Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 4.18
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.18.1
इत्युक्तः प्रश्रितं वाक्यं धर्मार्थसहितं हितम्।
परुषं वालिना रामो निहतेन विचेतसा ॥ ४.१८.१ ॥
Así, dirigido con palabras duras por Vāli, herido y con la mente confundida, Rāma respondió con palabras humildes, unidas al dharma y al propósito, y beneficiosas.
4.18.2
तं निष्प्रभमिवादित्यं मुक्ततोयमिवाम्बुदम्।
उक्तवाक्यं हरिश्रेष्ठमुपशान्तमिवानलम् ॥ ४.१८.२ ॥
Como un sol sin esplendor, como una nube que ha derramado su agua, como un fuego apagado, aquel mejor de los monos quedó en calma tras pronunciar sus palabras.
4.18.3
धर्मार्थगुणसम्पन्नं हरीश्वरमनुत्तमम्।
अधिक्षिप्तस्तदा रामः पश्चाद् वालिनमब्रवीत् ॥ ४.१८.३ ॥
Entonces Rāma, dotado de dharma, propósito y virtud, reprendido por Vāli, el incomparable señor de los monos, habló después a Vāli estas palabras.
4.18.4
धर्ममर्थं च कामं च समयं चापि लौकिकम्।
अविज्ञाय कथं बाल्यान्मामिहाद्य विगर्हसे ॥ ४.१८.४ ॥
Sin conocer el dharma, el propósito, el deseo ni las costumbres del mundo, ¿cómo es que, por tu inmadurez, hoy me reprochas aquí, oh Vāli?
4.18.5
अपृष्ट्वा बुद्धिसम्पन्नान् वृद्धानाचार्यसम्मतान्।
सौम्य वानरचापल्यात् त्वं मां वक्तुमिहेच्छसि ॥ ४.१८.५ ॥
Querido amigo, sin consultar a los sabios, a los ancianos y a los aprobados por los maestros, deseas hablarme aquí por la veleidad de un mono.
4.18.6
इक्ष्वाकूणामियं भूमिः सशैलवनकानना।
मृगपक्षिमनुष्याणां निग्रहानुग्रहेष्वपि ॥ ४.१८.६ ॥
Esta tierra, con sus montañas, bosques y arboledas, pertenece a los reyes del linaje de Ikṣvāku; sobre bestias, aves y hombres, tanto en castigo como en favor, la autoridad es suya.
4.18.7
तां पालयति धर्मात्मा भरतः सत्यवानृजुः।
धर्मकामार्थतत्त्वज्ञो निग्रहानुग्रहे रतः ॥ ४.१८.७ ॥
El de alma justa Bharata, veraz y recto, la protege; conocedor de la verdadera naturaleza del dharma, el deseo y la riqueza, se dedica tanto al castigo como al favor.
4.18.8
नयश्च विनयश्चोभौ यस्मिन् सत्यं च सुस्थितम्।
विक्रमश्च यथा दृष्टः स राजा देशकालवित् ॥ ४.१८.८ ॥
Aquel en quien la prudencia y la humildad, la verdad y el valor están firmemente establecidos tal como se han visto, ese rey conoce el lugar y el tiempo.
4.18.9
तस्य धर्मकृतादेशा वयमन्ये च पार्थिवाः।
चरामो वसुधां कृत्स्नां धर्मसंतानमिच्छवः ॥ ४.१८.९ ॥
Por sus mandatos conformes al dharma, nosotros y los demás reyes, deseando la continuidad del dharma, recorremos toda la tierra.
4.18.10
तस्मिन् नृपतिशार्दूले भरते धर्मवत्सले।
पालयत्यखिलां पृथ्वीं कश्चरेद् धर्मविप्रियम् ॥ ४.१८.१० ॥
Mientras aquel Bharata, tigre entre los reyes y amante del dharma, protege toda la tierra, ¿quién obraría contra el dharma?
4.18.11
ते वयं मार्गविभ्रष्टं स्वधर्मे परमे स्थिताः।
भरताज्ञां पुरस्कृत्य निगृह्णीमो यथाविधि ॥ ४.१८.११ ॥
Nosotros, establecidos en nuestro supremo deber, teniendo ante nosotros el mandato de Bharata, reprimimos según la regla al que se ha desviado del camino.
4.18.12
त्वं तु संक्लिष्टधर्मश्च कर्मणा च विगर्हितः।
कामतन्त्रप्रधानश्च न स्थितो राजवर्त्मनि ॥ ४.१८.१२ ॥
Pero tú, cuyo dharma está corrompido, censurado por tus obras, principalmente gobernado por el deseo, no permaneces en el camino real.
4.18.13
ज्येष्ठो भ्राता पिता वापि यश्च विद्यां प्रयच्छति।
त्रयस्ते पितरो ज्ञेया धर्मे च पथि वर्तिनः ॥ ४.१८.१३ ॥
El hermano mayor, el padre y quien imparte el saber: estos tres deben ser reconocidos como padres, pues permanecen en el sendero del dharma.
4.18.14
यवीयानात्मनः पुत्रः शिष्यश्चापि गुणोदितः।
पुत्रवत्ते त्रयश्चिन्त्या धर्मश्चैवात्र कारणम् ॥ ४.१८.१४ ॥
El hijo menor, el propio discípulo y quien es alabado por sus virtudes: a estos tres se les debe considerar como hijos; y aquí el dharma es, en verdad, la razón.
4.18.15
सूक्ष्मः परमदुर्ज्ञेयः सतां धर्मः प्लवङ्गम।
हृदिस्थः सर्वभूतानामात्मा वेद शुभाशुभम् ॥ ४.१८.१५ ॥
¡Oh, saltador!, el dharma de los justos es sutil y muy difícil de conocer; solo el ātman que habita en el corazón de todos los seres conoce lo bueno y lo malo.
4.18.16
चपलश्चपलैः सार्धं वानरैरकृतात्मभिः।
जात्यन्ध इव जात्यन्धैर्मन्त्रयन् प्रेक्षसे नु किम् ॥ ४.१८.१६ ॥
Tú, voluble, deliberando con monos volubles e indisciplinados, como un ciego de nacimiento entre ciegos de nacimiento: ¿qué es lo que estás mirando?
4.18.17
अहं तु व्यक्ततामस्य वचनस्य ब्रवीमि ते।
नहि मां केवलं रोषात् त्वं विगर्हितुमर्हसि ॥ ४.१८.१७ ॥
Pero te explico el sentido claro de estas palabras; no te corresponde reprocharme solo por ira.
4.18.18
तदेतत् कारणं पश्य यदर्थं त्वं मया हतः।
भ्रातुर्वर्तसि भार्यायां त्यक्त्वा धर्मं सनातनम् ॥ ४.१८.१८ ॥
Mira esta, la razón por la que te abatí: vives con la esposa de tu hermano, habiendo abandonado el dharma eterno.
4.18.19
अस्य त्वं धरमाणस्य सुग्रीवस्य महात्मनः।
रुमायां वर्तसे कामात् स्नुषायां पापकर्मकृत् ॥ ४.१८.१९ ॥
Mientras ocupas el reino de este magnánimo Sugrīva, por deseo vives con Rumā, tu nuera, autor de acciones pecaminosas.
4.18.20
तद् व्यतीतस्य ते धर्मात् कामवृत्तस्य वानर।
भ्रातृभार्याभिमर्शेऽस्मिन् दण्डोऽयं प्रतिपादितः ॥ ४.१८.२० ॥
Por tanto, oh mono, tú que te has apartado del dharma y actuaste por deseo, este castigo ha sido establecido para la ofensa de tocar la esposa de tu hermano.
4.18.21
नहि लोकविरुद्धस्य लोकवृत्तादपेयुषः।
दण्डादन्यत्र पश्यामि निग्रहं हरियूथप ॥ ४.१८.२१ ॥
Oh señor de las huestes de monos, para quien actúa contra las costumbres del mundo y se ha apartado de la conducta mundana, no veo otra contención que el castigo.
4.18.22
न च ते मर्षये पापं क्षत्रियोऽहं कुलोद्गतः।
औरसीं भगिनीं वापि भार्यां वाप्यनुजस्य यः ॥ ४.१८.२२ ॥
Y yo, nacido de un linaje noble kṣatriya, no perdono tu pecado, ya sea con la propia hermana o con la esposa de un hermano menor.
4.18.23
प्रचरेत नरः कामात् तस्य दण्डो वधः स्मृतः।
भरतस्तु महीपालो वयं त्वादेशवर्तिनः ॥ ४.१८.२३ ॥
Para el hombre que actúa así por deseo, se dice que el castigo es la muerte. Bharata es el rey, protector de la tierra, y nosotros somos quienes obedecen su mandato.
4.18.24
त्वं च धर्मादतिक्रान्तः कथं शक्यमुपेक्षितुम्।
गुरुधर्मव्यतिक्रान्तं प्राज्ञो धर्मेण पालयन् ॥ ४.१८.२४ ॥
Tú has transgredido el dharma; ¿cómo se puede pasarlo por alto? ¿Cómo puede un sabio que protege el dharma pasar por alto a quien ha violado el deber debido al mayor?
4.18.25
भरतः कामयुक्तानां निग्रहे पर्यवस्थितः।
वयं तु भरतादेशावधिं कृत्वा हरीश्वर।
त्वद्विधान् भिन्नमर्यादान् निग्रहीतुं व्यवस्थिताः ॥ ४.१८.२५ ॥
Bharata está firmemente dedicado a castigar a quienes se dejan llevar por el deseo. Nosotros, en cambio, oh señor de los monos, respetando el límite de la orden de Bharata, estamos designados para castigar a quienes rompen los límites, como tú.
4.18.26
सुग्रीवेण च मे सख्यं लक्ष्मणेन यथा तथा।
दारराज्यनिमित्तं च निःश्रेयस्करः स मे ॥ ४.१८.२६ ॥
Mi amistad con Sugrīva es tal como la que tengo con Lakṣmaṇa; por causa de la esposa y el reino, me es propicia para el mayor bien.
4.18.27
प्रतिज्ञा च मया दत्ता तदा वानरसंनिधौ।
प्रतिज्ञा च कथं शक्या मद्विधेनानवेक्षितुम् ॥ ४.१८.२७ ॥
Entonces hice una promesa en presencia de los monos. ¿Cómo puede alguien como yo desatender una promesa?
4.18.28
तदेभिः कारणैः सर्वैर्महद्भिर्धर्मसंश्रितैः।
शासनं तव यद् युक्तं तद् भवाननुमन्यताम् ॥ ४.१८.२८ ॥
Por tanto, por todas estas grandes razones fundadas en el dharma, que apruebes la sentencia que te corresponde.
4.18.29
सर्वथा धर्म इत्येव द्रष्टव्यस्तव निग्रहः।
वयस्यस्योपकर्तव्यं धर्ममेवानुपश्यता ॥ ४.१८.२९ ॥
Tu castigo debe verse en todo sentido como dharma. Hay que ayudar al amigo, pero teniendo solo el dharma ante los ojos.
4.18.30
शक्यं त्वयापि तत्कार्यं धर्ममेवानुवर्तता।
श्रूयते मनुना गीतौ श्लोकौ चारित्रवत्सलौ।
गृहीतौ धर्मकुशलैस्तथा तच्चरितं मया ॥ ४.१८.३० ॥
Si sigues solo el dharma, también te es posible esa acción. Se oyen dos versos cantados por Manu, amante de la buena conducta; los hábiles en el dharma los han adoptado, y yo también me he conducido así.
4.18.31
राजभिर्धृतदण्डाश्च कृत्वा पापानि मानवाः।
निर्मलाः स्वर्गमायान्ति सन्तः सुकृतिनो यथा ॥ ४.१८.३१ ॥
Los hombres que cometieron pecados, tras recibir castigo de los reyes, se purifican y van al cielo, como los justos y los hacedores de buenas obras.
4.18.32
शासनाद् वापि मोक्षाद् वा स्तेनः पापात् प्रमुच्यते।
राजा त्वशासन् पापस्य तदवाप्नोति किल्बिषम् ॥ ४.१८.३२ ॥
El ladrón queda libre del pecado por el castigo o por la liberación; pero el rey que no castiga al pecador incurre en esa culpa.
4.18.33
आर्येण मम मान्धात्रा व्यसनं घोरमीप्सितम्।
श्रमणेन कृते पापे यथा पापं कृतं त्वया ॥ ४.१८.३३ ॥
Mi noble Māndhātṛ deseó una calamidad terrible, así como tú cometiste un pecado cuando un asceta lo había cometido.
4.18.34
अन्यैरपि कृतं पापं प्रमत्तैर्वसुधाधिपैः।
प्रायश्चित्तं च कुर्वन्ति तेन तच्छाम्यते रजः ॥ ४.१८.३४ ॥
Otros reyes negligentes también han cometido pecado, pero realizan expiación; con ello la mancha se apacigua.
4.18.35
तदलं परितापेन धर्मतः परिकल्पितः।
वधो वानरशार्दूल न वयं स्ववशे स्थिताः ॥ ४.१८.३५ ॥
Por tanto, basta de aflicción; su muerte fue ordenada según el dharma. Oh tigre entre los vānaras, nosotros no estábamos en nuestro propio control.
4.18.36
शृणु चाप्यपरं भूयः कारणं हरिपुंगव।
तच्छ्रुत्वा हि महद् वीर न मन्युं कर्तुमर्हसि ॥ ४.१८.३६ ॥
Escucha también otra razón, oh el mejor de los monos. Habiéndola oído, oh héroe, no debes airarte.
4.18.37
न मे तत्र मनस्तापो न मन्युर्हरिपुंगव।
वागुराभिश्च पाशैश्च कूटैश्च विविधैर्नराः ॥ ४.१८.३७ ॥
Oh, mejor de los monos, allí no siento ni angustia de ánimo ni ira. Los hombres cazan con redes, lazos y diversas trampas.
4.18.38
प्रतिच्छन्नाश्च दृश्याश्च गृह्णन्ति सुबहून् मृगान्।
प्रधावितान् वा वित्रस्तान् विस्रब्धानतिविष्ठितान् ॥ ४.१८.३८ ॥
Ocultos o a la vista, capturan a muchos ciervos, ya sea que huyan, estén aterrorizados, despreocupados o inmóviles.
4.18.39
प्रमत्तानप्रमत्तान् वा नरा मांसाशिनो भृशम्।
विध्यन्ति विमुखांश्चापि न च दोषोऽत्र विद्यते ॥ ४.१८.३९ ॥
Sean descuidados o atentos, aun de espaldas, los hombres carnívoros los hieren en gran número; y en ello no hay falta.
4.18.40
यान्ति राजर्षयश्चात्र मृगयां धर्मकोविदाः।
तस्मात् त्वं निहतो युद्धे मया बाणेन वानर।
अयुध्यन् प्रतियुध्यन् वा यस्माच्छाखामृगो ह्यसि ॥ ४.१८.४० ॥
Aquí incluso los reyes sabios, expertos en el dharma, van de caza. Por eso, oh mono, has sido abatido en batalla por mi flecha, pues eres un animal de los árboles, hayas luchado o no, o hayas resistido.
4.18.41
दुर्लभस्य च धर्मस्य जीवितस्य शुभस्य च।
राजानो वानरश्रेष्ठ प्रदातारो न संशयः ॥ ४.१८.४१ ॥
Oh, mejor de los monos, los reyes son los dadores del dharma raro, de la vida y de lo auspicioso, sin duda.
4.18.42
तान् न हिंस्यान्न चाक्रोशेन्नाक्षिपेन्नाप्रियं वदेत्।
देवा मानुषरूपेण चरन्त्येते महीतले ॥ ४.१८.४२ ॥
No se les debe dañar, ni injuriar, ni insultar, ni decir palabra desagradable; estos son dioses que vagan por la tierra en forma humana.
4.18.43
त्वं तु धर्ममविज्ञाय केवलं रोषमास्थितः।
विदूषयसि मां धर्मे पितृपैतामहे स्थितम् ॥ ४.१८.४३ ॥
Pero tú, sin conocer el dharma y dominado solo por la ira, me vituperas a mí, que permanezco en el dharma establecido por padres y abuelos.
4.18.44
एवमुक्तस्तु रामेण वाली प्रव्यथितो भृशम्।
न दोषं राघवे दध्यौ धर्मेऽधिगतनिश्चयः ॥ ४.१८.४४ ॥
Así interpelado por Rāma, Vālī quedó muy afligido; pero no halló falta en Rāghava, y su resolución sobre el dharma se afirmó.
4.18.45
प्रत्युवाच ततो रामं प्राञ्जलिर्वानरेश्वरः।
यत् त्वमात्थ नरश्रेष्ठ तत् तथैव न संशयः ॥ ४.१८.४५ ॥
Entonces el señor de los monos, con las manos juntas, respondió a Rāma: 'Oh mejor de los hombres, lo que has dicho es así; no hay duda.'
4.18.46
प्रतिवक्तुं प्रकृष्टे हि नापकृष्टस्तु शक्नुयात्।
यदयुक्तं मया पूर्वं प्रमादाद् वाक्यमप्रियम् ॥ ४.१८.४६ ॥
Un inferior no puede responder a quien es superior; y las palabras impropias y desagradables que pronuncié antes por descuido estuvieron mal.
4.18.47
तत्रापि खलु मे दोषं कर्तुं नार्हसि राघव।
त्वं हि दृष्टार्थतत्त्वज्ञः प्रजानां च हिते रतः।
कार्यकारणसिद्धौ च प्रसन्ना बुद्धिरव्यया ॥ ४.१८.४७ ॥
Aun así, oh Rāghava, no debes imputarme falta alguna. Tú conoces la verdadera naturaleza de lo visto, estás dedicado al bienestar de la gente, y en establecer causa y efecto tu intelecto es claro e inalterable.
4.18.48
मामप्यवगतं धर्माद् व्यतिक्रान्तपुरस्कृतम्।
धर्मसंहितया वाचा धर्मज्ञ परिपालय ॥ ४.१८.४८ ॥
Me has considerado también alguien que se apartó del dharma y está sometido al juicio; oh conocedor del dharma, protégeme con palabras conformes al dharma.
4.18.49
बाष्पसंरुद्धकण्ठस्तु वाली सार्तरवः शनैः।
उवाच रामं सम्प्रेक्ष्य पङ्कलग्न इव द्विपः ॥ ४.१८.४९ ॥
Con la garganta ahogada por las lágrimas, Vālī, con la voz quebrada, miró a Rāma y habló lentamente, como un elefante atascado en el lodo.
4.18.50
न चात्मानमहं शोचे न तारां नापि बान्धवान्।
यथा पुत्रं गुणज्येष्ठमङ्गदं कनकाङ्गदम् ॥ ४.१८.५० ॥
No lloro por mí, ni por Tārā, ni siquiera por mis parientes, como lloro por mi hijo Aṅgada, el mayor en virtud, que lleva brazaletes de oro.
4.18.51
स ममादर्शनाद् दीनो बाल्यात् प्रभृति लालितः।
तटाक इव पीताम्बुरुपशोषं गमिष्यति ॥ ४.१८.५१ ॥
Al no verme, él quedará desdichado; criado con cariño desde la infancia, se secará como un estanque cuya agua ha sido bebida.
4.18.52
बालश्चाकृतबुद्धिश्च एकपुत्रश्च मे प्रियः।
तारेयो राम भवता रक्षणीयो महाबलः ॥ ४.१८.५२ ॥
Es un niño, de entendimiento inmaduro, mi único hijo querido. Oh Rāma, el poderoso hijo de Tārā debe ser protegido por ti.
4.18.53
सुग्रीवे चाङ्गदे चैव विधत्स्व मतिमुत्तमाम्।
त्वं हि गोप्ता च शास्ता च कार्याकार्यविधौ स्थितः ॥ ४.१८.५३ ॥
Dirige tu excelente mente hacia Sugrīva y Aṅgada, pues tú eres el protector y el gobernante, establecido en el orden de lo que debe hacerse y no hacerse.
4.18.54
या ते नरपते वृत्तिर्भरते लक्ष्मणे च या।
सुग्रीवे चाङ्गदे राजंस्तां चिन्तयितुमर्हसि ॥ ४.१८.५४ ॥
Oh señor de los hombres, la conducta que tienes hacia Bharata y Lakṣmaṇa, esa misma, oh rey, debes considerarla hacia Sugrīva y Aṅgada.
4.18.55
मद्दोषकृतदोषां तां यथा तारां तपस्विनीम्।
सुग्रीवो नावमन्येत तथावस्थातुमर्हसि ॥ ४.१८.५५ ॥
Así como Sugrīva no debe despreciar a Tārā, aquella mujer asceta que fue hecha culpable por mi culpa, así también debes permanecer firme.
4.18.56
त्वया ह्यनुगृहीतेन शक्यं राज्यमुपासितुम्।
त्वद्वशे वर्तमानेन तव चित्तानुवर्तिना ॥ ४.१८.५६ ॥
Solo siendo favorecido por ti, permaneciendo bajo tu dominio y siguiendo tu voluntad, es posible gobernar el reino.
4.18.57
शक्यं दिवं चार्जयितुं वसुधां चापि शासितुम्।
त्वत्तोऽहं वधमाकांक्षन् वार्यमाणोऽपि तारया ॥ ४.१८.५७ ॥
Es posible conquistar el cielo y también gobernar la tierra; deseando la muerte a tus manos, aunque Tārā me lo impidió.
4.18.58
सुग्रीवेण सह भ्रात्रा द्वन्द्वयुद्धमुपागतः।
इत्युक्त्वा वानरो रामं विरराम हरीश्वरः ॥ ४.१८.५८ ॥
Diciendo: "He venido a un duelo con Sugrīva, mi hermano", el señor de los monos guardó silencio ante Rāma.
4.18.59
स तमाश्वासयद् रामो वालिनं व्यक्तदर्शनम्।
साधुसम्मतया वाचा धर्मतत्त्वार्थयुक्तया ॥ ४.१८.५९ ॥
Rāma consoló a Vālin, que ya era claramente visible, con palabras aprobadas por los buenos y llenas de la verdad y el sentido del dharma.
4.18.60
न संतापस्त्वया कार्य एतदर्थं प्लवङ्गम।
न वयं भवता चिन्त्या नाप्यात्मा हरिसत्तम।
वयं भवद्विशेषेण धर्मतः कृतनिश्चयाः ॥ ४.१८.६० ॥
Mono, no debes afligirte por esto. Mejor de los monos, no debes preocuparte ni por nosotros ni por ti mismo; por tu causa hemos tomado una firme resolución conforme al dharma.
4.18.61
दण्ड्ये यः पातयेद् दण्डं दण्ड्यो यश्चापि दण्ड्यते।
कार्यकारणसिद्धार्थावुभौ तौ नावसीदतः ॥ ४.१८.६१ ॥
Quien impone castigo a quien lo merece, y quien lo recibe, ambos cuyos fines se cumplen por la acción y la causa, no se hunden en la aflicción.
4.18.62
तद् भवान् दण्डसंयोगादस्माद् विगतकल्मषः।
गतः स्वां प्रकृतिं धर्म्यां दण्डदिष्टेन वर्त्मना ॥ ४.१८.६२ ॥
Por tanto, tú, libre de falta por este vínculo de castigo, has vuelto a tu propia naturaleza justa por el camino señalado por el castigo.
4.18.63
त्यज शोकं च मोहं च भयं च हृदये स्थितम्।
त्वया विधानं हर्यग्र्य न शक्यमतिवर्तितुम् ॥ ४.१८.६३ ॥
Abandona el dolor, la confusión y el temor alojado en tu corazón, mejor de los monos; este decreto no puede ser transgredido por ti.
4.18.64
यथा त्वय्यङ्गदो नित्यं वर्तते वानरेश्वर।
तथा वर्तेत सुग्रीवे मयि चापि न संशयः ॥ ४.१८.६४ ॥
Así como Aṅgada siempre se comporta contigo, señor de los monos, así se comportará con Sugrīva y también conmigo — no hay duda de ello.
4.18.65
स तस्य वाक्यं मधुरं महात्मनः
समाहितं धर्मपथानुवर्तितम्।
निशम्य रामस्य रणावमर्दिनो
वचः सुयुक्तं निजगाद वानरः ॥ ४.१८.६५ ॥
Habiendo escuchado las palabras dulces y serenas del magnánimo Rāma, aniquilador de batallas, que seguían el sendero del dharma, aquel mono habló palabras bien fundadas.
4.18.66
शराभितप्तेन विचेतसा मया
प्रभाषितस्त्वं यदजानता विभो।
इदं महेन्द्रोपमभीमविक्रम
प्रसादितस्त्वं क्षम मे नरेश्वर ॥ ४.१८.६६ ॥
Atormentado por la flecha y con la mente confundida, te hablé sin saber, mi señor. De valor terrible como Indra, señor de los hombres, perdóname.