വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 2.85
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.85.1
एवम् उक्तः तु भरतः निषाद
अधिपतिम् गुहम् ।
प्रत्युवाच महा प्राज्ञो वाक्यम् हेतु अर्थ सम्हितम् ॥ २.८५.१ ॥
നിഷാദാധിപതിയായ ഗുഹൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, മഹാപ്രാജ്ഞനായ ഭരതൻ യുക്തിയും അർത്ഥവും നിറഞ്ഞ വാക്കുകളാൽ മറുപടി പറഞ്ഞു.
2.85.2
ऊर्जितः खलु ते कामः कृतः
मम गुरोह् सखे ।
यो मे त्वम् ईदृशीम् सेनाम् एको अभ्यर्चितुम् इच्चसि ॥ २.८५.२ ॥
സുഹൃത്തേ, നിന്റെ ആഗ്രഹം തീർച്ചയായും മഹത്തരമാണ്; എന്റെ ഗുരുവിനുവേണ്ടി ഇത്രയും വലിയ സേനയെ നീ ഒറ്റയ്ക്ക് സത്കരിക്കാൻ ഇച്ഛിക്കുന്നു.
2.85.3
वचनम् उत्तमम् ।
अब्रवीद् भरतः श्रीमान् निषाद अधिपतिम् पुनः ॥ २.८५.३ ॥
തേജസ്വിയായ ഭരതൻ നിഷാദാധിപതിയോട് വീണ്ടും ഉത്തമവാക്യങ്ങൾ പറഞ്ഞു.
2.85.4
कतरेण गमिष्यामि भरद्वाज
आश्रमम् गुह ।
गहनो अयम् भृशम् देशो गन्गा अनूपो दुरत्ययः ॥ २.८५.४ ॥
ഗുഹാ, ഭരദ്വാജാശ്രമത്തിലേക്ക് ഏത് വഴിയിലൂടെ പോകും? ഈ പ്രദേശം അതിദുർഗമമാണ്; ഗംഗയുടെ ചതുപ്പുതീരം കടക്കാൻ പ്രയാസമാണ്.
2.85.5
तस्य तत् वचनम् श्रुत्वा राज
पुत्रस्य धीमतः ।
अब्रवीत् प्रान्जलिर् वाक्यम् गुहो गहन गोचरः ॥ २.८५.५ ॥
രാജപുത്രനായ ധീമാനായ ഭരതന്റെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ഘോരവനത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഗുഹൻ കൈകൂപ്പി പറഞ്ഞു.
2.85.6
दाशाः तु अनुगमिष्यन्ति
धन्विनः सुसमाहिताः ।
अहम् च अनुगमिष्यामि राज पुत्र महा यशः ॥ २.८५.६ ॥
ദാശന്മാർ വില്ലേന്തി, ഏകാഗ്രരായി നിന്നെ അനുഗമിക്കും; മഹായശസ്വിയായ രാജപുത്രാ, ഞാനും നിന്നെ അനുഗമിക്കും.
2.85.7
कच्चिन् न दुष्टः व्रजसि रामस्य
अक्लिष्ट कर्मणः ।
इयम् ते महती सेना शन्काम् जनयति इव मे ॥ २.८५.७ ॥
അക്ലിഷ്ടകർമ്മാവായ രാമനെ നീ ദുഷ്ടബുദ്ധിയോടെയാണോ സമീപിക്കുന്നത്? നിന്റെ ഈ മഹാസേന എന്നിൽ സംശയം ജനിപ്പിക്കുന്നു.
2.85.8
तम् एवम् अभिभाषन्तम्
आकाशैव निर्मलः ।
भरतः श्लक्ष्णया वाचा गुहम् वचनम् अब्रवीत् ॥ २.८५.८ ॥
ഇങ്ങനെ സംസാരിച്ച ഗുഹനോട്, ആകാശംപോലെ നിർമ്മലനായ ഭരതൻ മൃദുവായ വാക്കുകളിൽ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
2.85.9
मा भूत् स कालो यत् कष्टम् न
माम् शन्कितुम् अर्हसि ।
राघवः स हि मे भ्राता ज्येष्ठः पितृ समः मम ॥ २.८५.९ ॥
ആ ദുഃഖകരമായ കാലം വരാതിരിക്കട്ടെ; നീ എന്നെ സംശയിക്കരുത്. രാഘവൻ എന്റെ ജ്യേഷ്ഠസഹോദരൻ, എനിക്ക് പിതാവിനു തുല്യനാണ്.
2.85.10
तम् निवर्तयितुम् यामि काकुत्स्थम्
वन वासिनम् ।
बुद्धिर् अन्या न ते कार्या गुह सत्यम् ब्रवीमि ते ॥ २.८५.१० ॥
വനത്തിൽ വസിക്കുന്ന ആ കാകുത്സ്ഥനെ തിരിച്ചുകൊണ്ടുവരാൻ ഞാൻ പോകുന്നു. ഗുഹാ, നിനക്ക് മറ്റൊരു ചിന്ത വേണ്ട; സത്യമാണ് ഞാൻ പറയുന്നത്.
2.85.11
स तु सम्हृष्ट वदनः श्रुत्वा
भरत भाषितम् ।
पुनर् एव अब्रवीद् वाक्यम् भरतम् प्रति हर्षितः ॥ २.८५.११ ॥
ഭരതന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ഗുഹന്റെ മുഖം സന്തോഷത്താൽ വിടർന്നു. ഹർഷിതനായി അവൻ വീണ്ടും ഭരതനോട് ഈ വാക്യം പറഞ്ഞു.
2.85.12
धन्यः त्वम् न त्वया तुल्यम्
पश्यामि जगती तले ।
अयत्नात् आगतम् राज्यम् यः त्वम् त्यक्तुम् इह इच्चसि ॥ २.८५.१२ ॥
നീ ധന്യനാണ്! ഈ ഭൂമിയിൽ നിനക്കു തുല്യനായ ഒരാളെ ഞാൻ കാണുന്നില്ല; പരിശ്രമമില്ലാതെ വന്ന രാജ്യം നീ ഉപേക്ഷിക്കാൻ ഇച്ഛിക്കുന്നു.
2.85.13
शाश्वती खलु ते कीर्तिर्
लोकान् अनुचरिष्यति ।
यः त्वम् कृच्च्र गतम् रामम् प्रत्यानयितुम् इच्चसि ॥ २.८५.१३ ॥
കഠിനമായ വഴിയിൽ പോയ രാമനെ തിരിച്ചുകൊണ്ടുവരാൻ നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; നിന്റെ കീർത്തി ശാശ്വതമായി ലോകങ്ങളെ പിന്തുടരും.
2.85.14
एवम् सम्भाषमाणस्य गुहस्य
भरतम् तदा ।
बभौ नष्ट प्रभः सूर्यो रजनी च अभ्यवर्तत ॥ २.८५.१४ ॥
ഗുഹൻ ഭരതനോട് ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുമ്പോൾ സൂര്യൻ പ്രഭ മങ്ങി പ്രകാശിച്ചു; രാത്രി അടുത്തെത്തി.
2.85.15
सम्निवेश्य स ताम् सेनाम् गुहेन
परितोषितः ।
शत्रुघ्नेन सह श्रीमान् शयनम् पुनर् आगमत् ॥ २.८५.१५ ॥
ഗുഹൻ സേനയെ പാർപ്പിച്ചതിൽ സന്തുഷ്ടനായ ശ്രീമാനായ ഭരതൻ ശത്രുഘ്നനോടൊപ്പം വീണ്ടും ശയ്യയിലേക്ക് മടങ്ങി.
2.85.16
राम चिन्तामयः शोको भरतस्य
महात्मनः ।
उपस्थितः हि अनर्हस्य धर्म प्रेक्षस्य तादृशः ॥ २.८५.१६ ॥
രാമനെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്തയാൽ ഉണ്ടായ ദുഃഖം മഹാത്മാവായ ഭരതനിൽ ഉയർന്നു; അവൻ അത്തരം ദുഃഖത്തിന് അർഹനല്ല, ധർമ്മം നോക്കുന്നവനാണ്.
2.85.17
अन्तर् दाहेन दहनः सम्तापयति
राघवम् ।
वन दाह अभिसम्तप्तम् गूढो अग्निर् इव पादपम् ॥ २.८५.१७ ॥
ഉള്ളിലെ ദഹനം രാഘവനെ ദഹിപ്പിക്കുന്നു; കാട്ടുതീയാൽ പൊള്ളിയ വൃക്ഷത്തെ ഒളിഞ്ഞ അഗ്നി ചുടുന്നതുപോലെ.
2.85.18
प्रस्रुतः सर्व गात्रेभ्यः स्वेदः
शोक अग्नि सम्भवः ।
यथा सूर्य अम्शु सम्तप्तः हिमवान् प्रस्रुतः हिमम् ॥ २.८५.१८ ॥
ശോകാഗ്നിയിൽ നിന്ന് ജനിച്ച വിയർപ്പ് എല്ലാ അവയവങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴുകി; സൂര്യരശ്മികളാൽ ചൂടേറ്റ ഹിമാലയം മഞ്ഞ് ഉരുക്കി ഒഴുക്കുന്നതുപോലെ.
2.85.19
ध्यान निर्दर शैलेन
विनिह्श्वसित धातुना ।
दैन्य पादप सम्घेन शोक आयास अधिशृन्गिणा ॥ २.८५.१९ ॥
ധ്യാനത്താൽ, ഭയമില്ലാത്ത പർവതംപോലെ, ദീർഘമായി നെടുവീർപ്പിട്ടുകൊണ്ട്, ധാതുക്കൾ നിറഞ്ഞ്, ദൈന്യവും വൃക്ഷസമൂഹവുമായി, ശോകവും ക്ഷീണവും നിറഞ്ഞ ശിഖരങ്ങളോടെ.
2.85.20
प्रमोह अनन्त सत्त्वेन सम्ताप ओषधि वेणुना ।
आक्रान्तः दुह्ख शैलेन महता कैकयी सुतः ॥ २.८५.२० ॥
അനന്തമായ മോഹവും ജീവികളും നിറഞ്ഞ, സന്താപത്തിന്റെ ഔഷധങ്ങളും മുളകളുമുള്ള മഹാദുഃഖപർവതത്താൽ ആക്രമിക്കപ്പെട്ട കൈകേയീപുത്രൻ.
2.85.21
विनिश्श्वसन्वै
भृशदुर्मनास्ततः ।
प्रमूढसम्ज्ञः परमापदम् गतः ।
शमम् न लेभे हृदयज्वरार्दितो ।
नरर्षभो यूथहतो यथर्षभः ॥ २.८५.२१ ॥
ദീർഘമായി നെടുവീർപ്പിട്ട്, മനസ്സ് അതിദുഃഖിതനായി, പിന്നെ മോഹിച്ച ബോധത്തോടെ പരമാപത്തിൽ എത്തിയവൻ; ഹൃദയജ്വരത്താൽ പീഡിതനായി ശാന്തി നേടിയില്ല, കൂട്ടത്തിൽനിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ട കാളയെപ്പോലെ. അവൻ നരശ്രേഷ്ഠൻ.
2.85.22
गुहेन सार्धम् भरतः
समागतः ।
महा अनुभावः सजनः समाहितः ।
सुदुर्मनाः तम् भरतम् तदा पुनर् ।
गुहः समाश्वासयद् अग्रजम् प्रति ॥ २.८५.२२ ॥
ഗുഹനോടുകൂടി ഭരതൻ എത്തിച്ചേർന്നു; മഹാപ്രഭാവനും, തന്റെ ജനങ്ങളോടുകൂടിയവനും, സമാധാനമുള്ളവനും എന്നാൽ അതിദുഃഖിതനുമായ ആ ഭരതനെ അപ്പോൾ ഗുഹൻ വീണ്ടും ജ്യേഷ്ഠനെക്കുറിച്ച് ആശ്വസിപ്പിച്ചു.