والمیکی رامائن · سرگ 2.78
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.78.1
अत्र यात्राम् समीहन्तम् शत्रुघ्नः लक्ष्मण अनुजः ।
भरतम् शोक सम्तप्तम् इदम् वचनम् अब्रवीत् ॥ २.७८.१ ॥
یہاں سفر کا ارادہ رکھنے والے، غم سے نڈھال بھرت سے لکشمن کے چھوٹے بھائی شتروگھن نے یہ بات کہی۔
2.78.2
गतिर् यः सर्व भूतानाम् दुह्खे किम् पुनर् आत्मनः ।
स रामः सत्त्व सम्पन्नः स्त्रिया प्रव्राजितः वनम् ॥ २.७८.२ ॥
جو سب جانداروں کے دکھ میں سہارا ہیں، اپنے دکھ میں تو اور بھی، وہی ستوگن سے بھرپور رام ایک عورت کے باعث جنگل بھیجے گئے۔
2.78.3
बलवान् वीर्य सम्पन्नो लक्ष्मणो नाम यो अपि असौ ।
किम् न मोचयते रामम् कृत्वा अपि पितृ निग्रहम् ॥ २.७८.३ ॥
جو بلوان اور ویریہ سمپن لکشمن نام کا ہے، وہ بھی باپ کو روک کر رام کو کیوں نہیں چھڑاتا؟
2.78.4
पूर्वम् एव तु निग्राह्यः समवेक्ष्य नय अनयौ ।
उत्पथम् यः समारूढो नार्या राजा वशम् गतः ॥ २.७८.४ ॥
نیتی اور انیتی کو اچھی طرح پرکھ کر، جس بادشاہ نے غلط راہ اختیار کی اور عورت کے زیر اثر آ گیا، اسے پہلے ہی روکنا چاہیے تھا۔
2.78.5
प्राग् द्वारे अभूत् तदा कुब्जा सर्व आभरण भूषिता ॥ २.७८.५ ॥
اس وقت دروازے پر پہلے کبڑی تھی، جو سب زیورات سے آراستہ تھی۔
2.78.6
लिप्ता चन्दन सारेण राज वस्त्राणि बिभ्रती ।
विविधम् विविधैस्तैस्तैर्भूषणैश्च विभूषिता ॥ २.७८.६ ॥
اعلیٰ چندن کا لیپ کیے ہوئے، شاہی لباس پہنے ہوئے، طرح طرح کے زیورات سے سجی ہوئی۔
2.78.7
मेखला दामभिः चित्रै रज्जु बद्धा इव वानरी ।
बभासे बहुभिर्बद्धा रज्जुबद्देव वानरी ॥ २.७८.७ ॥
رنگ برنگے دھاگوں والی میکھلا سے رسی میں بندھی ہوئی بندریا کی طرح وہ لگ رہی تھی؛ بہت سے بندھنوں سے رسی میں باندھی گئی بندریا کی مانند وہ جگمگا رہی تھی۔
2.78.8
ताम् समीक्ष्य तदा द्वाह्स्थो भृशम् पापस्य कारिणीम् ।
गृहीत्वा अकरुणम् कुब्जाम् शत्रुघ्नाय न्यवेदयत् ॥ २.७८.८ ॥
اس وقت دربان نے اسے دیکھ کر، بڑے گناہ کرنے والی اس کبڑی کو بے رحمی سے پکڑ کر شتروگھن کو اطلاع دی۔
2.78.9
यस्याः कृते वने रामः न्यस्त देहः च वः पिता ।
सा इयम् पापा नृशम्सा च तस्याः कुरु यथा मति ॥ २.७८.९ ॥
جس کی وجہ سے جنگل میں رام اور تمہارے والد نے جسم چھوڑا، وہی یہ پاپن اور ظالم ہے؛ اس کے ساتھ جیسا تمہارا جی چاہے ویسا کرو۔
2.78.10
शत्रुघ्नः च तत् आज्ञाय वचनम् भृश दुह्खितः ।
अन्तः पुर चरान् सर्वान् इति उवाच धृत व्रतः ॥ २.७८.१० ॥
شتروگھن نے وہ بات سن کر بے حد دکھ محسوس کیا؛ اور عہد میں ثابت قدم رہنے والے انھوں نے حرم کے تمام خادموں سے یوں کہا۔
2.78.11
तीव्रम् उत्पादितम् दुह्खम् भ्रातृऋणाम् मे तथा पितुः ।
यया सा इयम् नृशम्सस्य कर्मणः फलम् अश्नुताम् ॥ २.७८.११ ॥
میرے بھائیوں اور باپ کو شدید دکھ پہنچانے والی یہ عورت اپنے ظالمانہ عمل کا پھل پائے۔
2.78.12
एवम् उक्ता च तेन आशु सखी जन समावृता ।
गृहीता बलवत् कुब्जा सा तत् गृहम् अनादयत् ॥ २.७८.१२ ॥
اس کے ایسا کہتے ہی سہیلیوں سے گھری ہوئی اس کبڑی کو فوراً زبردستی پکڑ لیا گیا؛ اس نے اس گھر کو گونجا دیا۔
2.78.13
ततः सुभृश सम्तप्तः तस्याः सर्वः सखी जनः ।
क्रुद्धम् आज्ञाय शत्रुघ्नम् व्यपलायत सर्वशः ॥ २.७८.१३ ॥
تب اُس کی تمام سہیلیاں نہایت غمگین ہوئیں اور شتروگھن کو غصے میں دیکھ کر ہر طرف بھاگ گئیں۔
2.78.14
अमन्त्रयत कृत्स्नः च तस्याः सर्व सखी जनः ।
यथा अयम् समुपक्रान्तः निह्शेषम् नः करिष्यति ॥ २.७८.१४ ॥
اُس کی تمام سہیلیوں نے مل کر مشورہ کیا کہ یہ تو ہم سب کو مکمل طور پر تباہ کر دے گا۔
2.78.15
सानुक्रोशाम् वदान्याम् च धर्मज्ञाम् च यशस्विनीम् ।
कौसल्याम् शरणम् यामः सा हि नो अस्तु ध्रुवा गतिः ॥ २.७८.१५ ॥
رحم دل، سخی، دھرم کو جاننے والی اور یشسوی کوشلیا کی پناہ میں چلیں؛ وہی ہمارا یقینی سہارا ہوں۔
2.78.16
स च रोषेण ताम्र अक्षः शत्रुघ्नः शत्रु तापनः ।
विचकर्ष तदा कुब्जाम् क्रोशन्तीम् पृथिवी तले ॥ २.७८.१६ ॥
تب غصے سے سرخ آنکھوں والے، دشمنوں کو تپانے والے شتروگھن نے چیختی ہوئی کبڑی کو زمین پر گھسیٹا۔
2.78.17
तस्या हि आकृष्यमाणाया मन्थरायाः ततः ततः ।
चित्रम् बहु विधम् भाण्डम् पृथिव्याम् तत् व्यशीर्यत ॥ २.७८.१७ ॥
منتھرا کو گھسیٹے جانے سے اُس کے پاس کے رنگ برنگے بہت سے برتن زمین پر گر کر ٹوٹ پھوٹ گئے۔
2.78.18
तेन भाण्डेन सम्कीर्णम् श्रीमद् राज निवेशनम् ।
अशोभत तदा भूयः शारदम् गगनम् यथा ॥ २.७८.१८ ॥
اُن برتنوں سے بکھرا ہوا وہ شاندار شاہی محل پھر خزاں کے آسمان کی طرح چمکنے لگا۔
2.78.19
स बली बलवत् क्रोधात् गृहीत्वा पुरुष ऋषभः ।
कैकेयीम् अभिनिर्भर्त्स्य बभाषे परुषम् वचः ॥ २.७८.१९ ॥
وہ بلوان پرش رشبھ غصے سے کیکئی کو زور سے پکڑ کر، اسے ملامت کرتے ہوئے سخت الفاظ میں بولے۔
2.78.20
तैः वाक्यैः परुषैः दुह्खैः कैकेयी भृश दुह्हिता ।
शत्रुघ्न भय सम्त्रस्ता पुत्रम् शरणम् आगता ॥ २.७८.२० ॥
ان سخت اور تکلیف دہ باتوں سے بہت دکھی کیکئی شترگھن کے خوف سے لرزتی ہوئی بیٹے کی پناہ میں آئی۔
2.78.21
ताम् प्रेक्ष्य भरतः क्रुद्धम् शत्रुघ्नम् इदम् अब्रवीत् ।
अवध्याः सर्व भूतानाम् प्रमदाः क्षम्यताम् इति ॥ २.७८.२१ ॥
اسے دیکھ کر بھرت نے غصے میں بیٹھے شترگھن سے کہا: 'عورتیں تمام مخلوقات کے لیے ناقابلِ قتل ہیں، اس لیے اسے معاف کر دیا جائے۔'
2.78.22
हन्याम् अहम् इमाम् पापाम् कैकेयीम् दुष्ट चारिणीम् ।
यदि माम् धार्मिको रामः न असूयेन् मातृ घातकम् ॥ २.७८.२२ ॥
اگر دھارمک رام مجھے 'ماں کا قاتل' سمجھ کر ناپسند نہ کرتے، تو میں اس گناہگار، بدکردار کیکئی کو ضرور قتل کر دیتا۔
2.78.23
इमाम् अपि हताम् कुब्जाम् यदि जानाति राघवः ।
त्वाम् च माम् चैव धर्म आत्मा न अभिभाषिष्यते ध्रुवम् ॥ २.७८.२३ ॥
اگر راگھو کو معلوم ہو جائے کہ اس کبڑی کو بھی مار دیا گیا ہے، تو وہ دھرماتما یقیناً تم سے اور مجھ سے بھی بات نہیں کریں گے۔
2.78.24
भरतस्य वचः श्रुत्वा शत्रुघ्नः लक्ष्मण अनुजः ।
न्यवर्तत ततः रोषात् ताम् मुमोच च मन्थराम् ॥ २.७८.२४ ॥
بھرت کی بات سن کر لکشمن کے چھوٹے بھائی شترگھن غصے سے باز آ گئے اور منتھرا کو چھوڑ دیا۔
2.78.25
सा पाद मूले कैकेय्या मन्थरा निपपात ह ।
निह्श्वसन्ती सुदुह्ख आर्ता कृपणम् विललाप च ॥ २.७८.२५ ॥
وہ منتھرا کیکئی کے قدموں میں گر پڑی؛ شدید دکھ سے نڈھال ہو کر، ٹھنڈی آہیں بھرتی ہوئی، دردناک انداز میں بین کرنے لگی۔
2.78.26
शत्रुघ्न विक्षेप विमूढ सम्ज्ञाम् ।
समीक्ष्य कुब्जाम् भरतस्य माता ।
शनैः समाश्वासयद् आर्त रूपाम् ।
क्रौन्चीम् विलग्नाम् इव वीक्षमाणाम् ॥ २.७८.२६ ॥
شترُگھن کے دھکے سے بے ہوش ہونے والی کبڑی منتھرا کو دیکھ کر بھرت کی ماں کیکئی نے آہستہ آہستہ اسے تسلی دی؛ دکھی صورت میں، جال میں پھنسی کرونچی پرندی کی طرح دیکھتی ہوئی اسے۔