ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 2.85
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.85.1
एवम् उक्तः तु भरतः निषाद
अधिपतिम् गुहम् ।
प्रत्युवाच महा प्राज्ञो वाक्यम् हेतु अर्थ सम्हितम् ॥ २.८५.१ ॥
ନିଷାଦାଧିପତି ଗୁହ ଏହା କହିବାରୁ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଭରତ କାରଣ ଓ ଅର୍ଥଯୁକ୍ତ ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
2.85.2
ऊर्जितः खलु ते कामः कृतः
मम गुरोह् सखे ।
यो मे त्वम् ईदृशीम् सेनाम् एको अभ्यर्चितुम् इच्चसि ॥ २.८५.२ ॥
ହେ ସଖା, ତୁମର ଇଚ୍ଛା ସତରେ ମହତ୍; ମୋ ଗୁରୁଙ୍କ ପାଇଁ ଏପରି ସେନାକୁ ତୁମେ ଏକା ସତ୍କାର କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ।
2.85.3
वचनम् उत्तमम् ।
अब्रवीद् भरतः श्रीमान् निषाद अधिपतिम् पुनः ॥ २.८५.३ ॥
ଶ୍ରୀମାନ ଭରତ ନିଷାଦାଧିପତିଙ୍କୁ ପୁନଶ୍ଚ ଉତ୍ତମ ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
2.85.4
कतरेण गमिष्यामि भरद्वाज
आश्रमम् गुह ।
गहनो अयम् भृशम् देशो गन्गा अनूपो दुरत्ययः ॥ २.८५.४ ॥
ଗୁହ, ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ କେଉଁ ପଥରେ ଯିବି? ଏହି ପ୍ରଦେଶ ଅତି ଘନ; ଗଙ୍ଗାର ପଙ୍କିଳ କୂଳ ଅତିକ୍ରମ କରିବା କଷ୍ଟକର।
2.85.5
तस्य तत् वचनम् श्रुत्वा राज
पुत्रस्य धीमतः ।
अब्रवीत् प्रान्जलिर् वाक्यम् गुहो गहन गोचरः ॥ २.८५.५ ॥
ରାଜପୁତ୍ର ଧୀମାନ୍ ଭରତଙ୍କ ସେହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଘନ ବନରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ଗୁହ କରଯୋଡ଼ି କହିଲେ।
2.85.6
दाशाः तु अनुगमिष्यन्ति
धन्विनः सुसमाहिताः ।
अहम् च अनुगमिष्यामि राज पुत्र महा यशः ॥ २.८५.६ ॥
ଦାଶମାନେ ଧନୁର୍ଧର ଓ ସୁସଂଯମୀ ହୋଇ ତୁମକୁ ଅନୁସରଣ କରିବେ; ହେ ମହାଯଶସ୍ୱୀ ରାଜପୁତ୍ର, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମ ସହିତ ଯିବି।
2.85.7
कच्चिन् न दुष्टः व्रजसि रामस्य
अक्लिष्ट कर्मणः ।
इयम् ते महती सेना शन्काम् जनयति इव मे ॥ २.८५.७ ॥
ଅକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମା ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ତୁମେ ଦୁଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଯାଉଛ କି? ତୁମର ଏହି ମହତୀ ସେନା ମୋ ମନରେ ସନ୍ଦେହ ଜାଗାଉଛି।
2.85.8
तम् एवम् अभिभाषन्तम्
आकाशैव निर्मलः ।
भरतः श्लक्ष्णया वाचा गुहम् वचनम् अब्रवीत् ॥ २.८५.८ ॥
ଏହିପରି କହୁଥିବା ଗୁହଙ୍କୁ ଆକାଶ ପରି ନିର୍ମଳ ଭରତ କୋମଳ ବାଣୀରେ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
2.85.9
मा भूत् स कालो यत् कष्टम् न
माम् शन्कितुम् अर्हसि ।
राघवः स हि मे भ्राता ज्येष्ठः पितृ समः मम ॥ २.८५.९ ॥
ସେଭଳି ଦୁଃଖଦ ସମୟ ନ ଆସୁ; ତୁମେ ମୋତେ ସନ୍ଦେହ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ରାଘବ ମୋର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇ, ମୋ ପାଇଁ ପିତୃତୁଲ୍ୟ।
2.85.10
तम् निवर्तयितुम् यामि काकुत्स्थम्
वन वासिनम् ।
बुद्धिर् अन्या न ते कार्या गुह सत्यम् ब्रवीमि ते ॥ २.८५.१० ॥
ବନବାସୀ ସେହି କାକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଆଣିବାକୁ ମୁଁ ଯାଉଛି। ହେ ଗୁହ, ତୁମ ମନରେ ଅନ୍ୟ ଚିନ୍ତା ନ ଥାଉ; ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।
2.85.11
स तु सम्हृष्ट वदनः श्रुत्वा
भरत भाषितम् ।
पुनर् एव अब्रवीद् वाक्यम् भरतम् प्रति हर्षितः ॥ २.८५.११ ॥
ଭରତଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଗୁହଙ୍କ ମୁଖ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ ହେଲା। ହର୍ଷିତ ହୋଇ ସେ ପୁଣି ଭରତଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
2.85.12
धन्यः त्वम् न त्वया तुल्यम्
पश्यामि जगती तले ।
अयत्नात् आगतम् राज्यम् यः त्वम् त्यक्तुम् इह इच्चसि ॥ २.८५.१२ ॥
ତୁମେ ଧନ୍ୟ! ଏହି ପୃଥିବୀରେ ମୁଁ ତୁମ ପରି କାହାକୁ ଦେଖେ ନାହିଁ; ବିନା ଯତ୍ନରେ ଆସିଥିବା ରାଜ୍ୟ ତୁମେ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ।
2.85.13
शाश्वती खलु ते कीर्तिर्
लोकान् अनुचरिष्यति ।
यः त्वम् कृच्च्र गतम् रामम् प्रत्यानयितुम् इच्चसि ॥ २.८५.१३ ॥
କଷ୍ଟର ପଥରେ ଯାଇଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଆଣିବାକୁ ତୁମେ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ; ତୁମର ଯଶ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ହୋଇ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବ।
2.85.14
एवम् सम्भाषमाणस्य गुहस्य
भरतम् तदा ।
बभौ नष्ट प्रभः सूर्यो रजनी च अभ्यवर्तत ॥ २.८५.१४ ॥
ଗୁହ ଭରତଙ୍କ ସହିତ ଏପରି କଥା ହେଉଥିବାବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଳିନ ଆଲୋକରେ ଦିପ୍ତି ଦେଲେ; ରାତି ନିକଟ ହେଲା।
2.85.15
सम्निवेश्य स ताम् सेनाम् गुहेन
परितोषितः ।
शत्रुघ्नेन सह श्रीमान् शयनम् पुनर् आगमत् ॥ २.८५.१५ ॥
ଗୁହ ସେନାମାନଙ୍କୁ ରହିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଥିବାରୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଶ୍ରୀମାନ ଭରତ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କ ସହିତ ପୁନର୍ବାର ଶଯ୍ୟାକୁ ଗଲେ।
2.85.16
राम चिन्तामयः शोको भरतस्य
महात्मनः ।
उपस्थितः हि अनर्हस्य धर्म प्रेक्षस्य तादृशः ॥ २.८५.१६ ॥
ରାମଙ୍କ ଚିନ୍ତାରୁ ଜାତ ଶୋକ ମହାତ୍ମା ଭରତଙ୍କଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା; ସେ ଏପରି ଦୁଃଖର ଯୋଗ୍ୟ ନଥିଲେ, ସେ ଧର୍ମଦର୍ଶୀ ଥିଲେ।
2.85.17
अन्तर् दाहेन दहनः सम्तापयति
राघवम् ।
वन दाह अभिसम्तप्तम् गूढो अग्निर् इव पादपम् ॥ २.८५.१७ ॥
ଭିତରର ଦହନ ରାଘବଙ୍କୁ ତପ୍ତ କରେ, ଯେପରି ବନାଗ୍ନିରେ ଝଳସିଥିବା ବୃକ୍ଷକୁ ଲୁଚି ରହିଥିବା ଅଗ୍ନି ତପ୍ତ କରେ।
2.85.18
प्रस्रुतः सर्व गात्रेभ्यः स्वेदः
शोक अग्नि सम्भवः ।
यथा सूर्य अम्शु सम्तप्तः हिमवान् प्रस्रुतः हिमम् ॥ २.८५.१८ ॥
ଶୋକାଗ୍ନିରୁ ଜାତ ଘାମ ସବୁ ଅଙ୍ଗରୁ ବହିଗଲା; ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣରେ ତପ୍ତ ହିମାଳୟ ବରଫ ତରଳାଇ ବହାଇଦିଏ ଭଳି।
2.85.19
ध्यान निर्दर शैलेन
विनिह्श्वसित धातुना ।
दैन्य पादप सम्घेन शोक आयास अधिशृन्गिणा ॥ २.८५.१९ ॥
ଧ୍ୟାନମଗ୍ନ, ନିର୍ଭୟ ପର୍ବତ ପରି, ଗଭୀର ନିଃଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ୁଥିବା, ଧାତୁପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦୀନତା ଓ ବୃକ୍ଷସମୂହ ସହିତ, ଶୋକ ଓ କ୍ଳାନ୍ତିର ଶିଖରଯୁକ୍ତ।
2.85.20
प्रमोह अनन्त सत्त्वेन सम्ताप ओषधि वेणुना ।
आक्रान्तः दुह्ख शैलेन महता कैकयी सुतः ॥ २.८५.२० ॥
ଅନନ୍ତ ମୋହ ଓ ଜୀବଜନ୍ତୁରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସନ୍ତାପର ଔଷଧି ଓ ବାଉଁଶଯୁକ୍ତ ମହାଦୁଃଖ ପର୍ବତ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରାନ୍ତ କୈକେୟୀ-ପୁତ୍ର।
2.85.21
विनिश्श्वसन्वै
भृशदुर्मनास्ततः ।
प्रमूढसम्ज्ञः परमापदम् गतः ।
शमम् न लेभे हृदयज्वरार्दितो ।
नरर्षभो यूथहतो यथर्षभः ॥ २.८५.२१ ॥
ଗଭୀର ନିଃଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି, ମନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟଥିତ ହୋଇ, ମୋହଗ୍ରସ୍ତ ଚେତନାରେ ସେ ପରମ ବିପଦରେ ପଡ଼ିଲେ; ହୃଦୟଜ୍ଵରରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ସେ ଶାନ୍ତି ପାଇଲେ ନାହିଁ, ଗୋଷ୍ଠୀରୁ ଆଘାତପ୍ରାପ୍ତ ଷଣ୍ଢ ପରି। ସେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ।
2.85.22
गुहेन सार्धम् भरतः
समागतः ।
महा अनुभावः सजनः समाहितः ।
सुदुर्मनाः तम् भरतम् तदा पुनर् ।
गुहः समाश्वासयद् अग्रजम् प्रति ॥ २.८५.२२ ॥
ଗୁହଙ୍କ ସହିତ ଭରତ ସାକ୍ଷାତ କଲେ; ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ନିଜ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ, ସଂଯମୀ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଷଣ୍ଣ ସେହି ଭରତଙ୍କୁ ସେତେବେଳେ ଗୁହ ପୁଣି ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭ୍ରାତା ବିଷୟରେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ।