ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 3.14
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.14.1
अथ पंचवटीम् गच्चन्न् अन्तरा रघुनन्दनः ।
आससाद महाकायम् गृध्रम् भीम पराक्रमम् ॥ ३.१४.१ ॥
ତା'ପରେ ପଞ୍ଚବଟୀ ଆଡ଼କୁ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ରଘୁନନ୍ଦନ ବାଟରେ ଏକ ବିଶାଳକାୟ, ଭୀଷଣ ପରାକ୍ରମୀ ଶାଗୁଣା ଦେଖିଲେ।
3.14.2
तम् दृष्ट्वा तौ महाभागौ वनस्थम् राम लक्ष्मणौ ।
मेनाते राक्षसम् पक्षिम् ब्रुवाणौ को भवान् इति ॥ ३.१४.२ ॥
ବନରେ ଥିବା ସେହି ଶାଗୁଣାକୁ ଦେଖି ସେହି ମହାଭାଗ୍ୟବାନ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାହାକୁ ରାକ୍ଷସ ପକ୍ଷୀ ଭାବି ପଚାରିଲେ,
3.14.3
स तौ मधुरया वाचा सौम्यया प्रीणयन्न् इव ।
उवाच वत्स माम् विद्धि वयस्यम् पितुर् आत्मनः ॥ ३.१४.३ ॥
ସେ ସେହି ଦୁଇ ଜଣଙ୍କୁ ମଧୁର ଓ ସୌମ୍ୟ ବାଣୀରେ ଆନନ୍ଦିତ କରି କହିଲା,
3.14.4
स तम् पितृ सखम् मत्वा पूजयामास राघवः ।
स तस्य कुलम् अव्यग्रम् अथ पप्रच्छ नाम च ॥ ३.१४.४ ॥
ତାଙ୍କୁ ପିତାଙ୍କ ସଖା ଭାବି ରାଘବ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ କଲେ; ତା'ପରେ ଶାନ୍ତଭାବେ ତାଙ୍କ କୁଳ ଓ ନାମ ପଚାରିଲେ।
3.14.5
रामस्य वचनम् श्रुत्वा कुलम् आत्मानम् एव च ।
आचचक्षे द्विजः तस्मै सर्वभूत समुद्भवम् ॥ ३.१४.५ ॥
ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସେହି ଦ୍ୱିଜ ତାଙ୍କୁ ନିଜ କୁଳ ଓ ପରିଚୟ କହିଲେ; ତାହା ସର୍ବଭୂତ ଉତ୍ପତ୍ତି ସହିତ ଜଡିତ ଥିଲା।
3.14.6
पूर्वकाले महाबाहो ये प्रजापतयो अभवन् ।
तान् मे निगदतः सर्वान् आदितः शृणु राघव ॥ ३.१४.६ ॥
ହେ ମହାବାହୁ ରାଘବ, ପୂର୍ବକାଳରେ ଯେଉଁ ପ୍ରଜାପତିମାନେ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କ କଥା ଆଦିରୁ କହୁଛି; ଶୁଣ।
3.14.7
कर्दमः प्रथमः तेषाम् विकृतः तद् अनन्तरम् ।
शेषः च संश्रयः चैव बहु पुत्रः च वीर्यवान् ॥ ३.१४.७ ॥
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ କର୍ଦମ; ତା'ପରେ ବିକୃତ, ଶେଷ ଓ ସଂଶ୍ରୟ, ବହୁ ପୁତ୍ରବାନ୍ ଓ ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ୍।
3.14.8
स्थाणुर् मरीचिर् अत्रिः च क्रतुः चैव महाबलः ।
पुलस्त्यः च अंगिराः चैव प्रचेताः पुलहः तथा ॥ ३.१४.८ ॥
ସ୍ଥାଣୁ, ମରୀଚି, ଅତ୍ରି ଓ ମହାବଳୀ କ୍ରତୁ, ଏବଂ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ଅଙ୍ଗିରା, ପ୍ରଚେତା ଓ ପୁଲହ ମଧ୍ୟ।
3.14.9
दक्षो विवस्वान् अपरो अरिष्टनेमिः च राघव ।
कश्यपः च महातेजाः तेषाम् आसीत् च पश्चिमः ॥ ३.१४.९ ॥
ଦକ୍ଷ, ବିବସ୍ୱାନ୍, ଆଉ ଅରିଷ୍ଟନେମି, ହେ ରାଘବ, ଓ ମହାତେଜସ୍ୱୀ କଶ୍ୟପ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶେଷ କଶ୍ୟପ ଥିଲେ।
3.14.10
प्रजापतेः तु दक्षस्य बभूवुर् इति विश्रुतम् ।
षष्टिर् दुहितरो राम यशस्विन्यो महायशः ॥ ३.१४.१० ॥
ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷଙ୍କର ଷାଠିଏ କନ୍ୟା ଜନ୍ମିଥିଲେ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ହେ ରାମ, ସେମାନେ ଯଶସ୍ୱିନୀ ଓ ମହାଯଶସ୍ୱିନୀ ଥିଲେ।
3.14.11
कश्यपः प्रतिजग्राह तासाम् अष्टौ सुमध्यमाः ।
अदितिम् च दितिम् चैव दनूम् अपि च कालकाम् ॥ ३.१४.११ ॥
କଶ୍ୟପ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଆଠ ସୁମଧ୍ୟମା କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ—ଅଦିତି, ଦିତି, ଦନୁ ଓ କାଳକା ମଧ୍ୟ।
3.14.12
ताम्राम् क्रोध वशाम् चैव मनुम् च अप्य् अनलाम् अपि ।
ताः तु कन्याः ततः प्रीतः कश्यपः पुनर् अब्रवीत् ॥ ३.१४.१२ ॥
ତାମ୍ରା, କ୍ରୋଧବଶା, ମନୁ ଓ ଅନଳା ମଧ୍ୟ—ସେହି କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ପାଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଶ୍ୟପ ପୁଣି କହିଲେ।
3.14.13
पुत्रामः त्रैलोक्य भर्तॄन् वै जनयिष्यथ मत् समान् ।
अदितिः तन् मना राम दितिः च दनुर् एव च ॥ ३.१४.१३ ॥
ହେ ରାମ, "ତୁମେ ତିନି ଲୋକର ପ୍ରଭୁ, ମୋ ପରି ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେବ" — ଅଦିତି ସେଥିରେ ମନ ଦେଲା; ଦିତି ଓ ଦନୁ ମଧ୍ୟ।
3.14.14
कालका च महाबाहो शेषाः तु अमनसो अभवन् ।
अदित्याम् जज्ञिरे देवाः त्रयः त्रिंशत् अरिंदम ॥ ३.१४.१४ ॥
ହେ ମହାବାହୁ, କାଳକା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଅନ୍ୟମନସ୍କ ରହିଲେ। ଅଦିତିଙ୍କଠାରୁ ତେତିଶ ଦେବତା ଜନ୍ମିଲେ, ହେ ଅରିନ୍ଦମ।
3.14.15
आदित्या वसवो रुद्रा अश्विनौ च परंतप ।
दितिः तु अजनयत् पुत्रान् दैत्याम् तात यशस्विनः ॥ ३.१४.१५ ॥
ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର ଓ ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀ — ହେ ପରନ୍ତପ। କିନ୍ତୁ ଦିତି ଦୈତ୍ୟ ନାମକ ଯଶସ୍ବୀ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା, ହେ ତାତ।
3.14.16
तेषाम् इयम् वसुमती पुरा आसीत् स वन अर्णवा ।
दनुः तु अजनयत् पुत्रम् अश्वग्रीवम् अरिंदम ॥ ३.१४.१६ ॥
ସେମାନଙ୍କର ଏହି ବସୁମତୀ (ପୃଥିବୀ) ପୂର୍ବେ ବନ ଓ ସାଗର ସହିତ ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଦନୁ ଅଶ୍ୱଗ୍ରୀବ ନାମକ ଅରିନ୍ଦମ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା।
3.14.17
नरकम् कालकम् चैव कालका अपि व्यजायत ।
क्रौन्चीम् भासीम् तथा श्येनीम् धृतराष्ट्रीम् तथा शुकीम् ॥ ३.१४.१७ ॥
ନରକ ଓ କାଳକକୁ କାଳକା ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ଦେଲା। କ୍ରୌଞ୍ଚୀ, ଭାସୀ, ଶ୍ୟେନୀ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୀ ଓ ଶୁକୀ (ଜନ୍ମିଲେ)।
3.14.18
ताम्रा तु सुषुवे कन्याः पंच एता लोकविश्रुताः ।
उलूकान् जनयत् क्रौन्ची भासी भासान् व्यजायत ॥ ३.१४.१८ ॥
ତାମ୍ରା ପାଞ୍ଚ କନ୍ୟା ଜନ୍ମ ଦେଲା, ଯେଉଁମାନେ ଲୋକବିଖ୍ୟାତ। କ୍ରୌଞ୍ଚୀ ପେଚା ଜନ୍ମ ଦେଲା; ଭାସୀଠାରୁ ଭାସ (ବାଜ) ଜନ୍ମିଲେ।
3.14.19
श्येनी श्येनाम् च गृध्राम च व्यजायत सुतेजसः ।
धृतराष्ट्री तु हंसाम् च कलहंसाम् च सर्वशः ॥ ३.१४.१९ ॥
ଶ୍ୟେନୀ ଶ୍ୟେନ ଓ ଗୃଧ୍ର ପ୍ରସବ କଲା, ତେଜସ୍ୱୀ ସନ୍ତାନ; ଏବଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୀ ସବୁ ପ୍ରକାରର ହଂସ ଓ କଳହଂସ ଜନ୍ମ ଦେଲା।
3.14.20
चक्रवाकाम् च भद्रम् ते विजज्ञे सा अपि भामिनी ।
शुकी नताम् विजज्ञे तु नताया विनता सुता ॥ ३.१४.२० ॥
ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ସେଇ ସୁନ୍ଦରୀ ମଧ୍ୟ ଚକ୍ରବାକ ଜନ୍ମ ଦେଲା। ଶୁକୀ ନତାକୁ ପ୍ରସବ କଲା, ଏବଂ ନତାର କନ୍ୟା ବିନତା।
3.14.21
दश क्रोधवशा राम विजज्ञे अपि आत्मसंभवाः ।
मृगीम् च मृगमंदाम् च हरीम् भद्रमदाम् अपि ॥ ३.१४.२१ ॥
ହେ ରାମ, କ୍ରୋଧବଶା ନିଜଠାରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଦଶ ସନ୍ତାନ ପ୍ରସବ କଲା; ମୃଗୀ, ମୃଗମନ୍ଦା, ହରୀ ଏବଂ ଭଦ୍ରମଦା ମଧ୍ୟ।
3.14.22
मातंगीम् अथ शार्दूलीम् श्वेताम् च सुरभीम् तथा ।
सर्व लक्षण संपन्नाम् सुरसाम् कद्रुकाम् अपि ॥ ३.१४.२२ ॥
ତା'ପରେ ମାତଙ୍ଗୀ, ଶାର୍ଦୂଳୀ, ଶ୍ୱେତା ଓ ସୁରଭୀ; ସର୍ବଲକ୍ଷଣସମ୍ପନ୍ନା ସୁରସା ଓ କଦ୍ରୁକା ମଧ୍ୟ।
3.14.23
अपत्यम् तु मृगाः सर्वे मृग्या नरवरोत्तम ।
ऋक्षाः च मृगमंदायाः सृमराः चमराः तथा ॥ ३.१४.२३ ॥
ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୃଗୀର ସନ୍ତାନ ସବୁ ହରିଣ; ଏବଂ ମୃଗମନ୍ଦାର ସନ୍ତାନ ଭାଲୁ, ସୃମର ଓ ଚମର।
3.14.24
ततः तु इरावतीम् नाम जज्ञे भद्रमदा सुताम् ।
तस्याः तु ऐरावतः पुत्रो लोकनाथो महागजः ॥ ३.१४.२४ ॥
ତା'ପରେ ଭଦ୍ରମଦାଙ୍କଠାରୁ ଇରାବତୀ ନାମରେ କନ୍ୟା ଜନ୍ମିଲା; ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଐରାବତ, ଲୋକନାଥ, ମହାଗଜ।
3.14.25
हर्याः च हरयो अपत्यम् वानराः च तपस्विनः ।
गोलांगूलाः च शार्दूली व्याघ्राम् च अजनयत् सुतान् ॥ ३.१४.२५ ॥
ହର୍ୟାରୁ ହରି (ବାନର) ଜନ୍ମିଲେ; ବାନର ଓ ତପସ୍ୱୀମାନେ, ଗୋଲାଙ୍ଗୂଳମାନେ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ; ଶାର୍ଦୂଳୀ ବ୍ୟାଘ୍ରମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା।
3.14.26
मातंग्याः तु अथ मातन्गा अपत्यम् मनुज ऋषभ ।
दिशागजम् तु श्वेत काकुत्स्थ श्वेता व्यजनयत् सुतम् ॥ ३.१४.२६ ॥
ମାତଙ୍ଗୀରୁ ମାତଙ୍ଗ (ହାତୀ) ଜନ୍ମିଲେ। ହେ ମନୁଷ୍ୟଶ୍ରେଷ୍ଠ! ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ଶ୍ୱେତା ଦିଗ୍ଗଜ ଶ୍ୱେତ ନାମକ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା।
3.14.27
ततो दुहितरौ राम सुरभिर् द्वे वि अजायत ।
रोहिणीम् नाम भद्रम् ते गन्धर्वीम् च यशस्विनीम् ॥ ३.१४.२७ ॥
ତା'ପରେ, ହେ ରାମ, ସୁରଭିଙ୍କର ଦୁଇ କନ୍ୟା ଜନ୍ମିଲେ — ତୁମ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳକାରୀ ରୋହିଣୀ ନାମକ ଏବଂ ଯଶସ୍ୱିନୀ ଗନ୍ଧର୍ବୀ।
3.14.28
रोहिणि अजनयद् गावो गन्धर्वी वाजिनः सुतान् ।
सुरसा अजनयन् नागान् राम कद्रूः च पन्नगान् ॥ ३.१४.२८ ॥
ରୋହିଣୀ ଗାଈମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା; ଗନ୍ଧର୍ବୀ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା। ହେ ରାମ, ସୁରସା ନାଗମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା ଏବଂ କଦ୍ରୁ ପନ୍ନଗମାନଙ୍କୁ।
3.14.29
मनुर् मनुष्यान् जनयत् कश्यपस्य महात्मनः ।
ब्राह्मणान् क्षत्रियान् वैश्यान् शूद्राम् च मनुजर्षभ ॥ ३.१४.२९ ॥
ମହାତ୍ମା କଶ୍ୟପଙ୍କ (ପୁତ୍ର) ମନୁ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ — ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ର। ହେ ମନୁଷ୍ୟଶ୍ରେଷ୍ଠ!
3.14.30
मुखतो ब्राह्मणा जाता उरसः क्षत्रियाः तथा ।
ऊरुभ्याम् जज्ञिरे वैश्याः पद्भ्याम् शूद्रा इति श्रुतिः ॥ ३.१४.३० ॥
ମୁଖରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଜନ୍ମିଲେ; ଛାତିରୁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ; ସେହିପରି ଊରୁରୁ ବୈଶ୍ୟମାନେ ଏବଂ ପାଦରୁ ଶୂଦ୍ରମାନେ — ଏପରି ଶ୍ରୁତି କହେ।
3.14.31
सर्वान् पुण्य फलान् वृक्षान् अनला अपि व्यजायत ।
विनता च शुकी पौत्री कद्रूः च सुरसा स्वसा ॥ ३.१४.३१ ॥
ପୁଣ୍ୟଫଳଦାୟୀ ସମସ୍ତ ବୃକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ଅନଲାରୁ ଜନ୍ମିଲେ। ବିନତା, ପୌତ୍ରୀ ଶୁକୀ, କଦ୍ରୁ ଏବଂ ଭଉଣୀ ସୁରସା।
3.14.32
कद्रूर् नाग सहस्रम् तु विजज्ञे धरणीधरन् ।
द्वौ पुत्रौ विनतायाः तु गरुडो अरुण एव च ॥ ३.१४.३२ ॥
କଦ୍ରୁ ପୃଥିବୀ ଧାରଣକାରୀ ସହସ୍ର ନାଗ ପ୍ରସବ କଲେ। ବିନତାଙ୍କର ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଥିଲେ — ଗରୁଡ଼ ଓ ଅରୁଣ।
3.14.33
तस्मात् जातो अहम् अरुणात् संपातिः च मम अग्रजः ।
जटायुर् इति माम् विद्धि श्येनी पुत्रम् अरिंदम ॥ ३.१४.३३ ॥
ସେହି ଅରୁଣଙ୍କଠାରୁ ମୁଁ ଜନ୍ମିଲି; ମୋ ବଡ଼ ଭାଇ ସମ୍ପାତି। ହେ ଅରିନ୍ଦମ, ମୋତେ ଶ୍ୟେନୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ଜଟାୟୁ ବୋଲି ଜାଣ।
3.14.34
सो अहम् वास सहायः ते भविष्यामि यदि इच्छसि ।
इदम् दुर्गम् हि कान्तारम् मृग राक्षस सेवितम् सीताम् च तात रक्षिष्ये त्वयि याते सलक्ष्मणे ॥ ३.१४.३४ ॥
ତୁମେ ଇଚ୍ଛା କଲେ ମୁଁ ତୁମ ବାସରେ ସହାୟକ ହେବି। ଏହି ଅରଣ୍ୟ ଦୁର୍ଗମ, ମୃଗ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। ହେ ତାତ, ତୁମେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଯିବା ବେଳେ ମୁଁ ସୀତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବି।
3.14.35
जटायुषम् तु प्रतिपूज्य राघवो मुदा परिष्वज्य च सन्नतो अभवत् ।
पितुर् हि शुश्राव सखित्वम् आत्मवान् जटायुषा संकथितम् पुनः पुनः ॥ ३.१४.३५ ॥
ରାଘବ ଜଟାୟୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ଆନନ୍ଦରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ପ୍ରଣାମ କଲେ। ଆତ୍ମସଂଯମୀ ସେ ଜଟାୟୁ ପିତା ସହିତ କରିଥିବା ବନ୍ଧୁତା କଥା ବାରମ୍ବାର ଶୁଣିଲେ।
3.14.36
स तत्र सीताम् परिदाय मैथिलीम् सह एव तेन अतिबलेन पक्षिणा ।
जगाम ताम् पंचवटीम् सलक्ष्मणो रिपून् दिधक्षन् शलभान् इव अनलः ॥ ३.१४.३६ ॥
ସେଠାରେ ରାଘବ ମୈଥିଳୀ ସୀତାଙ୍କୁ ସେହି ଅତିବଳଶାଳୀ ପକ୍ଷୀଙ୍କ ହାତରେ ସମର୍ପଣ କରି, ପତଙ୍ଗକୁ ଦହନ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ଅଗ୍ନି ପରି ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦହନ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ପଞ୍ଚବଟୀ ଆଡ଼କୁ ଗଲେ।