वाल्मीकि रामायण · सर्ग 2.79
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.79.1
ततः प्रभात समये दिवसे अथ चतुर्दशे ।
समेत्य राज कर्तारः भरतम् वाक्यम् अब्रुवन् ॥ २.७९.१ ॥
नंतर पहाटच्या वेळी, चौदाव्या दिवशी, राज्यकारभार चालवणाऱ्या मंत्र्यांनी एकत्र येऊन भरताला हे शब्द सांगितले.
2.79.2
गतः दशरथः स्वर्गम् यो नो गुरुतरः गुरुः ।
रामम् प्रव्राज्य वै ज्येष्ठम् लक्ष्मणम् च महा बलम् ॥ २.७९.२ ॥
आमचे सर्वात मोठे गुरु दशरथ स्वर्गाला गेले; ज्येष्ठ राम आणि महाबलवान लक्ष्मण यांना वनवासाला पाठवल्यानंतर.
2.79.3
त्वम् अद्य भव नो राजा राज पुत्र महा यशः ।
सम्गत्या न अपराध्नोति राज्यम् एतत् अनायकम् ॥ २.७९.३ ॥
हे महायशस्वी राजपुत्रा, आता तू आमचा राजा हो; नायकाशिवाय असलेले हे राज्य वंशपरंपरेने तुझेच आहे.
2.79.4
आभिषेचनिकम् सर्वम् इदम् आदाय राघव ।
प्रतीक्षते त्वाम् स्व जनः श्रेणयः च नृप आत्मज ॥ २.७९.४ ॥
हे राघवा, राज्याभिषेकाचे हे सर्व साहित्य घेऊन ये; तुझे स्वजन आणि श्रेणी तुझी वाट पाहत आहेत, हे राजपुत्रा.
2.79.5
राज्यम् गृहाण भरत पितृ पैतामहम् महत् ।
अभिषेचय च आत्मानम् पाहि च अस्मान् नर ऋषभ ॥ २.७९.५ ॥
हे भरता, तुझ्या पूर्वजांचे हे महान राज्य स्वीकार; स्वतःचा राज्याभिषेक करून आमचे रक्षण कर, हे नरश्रेष्ठा.
2.79.6
आभिषेचनिकम् भाण्डम् कृत्वा सर्वम् प्रदक्षिणम् ।
भरतः तम् जनम् सर्वम् प्रत्युवाच धृत व्रतः ॥ २.७९.६ ॥
अभिषेकाच्या सर्व साहित्याला प्रदक्षिणा घालून, व्रतात दृढ असलेल्या भरताने त्या सर्व लोकांना उत्तर दिले.
2.79.7
ज्येष्ठस्य राजता नित्यम् उचिता हि कुलस्य नः ।
न एवम् भवन्तः माम् वक्तुम् अर्हन्ति कुशला जनाः ॥ २.७९.७ ॥
ज्येष्ठाचेच राज्य नेहमी आमच्या कुळाला योग्य आहे. हे कुशल जनहो, तुम्ही मला असे बोलणे योग्य नाही.
2.79.8
रामः पूर्वो हि नो भ्राता भविष्यति मही पतिः ।
अहम् तु अरण्ये वत्स्यामि वर्षाणि नव पन्च च ॥ २.७९.८ ॥
राम हा आमचा मोठा भाऊ आहे; तोच पृथ्वीचा स्वामी होईल. मी तर चौदा वर्षे अरण्यात राहीन.
2.79.9
युज्यताम् महती सेना चतुर् अन्ग महा बला ।
आनयिष्याम्य् अहम् ज्येष्ठम् भ्रातरम् राघवम् वनात् ॥ २.७९.९ ॥
चतुरंगी, मोठी आणि बलवान सेना सज्ज करावी. मोठा भाऊ राघव राम याला मी वनातून परत आणीन.
2.79.10
आभिषेचनिकम् चैव सर्वम् एतत् उपस्कृतम् ।
पुरः कृत्य गमिष्यामि राम हेतोर् वनम् प्रति ॥ २.७९.१० ॥
राज्याभिषेकाचे सर्व साहित्य तयार आहे. ते पुढे ठेवून मी रामासाठी वनाकडे जाईन.
2.79.11
तत्र एव तम् नर व्याघ्रम् अभिषिच्य पुरः कृतम् ।
आनेष्यामि तु वै रामम् हव्य वाहम् इव अध्वरात् ॥ २.७९.११ ॥
तिथेच, समोर ठेवलेल्या अभिषेकाने त्या नरश्रेष्ठ रामाचा अभिषेक करून, यज्ञातून हव्यवाहन अग्नी आणावा तसा मी रामाला वनातून परत आणीन.
2.79.12
न सकामा करिष्यामि स्वम् इमाम् मातृ गन्धिनीम् ।
वने वत्स्याम्य् अहम् दुर्गे रामः राजा भविष्यति ॥ २.७९.१२ ॥
मातेचा कलंक वाहणारे हे राज्य मी इच्छा पूर्ण करून उपभोगणार नाही. दुर्गम अरण्यात मी राहीन; राम हाच राजा होईल.
2.79.13
क्रियताम् शिल्पिभिः पन्थाः समानि विषमाणि च ।
रक्षिणः च अनुसम्यान्तु पथि दुर्ग विचारकाः ॥ २.७९.१३ ॥
शिल्पकारांनी मार्ग समतल व विषम ठिकाणी दुरुस्त करावा; आणि रक्षकांनीही दुर्गम मार्गांची पाहणी करणारे होऊन मार्गावर सोबत चालावे.
2.79.14
एवम् सम्भाषमाणम् तम् राम हेतोर् नृप आत्मजम् ।
प्रत्युवाच जनः सर्वः श्रीमद् वाक्यम् अनुत्तमम् ॥ २.७९.१४ ॥
रामासाठी असे बोलणाऱ्या राजपुत्राला सर्व लोकांनी अनुपम, तेजस्वी शब्दांनी उत्तर दिले.
2.79.15
एवम् ते भाषमाणस्य पद्मा श्रीर् उपतिष्ठताम् ।
यः त्वम् ज्येष्ठे नृप सुते पृथिवीम् दातुम् इच्चसि ॥ २.७९.१५ ॥
असे बोलणाऱ्या तुझ्याकडे, हे राजपुत्रा, पद्मा श्री उपस्थित होवो; कारण तू ज्येष्ठाला पृथ्वी देऊ इच्छितोस.
2.79.16
अनुत्तमम् तत् वचनम् नृप आत्मज ।
प्रभाषितम् सम्श्रवणे निशम्य च ।
प्रहर्षजाः तम् प्रति बाष्प बिन्दवो ।
निपेतुर् आर्य आनन नेत्र सम्भवाः ॥ २.७९.१६ ॥
राजपुत्राचे ते अनुपम वचन ऐकून, आनंदाने उत्पन्न झालेले अश्रुबिंदू आर्य लोकांच्या मुखांतून व डोळ्यांतून त्याच्यावर पडले.
2.79.17
ऊचुस् ते वचनम् इदम् निशम्य हृष्टाः ।
सामात्याः सपरिषदो वियात शोकाः ।
पन्थानम् नर वर भक्तिमान् जनः च ।
व्यादिष्टः तव वचनाच् च शिल्पि वर्गः ॥ २.७९.१७ ॥
हे नरश्रेष्ठा, तुझे वचन ऐकून आनंदित होऊन, मंत्री व सभेसह शोकमुक्त होऊन ते म्हणाले: मार्गासाठी भक्तियुक्त लोक आणि शिल्पकार-वर्ग तुझ्या वचनाने नेमले आहेत.