વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 3.14
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.14.1
अथ पंचवटीम् गच्चन्न् अन्तरा रघुनन्दनः ।
आससाद महाकायम् गृध्रम् भीम पराक्रमम् ॥ ३.१४.१ ॥
પછી પંચવટી તરફ જતાં રઘુનંદને માર્ગમાં એક વિશાળ દેહનું, ભયંકર પરાક્રમી ગીધ જોયું.
3.14.2
तम् दृष्ट्वा तौ महाभागौ वनस्थम् राम लक्ष्मणौ ।
मेनाते राक्षसम् पक्षिम् ब्रुवाणौ को भवान् इति ॥ ३.१४.२ ॥
વનમાં બેઠેલા તે ગીધને જોઈને તે મહાભાગ્યશાળી રામ અને લક્ષ્મણે તેને રાક્ષસ પક્ષી માની પૂછ્યું, "તમે કોણ છો?"
3.14.3
स तौ मधुरया वाचा सौम्यया प्रीणयन्न् इव ।
उवाच वत्स माम् विद्धि वयस्यम् पितुर् आत्मनः ॥ ३.१४.३ ॥
તે બંનેને મધુર અને સૌમ્ય વાણીથી પ્રસન્ન કરતો હોય તેમ બોલ્યો, "વત્સ, મને તારા પિતાનો મિત્ર જાણ."
3.14.4
स तम् पितृ सखम् मत्वा पूजयामास राघवः ।
स तस्य कुलम् अव्यग्रम् अथ पप्रच्छ नाम च ॥ ३.१४.४ ॥
તેને પિતાનો મિત્ર માની રાઘવે તેનું સન્માન કર્યું; પછી શાંતિથી તેનું કુળ અને નામ પૂછ્યું.
3.14.5
रामस्य वचनम् श्रुत्वा कुलम् आत्मानम् एव च ।
आचचक्षे द्विजः तस्मै सर्वभूत समुद्भवम् ॥ ३.१४.५ ॥
રામના વચન સાંભળીને તે દ્વિજે તેને પોતાનું કુળ અને પોતાની ઓળખ કહી; તે સર્વભૂતોની ઉત્પત્તિ સાથે જોડાયેલી હતી.
3.14.6
पूर्वकाले महाबाहो ये प्रजापतयो अभवन् ।
तान् मे निगदतः सर्वान् आदितः शृणु राघव ॥ ३.१४.६ ॥
હે મહાબાહુ રાઘવ, પૂર્વકાળમાં જે પ્રજાપતિઓ થયા, તે સર્વેનું હું આદિથી વર્ણન કરું છું; સાંભળ.
3.14.7
कर्दमः प्रथमः तेषाम् विकृतः तद् अनन्तरम् ।
शेषः च संश्रयः चैव बहु पुत्रः च वीर्यवान् ॥ ३.१४.७ ॥
તેમાં પહેલા કર્દમ; તે પછી વિકૃત, શેષ અને સંશ્રય, ઘણા પુત્રોવાળા અને પરાક્રમી.
3.14.8
स्थाणुर् मरीचिर् अत्रिः च क्रतुः चैव महाबलः ।
पुलस्त्यः च अंगिराः चैव प्रचेताः पुलहः तथा ॥ ३.१४.८ ॥
સ્થાણુ, મરીચિ, અત્રિ અને મહાબલી ક્રતુ, તથા પુલસ્ત્ય, અંગિરા, પ્રચેતા અને પુલહ પણ.
3.14.9
दक्षो विवस्वान् अपरो अरिष्टनेमिः च राघव ।
कश्यपः च महातेजाः तेषाम् आसीत् च पश्चिमः ॥ ३.१४.९ ॥
દક્ષ, વિવસ્વાન, બીજા અરિષ્ટનેમિ, હે રાઘવ, અને મહાતેજસ્વી કશ્યપ; તેમાં છેલ્લા કશ્યપ હતા.
3.14.10
प्रजापतेः तु दक्षस्य बभूवुर् इति विश्रुतम् ।
षष्टिर् दुहितरो राम यशस्विन्यो महायशः ॥ ३.१४.१० ॥
પ્રજાપતિ દક્ષને સાઠ પુત્રીઓ જન્મી હતી એમ પ્રસિદ્ધ છે; હે રામ, તેઓ યશસ્વિની અને મહાયશસ્વિની હતી.
3.14.11
कश्यपः प्रतिजग्राह तासाम् अष्टौ सुमध्यमाः ।
अदितिम् च दितिम् चैव दनूम् अपि च कालकाम् ॥ ३.१४.११ ॥
કશ્યપે તેમાંથી આઠ સુંદર કમરવાળી કન્યાઓ સ્વીકારી—અદિતિ, દિતિ, દનુ અને કાલકા પણ.
3.14.12
ताम्राम् क्रोध वशाम् चैव मनुम् च अप्य् अनलाम् अपि ।
ताः तु कन्याः ततः प्रीतः कश्यपः पुनर् अब्रवीत् ॥ ३.१४.१२ ॥
તામ્રા, ક્રોધવશા, મનુ અને અનલા પણ—એ કન્યાઓ મેળવીને પ્રસન્ન થયેલા કશ્યપે ફરી કહ્યું.
3.14.13
पुत्रामः त्रैलोक्य भर्तॄन् वै जनयिष्यथ मत् समान् ।
अदितिः तन् मना राम दितिः च दनुर् एव च ॥ ३.१४.१३ ॥
હે રામ, "તમે ત્રણે લોકના સ્વામી, મારા જેવા પુત્રોને જન્મ આપશો" — અદિતિએ તેમાં મન લગાવ્યું; દિતિ અને દનુએ પણ.
3.14.14
कालका च महाबाहो शेषाः तु अमनसो अभवन् ।
अदित्याम् जज्ञिरे देवाः त्रयः त्रिंशत् अरिंदम ॥ ३.१४.१४ ॥
હે મહાબાહુ, કાલકા અને બાકીની અન્યમનસ્ક રહી. અદિતિથી તેત્રીસ દેવો જન્મ્યા, હે અરિંદમ.
3.14.15
आदित्या वसवो रुद्रा अश्विनौ च परंतप ।
दितिः तु अजनयत् पुत्रान् दैत्याम् तात यशस्विनः ॥ ३.१४.१५ ॥
આદિત્યો, વસુઓ, રુદ્રો અને બે અશ્વિનીઓ — હે પરંતપ. પણ દિતિએ દૈત્ય નામના યશસ્વી પુત્રોને જન્મ આપ્યો, હે તાત.
3.14.16
तेषाम् इयम् वसुमती पुरा आसीत् स वन अर्णवा ।
दनुः तु अजनयत् पुत्रम् अश्वग्रीवम् अरिंदम ॥ ३.१४.१६ ॥
તેમના માટે આ વસુમતી (પૃથ્વી) પહેલાં વન અને સમુદ્રો સહિત હતી. પણ દનુએ અશ્વગ્રીવ નામે અરિંદમ પુત્રને જન્મ આપ્યો.
3.14.17
नरकम् कालकम् चैव कालका अपि व्यजायत ।
क्रौन्चीम् भासीम् तथा श्येनीम् धृतराष्ट्रीम् तथा शुकीम् ॥ ३.१४.१७ ॥
નરક અને કાલકને કાલકાએ પણ જન્મ આપ્યો. ક્રૌંચી, ભાસી, શ્યેની, ધૃતરાષ્ટ્રી અને શુકી (જન્મી).
3.14.18
ताम्रा तु सुषुवे कन्याः पंच एता लोकविश्रुताः ।
उलूकान् जनयत् क्रौन्ची भासी भासान् व्यजायत ॥ ३.१४.१८ ॥
તામ્રાએ પાંચ કન્યાઓને જન્મ આપ્યો, જેઓ લોકવિખ્યાત છે. ક્રૌંચીએ ઘુવડ જન્માવ્યાં; ભાસીથી ભાસ (બાજ) જન્મ્યા.
3.14.19
श्येनी श्येनाम् च गृध्राम च व्यजायत सुतेजसः ।
धृतराष्ट्री तु हंसाम् च कलहंसाम् च सर्वशः ॥ ३.१४.१९ ॥
શ્યેનીએ શ્યેન અને ગૃધ્રોને જન્મ આપ્યો, તેજસ્વી સંતાનો; અને ધૃતરાષ્ટ્રીએ સર્વ પ્રકારના હંસ અને કલહંસને જન્મ આપ્યો.
3.14.20
चक्रवाकाम् च भद्रम् ते विजज्ञे सा अपि भामिनी ।
शुकी नताम् विजज्ञे तु नताया विनता सुता ॥ ३.१४.२० ॥
તારું કલ્યાણ થાઓ; એ સુંદરીએ પણ ચક્રવાક જન્માવ્યા. શુકીએ નતાને જન્મ આપ્યો, અને નતાની પુત્રી વિનતા.
3.14.21
दश क्रोधवशा राम विजज्ञे अपि आत्मसंभवाः ।
मृगीम् च मृगमंदाम् च हरीम् भद्रमदाम् अपि ॥ ३.१४.२१ ॥
હે રામ, ક્રોધવશાએ પોતાથી જન્મેલા દસ સંતાનોને જન્મ આપ્યો; મૃગી, મૃગમંદા, હરી અને ભદ્રમદા પણ.
3.14.22
मातंगीम् अथ शार्दूलीम् श्वेताम् च सुरभीम् तथा ।
सर्व लक्षण संपन्नाम् सुरसाम् कद्रुकाम् अपि ॥ ३.१४.२२ ॥
પછી માતંગી, શાર્દૂલી, શ્વેતા અને સુરભીને; સર્વ શુભ લક્ષણોથી સંપન્ન સુરસા અને કદ્રુકાને પણ.
3.14.23
अपत्यम् तु मृगाः सर्वे मृग्या नरवरोत्तम ।
ऋक्षाः च मृगमंदायाः सृमराः चमराः तथा ॥ ३.१४.२३ ॥
હે નરશ્રેષ્ઠ, મૃગીની સંતતિ બધા મૃગો; અને મૃગમંદાની સંતતિ રીંછ, સૃમર અને ચમર પણ.
3.14.24
ततः तु इरावतीम् नाम जज्ञे भद्रमदा सुताम् ।
तस्याः तु ऐरावतः पुत्रो लोकनाथो महागजः ॥ ३.१४.२४ ॥
પછી ભદ્રમદાથી ઇરાવતી નામની પુત્રી જન્મી; તેનો પુત્ર ઐરાવત, લોકનાથ, મહાગજ હતો.
3.14.25
हर्याः च हरयो अपत्यम् वानराः च तपस्विनः ।
गोलांगूलाः च शार्दूली व्याघ्राम् च अजनयत् सुतान् ॥ ३.१४.२५ ॥
હર્યાથી હરિઓ (વાનરો) જન્મ્યા; વાનરો અને તપસ્વીઓ, ગોલાંગૂલો પણ જન્મ્યા; શાર્દૂલીએ વ્યાઘ્રોને જન્મ આપ્યો.
3.14.26
मातंग्याः तु अथ मातन्गा अपत्यम् मनुज ऋषभ ।
दिशागजम् तु श्वेत काकुत्स्थ श्वेता व्यजनयत् सुतम् ॥ ३.१४.२६ ॥
માતંગીથી માતંગો (હાથીઓ) જન્મ્યા. હે મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ! હે કાકુત્સ્થ, શ્વેતાએ દિશાગજ શ્વેત નામના પુત્રને જન્મ આપ્યો.
3.14.27
ततो दुहितरौ राम सुरभिर् द्वे वि अजायत ।
रोहिणीम् नाम भद्रम् ते गन्धर्वीम् च यशस्विनीम् ॥ ३.१४.२७ ॥
પછી, હે રામ, સુરભિને બે પુત્રીઓ જન્મી — તારા માટે શુભ રોહિણી નામની અને યશસ્વિની ગંધર્વી.
3.14.28
रोहिणि अजनयद् गावो गन्धर्वी वाजिनः सुतान् ।
सुरसा अजनयन् नागान् राम कद्रूः च पन्नगान् ॥ ३.१४.२८ ॥
રોહિણીએ ગાયોને જન્મ આપ્યો; ગંધર્વીએ ઘોડાઓના પુત્રોને જન્મ આપ્યો. હે રામ, સુરસાએ નાગોને જન્મ આપ્યો અને કદ્રુએ પન્નગોને.
3.14.29
मनुर् मनुष्यान् जनयत् कश्यपस्य महात्मनः ।
ब्राह्मणान् क्षत्रियान् वैश्यान् शूद्राम् च मनुजर्षभ ॥ ३.१४.२९ ॥
મહાત્મા કશ્યપના (પુત્ર) મનુએ મનુષ્યોને જન્મ આપ્યો — બ્રાહ્મણો, ક્ષત્રિયો, વૈશ્યો અને શૂદ્રો. હે મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ!
3.14.30
मुखतो ब्राह्मणा जाता उरसः क्षत्रियाः तथा ।
ऊरुभ्याम् जज्ञिरे वैश्याः पद्भ्याम् शूद्रा इति श्रुतिः ॥ ३.१४.३० ॥
મુખથી બ્રાહ્મણો ઉત્પન્ન થયા; છાતીથી ક્ષત્રિયો; એ જ રીતે જાંઘોથી વૈશ્યો; પગોથી શૂદ્રો — એમ શ્રુતિ કહે છે.
3.14.31
सर्वान् पुण्य फलान् वृक्षान् अनला अपि व्यजायत ।
विनता च शुकी पौत्री कद्रूः च सुरसा स्वसा ॥ ३.१४.३१ ॥
પુણ્યફળ આપનારાં સર્વ વૃક્ષો પણ અનલાથી જન્મ્યાં. વિનતા અને પૌત્રી શુકી, કદ્રૂ અને બહેન સુરસા.
3.14.32
कद्रूर् नाग सहस्रम् तु विजज्ञे धरणीधरन् ।
द्वौ पुत्रौ विनतायाः तु गरुडो अरुण एव च ॥ ३.१४.३२ ॥
કદ્રૂએ પૃથ્વીને ધારણ કરનારા હજાર નાગને જન્મ આપ્યો. વિનતાને બે પુત્રો હતા — ગરુડ અને અરુણ.
3.14.33
तस्मात् जातो अहम् अरुणात् संपातिः च मम अग्रजः ।
जटायुर् इति माम् विद्धि श्येनी पुत्रम् अरिंदम ॥ ३.१४.३३ ॥
તે અરુણથી હું જન્મ્યો; મારા મોટા ભાઈ સંપાતિ. હે અરિંદમ, મને શ્યેનીનો પુત્ર જટાયુ જાણો.
3.14.34
सो अहम् वास सहायः ते भविष्यामि यदि इच्छसि ।
इदम् दुर्गम् हि कान्तारम् मृग राक्षस सेवितम् सीताम् च तात रक्षिष्ये त्वयि याते सलक्ष्मणे ॥ ३.१४.३४ ॥
જો તું ઇચ્છે તો હું તારા નિવાસનો સહાયક બનીશ. આ વન દુર્ગમ છે, મૃગો અને રાક્ષસોથી ભરેલું છે. હે તાત, તું લક્ષ્મણ સાથે જાય ત્યારે હું સીતાની રક્ષા કરીશ.
3.14.35
जटायुषम् तु प्रतिपूज्य राघवो मुदा परिष्वज्य च सन्नतो अभवत् ।
पितुर् हि शुश्राव सखित्वम् आत्मवान् जटायुषा संकथितम् पुनः पुनः ॥ ३.१४.३५ ॥
રાઘવે જટાયુનો આદર કરીને, આનંદથી આલિંગન આપી નમન કર્યું. આત્મસંયમી તેણે જટાયુએ પિતા સાથેની મૈત્રી વારંવાર કહેલી તે સાંભળી.
3.14.36
स तत्र सीताम् परिदाय मैथिलीम् सह एव तेन अतिबलेन पक्षिणा ।
जगाम ताम् पंचवटीम् सलक्ष्मणो रिपून् दिधक्षन् शलभान् इव अनलः ॥ ३.१४.३६ ॥
ત્યાં રાઘવે મૈથિલી સીતાને તે અતિબલવાન પક્ષીને સોંપીને, પતંગિયાંને બાળવા ઇચ્છતી અગ્નિની જેમ શત્રુઓને બાળવા ઇચ્છતા લક્ષ્મણ સાથે પંચવટી તરફ પ્રયાણ કર્યું.