వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 3.14
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.14.1
अथ पंचवटीम् गच्चन्न् अन्तरा रघुनन्दनः ।
आससाद महाकायम् गृध्रम् भीम पराक्रमम् ॥ ३.१४.१ ॥
తరువాత పంచవటికి వెళ్తూ రఘునందనుడు మార్గమధ్యంలో పెద్ద శరీరంతో భయంకర పరాక్రమం గల ఒక గద్దను చూశాడు.
3.14.2
तम् दृष्ट्वा तौ महाभागौ वनस्थम् राम लक्ष्मणौ ।
मेनाते राक्षसम् पक्षिम् ब्रुवाणौ को भवान् इति ॥ ३.१४.२ ॥
అడవిలో ఉన్న ఆ గద్దను చూసి, ఆ మహాభాగులైన రాముడు, లక్ష్మణుడు దానిని రాక్షస పక్షిగా భావించి, "మీరు ఎవరు?" అని అడిగారు.
3.14.3
स तौ मधुरया वाचा सौम्यया प्रीणयन्न् इव ।
उवाच वत्स माम् विद्धि वयस्यम् पितुर् आत्मनः ॥ ३.१४.३ ॥
అతడు ఆ ఇద్దరిని మధురమైన, సౌమ్యమైన మాటలతో సంతోషపెడుతున్నట్లు, "వత్సా, నన్ను నీ తండ్రికి స్నేహితుడిగా తెలుసుకో" అని అన్నాడు.
3.14.4
स तम् पितृ सखम् मत्वा पूजयामास राघवः ।
स तस्य कुलम् अव्यग्रम् अथ पप्रच्छ नाम च ॥ ३.१४.४ ॥
అతడిని తండ్రికి స్నేహితుడిగా భావించి రాఘవుడు అతడిని గౌరవించాడు; తరువాత ప్రశాంతంగా అతని వంశం, పేరు అడిగాడు.
3.14.5
रामस्य वचनम् श्रुत्वा कुलम् आत्मानम् एव च ।
आचचक्षे द्विजः तस्मै सर्वभूत समुद्भवम् ॥ ३.१४.५ ॥
రాముని మాటలు విని ఆ ద్విజుడు అతనికి తన వంశాన్ని, తనను గురించి తెలిపాడు; అది సర్వప్రాణుల ఉత్పత్తితో ముడిపడినది.
3.14.6
पूर्वकाले महाबाहो ये प्रजापतयो अभवन् ।
तान् मे निगदतः सर्वान् आदितः शृणु राघव ॥ ३.१४.६ ॥
మహాబాహు రాఘవా, పూర్వకాలంలో ఉన్న ప్రజాపతులందరినీ మొదటి నుండి చెబుతాను; వినుము.
3.14.7
कर्दमः प्रथमः तेषाम् विकृतः तद् अनन्तरम् ।
शेषः च संश्रयः चैव बहु पुत्रः च वीर्यवान् ॥ ३.१४.७ ॥
వారిలో మొదటివాడు కర్దముడు; తరువాత వికృతుడు, శేషుడు, సంశ్రయుడు, అనేక పుత్రులు కలవాడు, పరాక్రమవంతుడు.
3.14.8
स्थाणुर् मरीचिर् अत्रिः च क्रतुः चैव महाबलः ।
पुलस्त्यः च अंगिराः चैव प्रचेताः पुलहः तथा ॥ ३.१४.८ ॥
స్థాణువు, మరీచి, అత్రి, మహాబలుడైన క్రతువు, పులస్త్యుడు, అంగిరసుడు, ప్రచేతసుడు, పులహుడు కూడా.
3.14.9
दक्षो विवस्वान् अपरो अरिष्टनेमिः च राघव ।
कश्यपः च महातेजाः तेषाम् आसीत् च पश्चिमः ॥ ३.१४.९ ॥
దక్షుడు, వివస్వంతుడు, మరొకడైన అరిష్టనేమి, ఓ రాఘవా, మహాతేజస్వి కశ్యపుడు; వారిలో చివరివాడు కశ్యపుడు.
3.14.10
प्रजापतेः तु दक्षस्य बभूवुर् इति विश्रुतम् ।
षष्टिर् दुहितरो राम यशस्विन्यो महायशः ॥ ३.१४.१० ॥
ప్రజాపతి దక్షునికి అరవై కుమార్తెలు జన్మించారని ప్రసిద్ధమే; ఓ రామా, వారు యశస్వినులు, మహాయశస్వినులు.
3.14.11
कश्यपः प्रतिजग्राह तासाम् अष्टौ सुमध्यमाः ।
अदितिम् च दितिम् चैव दनूम् अपि च कालकाम् ॥ ३.१४.११ ॥
కశ్యపుడు వారిలో ఎనిమిది సన్నని నడుము గల కన్యలను స్వీకరించాడు—అదితి, దితి, దను, కాలకలు కూడా.
3.14.12
ताम्राम् क्रोध वशाम् चैव मनुम् च अप्य् अनलाम् अपि ।
ताः तु कन्याः ततः प्रीतः कश्यपः पुनर् अब्रवीत् ॥ ३.१४.१२ ॥
తామ్ర, క్రోధవశ, మను, అనల కూడా—ఆ కన్యలను పొంది ప్రీతుడైన కశ్యపుడు మళ్ళీ ఇలా అన్నాడు.
3.14.13
पुत्रामः त्रैलोक्य भर्तॄन् वै जनयिष्यथ मत् समान् ।
अदितिः तन् मना राम दितिः च दनुर् एव च ॥ ३.१४.१३ ॥
ఓ రామా, "మూడు లోకాలకు ప్రభువులైన, నాతో సమానమైన కుమారులను మీరు కంటారు" అని (వారు విన్నారు); అదితి ఆ మనసుతోనే, దితియు దనువు కూడా.
3.14.14
कालका च महाबाहो शेषाः तु अमनसो अभवन् ।
अदित्याम् जज्ञिरे देवाः त्रयः त्रिंशत् अरिंदम ॥ ३.१४.१४ ॥
ఓ మహాబాహు, కాలకా మరియు మిగిలినవారు మనసు లేనివారయ్యారు. అదితిలో ముప్పై మూడు మంది దేవతలు జన్మించారు, ఓ శత్రుదమనా.
3.14.15
आदित्या वसवो रुद्रा अश्विनौ च परंतप ।
दितिः तु अजनयत् पुत्रान् दैत्याम् तात यशस्विनः ॥ ३.१४.१५ ॥
ఆదిత్యులు, వసువులు, రుద్రులు, ఇద్దరు అశ్వినులు — ఓ పరంతపా. కానీ దితి, దైత్యులనే యశస్వులైన కుమారులను కన్నది, ఓ తాతా.
3.14.16
तेषाम् इयम् वसुमती पुरा आसीत् स वन अर्णवा ।
दनुः तु अजनयत् पुत्रम् अश्वग्रीवम् अरिंदम ॥ ३.१४.१६ ॥
వారికి పూర్వం ఈ వసుమతి (భూమి) అడవులు, సముద్రాలతో ఉండేది. కానీ దనువు అశ్వగ్రీవుడు అనే శత్రుదమన పుత్రుణ్ణి కన్నది.
3.14.17
नरकम् कालकम् चैव कालका अपि व्यजायत ।
क्रौन्चीम् भासीम् तथा श्येनीम् धृतराष्ट्रीम् तथा शुकीम् ॥ ३.१४.१७ ॥
నరకుడు, కాలకుడు — వీరిని కాలకా కూడా కన్నది. క్రౌంచి, భాసి, శ్యేని, ధృతరాష్ట్రి, శుకి కూడా (జన్మించారు).
3.14.18
ताम्रा तु सुषुवे कन्याः पंच एता लोकविश्रुताः ।
उलूकान् जनयत् क्रौन्ची भासी भासान् व्यजायत ॥ ३.१४.१८ ॥
తామ్ర ఐదుగురు కుమార్తెలను కన్నది, వారు లోకవిఖ్యాతులు. క్రౌంచి గుడ్లగూబలను కన్నది; భాసి నుండి భాసములు (డేగలు) జన్మించాయి.
3.14.19
श्येनी श्येनाम् च गृध्राम च व्यजायत सुतेजसः ।
धृतराष्ट्री तु हंसाम् च कलहंसाम् च सर्वशः ॥ ३.१४.१९ ॥
శ్యేనీ శ్యేనాలను, గృధ్రాలను కన్నది; తేజస్వులైన సంతానం. ధృతరాష్ట్రి హంసలను, కలహంసలను అన్ని విధాలుగా కన్నది.
3.14.20
चक्रवाकाम् च भद्रम् ते विजज्ञे सा अपि भामिनी ।
शुकी नताम् विजज्ञे तु नताया विनता सुता ॥ ३.१४.२० ॥
నీకు శుభం కలుగుగాక; ఆ అందమైన స్త్రీ చక్రవాకాలను కన్నది. శుకి నతను కన్నది; నత కూతురు వినత.
3.14.21
दश क्रोधवशा राम विजज्ञे अपि आत्मसंभवाः ।
मृगीम् च मृगमंदाम् च हरीम् भद्रमदाम् अपि ॥ ३.१४.२१ ॥
ఓ రామా, క్రోధవశ తనకు పుట్టిన పది మందిని కన్నది; మృగి, మృగమందా, హరి, భద్రమదా కూడా.
3.14.22
मातंगीम् अथ शार्दूलीम् श्वेताम् च सुरभीम् तथा ।
सर्व लक्षण संपन्नाम् सुरसाम् कद्रुकाम् अपि ॥ ३.१४.२२ ॥
అప్పుడు మాతంగి, శార్దూలి, శ్వేత, సురభి కూడా; అన్ని శుభలక్షణాలు కలిగిన సురస, కద్రుక కూడా.
3.14.23
अपत्यम् तु मृगाः सर्वे मृग्या नरवरोत्तम ।
ऋक्षाः च मृगमंदायाः सृमराः चमराः तथा ॥ ३.१४.२३ ॥
నరశ్రేష్ఠా, మృగి సంతానం అన్ని జింకలు; మృగమందా సంతానం ఎలుగుబంట్లు, సృమరాలు, చమరాలు కూడా.
3.14.24
ततः तु इरावतीम् नाम जज्ञे भद्रमदा सुताम् ।
तस्याः तु ऐरावतः पुत्रो लोकनाथो महागजः ॥ ३.१४.२४ ॥
తరువాత భద్రమదకు ఇరావతి అనే కూతురు పుట్టింది; ఆమె కుమారుడు ఐరావతుడు, లోకాధిపతి, మహాగజం.
3.14.25
हर्याः च हरयो अपत्यम् वानराः च तपस्विनः ।
गोलांगूलाः च शार्दूली व्याघ्राम् च अजनयत् सुतान् ॥ ३.१४.२५ ॥
హర్య నుండి హరులు (కోతులు) జన్మించారు; వానరులు, తపస్విలు, గోలాంగూలులు కూడా; శార్దూలి వ్యాఘ్రాలను కన్నది.
3.14.26
मातंग्याः तु अथ मातन्गा अपत्यम् मनुज ऋषभ ।
दिशागजम् तु श्वेत काकुत्स्थ श्वेता व्यजनयत् सुतम् ॥ ३.१४.२६ ॥
మాతంగి నుండి మాతంగులు (ఏనుగులు) జన్మించారు. మనుష్యులలో శ్రేష్ఠుడా! కాకుత్స్థా, శ్వేత దిశాగజుడైన శ్వేతుడు అనే కుమారుని కన్నది.
3.14.27
ततो दुहितरौ राम सुरभिर् द्वे वि अजायत ।
रोहिणीम् नाम भद्रम् ते गन्धर्वीम् च यशस्विनीम् ॥ ३.१४.२७ ॥
తరువాత, రామా, సురభికి ఇద్దరు కుమార్తెలు జన్మించారు — నీకు శుభకరమైన రోహిణి అనే వారు, యశస్విని అయిన గంధర్వి.
3.14.28
रोहिणि अजनयद् गावो गन्धर्वी वाजिनः सुतान् ।
सुरसा अजनयन् नागान् राम कद्रूः च पन्नगान् ॥ ३.१४.२८ ॥
రోహిణి గోవులను కన్నది; గంధర్వి అశ్వాలను (గుర్రాల పుత్రులను) కన్నది. రామా, సురస నాగులను కన్నది; కద్రువ పన్నగులను కన్నది.
3.14.29
मनुर् मनुष्यान् जनयत् कश्यपस्य महात्मनः ।
ब्राह्मणान् क्षत्रियान् वैश्यान् शूद्राम् च मनुजर्षभ ॥ ३.१४.२९ ॥
మహాత్ముడైన కశ్యపుని (కుమారుడైన) మనువు మనుష్యులను కన్నాడు — బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులు. మనుష్యులలో శ్రేష్ఠుడా!
3.14.30
मुखतो ब्राह्मणा जाता उरसः क्षत्रियाः तथा ।
ऊरुभ्याम् जज्ञिरे वैश्याः पद्भ्याम् शूद्रा इति श्रुतिः ॥ ३.१४.३० ॥
ముఖం నుండి బ్రాహ్మణులు జన్మించారు; ఉరస్సు నుండి క్షత్రియులు; అలాగే తొడల నుండి వైశ్యులు జన్మించారు; పాదాల నుండి శూద్రులు — అని శ్రుతి చెబుతుంది.
3.14.31
सर्वान् पुण्य फलान् वृक्षान् अनला अपि व्यजायत ।
विनता च शुकी पौत्री कद्रूः च सुरसा स्वसा ॥ ३.१४.३१ ॥
పుణ్యఫలాలనిచ్చే సమస్త వృక్షాలూ అనల నుండి జన్మించాయి. వినతా, పౌత్రి శుకీ, కద్రూ, సోదరి సురసా.
3.14.32
कद्रूर् नाग सहस्रम् तु विजज्ञे धरणीधरन् ।
द्वौ पुत्रौ विनतायाः तु गरुडो अरुण एव च ॥ ३.१४.३२ ॥
కద్రూ భూమిని ధరించే వెయ్యి నాగులను కన్నది. వినతకు మాత్రం ఇద్దరు కుమారులు: గరుడుడు, అరుణుడు.
3.14.33
तस्मात् जातो अहम् अरुणात् संपातिः च मम अग्रजः ।
जटायुर् इति माम् विद्धि श्येनी पुत्रम् अरिंदम ॥ ३.१४.३३ ॥
ఆ అరుణుని నుండి నేను జన్మించాను; నా అన్న సంపాతి. శత్రుదమనా, నన్ను శ్యేనీ పుత్రుడైన జటాయువుగా తెలుసుకో.
3.14.34
सो अहम् वास सहायः ते भविष्यामि यदि इच्छसि ।
इदम् दुर्गम् हि कान्तारम् मृग राक्षस सेवितम् सीताम् च तात रक्षिष्ये त्वयि याते सलक्ष्मणे ॥ ३.१४.३४ ॥
నీవు కోరితే నేను నీ నివాసంలో నీకు సహాయకుడనవుతాను. ఈ అడవి దుర్గమమైనది, మృగాలు రాక్షసులతో నిండినది. తాతా, నీవు లక్ష్మణునితో వెళ్ళినప్పుడు నేను సీతను రక్షిస్తాను.
3.14.35
जटायुषम् तु प्रतिपूज्य राघवो मुदा परिष्वज्य च सन्नतो अभवत् ।
पितुर् हि शुश्राव सखित्वम् आत्मवान् जटायुषा संकथितम् पुनः पुनः ॥ ३.१४.३५ ॥
రాఘవుడు జటాయువును గౌరవించి, ఆనందంతో కౌగిలించుకొని వంగి నమస్కరించాడు. ఆత్మసంయమి అయిన అతడు, జటాయువు తన తండ్రితో చేసిన స్నేహాన్ని మళ్లీ మళ్లీ చెప్పగా విన్నాడు.
3.14.36
स तत्र सीताम् परिदाय मैथिलीम् सह एव तेन अतिबलेन पक्षिणा ।
जगाम ताम् पंचवटीम् सलक्ष्मणो रिपून् दिधक्षन् शलभान् इव अनलः ॥ ३.१४.३६ ॥
అక్కడ రాముడు మైథిలి సీతను ఆ మహాబలుడైన పక్షికి అప్పగించి, మిడతలను దహించాలనుకునే అగ్నిలా శత్రువులను దహించాలనుకున్న లక్ష్మణునితో కలిసి పంచవటి వైపు వెళ్ళాడు.