ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 2.78
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.78.1
अत्र यात्राम् समीहन्तम् शत्रुघ्नः लक्ष्मण अनुजः ।
भरतम् शोक सम्तप्तम् इदम् वचनम् अब्रवीत् ॥ २.७८.१ ॥
ਇੱਥੇ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਤਪੇ ਹੋਏ ਭਰਤ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
2.78.2
गतिर् यः सर्व भूतानाम् दुह्खे किम् पुनर् आत्मनः ।
स रामः सत्त्व सम्पन्नः स्त्रिया प्रव्राजितः वनम् ॥ २.७८.२ ॥
ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਸਹਾਰਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ, ਉਹ ਸੱਤਵ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਰਾਮ ਇੱਕ ਔਰਤ ਕਾਰਨ ਬਨ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ।
2.78.3
बलवान् वीर्य सम्पन्नो लक्ष्मणो नाम यो अपि असौ ।
किम् न मोचयते रामम् कृत्वा अपि पितृ निग्रहम् ॥ २.७८.३ ॥
ਬਲਵਾਨ ਅਤੇ ਵੀਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਜੋ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਵੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਛੁਡਾਉਂਦਾ?
2.78.4
पूर्वम् एव तु निग्राह्यः समवेक्ष्य नय अनयौ ।
उत्पथम् यः समारूढो नार्या राजा वशम् गतः ॥ २.७८.४ ॥
ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਅਨੀਤੀ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਜੋ ਰਾਜਾ ਕੁਰਾਹੇ ਪੈ ਕੇ ਔਰਤ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ।
2.78.5
प्राग् द्वारे अभूत् तदा कुब्जा सर्व आभरण भूषिता ॥ २.७८.५ ॥
ਉਸ ਵੇਲੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਬਜਾ ਸੀ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
2.78.6
लिप्ता चन्दन सारेण राज वस्त्राणि बिभ्रती ।
विविधम् विविधैस्तैस्तैर्भूषणैश्च विभूषिता ॥ २.७८.६ ॥
ਉੱਤਮ ਚੰਦਨ ਦਾ ਸਾਰ ਲਾਈ ਹੋਈ, ਰਾਜਸੀ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ, ਤਰ੍ਹਾਂ-ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ।
2.78.7
मेखला दामभिः चित्रै रज्जु बद्धा इव वानरी ।
बभासे बहुभिर्बद्धा रज्जुबद्देव वानरी ॥ २.७८.७ ॥
ਰੰਗ-ਬਰੰਗੀਆਂ ਡੋਰੀਆਂ ਵਾਲੀ ਮੇਖਲਾ ਨਾਲ ਰੱਸੀ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ ਵਾਨਰੀ ਵਾਂਗ ਉਹ ਦਿਸ ਰਹੀ ਸੀ; ਅਨੇਕ ਬੰਧਨਾਂ ਨਾਲ ਰੱਸੀ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹੀ ਵਾਨਰੀ ਵਾਂਗ ਉਹ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।
2.78.8
ताम् समीक्ष्य तदा द्वाह्स्थो भृशम् पापस्य कारिणीम् ।
गृहीत्वा अकरुणम् कुब्जाम् शत्रुघ्नाय न्यवेदयत् ॥ २.७८.८ ॥
ਤਦ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਪਹਿਰੇਦਾਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਉਸ ਕੁਬੜੀ ਨੂੰ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ।
2.78.9
यस्याः कृते वने रामः न्यस्त देहः च वः पिता ।
सा इयम् पापा नृशम्सा च तस्याः कुरु यथा मति ॥ २.७८.९ ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਨ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਦੇਹ ਤਿਆਗੀ, ਉਹੀ ਇਹ ਪਾਪਿਨ ਅਤੇ ਕ੍ਰੂਰ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਵੇ ਤਿਵੇਂ ਕਰੋ।
2.78.10
शत्रुघ्नः च तत् आज्ञाय वचनम् भृश दुह्खितः ।
अन्तः पुर चरान् सर्वान् इति उवाच धृत व्रतः ॥ २.७८.१० ॥
ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਉਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ; ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਉਹ ਅੰਤਪੁਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਿਆ।
2.78.11
तीव्रम् उत्पादितम् दुह्खम् भ्रातृऋणाम् मे तथा पितुः ।
यया सा इयम् नृशम्सस्य कर्मणः फलम् अश्नुताम् ॥ २.७८.११ ॥
ਮੇਰੇ ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਤੀਬਰ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਇਹ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਕਰੂਰ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਭੋਗੇ।
2.78.12
एवम् उक्ता च तेन आशु सखी जन समावृता ।
गृहीता बलवत् कुब्जा सा तत् गृहम् अनादयत् ॥ २.७८.१२ ॥
ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਸਹੇਲੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਉਸ ਕੁਬੜੀ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਫੜ ਲਿਆ ਗਿਆ; ਉਸਨੇ ਉਹ ਘਰ ਗੂੰਜਾ ਦਿੱਤਾ।
2.78.13
ततः सुभृश सम्तप्तः तस्याः सर्वः सखी जनः ।
क्रुद्धम् आज्ञाय शत्रुघ्नम् व्यपलायत सर्वशः ॥ २.७८.१३ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਈਆਂ; ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਕੇ ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਭੱਜ ਗਈਆਂ।
2.78.14
अमन्त्रयत कृत्स्नः च तस्याः सर्व सखी जनः ।
यथा अयम् समुपक्रान्तः निह्शेषम् नः करिष्यति ॥ २.७८.१४ ॥
ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਸਭ ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।
2.78.15
सानुक्रोशाम् वदान्याम् च धर्मज्ञाम् च यशस्विनीम् ।
कौसल्याम् शरणम् यामः सा हि नो अस्तु ध्रुवा गतिः ॥ २.७८.१५ ॥
ਦਿਆਲੂ, ਦਾਨੀ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਯਸ਼ਸਵੀ ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲਈਏ; ਉਹੀ ਸਾਡਾ ਪੱਕਾ ਆਸਰਾ ਹੋਵੇ।
2.78.16
स च रोषेण ताम्र अक्षः शत्रुघ्नः शत्रु तापनः ।
विचकर्ष तदा कुब्जाम् क्रोशन्तीम् पृथिवी तले ॥ २.७८.१६ ॥
ਫਿਰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਚੀਕਦੀ ਕੁਬੜੀ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘਸੀਟਣ ਲੱਗਾ।
2.78.17
तस्या हि आकृष्यमाणाया मन्थरायाः ततः ततः ।
चित्रम् बहु विधम् भाण्डम् पृथिव्याम् तत् व्यशीर्यत ॥ २.७८.१७ ॥
ਮੰਥਰਾ ਨੂੰ ਘਸੀਟਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸ ਕੋਲ ਰੱਖੇ ਅਨੇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ ਟੁੱਟ ਕੇ ਖਿੰਡ ਗਏ।
2.78.18
तेन भाण्डेन सम्कीर्णम् श्रीमद् राज निवेशनम् ।
अशोभत तदा भूयः शारदम् गगनम् यथा ॥ २.७८.१८ ॥
ਉਹਨਾਂ ਭਾਂਡਿਆਂ ਨਾਲ ਖਿੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਾਜ ਮਹਿਲ ਫਿਰ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਅਸਮਾਨ ਵਾਂਗ ਸੋਹਣਾ ਲੱਗਣ ਲੱਗਾ।
2.78.19
स बली बलवत् क्रोधात् गृहीत्वा पुरुष ऋषभः ।
कैकेयीम् अभिनिर्भर्त्स्य बभाषे परुषम् वचः ॥ २.७८.१९ ॥
ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਪੁਰਸ਼ਰਿਸ਼ਭ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਝਿੜਕ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਬੋਲੇ।
2.78.20
तैः वाक्यैः परुषैः दुह्खैः कैकेयी भृश दुह्हिता ।
शत्रुघ्न भय सम्त्रस्ता पुत्रम् शरणम् आगता ॥ २.७८.२० ॥
ਉਹ ਕਠੋਰ ਤੇ ਦੁੱਖਦਾਈ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਈ ਕੈਕੇਈ, ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦੀ ਹੋਈ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਆਈ।
2.78.21
ताम् प्रेक्ष्य भरतः क्रुद्धम् शत्रुघ्नम् इदम् अब्रवीत् ।
अवध्याः सर्व भूतानाम् प्रमदाः क्षम्यताम् इति ॥ २.७८.२१ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਭਰਤ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਇਸਤਰੀਆਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਅਵੱਧ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦਿਓ।'
2.78.22
हन्याम् अहम् इमाम् पापाम् कैकेयीम् दुष्ट चारिणीम् ।
यदि माम् धार्मिको रामः न असूयेन् मातृ घातकम् ॥ २.७८.२२ ॥
ਜੇ ਧਰਮੀ ਰਾਮ 'ਮਾਤਾ ਦਾ ਹੱਤਿਆਰਾ' ਕਹਿ ਕੇ ਮੇਰਾ ਵੈਰ ਨਾ ਕਰਦੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਪਾਪਣ, ਦੁਸ਼ਟ ਆਚਰਣ ਵਾਲੀ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ।
2.78.23
इमाम् अपि हताम् कुब्जाम् यदि जानाति राघवः ।
त्वाम् च माम् चैव धर्म आत्मा न अभिभाषिष्यते ध्रुवम् ॥ २.७८.२३ ॥
ਜੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇ ਕਿ ਇਸ ਕੁਬੜੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ।
2.78.24
भरतस्य वचः श्रुत्वा शत्रुघ्नः लक्ष्मण अनुजः ।
न्यवर्तत ततः रोषात् ताम् मुमोच च मन्थराम् ॥ २.७८.२४ ॥
ਭਰਤ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰੁਕ ਗਏ ਅਤੇ ਮੰਥਰਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
2.78.25
सा पाद मूले कैकेय्या मन्थरा निपपात ह ।
निह्श्वसन्ती सुदुह्ख आर्ता कृपणम् विललाप च ॥ २.७८.२५ ॥
ਉਹ ਮੰਥਰਾ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਈ; ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਲੰਮੇ ਸਾਹ ਲੈਂਦੀ ਹੋਈ ਦੀਨਤਾ ਨਾਲ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗੀ।
2.78.26
शत्रुघ्न विक्षेप विमूढ सम्ज्ञाम् ।
समीक्ष्य कुब्जाम् भरतस्य माता ।
शनैः समाश्वासयद् आर्त रूपाम् ।
क्रौन्चीम् विलग्नाम् इव वीक्षमाणाम् ॥ २.७८.२६ ॥
ਸ਼ਤਰੂਘਨ ਦੇ ਧੱਕੇ ਨਾਲ ਹੋਸ਼ ਗੁਆ ਬੈਠੀ ਕੁਬੜੀ ਮੰਥਰਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਭਰਤ ਦੀ ਮਾਤਾ ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਸਨੂੰ ਢਾਰਸ ਦਿੱਤਾ; ਦੁਖੀ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਫੰਦੇ ਵਿੱਚ ਫਸੀ ਕ੍ਰੌਂਚੀ ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਵੇਖਦੀ ਹੋਈ ਉਸਨੂੰ।