বাল্মীকি রামায়ণ · সর্গ 2.79
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.79.1
ततः प्रभात समये दिवसे अथ चतुर्दशे ।
समेत्य राज कर्तारः भरतम् वाक्यम् अब्रुवन् ॥ २.७९.१ ॥
তারপর প্রভাতকালে, চতুর্দশ দিনে, রাজ্যের কর্তব্যপরায়ণ মন্ত্রীরা সমবেত হয়ে ভরতকে এই কথা বললেন।
2.79.2
गतः दशरथः स्वर्गम् यो नो गुरुतरः गुरुः ।
रामम् प्रव्राज्य वै ज्येष्ठम् लक्ष्मणम् च महा बलम् ॥ २.७९.२ ॥
আমাদের সকলের শ্রেষ্ঠ গুরু দশরথ স্বর্গে গমন করেছেন; জ্যেষ্ঠ রাম ও মহাবল লক্ষ্মণকে নির্বাসনে পাঠিয়ে।
2.79.3
त्वम् अद्य भव नो राजा राज पुत्र महा यशः ।
सम्गत्या न अपराध्नोति राज्यम् एतत् अनायकम् ॥ २.७९.३ ॥
হে মহাযশস্বী রাজপুত্র, এখন আপনি আমাদের রাজা হোন; নায়কহীন এই রাজ্য বংশানুক্রমে আপনারই।
2.79.4
आभिषेचनिकम् सर्वम् इदम् आदाय राघव ।
प्रतीक्षते त्वाम् स्व जनः श्रेणयः च नृप आत्मज ॥ २.७९.४ ॥
হে রাঘব, অভিষেকের এই সমস্ত উপকরণ নিয়ে আসুন; আপনার স্বজনেরা ও শ্রেণিসংঘগুলি আপনার অপেক্ষায় আছে, হে রাজপুত্র।
2.79.5
राज्यम् गृहाण भरत पितृ पैतामहम् महत् ।
अभिषेचय च आत्मानम् पाहि च अस्मान् नर ऋषभ ॥ २.७९.५ ॥
হে ভরত, আপনার পিতৃ-পিতামহের এই মহান রাজ্য গ্রহণ করুন; নিজেকে অভিষিক্ত করুন এবং আমাদের রক্ষা করুন, হে নরশ্রেষ্ঠ।
2.79.6
आभिषेचनिकम् भाण्डम् कृत्वा सर्वम् प्रदक्षिणम् ।
भरतः तम् जनम् सर्वम् प्रत्युवाच धृत व्रतः ॥ २.७९.६ ॥
অভিষেকের সমস্ত উপকরণ প্রদক্ষিণ করে, ব্রতে দৃঢ় ভরত সেই সকল মানুষকে উত্তর দিলেন।
2.79.7
ज्येष्ठस्य राजता नित्यम् उचिता हि कुलस्य नः ।
न एवम् भवन्तः माम् वक्तुम् अर्हन्ति कुशला जनाः ॥ २.७९.७ ॥
জ্যেষ্ঠের রাজত্বই সর্বদা আমাদের বংশের জন্য উচিত। হে কুশলী জনগণ, আপনাদের আমাকে এমন কথা বলা শোভা পায় না।
2.79.8
रामः पूर्वो हि नो भ्राता भविष्यति मही पतिः ।
अहम् तु अरण्ये वत्स्यामि वर्षाणि नव पन्च च ॥ २.७९.८ ॥
রাম আমাদের জ্যেষ্ঠ ভ্রাতা; তিনিই পৃথিবীর অধিপতি হবেন। আমি তো চৌদ্দ বছর বনে বাস করব।
2.79.9
युज्यताम् महती सेना चतुर् अन्ग महा बला ।
आनयिष्याम्य् अहम् ज्येष्ठम् भ्रातरम् राघवम् वनात् ॥ २.७९.९ ॥
চতুরঙ্গ, বিশাল ও মহাবলী একটি সেনাবাহিনী প্রস্তুত করা হোক। জ্যেষ্ঠ ভ্রাতা রাঘব রামকে আমি বন থেকে ফিরিয়ে আনব।
2.79.10
आभिषेचनिकम् चैव सर्वम् एतत् उपस्कृतम् ।
पुरः कृत्य गमिष्यामि राम हेतोर् वनम् प्रति ॥ २.७९.१० ॥
রাজ্যাভিষেকের সমস্ত সামগ্রী প্রস্তুত। সেগুলো সামনে রেখে রামের উদ্দেশ্যে আমি বনের দিকে যাব।
2.79.11
तत्र एव तम् नर व्याघ्रम् अभिषिच्य पुरः कृतम् ।
आनेष्यामि तु वै रामम् हव्य वाहम् इव अध्वरात् ॥ २.७९.११ ॥
সেখানেই সামনে রাখা অভিষেকের দ্বারা সেই নরশ্রেষ্ঠ রামকে অভিষিক্ত করে, যজ্ঞ থেকে হব্যবাহ অগ্নিকে যেমন আনা হয়, তেমনি আমি রামকে বন থেকে ফিরিয়ে আনব।
2.79.12
न सकामा करिष्यामि स्वम् इमाम् मातृ गन्धिनीम् ।
वने वत्स्याम्य् अहम् दुर्गे रामः राजा भविष्यति ॥ २.७९.१२ ॥
মায়ের কলঙ্ক বহনকারী এই রাজ্য আমি কামনা পূর্ণ করে ভোগ করব না। দুর্গম বনে আমি বাস করব; রামই রাজা হবেন।
2.79.13
क्रियताम् शिल्पिभिः पन्थाः समानि विषमाणि च ।
रक्षिणः च अनुसम्यान्तु पथि दुर्ग विचारकाः ॥ २.७९.१३ ॥
শিল্পীরা পথটিকে সমতল ও অসমতল স্থানে ঠিক করুক; প্রহরীরা দুর্গম পথ পরীক্ষাকারী হয়ে পথে সঙ্গে সঙ্গে চলুক।
2.79.14
एवम् सम्भाषमाणम् तम् राम हेतोर् नृप आत्मजम् ।
प्रत्युवाच जनः सर्वः श्रीमद् वाक्यम् अनुत्तमम् ॥ २.७९.१४ ॥
রামের জন্য এভাবে কথা বলা রাজপুত্রের উদ্দেশ্যে সকল মানুষ অনুপম, শ্রীময় বাক্যে উত্তর দিল।
2.79.15
एवम् ते भाषमाणस्य पद्मा श्रीर् उपतिष्ठताम् ।
यः त्वम् ज्येष्ठे नृप सुते पृथिवीम् दातुम् इच्चसि ॥ २.७९.१५ ॥
এভাবে কথা বলা তোমার কাছে, হে রাজপুত্র, পদ্মা শ্রী উপস্থিত হোক; তুমি জ্যেষ্ঠপুত্রকে পৃথিবী দিতে ইচ্ছা করছ।
2.79.16
अनुत्तमम् तत् वचनम् नृप आत्मज ।
प्रभाषितम् सम्श्रवणे निशम्य च ।
प्रहर्षजाः तम् प्रति बाष्प बिन्दवो ।
निपेतुर् आर्य आनन नेत्र सम्भवाः ॥ २.७९.१६ ॥
রাজপুত্রের সেই অনুপম বাক্য শুনে আনন্দজাত অশ্রুবিন্দু আর্যদের মুখ ও চোখ থেকে উদ্ভূত হয়ে তাঁর উপর পড়ল।
2.79.17
ऊचुस् ते वचनम् इदम् निशम्य हृष्टाः ।
सामात्याः सपरिषदो वियात शोकाः ।
पन्थानम् नर वर भक्तिमान् जनः च ।
व्यादिष्टः तव वचनाच् च शिल्पि वर्गः ॥ २.७९.१७ ॥
হে নরশ্রেষ্ঠ, তোমার বাক্য শুনে আনন্দিত হয়ে মন্ত্রী ও সভাসদদের সঙ্গে শোকমুক্ত হয়ে তারা বলল: পথের জন্য ভক্তিমান মানুষ ও শিল্পীসংঘ তোমার বাক্যে নিযুক্ত হয়েছে।