รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 2.88
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.88.1
तत् श्रुत्वा निपुणम् सर्वम् भरतः सह मन्त्रिभिः ।
इन्गुदी मूलम् आगम्य राम शय्याम् अवेक्ष्य ताम् ॥ २.८८.१ ॥
ภรตได้ฟังเรื่องทั้งหมดนั้นโดยละเอียดแล้ว จึงมาพร้อมกับเหล่าเสนาบดีที่โคนต้นอิงคุทีแล้วทอดพระเนตรที่บรรทมของพระรามนั้น
2.88.2
अब्रवीद् जननीः सर्वा इह तेन महात्मना ।
शर्वरी शयिता भूमौ इदम् अस्य विमर्दितम् ॥ २.८८.२ ॥
ภรตตรัสแก่มารดาทั้งหลายทั้งปวงว่า ที่นี่ พระมหาตมะองค์นั้นได้บรรทมตลอดราตรีบนพื้นดิน นี่คือที่บรรทมที่ท่านกดทับลงไว้
2.88.3
महा भाग कुलीनेन महा भागेन धीमता ।
जातो दशरथेन ऊर्व्याम् न रामः स्वप्तुम् अर्हति ॥ २.८८.३ ॥
ข้าแต่มารดาผู้มีบุญยิ่ง พระรามผู้เกิดในสกุลอันประเสริฐ ประสูติจากท้าวทศรถผู้มีบุญยิ่งและมีปัญญา ไม่สมควรที่จะบรรทมบนพื้นดินเลย
2.88.4
अजिन उत्तर सम्स्तीर्णे वर आस्तरण सम्चये ।
शयित्वा पुरुष व्याघ्रः कथम् शेते मही तले ॥ २.८८.४ ॥
พระรามผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ เคยบรรทมบนกองหนังกวางและผ้าปูที่ประณีตงดงาม บัดนี้ไฉนจึงบรรทมอยู่บนพื้นดินเปล่าได้เล่า
2.88.5
प्रासाद अग्र विमानेषु वलभीषु च सर्वदा ।
हैम राजत भौमेषु वर आस्त्ररण शालिषु ॥ २.८८.५ ॥
พระองค์ผู้เคยบรรทมอยู่เสมอในชั้นบนสุดของปราสาท ในวิมานและบนระเบียง บนพื้นที่ทำด้วยทองและเงิน ในห้องที่อุดมด้วยผ้าปูอันประณีต
2.88.6
पुष्प सम्चय चित्रेषु चन्दन अगरु गन्धिषु ।
पाण्डुर अभ्र प्रकाशेषु शुक सम्घ रुतेषु च ॥ २.८८.६ ॥
พระองค์ผู้เคยบรรทมในห้องที่ประดับด้วยกองดอกไม้ หอมด้วยจันทน์และไม้อะกร่า สว่างดุจเมฆขาว และก้องด้วยเสียงร้องของฝูงนกแก้ว
2.88.7
प्रासादवरवर्येषु शीतवत्सु सुगन्धिषु ।
उषित्वा मेरुकल्पेषु कृतकाम्चनभित्तिषु ॥ २.८८.७ ॥
เคยประทับอยู่ในปราสาทอันเลิศ เย็นสบายและหอมกรุ่น ดุจเขาเมรุ มีผนังทำด้วยทองคำ
2.88.8
गीत वादित्र निर्घोषैर् वर आभरण निह्स्वनैः ।
मृदन्ग वर शब्दैः च सततम् प्रतिबोधितः ॥ २.८८.८ ॥
พระองค์ทรงถูกปลุกให้ตื่นอยู่เสมอด้วยเสียงขับร้องและเสียงดนตรี ด้วยเสียงกรุ๋งกริ๋งของเครื่องประดับอันประเสริฐ และด้วยเสียงกลองอันไพเราะ
2.88.9
बन्दिभिर् वन्दितः काले बहुभिः सूत मागधैः ।
गाथाभिर् अनुरूपाभिः स्तुतिभिः च परम्तपः ॥ २.८८.९ ॥
ข้าแต่ผู้เผาผลาญศัตรู ในเวลาอันควร พระองค์ทรงถูกสรรเสริญโดยนักกลอนหลายท่าน ทั้งสารถีและนักสดุดี ด้วยบทกลอนและคำสรรเสริญอันเหมาะสม
2.88.10
अश्रद्धेयम् इदम् लोके न सत्यम् प्रतिभाति मा ।
मुह्यते खलु मे भावः स्वप्नो अयम् इति मे मतिः ॥ २.८८.१० ॥
เรื่องนี้เป็นสิ่งที่โลกไม่อาจเชื่อได้ ดูไม่เป็นความจริงในสายตาของข้า ใจของข้าช่างสับสนยิ่งนัก ข้าคิดว่านี่คงเป็นความฝัน
2.88.11
न नूनम् दैवतम् किम्चित् कालेन बलवत्तरम् ।
यत्र दाशरथी रामो भूमौ एवम् शयीत सः ॥ २.८८.११ ॥
ไม่มีเทพองค์ใดแน่นอนที่มีกำลังยิ่งกว่ากาลเวลา เพราะพระรามผู้เป็นโอรสของท้าวทศรถ ยังต้องบรรทมอยู่บนพื้นดินเช่นนี้
2.88.12
विदेह राजस्य सुता सीता च प्रिय दर्शना ।
दयिता शयिता भूमौ स्नुषा दशरथस्य च ॥ २.८८.१२ ॥
สีดาพระธิดาของพระราชาแห่งวิเทหะ งดงามน่าชม เป็นที่รักยิ่ง และเป็นสะใภ้ของท้าวทศรถ ก็บรรทมอยู่บนพื้นดินเช่นกัน
2.88.13
इयम् शय्या मम भ्रातुर् इदम् हि परिवर्तितम् ।
स्थण्डिले कठिने सर्वम् गात्रैर् विमृदितम् तृणम् ॥ २.८८.१३ ॥
นี่คือที่บรรทมของพี่ชายข้า เพราะบนพื้นดินที่แข็งนี้ ร่างกายของท่านได้กดหญ้าให้ยุบลงและเปลี่ยนไปทั้งหมด
2.88.14
मन्ये साभरणा सुप्ता सीता अस्मिन् शयने तदा ।
तत्र तत्र हि दृश्यन्ते सक्ताः कनक बिन्दवः ॥ २.८८.१४ ॥
ข้าคิดว่าในเวลานั้น สีดาสวมเครื่องประดับ บรรทมหลับอยู่บนที่บรรทมนี้ เพราะตรงนั้นตรงนี้มองเห็นหยดทองคำติดอยู่
2.88.15
उत्तरीयम् इह आसक्तम् सुव्यक्तम् सीतया तदा ।
तथा ह्य् एते प्रकाशन्ते सक्ताः कौशेय तन्तवः ॥ २.८८.१५ ॥
ในเวลานั้น ผ้าคลุมบนของสีดาได้เกี่ยวติดอยู่ตรงนี้อย่างชัดเจน และเส้นไหมเหล่านี้ก็ติดอยู่และเปล่งแสงให้เห็นเช่นนั้น
2.88.16
मन्ये भर्तुः सुखा शय्या येन बाला तपस्विनी ।
सुकुमारी सती दुह्खम् न विजानाति मैथिली ॥ २.८८.१६ ॥
ข้าคิดว่าที่บรรทมของสามีนั้นสบายยิ่งนัก จนทำให้หญิงสาวผู้บำเพ็ญตบะ บริสุทธิ์และอ่อนโยน นางไมถิลีผู้ซื่อสัตย์นี้ไม่รู้จักความทุกข์เลย
2.88.17
हा हन्तास्मि नृशम्सोऽहम् यत्सभार्यः कृतेमम ।
ईदृशीं राघवः शय्यामधिशेते ह्यानाथवत् ॥ २.८८.१७ ॥
วันโอ้ ข้าช่างโหดร้ายจริงหนอ ที่ทำให้พระราฆพะพร้อมด้วยชายาต้องบรรทมบนที่บรรทมเช่นนี้ ดุจผู้ไร้ที่พึ่ง
2.88.18
सार्वभौम कुले जातः सर्व लोक सुख आवहः ।
सर्व लोक प्रियः त्यक्त्वा राज्यम् प्रियम् अनुत्तमम् ॥ २.८८.१८ ॥
ทรงเกิดในวงศ์ของจักรพรรดิผู้ปกครองทั่วพิภพ ผู้นำความสุขมาสู่โลกทั้งปวง เป็นที่รักของประชาชนทุกหมู่เหล่า พระองค์ได้ทรงสละราชอาณาจักรอันเป็นที่รักยิ่งและสูงสุด
2.88.19
कथम् इन्दीवर श्यामो रक्त अक्षः प्रिय दर्शनः ।
सुख भागी च दुह्ख अर्हः शयितो भुवि राघवः ॥ २.८८.१९ ॥
พระราฆพะผู้มีผิวคล้ำดุจดอกบัวน้ำเงิน มีพระเนตรแดง งดงามน่าชม ควรแก่ความสุข แต่เหตุใดจึงต้องบรรทมอยู่บนพื้นดิน ทั้งที่ควรแก่ความทุกข์เท่านั้น
2.88.20
धन्यः खलु महाभागो लक्ष्मणः शुभलक्षमणः ।
भ्रातरम् विषमे काले यो राममनुवर्तते ॥ २.८८.२० ॥
ลักษมณ์ผู้มีเครื่องหมายมงคล ผู้มีบุญและโชคดียิ่งนักนั้น แน่แท้ทีเดียวว่าเป็นผู้มีบุญ เพราะท่านติดตามพี่ชายคือพระรามไปแม้ในยามคับขันเช่นนี้
2.88.21
सिद्ध अर्था खलु वैदेही पतिम् या अनुगता वनम् ।
वयम् सम्शयिताः सर्वे हीनाः तेन महात्मना ॥ २.८८.२१ ॥
นางไวเทหีผู้ติดตามสามีเข้าไปในป่านั้นบรรลุจุดหมายแล้วโดยแท้ ส่วนพวกเราทั้งหมดต้องอยู่ในความสงสัย ขาดผู้ยิ่งใหญ่ผู้มีใจสูงนั้น
2.88.22
अकर्ण धारा पृथिवी शून्या इव प्रतिभाति मा ।
गते दशरथे स्वर्गे रामे च अरण्यम् आश्रिते ॥ २.८८.२२ ॥
เมื่อท้าวทศรถเสด็จสู่สวรรค์แล้ว และพระรามเสด็จเข้าพึ่งป่า แผ่นดินนี้ดูว่างเปล่าในสายตาของข้าพเจ้า เหมือนเรือที่ไม่มีหางเสือ
2.88.23
न च प्रार्थयते कश्चिन् मनसा अपि वसुम्धराम् ।
वने अपि वसतः तस्य बाहु वीर्य अभिरक्षिताम् ॥ २.८८.२३ ॥
แม้พระองค์ประทับอยู่ในป่า ก็ไม่มีผู้ใดแม้ในใจจะปรารถนาแผ่นดินนี้ ซึ่งได้รับการคุ้มครองด้วยกำลังแขนของพระองค์
2.88.24
शून्य सम्वरणा रक्षाम् अयन्त्रित हय द्विपाम् ।
अपावृत पुर द्वाराम् राज धानीम् अरक्षिताम् ॥ २.८८.२४ ॥
ราชธานีไม่มีผู้รักษา ค่ายป้องกันว่างเปล่า ม้าและช้างไม่มีผู้ควบคุม ประตูเมืองเปิดอยู่โดยไม่มีผู้คุ้มกัน
2.88.25
अप्रहृष्ट बलाम् न्यूनाम् विषमस्थाम् अनावृताम् ।
शत्रवो न अभिमन्यन्ते भक्ष्यान् विष कृतान् इव ॥ २.८८.२५ ॥
ศัตรูย่อมไม่ให้ความเคารพแก่แคว้นที่กองทัพหมดกำลังใจ ถูกทำให้ลดน้อยลง ตั้งอยู่ในที่ไม่มั่นคง และไม่มีการป้องกัน แคว้นนั้นจะกลายเป็นเหยื่อของศัตรู เหมือนอาหารที่ผสมด้วยยาพิษ
2.88.26
अद्य प्रभृति भूमौ तु शयिष्ये अहम् तृणेषु वा ।
फल मूल अशनो नित्यम् जटा चीराणि धारयन् ॥ २.८८.२६ ॥
นับจากวันนี้ไป ข้าพเจ้าจะนอนบนพื้นดินหรือบนหญ้า กินแต่ผลไม้และรากไม้เป็นนิตย์ ไว้ผมเกล้าเป็นชฎาและนุ่งห่มผ้าเปลือกไม้
2.88.27
तस्य अर्थम् उत्तरम् कालम् निवत्स्यामि सुखम् वने ।
तम् प्रतिश्रवम् आमुच्य न अस्य मिथ्या भविष्यति ॥ २.८८.२७ ॥
เพื่อท่าน ข้าพเจ้าจะพำนักอยู่ในป่าอย่างมีความสุขต่อไปอีกระยะหนึ่ง หากปลดปล่อยคำปฏิญาณนั้น คำพูดของท่านก็จะกลายเป็นเท็จ
2.88.28
वसन्तम् भ्रातुर् अर्थाय शत्रुघ्नो मा अनुवत्स्यति ।
लक्ष्मणेन सह तु आर्यो अयोध्याम् पालयिष्यति ॥ २.८८.२८ ॥
ศัตรุฆนะผู้อยู่ต่อเพื่อพี่ชายจะติดตามข้าพเจ้าไป ส่วนท่านผู้ประเสริฐพร้อมด้วยพระลักษมณ์จะปกครองดูแลอโยธยา
2.88.29
अभिषेक्ष्यन्ति काकुत्स्थम् अयोध्यायाम् द्विजातयः ।
अपि मे देवताः कुर्युर् इमम् सत्यम् मनो रथम् ।
प्रसाद्यमानः शिरसा मया स्वयम् ।
बहु प्रकारम् यदि न प्रपत्स्यते ॥ २.८८.२९ ॥
พราหมณ์ทั้งหลายในอโยธยาจะทำพิธีอภิเษกผู้สืบเชื้อสายกากุตสถ ขอให้เทวดาทำความปรารถนาในใจของข้าพเจ้านี้ให้เป็นจริง แม้ข้าพเจ้าจะวิงวอนพระองค์ด้วยตนเองหลายวิธีด้วยการก้มศีรษะลง และพระองค์ก็ไม่ยอมรับ
2.88.30
ततोन्रुवत्सयामि चिराय राघवम् ।
वनेचरम् नह्रुति माम्रुपेक्षित्रुम् ॥ २.८८.३० ॥
ดังนั้น ข้าพเจ้าจะพำนักอยู่ในป่านานเพื่อพระราฆวะ ผู้ท่องเที่ยวอยู่ในป่า เมื่อเห็นความทุกข์ของข้าพเจ้า พระองค์จะไม่ละเลยข้าพเจ้าได้