వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 2.85
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.85.1
एवम् उक्तः तु भरतः निषाद
अधिपतिम् गुहम् ।
प्रत्युवाच महा प्राज्ञो वाक्यम् हेतु अर्थ सम्हितम् ॥ २.८५.१ ॥
నిషాదాధిపతి గుహుడు ఇలా పలుకగా, మహాప్రాజ్ఞుడైన భరతుడు కారణార్థములతో కూడిన మాటలతో బదులిచ్చాడు.
2.85.2
ऊर्जितः खलु ते कामः कृतः
मम गुरोह् सखे ।
यो मे त्वम् ईदृशीम् सेनाम् एको अभ्यर्चितुम् इच्चसि ॥ २.८५.२ ॥
మిత్రమా, నీ కోరిక నిజంగా గొప్పది; నా గురువు కోసం ఇటువంటి సేనను నీవొక్కడివే సత్కరించాలని కోరుతున్నావు.
2.85.3
वचनम् उत्तमम् ।
अब्रवीद् भरतः श्रीमान् निषाद अधिपतिम् पुनः ॥ २.८५.३ ॥
శ్రీమంతుడైన భరతుడు నిషాదాధిపతితో మళ్లీ ఉత్తమమైన మాటలు పలికాడు.
2.85.4
कतरेण गमिष्यामि भरद्वाज
आश्रमम् गुह ।
गहनो अयम् भृशम् देशो गन्गा अनूपो दुरत्ययः ॥ २.८५.४ ॥
గుహా, భరద్వాజుని ఆశ్రమానికి ఏ దారిలో వెళ్లాలి? ఈ ప్రదేశం చాలా దట్టమైనది; గంగ యొక్క చిత్తడి ఒడ్డు దాటడం కష్టం.
2.85.5
तस्य तत् वचनम् श्रुत्वा राज
पुत्रस्य धीमतः ।
अब्रवीत् प्रान्जलिर् वाक्यम् गुहो गहन गोचरः ॥ २.८५.५ ॥
రాజపుత్రుడైన ధీమంతుడు భరతుడి ఆ మాటలు విని, గహన వనంలో సంచరించే గుహుడు అంజలి ఘటించి ఇలా పలికాడు.
2.85.6
दाशाः तु अनुगमिष्यन्ति
धन्विनः सुसमाहिताः ।
अहम् च अनुगमिष्यामि राज पुत्र महा यशः ॥ २.८५.६ ॥
దాశులు విల్లులు ధరించి, సునిశ్చలంగా మీ వెంట వస్తారు; మహాయశస్వి రాజపుత్రా, నేనూ మీ వెంటే వస్తాను.
2.85.7
कच्चिन् न दुष्टः व्रजसि रामस्य
अक्लिष्ट कर्मणः ।
इयम् ते महती सेना शन्काम् जनयति इव मे ॥ २.८५.७ ॥
అక్లిష్టకర్మ అయిన రాముని వద్దకు నీవు దుష్ట ఉద్దేశంతో వెళ్తున్నావా? నీ ఈ మహా సైన్యం నాలో శంకను కలిగిస్తోంది.
2.85.8
तम् एवम् अभिभाषन्तम्
आकाशैव निर्मलः ।
भरतः श्लक्ष्णया वाचा गुहम् वचनम् अब्रवीत् ॥ २.८५.८ ॥
ఇలా మాట్లాడుతున్న గుహునితో, ఆకాశంలా నిర్మలుడైన భరతుడు మృదువైన మాటలతో ఈ వచనం పలికాడు.
2.85.9
मा भूत् स कालो यत् कष्टम् न
माम् शन्कितुम् अर्हसि ।
राघवः स हि मे भ्राता ज्येष्ठः पितृ समः मम ॥ २.८५.९ ॥
అటువంటి దుఃఖకరమైన సమయం రాకూడదు; నీవు నన్ను శంకించకూడదు. రాఘవుడు నా అన్న, నాకు తండ్రివంటివాడు.
2.85.10
तम् निवर्तयितुम् यामि काकुत्स्थम्
वन वासिनम् ।
बुद्धिर् अन्या न ते कार्या गुह सत्यम् ब्रवीमि ते ॥ २.८५.१० ॥
అడవిలో నివసిస్తున్న ఆ కాకుత్స్థుని తిరిగి తీసుకురావడానికి నేను వెళ్తున్నాను. గుహా, నీకు వేరే ఆలోచన కలుగకూడదు; నిజంగా చెబుతున్నాను.
2.85.11
स तु सम्हृष्ट वदनः श्रुत्वा
भरत भाषितम् ।
पुनर् एव अब्रवीद् वाक्यम् भरतम् प्रति हर्षितः ॥ २.८५.११ ॥
భరతుని మాటలు విని గుహుని ముఖం సంతోషంతో వికసించింది. హర్షితుడై అతడు మళ్లీ భరతునితో ఈ మాట అన్నాడు.
2.85.12
धन्यः त्वम् न त्वया तुल्यम्
पश्यामि जगती तले ।
अयत्नात् आगतम् राज्यम् यः त्वम् त्यक्तुम् इह इच्चसि ॥ २.८५.१२ ॥
నీవు ధన్యుడవు! ఈ భూమిపై నీతో సమానమైనవాడిని నేను చూడలేదు; ప్రయత్నం లేకుండా వచ్చిన రాజ్యాన్ని నీవు త్యజించాలనుకుంటున్నావు.
2.85.13
शाश्वती खलु ते कीर्तिर्
लोकान् अनुचरिष्यति ।
यः त्वम् कृच्च्र गतम् रामम् प्रत्यानयितुम् इच्चसि ॥ २.८५.१३ ॥
కష్టమైన మార్గంలో వెళ్లిన రాముడిని తిరిగి తీసుకురావాలని నువ్వు కోరుతున్నావు; నీ కీర్తి శాశ్వతమై లోకాలను అనుసరిస్తుంది.
2.85.14
एवम् सम्भाषमाणस्य गुहस्य
भरतम् तदा ।
बभौ नष्ट प्रभः सूर्यो रजनी च अभ्यवर्तत ॥ २.८५.१४ ॥
గుహుడు భరతునితో ఇలా మాట్లాడుతుండగా, సూర్యుడు కాంతి తగ్గి ప్రకాశించాడు; రాత్రి సమీపించింది.
2.85.15
सम्निवेश्य स ताम् सेनाम् गुहेन
परितोषितः ।
शत्रुघ्नेन सह श्रीमान् शयनम् पुनर् आगमत् ॥ २.८५.१५ ॥
గుహుడు ఆ సైన్యాన్ని విడిది చేయించగా సంతోషించిన శ్రీమంతుడైన భరతుడు శత్రుఘ్నునితో కలిసి మళ్లీ శయ్యకు వెళ్లాడు.
2.85.16
राम चिन्तामयः शोको भरतस्य
महात्मनः ।
उपस्थितः हि अनर्हस्य धर्म प्रेक्षस्य तादृशः ॥ २.८५.१६ ॥
రాముని గురించిన చింతతో కలిగిన శోకం మహాత్ముడైన భరతునిలో కలిగింది; అతడు అలాంటి దుఃఖానికి అర్హుడు కాడు, ధర్మాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకున్నవాడు.
2.85.17
अन्तर् दाहेन दहनः सम्तापयति
राघवम् ।
वन दाह अभिसम्तप्तम् गूढो अग्निर् इव पादपम् ॥ २.८५.१७ ॥
లోపలి దహనం రాఘవుని తపింపజేస్తుంది; అడవి మంటతో కాలిన చెట్టును దాగి ఉన్న నిప్పు మండించినట్లు.
2.85.18
प्रस्रुतः सर्व गात्रेभ्यः स्वेदः
शोक अग्नि सम्भवः ।
यथा सूर्य अम्शु सम्तप्तः हिमवान् प्रस्रुतः हिमम् ॥ २.८५.१८ ॥
శోకాగ్ని వల్ల పుట్టిన స్వేదం అన్ని అవయవాల నుండి ప్రవహించింది; సూర్యకిరణాలతో వేడెక్కిన హిమవంతం మంచును కరిగించినట్లు.
2.85.19
ध्यान निर्दर शैलेन
विनिह्श्वसित धातुना ।
दैन्य पादप सम्घेन शोक आयास अधिशृन्गिणा ॥ २.८५.१९ ॥
ధ్యానంతో, నిర్భయమైన పర్వతంలా, తీవ్రంగా నిట్టూర్చినవాడై, ధాతువులతో నిండి, దైన్యం మరియు వృక్షసమూహంతో, శోకం మరియు అలసటతో నిండిన శిఖరాలతో ఉన్నవాడు.
2.85.20
प्रमोह अनन्त सत्त्वेन सम्ताप ओषधि वेणुना ।
आक्रान्तः दुह्ख शैलेन महता कैकयी सुतः ॥ २.८५.२० ॥
అనంతమైన మోహంతో, జీవులతో నిండి, సంతాప ఓషధులు, వెదురులతో కూడిన మహా దుఃఖ పర్వతం చేత ఆక్రమించబడిన కైకేయి కుమారుడు.
2.85.21
विनिश्श्वसन्वै
भृशदुर्मनास्ततः ।
प्रमूढसम्ज्ञः परमापदम् गतः ।
शमम् न लेभे हृदयज्वरार्दितो ।
नरर्षभो यूथहतो यथर्षभः ॥ २.८५.२१ ॥
తీవ్రంగా నిట్టూర్చి, మనస్సు మిక్కిలి కలత చెంది, అనంతరం మూర్ఛితమైన స్పృహతో మహా విపత్తును పొందినవాడై; హృదయ జ్వరంతో పీడితుడై శాంతిని పొందలేదు, మందనుండి విడివడిన ఎద్దులా. ఆయన నరశ్రేష్ఠుడు.
2.85.22
गुहेन सार्धम् भरतः
समागतः ।
महा अनुभावः सजनः समाहितः ।
सुदुर्मनाः तम् भरतम् तदा पुनर् ।
गुहः समाश्वासयद् अग्रजम् प्रति ॥ २.८५.२२ ॥
గుహునితో భరతుడు కలిసాడు; మహా ప్రభావశాలి, తన జనులతో, సంయమంతో ఉన్నా మిక్కిలి దుఃఖితుడు. అప్పుడు గుహుడు మళ్లీ ఆ భరతునికి అన్నగారి గురించి ఓదార్చాడు.