รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 2.85
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.85.1
एवम् उक्तः तु भरतः निषाद
अधिपतिम् गुहम् ।
प्रत्युवाच महा प्राज्ञो वाक्यम् हेतु अर्थ सम्हितम् ॥ २.८५.१ ॥
เมื่อกุหะถูกกล่าวเช่นนั้น ภรตผู้มีปัญญายิ่งจึงตอบกุหะ เจ้าแห่งนิษาทะ ด้วยถ้อยคำที่เต็มไปด้วยเหตุผล
2.85.2
ऊर्जितः खलु ते कामः कृतः
मम गुरोह् सखे ।
यो मे त्वम् ईदृशीम् सेनाम् एको अभ्यर्चितुम् इच्चसि ॥ २.८५.२ ॥
สหายเอ๋ย ความปรารถนาของท่านช่างยิ่งใหญ่นัก ท่านปรารถนาจะต้อนรับกองทัพเช่นนี้ของข้าพเจ้าเพียงผู้เดียว ด้วยความเคารพต่อบิดาของข้าพเจ้า
2.85.3
वचनम् उत्तमम् ।
अब्रवीद् भरतः श्रीमान् निषाद अधिपतिम् पुनः ॥ २.८५.३ ॥
ภรตผู้รุ่งเรืองได้กล่าวถ้อยคำอันประเสริฐเหล่านี้อีกครั้งต่อเจ้าแห่งนิษาทะ
2.85.4
कतरेण गमिष्यामि भरद्वाज
आश्रमम् गुह ।
गहनो अयम् भृशम् देशो गन्गा अनूपो दुरत्ययः ॥ २.८५.४ ॥
กุหะเอ๋ย ข้าพเจ้าจะไปถึงอาศรมของภรทวาชะด้วยเส้นทางใด ภูมิประเทศนี้รกทึบยิ่งนัก และริมฝั่งคงคาที่เป็นหนองน้ำก็ข้ามได้ยาก
2.85.5
तस्य तत् वचनम् श्रुत्वा राज
पुत्रस्य धीमतः ।
अब्रवीत् प्रान्जलिर् वाक्यम् गुहो गहन गोचरः ॥ २.८५.५ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำของภรตผู้ชาญฉลาด ราชกุมารนั้น กุหะผู้เดินป่ารกทึบ จึงกล่าวด้วยการประนมมือ
2.85.6
दाशाः तु अनुगमिष्यन्ति
धन्विनः सुसमाहिताः ।
अहम् च अनुगमिष्यामि राज पुत्र महा यशः ॥ २.८५.६ ॥
ชาวทาศะผู้ถืออาวุธและมีจิตตั้งมั่นจะติดตามท่านไป และข้าพเจ้าเองก็จะติดตามท่านไปด้วย ราชกุมารผู้มีเกียรติยศยิ่งใหญ่
2.85.7
कच्चिन् न दुष्टः व्रजसि रामस्य
अक्लिष्ट कर्मणः ।
इयम् ते महती सेना शन्काम् जनयति इव मे ॥ २.८५.७ ॥
ท่านกำลังไปหาพระรามผู้กระทำกิจอันไม่ย่อท้อด้วยเจตนาร้ายหรือ กองทัพอันยิ่งใหญ่ของท่านนี้ทำให้ข้าพเจ้าเกิดความสงสัย
2.85.8
तम् एवम् अभिभाषन्तम्
आकाशैव निर्मलः ।
भरतः श्लक्ष्णया वाचा गुहम् वचनम् अब्रवीत् ॥ २.८५.८ ॥
ภรตผู้บริสุทธิ์ดั่งท้องฟ้า ได้กล่าวถ้อยคำเหล่านี้ด้วยน้ำเสียงอ่อนโยนแก่กุหะผู้กำลังพูดเช่นนั้น
2.85.9
मा भूत् स कालो यत् कष्टम् न
माम् शन्कितुम् अर्हसि ।
राघवः स हि मे भ्राता ज्येष्ठः पितृ समः मम ॥ २.८५.९ ॥
ขออย่าให้เวลาอันเจ็บปวดนั้นมาถึงเลย ที่ท่านจะต้องสงสัยข้าพเจ้า พระราฆวะเป็นพี่ชายคนโตของข้าพเจ้า เป็นเหมือนบิดาของข้าพเจ้า
2.85.10
तम् निवर्तयितुम् यामि काकुत्स्थम्
वन वासिनम् ।
बुद्धिर् अन्या न ते कार्या गुह सत्यम् ब्रवीमि ते ॥ २.८५.१० ॥
ข้าพเจ้าไปเพื่อจะนำกากุตสถะผู้พำนักในป่านั้นกลับมา กุหะเอ๋ย อย่าให้ความคิดอื่นเกิดขึ้นในใจท่านเลย ข้าพเจ้ากล่าวความจริงแก่ท่าน
2.85.11
स तु सम्हृष्ट वदनः श्रुत्वा
भरत भाषितम् ।
पुनर् एव अब्रवीद् वाक्यम् भरतम् प्रति हर्षितः ॥ २.८५.११ ॥
กุหะได้ฟังถ้อยคำของภรต ใบหน้าของเขาก็เบิกบานด้วยความยินดี และด้วยความปีติ เขาจึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้แก่ภรตอีกครั้ง
2.85.12
धन्यः त्वम् न त्वया तुल्यम्
पश्यामि जगती तले ।
अयत्नात् आगतम् राज्यम् यः त्वम् त्यक्तुम् इह इच्चसि ॥ २.८५.१२ ॥
ท่านช่างเป็นผู้มีบุญ ข้าพเจ้าไม่เห็นผู้ใดบนแผ่นดินนี้ที่เทียบเท่าท่าน ท่านปรารถนาจะสละราชสมบัติที่มาถึงโดยไม่ต้องพยายามนี้
2.85.13
शाश्वती खलु ते कीर्तिर्
लोकान् अनुचरिष्यति ।
यः त्वम् कृच्च्र गतम् रामम् प्रत्यानयितुम् इच्चसि ॥ २.८५.१३ ॥
เกียรติของท่านคงจะยั่งยืนและแผ่ไปทั่วทุกโลก เพราะท่านปรารถนาจะนำพระรามผู้ตกอยู่ในความทุกข์ยากกลับมา
2.85.14
एवम् सम्भाषमाणस्य गुहस्य
भरतम् तदा ।
बभौ नष्ट प्रभः सूर्यो रजनी च अभ्यवर्तत ॥ २.८५.१४ ॥
ขณะที่กุหะกำลังสนทนากับภรตเช่นนั้น ดวงอาทิตย์ก็สูญเสียแสงรัศมี ส่องแสงริบหรี่ และราตรีก็ใกล้เข้ามา
2.85.15
सम्निवेश्य स ताम् सेनाम् गुहेन
परितोषितः ।
शत्रुघ्नेन सह श्रीमान् शयनम् पुनर् आगमत् ॥ २.८५.१५ ॥
ภรตผู้รุ่งเรืองยินดีที่กุหะได้จัดที่พักให้กองทัพนั้น จึงกลับไปยังที่นอนพร้อมกับศัตรุฆนะ
2.85.16
राम चिन्तामयः शोको भरतस्य
महात्मनः ।
उपस्थितः हि अनर्हस्य धर्म प्रेक्षस्य तादृशः ॥ २.८५.१६ ॥
ความโศกที่ประกอบด้วยความคิดถึงพระรามได้เกิดขึ้นในภรตผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ผู้ไม่สมควรรับความทุกข์เช่นนั้น เป็นบุรุษผู้มองดูธรรม
2.85.17
अन्तर् दाहेन दहनः सम्तापयति
राघवम् ।
वन दाह अभिसम्तप्तम् गूढो अग्निर् इव पादपम् ॥ २.८५.१७ ॥
ไฟแห่งความเร่าร้อนภายในเผาไหม้พระราฆวะ เหมือนไฟที่ซ่อนอยู่เผาต้นไม้ที่เหี่ยวแห้งอยู่แล้วจากไฟป่า
2.85.18
प्रस्रुतः सर्व गात्रेभ्यः स्वेदः
शोक अग्नि सम्भवः ।
यथा सूर्य अम्शु सम्तप्तः हिमवान् प्रस्रुतः हिमम् ॥ २.८५.१८ ॥
เหงื่อที่เกิดจากไฟแห่งความโศกไหลออกจากทุกอวัยวะของพระองค์ เปรียบเหมือนหิมาลัยที่ถูกรังสีของดวงอาทิตย์แผดเผา แล้วหลั่งหิมะออกมาไหลเป็นสาย
2.85.19
ध्यान निर्दर शैलेन
विनिह्श्वसित धातुना ।
दैन्य पादप सम्घेन शोक आयास अधिशृन्गिणा ॥ २.८५.१९ ॥
เหมือนภูเขาที่ไม่เกรงกลัวใด ครุ่นคิดและถอนใจยาว เต็มไปด้วยแร่ธาตุ มีฝูงต้นไม้อันน่าสงสาร และยอดเขาที่หนักด้วยความโศกและความอ่อนล้า
2.85.20
प्रमोह अनन्त सत्त्वेन सम्ताप ओषधि वेणुना ।
आक्रान्तः दुह्ख शैलेन महता कैकयी सुतः ॥ २.८५.२० ॥
พระโอรสของไกเกยีถูกภูเขาแห่งความทุกข์อันใหญ่หลวงกดทับ ภูเขานั้นไร้ขอบเขตด้วยความหลงงมงาย เต็มไปด้วยสรรพสัตว์ มีสมุนไพรแห่งความทรมานและไม้ไผ่ขึ้นอยู่บนนั้น
2.85.21
विनिश्श्वसन्वै
भृशदुर्मनास्ततः ।
प्रमूढसम्ज्ञः परमापदम् गतः ।
शमम् न लेभे हृदयज्वरार्दितो ।
नरर्षभो यूथहतो यथर्षभः ॥ २.८५.२१ ॥
เขาถอนใจยาวด้วยใจที่หนักอึ้งยิ่งนัก สติสัมปชัญญะสับสนหลงลืม จึงตกอยู่ในภัยพิบัติอันยิ่งใหญ่ ถูกความร้อนรุ่มในใจเผาไหม้ไม่ได้รับความสงบเลย ดุจวัวผู้ประเสริฐที่ถูกไล่ออกจากฝูง เขาเป็นผู้ประเสริฐในหมู่มนุษย์
2.85.22
गुहेन सार्धम् भरतः
समागतः ।
महा अनुभावः सजनः समाहितः ।
सुदुर्मनाः तम् भरतम् तदा पुनर् ।
गुहः समाश्वासयद् अग्रजम् प्रति ॥ २.८५.२२ ॥
ภรตมาพบกับคุหะ ผู้มีอานุภาพยิ่งใหญ่พร้อมด้วยผู้คนของตน ใจสงบแต่เศร้าหมองยิ่งนัก แล้วคุหะจึงปลอบโยนภรตอีกครั้งเกี่ยวกับพระเชษฐาของเขา