والمیکی رامائن · سرگ 2.85
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.85.1
एवम् उक्तः तु भरतः निषाद
अधिपतिम् गुहम् ।
प्रत्युवाच महा प्राज्ञो वाक्यम् हेतु अर्थ सम्हितम् ॥ २.८५.१ ॥
نِشاد کے سردار گُہ کے یوں کہنے پر مہاپراگیہ بھرت نے علت اور معنی سے بھرپور بات میں جواب دیا۔
2.85.2
ऊर्जितः खलु ते कामः कृतः
मम गुरोह् सखे ।
यो मे त्वम् ईदृशीम् सेनाम् एको अभ्यर्चितुम् इच्चसि ॥ २.८५.२ ॥
اے دوست، تمہاری خواہش واقعی بڑی ہے کہ تم میرے گُرو کے لیے ایسے لشکر کی تنہا خاطر مدارات کرنا چاہتے ہو۔
2.85.3
वचनम् उत्तमम् ।
अब्रवीद् भरतः श्रीमान् निषाद अधिपतिम् पुनः ॥ २.८५.३ ॥
باوقار بھرت نے نِشاد کے سردار سے پھر عمدہ کلام کہا۔
2.85.4
कतरेण गमिष्यामि भरद्वाज
आश्रमम् गुह ।
गहनो अयम् भृशम् देशो गन्गा अनूपो दुरत्ययः ॥ २.८५.४ ॥
اے گُہ، بھردواج کے آشرم کو کس راستے سے جاؤں؟ یہ علاقہ نہایت گھنا ہے، اور گنگا کا دلدلی کنارہ پار کرنا مشکل ہے۔
2.85.5
तस्य तत् वचनम् श्रुत्वा राज
पुत्रस्य धीमतः ।
अब्रवीत् प्रान्जलिर् वाक्यम् गुहो गहन गोचरः ॥ २.८५.५ ॥
راجکمار دھیمان بھرت کے وہ کلمات سن کر، گھنے جنگل میں گھومنے والا گُہ ہاتھ جوڑ کر بولا۔
2.85.6
दाशाः तु अनुगमिष्यन्ति
धन्विनः सुसमाहिताः ।
अहम् च अनुगमिष्यामि राज पुत्र महा यशः ॥ २.८५.६ ॥
داش لوگ کمان دار اور خوب مضبوط ارادے والے ہو کر آپ کے پیچھے چلیں گے، اور اے مہایشسوی راجکمار، میں بھی آپ کے ساتھ چلوں گا۔
2.85.7
कच्चिन् न दुष्टः व्रजसि रामस्य
अक्लिष्ट कर्मणः ।
इयम् ते महती सेना शन्काम् जनयति इव मे ॥ २.८५.७ ॥
کیا تم اکلشٹ کرما رام کے پاس بد نیتی سے جا رہے ہو؟ تمہاری یہ عظیم فوج میرے دل میں شک پیدا کر رہی ہے۔
2.85.8
तम् एवम् अभिभाषन्तम्
आकाशैव निर्मलः ।
भरतः श्लक्ष्णया वाचा गुहम् वचनम् अब्रवीत् ॥ २.८५.८ ॥
اس طرح بولتے ہوئے گُہ سے آسمان کی طرح پاک بھرت نے نرم لہجے میں یہ بات کہی۔
2.85.9
मा भूत् स कालो यत् कष्टम् न
माम् शन्कितुम् अर्हसि ।
राघवः स हि मे भ्राता ज्येष्ठः पितृ समः मम ॥ २.८५.९ ॥
وہ دکھ کا وقت کبھی نہ آئے کہ تم مجھ پر شک کرو۔ راگھو میرے بڑے بھائی ہیں، میرے لیے باپ کے برابر ہیں۔
2.85.10
तम् निवर्तयितुम् यामि काकुत्स्थम्
वन वासिनम् ।
बुद्धिर् अन्या न ते कार्या गुह सत्यम् ब्रवीमि ते ॥ २.८५.१० ॥
میں اس بنواسی کاکُتستھ کو واپس لانے جا رہا ہوں۔ اے گُہ، تمہارے دل میں کوئی اور خیال نہ ہو؛ میں تم سے سچ کہتا ہوں۔
2.85.11
स तु सम्हृष्ट वदनः श्रुत्वा
भरत भाषितम् ।
पुनर् एव अब्रवीद् वाक्यम् भरतम् प्रति हर्षितः ॥ २.८५.११ ॥
بھرت کی بات سن کر گُہ کا چہرہ خوشی سے کھل اٹھا۔ خوش ہو کر اس نے پھر بھرت سے یہ بات کہی۔
2.85.12
धन्यः त्वम् न त्वया तुल्यम्
पश्यामि जगती तले ।
अयत्नात् आगतम् राज्यम् यः त्वम् त्यक्तुम् इह इच्चसि ॥ २.८५.१२ ॥
تم دھنّیہ ہو! اس زمین پر میں تمہارے برابر کسی کو نہیں دیکھتا، جو بغیر کوشش کے ملی سلطنت کو تم چھوڑنا چاہتے ہو۔
2.85.13
शाश्वती खलु ते कीर्तिर्
लोकान् अनुचरिष्यति ।
यः त्वम् कृच्च्र गतम् रामम् प्रत्यानयितुम् इच्चसि ॥ २.८५.१३ ॥
تم کٹھن راہ پر گئے ہوئے رام کو واپس لانا چاہتے ہو، اس لیے تمہاری شہرت ہمیشہ قائم رہے گی اور دنیاؤں میں پھیلے گی۔
2.85.14
एवम् सम्भाषमाणस्य गुहस्य
भरतम् तदा ।
बभौ नष्ट प्रभः सूर्यो रजनी च अभ्यवर्तत ॥ २.८५.१४ ॥
جب گُہ اس طرح بھرت سے باتیں کر رہا تھا تو سورج ماند روشنی کے ساتھ چمکا، اور رات قریب آ گئی۔
2.85.15
सम्निवेश्य स ताम् सेनाम् गुहेन
परितोषितः ।
शत्रुघ्नेन सह श्रीमान् शयनम् पुनर् आगमत् ॥ २.८५.१५ ॥
گُہ کی جانب سے لشکر کے ٹھہرنے کے انتظام سے خوش ہو کر، شری مان بھرت شترُگھن کے ساتھ پھر اپنے بستر کی طرف لوٹ گئے۔
2.85.16
राम चिन्तामयः शोको भरतस्य
महात्मनः ।
उपस्थितः हि अनर्हस्य धर्म प्रेक्षस्य तादृशः ॥ २.८५.१६ ॥
رام کی فکر سے پیدا ہونے والا غم مہاتما بھرت میں جاگ اٹھا؛ وہ ایسے دکھ کے لائق نہ تھے، وہ دھرم کو دیکھنے والے تھے۔
2.85.17
अन्तर् दाहेन दहनः सम्तापयति
राघवम् ।
वन दाह अभिसम्तप्तम् गूढो अग्निर् इव पादपम् ॥ २.८५.१७ ॥
اندرونی جلن راگھو کو تپاتی ہے، جیسے جنگل کی آگ سے جھلسے ہوئے درخت کو چھپی ہوئی آگ تپاتی ہے۔
2.85.18
प्रस्रुतः सर्व गात्रेभ्यः स्वेदः
शोक अग्नि सम्भवः ।
यथा सूर्य अम्शु सम्तप्तः हिमवान् प्रस्रुतः हिमम् ॥ २.८५.१८ ॥
غم کی آگ سے پیدا ہونے والا پسینہ تمام اعضا سے بہہ نکلا، جیسے سورج کی کرنوں سے تپا ہوا ہمالیہ برف پگھلا کر بہا دیتا ہے۔
2.85.19
ध्यान निर्दर शैलेन
विनिह्श्वसित धातुना ।
दैन्य पादप सम्घेन शोक आयास अधिशृन्गिणा ॥ २.८५.१९ ॥
فکر میں ڈوبا، بے خوف پہاڑ کی مانند، گہری سانسیں لیتا ہوا، دھاتوں سے بھرا، بے کسی اور درختوں کے جھنڈ کے ساتھ، غم اور تھکن کی چوٹیوں والا۔
2.85.20
प्रमोह अनन्त सत्त्वेन सम्ताप ओषधि वेणुना ।
आक्रान्तः दुह्ख शैलेन महता कैकयी सुतः ॥ २.८५.२० ॥
بے انت فریب اور مخلوقات سے بھرے، تپش کی جڑی بوٹیوں اور بانسوں والے عظیم دکھ کے پہاڑ سے گھرا ہوا کیکئی کا بیٹا۔
2.85.21
विनिश्श्वसन्वै
भृशदुर्मनास्ततः ।
प्रमूढसम्ज्ञः परमापदम् गतः ।
शमम् न लेभे हृदयज्वरार्दितो ।
नरर्षभो यूथहतो यथर्षभः ॥ २.८५.२१ ॥
گہری آہیں بھرتا، دل سے نہایت پریشان، فریب زدہ ہوش کے ساتھ وہ سخت آفت میں جا پڑا؛ دل کے بخار سے ستایا ہوا، اسے سکون نہ ملا، جھنڈ سے ضربت کھائے ہوئے بیل کی مانند۔ وہ نرشریشٹھ تھا۔
2.85.22
गुहेन सार्धम् भरतः
समागतः ।
महा अनुभावः सजनः समाहितः ।
सुदुर्मनाः तम् भरतम् तदा पुनर् ।
गुहः समाश्वासयद् अग्रजम् प्रति ॥ २.८५.२२ ॥
گُہ کے ساتھ بھرت آ ملا؛ عظیم اثر والا، اپنے لوگوں کے ساتھ، ضبط والا مگر نہایت افسردہ۔ تب گُہ نے بڑے بھائی کے بارے میں اسے پھر سے تسلی دی۔