रुघ्नः लक्ष्मण अनुजः ।
भरतम् शोक सम्तप्तम् इदम् वचनम् अब्रवीत् ॥ २.७८.१ ॥
Aquí Śatrughna, el hermano menor de Lakṣmaṇa, dijo estas palabras a Bharata, que deseaba partir y estaba atormentado por el dolor.
2.78.2
गतिर् यः सर्व भूतानाम् दुह्खे किम् पुनर् आत्मनः ।
स रामः सत्त्व सम्पन्नः स्त्रिया प्रव्राजितः वनम् ॥ २.७८.२ ॥
Rāma, que es refugio de todos los seres en la desgracia, y mucho más en su propia desgracia, aquel Rāma dotado de bondad fue expulsado al bosque por una mujer.
2.78.3
बलवान् वीर्य सम्पन्नो लक्ष्मणो नाम यो अपि असौ ।
किम् न मोचयते रामम् कृत्वा अपि पितृ निग्रहम् ॥ २.७८.३ ॥
¿Por qué Lakṣmaṇa, aquel poderoso y valiente, aun después de contener al padre, no libera a Rāma?
2.78.4
पूर्वम् एव तु निग्राह्यः समवेक्ष्य नय अनयौ ।
उत्पथम् यः समारूढो नार्या राजा वशम् गतः ॥ २.७८.४ ॥
Habiendo considerado bien lo justo y lo injusto, un rey que ha tomado el camino equivocado y ha caído bajo el control de una mujer debió ser contenido de antemano.
2.78.5
प्राग् द्वारे अभूत् तदा कुब्जा सर्व आभरण भूषिता ॥ २.७८.५ ॥
Entonces, en la puerta, había antes una jorobada, adornada con todas las joyas.
2.78.6
लिप्ता चन्दन सारेण राज वस्त्राणि बिभ्रती ।
विविधम् विविधैस्तैस्तैर्भूषणैश्च विभूषिता ॥ २.७८.६ ॥
Ungida con la esencia del mejor sándalo, vistiendo ropas reales y adornada con toda clase de joyas.
2.78.7
मेखला दामभिः चित्रै रज्जु बद्धा इव वानरी ।
बभासे बहुभिर्बद्धा रज्जुबद्देव वानरी ॥ २.७८.७ ॥
Ceñida con cintas brillantes, parecía una mona atada con una cuerda; atada con muchos lazos, resplandecía como una mona atada a una soga.
2.78.8
ताम् समीक्ष्य तदा द्वाह्स्थो भृशम् पापस्य कारिणीम् ।
गृहीत्वा अकरुणम् कुब्जाम् शत्रुघ्नाय न्यवेदयत् ॥ २.७८.८ ॥
Entonces el portero, al verla, apresó sin piedad a aquella jorobada, autora de gran maldad, y se lo comunicó a Śatrughna.
2.78.9
यस्याः कृते वने रामः न्यस्त देहः च वः पिता ।
सा इयम् पापा नृशम्सा च तस्याः कुरु यथा मति ॥ २.७८.९ ॥
Ella, por cuya causa Rāma y vuestro padre dejaron sus cuerpos en el bosque, esta mujer malvada y cruel: haced con ella lo que vuestra mente decida.
2.78.10
शत्रुघ्नः च तत् आज्ञाय वचनम् भृश दुह्खितः ।
अन्तः पुर चरान् सर्वान् इति उवाच धृत व्रतः ॥ २.७८.१० ॥
Śatrughna, al oír estas palabras y muy afligido, firme en su voto, habló así a todos los servidores del palacio interior.
2.78.11
तीव्रम् उत्पादितम् दुह्खम् भ्रातृऋणाम् मे तथा पितुः ।
यया सा इयम् नृशम्सस्य कर्मणः फलम् अश्नुताम् ॥ २.७८.११ ॥
Que ella, que causó tan amargo dolor a mis hermanos y a mi padre, reciba el fruto de su cruel acción.
2.78.12
एवम् उक्ता च तेन आशु सखी जन समावृता ।
गृहीता बलवत् कुब्जा सा तत् गृहम् अनादयत् ॥ २.७८.१२ ॥
Así exhortado, la jorobada, rodeada de sus compañeras, fue apresada de inmediato por la fuerza, y llenó aquella casa de clamor.
2.78.13
ततः सुभृश सम्तप्तः तस्याः सर्वः सखी जनः ।
क्रुद्धम् आज्ञाय शत्रुघ्नम् व्यपलायत सर्वशः ॥ २.७८.१३ ॥
Entonces todas sus compañeras quedaron profundamente afligidas, y al ver a Śatrughna airado huyeron en todas direcciones.
2.78.14
अमन्त्रयत कृत्स्नः च तस्याः सर्व सखी जनः ।
यथा अयम् समुपक्रान्तः निह्शेषम् नः करिष्यति ॥ २.७८.१४ ॥
Todas sus compañeras deliberaron juntas: «Puesto que él ha comenzado así, nos destruirá por completo».
2.78.15
सानुक्रोशाम् वदान्याम् च धर्मज्ञाम् च यशस्विनीम् ।
कौसल्याम् शरणम् यामः सा हि नो अस्तु ध्रुवा गतिः ॥ २.७८.१५ ॥
Acudamos al amparo de Kausalyā, compasiva, generosa, conocedora del dharma y renombrada; ella será ciertamente nuestro refugio seguro.
2.78.16
स च रोषेण ताम्र अक्षः शत्रुघ्नः शत्रु तापनः ।
विचकर्ष तदा कुब्जाम् क्रोशन्तीम् पृथिवी तले ॥ २.७८.१६ ॥
Entonces Śatrughna, de ojos enrojecidos por la ira, atormentador de sus enemigos, arrastró por el suelo a la jorobada, que gritaba.
2.78.17
तस्या हि आकृष्यमाणाया मन्थरायाः ततः ततः ।
चित्रम् बहु विधम् भाण्डम् पृथिव्याम् तत् व्यशीर्यत ॥ २.७८.१७ ॥
Mientras arrastraban a Mantharā, las numerosas vasijas variadas que llevaba se rompieron en pedazos contra el suelo.
2.78.18
तेन भाण्डेन सम्कीर्णम् श्रीमद् राज निवेशनम् ।
अशोभत तदा भूयः शारदम् गगनम् यथा ॥ २.७८.१८ ॥
Aquel espléndido palacio real, sembrado de aquellas vasijas, volvió a brillar como el cielo de otoño.
2.78.19
स बली बलवत् क्रोधात् गृहीत्वा पुरुष ऋषभः ।
कैकेयीम् अभिनिर्भर्त्स्य बभाषे परुषम् वचः ॥ २.७८.१९ ॥
Aquel poderoso, el mejor de los hombres, agarrando con fuerza a Kaikeyī por la ira, la reprendió y pronunció palabras duras.
2.78.20
तैः वाक्यैः परुषैः दुह्खैः कैकेयी भृश दुह्हिता ।
शत्रुघ्न भय सम्त्रस्ता पुत्रम् शरणम् आगता ॥ २.७८.२० ॥
Kaikeyī, muy afligida por aquellas palabras duras y dolorosas, aterrorizada por Śatrughna, acudió en busca de refugio junto a su hijo.
2.78.21
ताम् प्रेक्ष्य भरतः क्रुद्धम् शत्रुघ्नम् इदम् अब्रवीत् ।
अवध्याः सर्व भूतानाम् प्रमदाः क्षम्यताम् इति ॥ २.७८.२१ ॥
Al verla, Bharata dijo a Śatrughna, que estaba airado: 'Las mujeres no deben ser muertas por ningún ser; que se la perdone.'
2.78.22
हन्याम् अहम् इमाम् पापाम् कैकेयीम् दुष्ट चारिणीम् ।
यदि माम् धार्मिको रामः न असूयेन् मातृ घातकम् ॥ २.७८.२२ ॥
Si el justo Rāma no me despreciara como asesino de mi madre, mataría a esta pecadora, Kaikeyī, de conducta perversa.
2.78.23
इमाम् अपि हताम् कुब्जाम् यदि जानाति राघवः ।
त्वाम् च माम् चैव धर्म आत्मा न अभिभाषिष्यते ध्रुवम् ॥ २.७८.२३ ॥
Si Rāghava supiera que también esta jorobada ha sido muerta, aquel de alma justa ciertamente no te hablaría a ti ni a mí.
2.78.24
भरतस्य वचः श्रुत्वा शत्रुघ्नः लक्ष्मण अनुजः ।
न्यवर्तत ततः रोषात् ताम् मुमोच च मन्थराम् ॥ २.७८.२४ ॥
Al escuchar las palabras de Bharata, Śatrughna, el hermano menor de Lakṣmaṇa, cesó en su ira y soltó a Mantharā.
2.78.25
सा पाद मूले कैकेय्या मन्थरा निपपात ह ।
निह्श्वसन्ती सुदुह्ख आर्ता कृपणम् विललाप च ॥ २.७८.२५ ॥
Mantharā cayó a los pies de Kaikeyī, suspirando profundamente, muy afligida por el dolor, y se lamentó con voz lastimera.
2.78.26
शत्रुघ्न विक्षेप विमूढ सम्ज्ञाम् ।
समीक्ष्य कुब्जाम् भरतस्य माता ।
शनैः समाश्वासयद् आर्त रूपाम् ।
क्रौन्चीम् विलग्नाम् इव वीक्षमाणाम् ॥ २.७८.२६ ॥
Al ver a Mantharā, la jorobada, con los sentidos confundidos por el violento empujón de Śatrughna, la madre de Bharata, Kaikeyī, la consoló suavemente; ella miraba como una cigüeña hembra atrapada en una trampa.