വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 4.18
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.18.1
इत्युक्तः प्रश्रितं वाक्यं धर्मार्थसहितं हितम्।
परुषं वालिना रामो निहतेन विचेतसा ॥ ४.१८.१ ॥
ഇങ്ങനെ മുറിവേറ്റ് മനസ്സ് കലങ്ങിയ വാലിയാൽ പരുഷമായി സംസാരിക്കപ്പെട്ട രാമൻ, ധർമ്മവും അർത്ഥവും ചേർന്നതും ഹിതകരവുമായ വാക്കുകൾ വിനയത്തോടെ പറഞ്ഞു.
4.18.2
तं निष्प्रभमिवादित्यं मुक्ततोयमिवाम्बुदम्।
उक्तवाक्यं हरिश्रेष्ठमुपशान्तमिवानलम् ॥ ४.१८.२ ॥
പ്രഭ മങ്ങിയ സൂര്യനെപ്പോലെയും ജലം ചൊരിഞ്ഞു തീർന്ന മേഘത്തെപ്പോലെയും ശാന്തമായ അഗ്നിയെപ്പോലെയും ആ വാനരശ്രേഷ്ഠൻ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞ് നിശ്ചലനായി.
4.18.3
धर्मार्थगुणसम्पन्नं हरीश्वरमनुत्तमम्।
अधिक्षिप्तस्तदा रामः पश्चाद् वालिनमब्रवीत् ॥ ४.१८.३ ॥
അപ്പോൾ ധർമ്മം, അർത്ഥം, ഗുണങ്ങൾ എന്നിവയാൽ സമ്പന്നനായ രാമൻ, ആ അനുപമനായ വാനരേശ്വരനായ വാലിയാൽ നിന്ദിക്കപ്പെട്ട്, പിന്നീട് വാലിയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
4.18.4
धर्ममर्थं च कामं च समयं चापि लौकिकम्।
अविज्ञाय कथं बाल्यान्मामिहाद्य विगर्हसे ॥ ४.१८.४ ॥
ധർമ്മവും അർത്ഥവും കാമവും ലോകാചാരവും അറിയാതെ, ബാല്യബുദ്ധിയാൽ ഇന്ന് ഇവിടെ എന്നെ നീ എങ്ങനെ നിന്ദിക്കുന്നു?
4.18.5
अपृष्ट्वा बुद्धिसम्पन्नान् वृद्धानाचार्यसम्मतान्।
सौम्य वानरचापल्यात् त्वं मां वक्तुमिहेच्छसि ॥ ४.१८.५ ॥
സൗമ്യനേ, ബുദ്ധിമാന്മാരെയും വൃദ്ധന്മാരെയും ആചാര്യന്മാർ അംഗീകരിച്ച പണ്ഡിതന്മാരെയും ചോദിക്കാതെ, വാനരന്റെ ചാപല്യം കൊണ്ട് നീ ഇവിടെ എന്നോട് സംസാരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
4.18.6
इक्ष्वाकूणामियं भूमिः सशैलवनकानना।
मृगपक्षिमनुष्याणां निग्रहानुग्रहेष्वपि ॥ ४.१८.६ ॥
മലകളും വനങ്ങളും ഉപവനങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഈ ഭൂമി ഇക്ഷ്വാകു രാജാക്കന്മാരുടേതാണ്; മൃഗങ്ങളെയും പക്ഷികളെയും മനുഷ്യരെയും ശിക്ഷിക്കുന്നതിലും അനുഗ്രഹിക്കുന്നതിലും അവർക്കാണ് അധികാരം.
4.18.7
तां पालयति धर्मात्मा भरतः सत्यवानृजुः।
धर्मकामार्थतत्त्वज्ञो निग्रहानुग्रहे रतः ॥ ४.१८.७ ॥
ധർമ്മാത്മാവും സത്യവാനും ഋജുവുമായ ഭരതൻ അവളെ പാലിക്കുന്നു. ധർമ്മം, കാമം, അർത്ഥം ഇവയുടെ തത്ത്വമറിയുന്നവനായ അദ്ദേഹം ശിക്ഷയിലും അനുഗ്രഹത്തിലും മുഴുകിയിരിക്കുന്നു.
4.18.8
नयश्च विनयश्चोभौ यस्मिन् सत्यं च सुस्थितम्।
विक्रमश्च यथा दृष्टः स राजा देशकालवित् ॥ ४.१८.८ ॥
നീതിയും വിനയവും ഇരുവുമേ, സത്യവും വിക്രമവും കണ്ടതുപോലെ ആരിൽ നന്നായി ഉറച്ചിരിക്കുന്നുവോ, ആ രാജാവ് ദേശകാലങ്ങളറിയുന്നവനാണ്.
4.18.9
तस्य धर्मकृतादेशा वयमन्ये च पार्थिवाः।
चरामो वसुधां कृत्स्नां धर्मसंतानमिच्छवः ॥ ४.१८.९ ॥
അദ്ദേഹത്തിന്റെ ധർമ്മാനുസൃതമായ ആജ്ഞകളാൽ, ഞങ്ങളും മറ്റു രാജാക്കന്മാരും ധർമ്മപരമ്പര ആഗ്രഹിച്ച് സമസ്ത ഭൂമിയിലും സഞ്ചരിക്കുന്നു.
4.18.10
तस्मिन् नृपतिशार्दूले भरते धर्मवत्सले।
पालयत्यखिलां पृथ्वीं कश्चरेद् धर्मविप्रियम् ॥ ४.१८.१० ॥
രാജാക്കന്മാരിൽ സിംഹമായ, ധർമ്മപ്രിയനായ ആ ഭരതൻ സമസ്ത ഭൂമിയും പാലിക്കുമ്പോൾ, ധർമ്മവിരുദ്ധമായത് ആരു ചെയ്യും?
4.18.11
ते वयं मार्गविभ्रष्टं स्वधर्मे परमे स्थिताः।
भरताज्ञां पुरस्कृत्य निगृह्णीमो यथाविधि ॥ ४.१८.११ ॥
ഞങ്ങൾ പരമമായ സ്വധർമ്മത്തിൽ നിലകൊണ്ട്, ഭരതന്റെ ആജ്ഞ മുന്നിൽ വെച്ച്, മാർഗഭ്രഷ്ടനെ വിധിപ്രകാരം ശിക്ഷിക്കുന്നു.
4.18.12
त्वं तु संक्लिष्टधर्मश्च कर्मणा च विगर्हितः।
कामतन्त्रप्रधानश्च न स्थितो राजवर्त्मनि ॥ ४.१८.१२ ॥
എന്നാൽ നീ ധർമ്മം കെട്ടവനും, കർമ്മത്താൽ നിന്ദിതനും, കാമതന്ത്രത്തിൽ പ്രധാനിയുമാണ്; രാജമാർഗത്തിൽ നീ ഉറച്ചിട്ടില്ല.
4.18.13
ज्येष्ठो भ्राता पिता वापि यश्च विद्यां प्रयच्छति।
त्रयस्ते पितरो ज्ञेया धर्मे च पथि वर्तिनः ॥ ४.१८.१३ ॥
മൂത്ത സഹോദരനും പിതാവും, അല്ലെങ്കിൽ വിദ്യ നൽകുന്നവനും — ധർമ്മപഥത്തിൽ വർത്തിക്കുന്ന ഈ മൂവരും പിതാക്കന്മാരായി അറിയപ്പെടേണ്ടവരാണ്.
4.18.14
यवीयानात्मनः पुत्रः शिष्यश्चापि गुणोदितः।
पुत्रवत्ते त्रयश्चिन्त्या धर्मश्चैवात्र कारणम् ॥ ४.१८.१४ ॥
ഇളയ പുത്രൻ, സ്വന്തം ശിഷ്യൻ, ഗുണങ്ങളാൽ പ്രശംസിക്കപ്പെട്ടവൻ — ഈ മൂവരെയും പുത്രനെപ്പോലെ കരുതണം; ഇവിടെ ധർമ്മമാണ് കാരണം.
4.18.15
सूक्ष्मः परमदुर्ज्ञेयः सतां धर्मः प्लवङ्गम।
हृदिस्थः सर्वभूतानामात्मा वेद शुभाशुभम् ॥ ४.१८.१५ ॥
ഹേ പ്ലവംഗമാ, സജ്ജനങ്ങളുടെ ധർമ്മം സൂക്ഷ്മവും അത്യന്തം അറിയാൻ പ്രയാസമുള്ളതുമാണ്; സർവഭൂതങ്ങളുടെയും ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്ന ആത്മാവ് ശുഭാശുഭങ്ങളെ അറിയുന്നു.
4.18.16
चपलश्चपलैः सार्धं वानरैरकृतात्मभिः।
जात्यन्ध इव जात्यन्धैर्मन्त्रयन् प्रेक्षसे नु किम् ॥ ४.१८.१६ ॥
ചപലനായി, ചപലരായ, ആത്മനിയന്ത്രണമില്ലാത്ത വാനരന്മാരോടൊപ്പം, ജന്മാന്ധൻ ജന്മാന്ധരോടൊപ്പമെന്നപോലെ ആലോചന നടത്തി നീ എന്തു കാണുന്നു?
4.18.17
अहं तु व्यक्ततामस्य वचनस्य ब्रवीमि ते।
नहि मां केवलं रोषात् त्वं विगर्हितुमर्हसि ॥ ४.१८.१७ ॥
എന്നാൽ ഈ വാക്കിന്റെ വ്യക്തമായ അർത്ഥം ഞാൻ നിന്നോടു പറയാം; കേവലം കോപംകൊണ്ട് എന്നെ നിന്ദിക്കുന്നത് നിനക്കു യോജിച്ചതല്ല.
4.18.18
तदेतत् कारणं पश्य यदर्थं त्वं मया हतः।
भ्रातुर्वर्तसि भार्यायां त्यक्त्वा धर्मं सनातनम् ॥ ४.१८.१८ ॥
ഞാൻ നിന്നെ വധിച്ചതിന്റെ കാരണം ഇതാ നോക്കൂ: സനാതനധർമ്മം ഉപേക്ഷിച്ച് നീ സഹോദരന്റെ ഭാര്യയോടൊപ്പം വസിക്കുന്നു.
4.18.19
अस्य त्वं धरमाणस्य सुग्रीवस्य महात्मनः।
रुमायां वर्तसे कामात् स्नुषायां पापकर्मकृत् ॥ ४.१८.१९ ॥
മഹാത്മാവായ ഈ സുഗ്രീവന്റെ രാജ്യം ഭരിക്കുമ്പോൾ, കാമവശാൽ നിന്റെ മരുമകൾ രുമയോടൊപ്പം നീ ജീവിക്കുന്നു, പാപകർമ്മീ.
4.18.20
तद् व्यतीतस्य ते धर्मात् कामवृत्तस्य वानर।
भ्रातृभार्याभिमर्शेऽस्मिन् दण्डोऽयं प्रतिपादितः ॥ ४.१८.२० ॥
ധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് വ്യതിചലിച്ച്, കാമവശനായി പ്രവർത്തിച്ച വാനരാ, സഹോദരപത്നിയെ സ്പർശിച്ച ഈ കുറ്റത്തിന് ഈ ശിക്ഷയാണ് വിധിച്ചിരിക്കുന്നത്.
4.18.21
नहि लोकविरुद्धस्य लोकवृत्तादपेयुषः।
दण्डादन्यत्र पश्यामि निग्रहं हरियूथप ॥ ४.१८.२१ ॥
വാനരയൂഥപതേ, ലോകാചാരത്തിന് എതിരായി നടക്കുന്നവനും ലോകമര്യാദയിൽ നിന്ന് വീണവനുമായവന് ശിക്ഷയല്ലാതെ മറ്റൊരു നിയന്ത്രണം ഞാൻ കാണുന്നില്ല.
4.18.22
न च ते मर्षये पापं क्षत्रियोऽहं कुलोद्गतः।
औरसीं भगिनीं वापि भार्यां वाप्यनुजस्य यः ॥ ४.१८.२२ ॥
ശ്രേഷ്ഠമായ ക്ഷത്രിയകുലത്തിൽ ജനിച്ച ഞാൻ നിന്റെ ഈ പാപം ക്ഷമിക്കില്ല; അത് സ്വന്തം സഹോദരിയോ, അനുജന്റെ ഭാര്യയോ ആയാലും.
4.18.23
प्रचरेत नरः कामात् तस्य दण्डो वधः स्मृतः।
भरतस्तु महीपालो वयं त्वादेशवर्तिनः ॥ ४.१८.२३ ॥
കാമവശാൽ ഇങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന മനുഷ്യന് ശിക്ഷ വധമെന്ന് പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഭരതനോ ഭൂമി പാലിക്കുന്ന രാജാവാണ്; ഞങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആജ്ഞ അനുസരിക്കുന്നവരാണ്.
4.18.24
त्वं च धर्मादतिक्रान्तः कथं शक्यमुपेक्षितुम्।
गुरुधर्मव्यतिक्रान्तं प्राज्ञो धर्मेण पालयन् ॥ ४.१८.२४ ॥
നീ ധർമ്മം ലംഘിച്ചിരിക്കുന്നു; അത് എങ്ങനെ അവഗണിക്കാൻ കഴിയും? മൂത്തവന്റെ ധർമ്മം ലംഘിച്ചവനെ, ധർമ്മം പാലിക്കുന്ന ജ്ഞാനി എങ്ങനെ വിട്ടുകളയും?
4.18.25
भरतः कामयुक्तानां निग्रहे पर्यवस्थितः।
वयं तु भरतादेशावधिं कृत्वा हरीश्वर।
त्वद्विधान् भिन्नमर्यादान् निग्रहीतुं व्यवस्थिताः ॥ ४.१८.२५ ॥
കാമത്തിനടിമപ്പെട്ടവരെ ശിക്ഷിക്കുന്നതിൽ ഭരതൻ നിലകൊള്ളുന്നു. ഞങ്ങളാകട്ടെ, ഹരീശ്വരാ, ഭരതന്റെ ആജ്ഞയുടെ പരിധി പാലിച്ചുകൊണ്ട്, നിന്നെപ്പോലെ മര്യാദ ലംഘിച്ചവരെ ശിക്ഷിക്കാൻ നിയമിതരാണ്.
4.18.26
सुग्रीवेण च मे सख्यं लक्ष्मणेन यथा तथा।
दारराज्यनिमित्तं च निःश्रेयस्करः स मे ॥ ४.१८.२६ ॥
സുഗ്രീവനോടുള്ള എന്റെ സൗഹൃദം ലക്ഷ്മണനോടുള്ളതുപോലെയാണ്. ഭാര്യയ്ക്കും രാജ്യത്തിനും വേണ്ടിയുള്ള ആ സഖ്യം എനിക്ക് ശ്രേയസ്കരമാണ്.
4.18.27
प्रतिज्ञा च मया दत्ता तदा वानरसंनिधौ।
प्रतिज्ञा च कथं शक्या मद्विधेनानवेक्षितुम् ॥ ४.१८.२७ ॥
അന്ന് വാനരന്മാരുടെ സന്നിധിയിൽ ഞാൻ പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു. എന്നെപ്പോലൊരാൾക്ക് പ്രതിജ്ഞയെ എങ്ങനെ അവഗണിക്കാനാകും?
4.18.28
तदेभिः कारणैः सर्वैर्महद्भिर्धर्मसंश्रितैः।
शासनं तव यद् युक्तं तद् भवाननुमन्यताम् ॥ ४.१८.२८ ॥
അതിനാൽ ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ച ഈ മഹത്തായ കാരണങ്ങളാൽ, നിനക്ക് യോജിച്ച ശാസനം നീ അംഗീകരിക്കുക.
4.18.29
सर्वथा धर्म इत्येव द्रष्टव्यस्तव निग्रहः।
वयस्यस्योपकर्तव्यं धर्ममेवानुपश्यता ॥ ४.१८.२९ ॥
നിന്റെ ശിക്ഷ എല്ലാ വിധത്തിലും ധർമ്മമായി തന്നെ കാണണം. സുഹൃത്തിന് ഉപകാരം ചെയ്യണം; എന്നാൽ ധർമ്മത്തെ മാത്രം ദൃഷ്ടിയിൽ വെച്ചുകൊണ്ട്.
4.18.30
शक्यं त्वयापि तत्कार्यं धर्ममेवानुवर्तता।
श्रूयते मनुना गीतौ श्लोकौ चारित्रवत्सलौ।
गृहीतौ धर्मकुशलैस्तथा तच्चरितं मया ॥ ४.१८.३० ॥
ധർമ്മത്തെ മാത്രം പിന്തുടർന്നാൽ ആ കർമ്മം നിനക്കും സാധ്യമാണ്. സദാചാരത്തെ സ്നേഹിക്കുന്ന രണ്ട് ശ്ലോകങ്ങൾ മനു പാടിയതായി കേട്ടിട്ടുണ്ട്; ധർമ്മജ്ഞർ അവ സ്വീകരിച്ചു; ഞാനും അങ്ങനെതന്നെ പ്രവർത്തിച്ചു.
4.18.31
राजभिर्धृतदण्डाश्च कृत्वा पापानि मानवाः।
निर्मलाः स्वर्गमायान्ति सन्तः सुकृतिनो यथा ॥ ४.१८.३१ ॥
രാജാക്കന്മാരുടെ ശിക്ഷ ഏറ്റുവാങ്ങി, പാപം ചെയ്ത മനുഷ്യർ നിർമ്മലരായി, സജ്ജനങ്ങളും പുണ്യകർമ്മികളും എന്നപോലെ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
4.18.32
शासनाद् वापि मोक्षाद् वा स्तेनः पापात् प्रमुच्यते।
राजा त्वशासन् पापस्य तदवाप्नोति किल्बिषम् ॥ ४.१८.३२ ॥
ശിക്ഷയാലോ മോചനത്താലോ കള്ളൻ പാപത്തിൽനിന്ന് മുക്തനാകുന്നു; എന്നാൽ പാപിയെ ശിക്ഷിക്കാത്ത രാജാവ് ആ പാപദോഷം നേടുന്നു.
4.18.33
आर्येण मम मान्धात्रा व्यसनं घोरमीप्सितम्।
श्रमणेन कृते पापे यथा पापं कृतं त्वया ॥ ४.१८.३३ ॥
എന്റെ ആര്യനായ മാന്ധാതാവിനാൽ ഭയങ്കരമായ ദുരിതം ആഗ്രഹിക്കപ്പെട്ടു; ഒരു ശ്രമണൻ പാപം ചെയ്തപ്പോൾ നീ പാപം ചെയ്തതുപോലെ.
4.18.34
अन्यैरपि कृतं पापं प्रमत्तैर्वसुधाधिपैः।
प्रायश्चित्तं च कुर्वन्ति तेन तच्छाम्यते रजः ॥ ४.१८.३४ ॥
മറ്റു അശ്രദ്ധരായ രാജാക്കന്മാരും പാപം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്; എന്നാൽ അവർ പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യുന്നു; അതിനാൽ ആ കളങ്കം ശമിക്കുന്നു.
4.18.35
तदलं परितापेन धर्मतः परिकल्पितः।
वधो वानरशार्दूल न वयं स्ववशे स्थिताः ॥ ४.१८.३५ ॥
അതിനാൽ ദുഃഖം മതി; ധർമ്മപ്രകാരമാണ് അവന്റെ വധം നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടത്. വാനരശാർദൂലാ, നാം നമ്മുടെ വശത്തിലല്ലായിരുന്നു.
4.18.36
शृणु चाप्यपरं भूयः कारणं हरिपुंगव।
तच्छ्रुत्वा हि महद् वीर न मन्युं कर्तुमर्हसि ॥ ४.१८.३६ ॥
ഹരിശ്രേഷ്ഠാ, മറ്റൊരു കാരണവും കൂടി കേൾക്കുക. മഹാവീരാ, അതു കേട്ട് നീ കോപിക്കരുത്.
4.18.37
न मे तत्र मनस्तापो न मन्युर्हरिपुंगव।
वागुराभिश्च पाशैश्च कूटैश्च विविधैर्नराः ॥ ४.१८.३७ ॥
വാനരശ്രേഷ്ഠാ, അവിടെ എനിക്ക് മനസ്താപമോ കോപമോ ഇല്ല. മനുഷ്യർ വലകളാലും കുടുക്കുകളാലും പലതരം കെണികളാലും (വേട്ടയാടുന്നു).
4.18.38
प्रतिच्छन्नाश्च दृश्याश्च गृह्णन्ति सुबहून् मृगान्।
प्रधावितान् वा वित्रस्तान् विस्रब्धानतिविष्ठितान् ॥ ४.१८.३८ ॥
ഒളിഞ്ഞും തെളിഞ്ഞും (വേട്ടക്കാർ) ഓടുന്നതോ ഭയന്നതോ നിർഭയമായി നിൽക്കുന്നതോ ആയ പല മാനുകളെയും പിടിക്കുന്നു.
4.18.39
प्रमत्तानप्रमत्तान् वा नरा मांसाशिनो भृशम्।
विध्यन्ति विमुखांश्चापि न च दोषोऽत्र विद्यते ॥ ४.१८.३९ ॥
അശ്രദ്ധരോ ജാഗ്രതയുള്ളവരോ, മുഖം തിരിച്ചവരോ ആയാലും മാംസഭോജികളായ മനുഷ്യർ ധാരാളമായി അമ്പെയ്യുന്നു; ഇതിൽ കുറ്റമില്ല.
4.18.40
यान्ति राजर्षयश्चात्र मृगयां धर्मकोविदाः।
तस्मात् त्वं निहतो युद्धे मया बाणेन वानर।
अयुध्यन् प्रतियुध्यन् वा यस्माच्छाखामृगो ह्यसि ॥ ४.१८.४० ॥
ഇവിടെ ധർമ്മജ്ഞരായ രാജർഷിമാരും വേട്ടയ്ക്ക് പോകുന്നു. അതിനാൽ, വാനരാ, യുദ്ധത്തിൽ എന്റെ അമ്പാൽ നീ വധിക്കപ്പെട്ടു; നീ യുദ്ധം ചെയ്യാതിരുന്നാലും എതിർത്ത് പോരാടിയാലും നീ ശാഖാമൃഗമാണ്.
4.18.41
दुर्लभस्य च धर्मस्य जीवितस्य शुभस्य च।
राजानो वानरश्रेष्ठ प्रदातारो न संशयः ॥ ४.१८.४१ ॥
വാനരശ്രേഷ്ഠാ, ദുർലഭമായ ധർമ്മം, ജീവിതം, ശുഭം എന്നിവ നൽകുന്നവർ രാജാക്കന്മാരാണ്; സംശയമില്ല.
4.18.42
तान् न हिंस्यान्न चाक्रोशेन्नाक्षिपेन्नाप्रियं वदेत्।
देवा मानुषरूपेण चरन्त्येते महीतले ॥ ४.१८.४२ ॥
അവരെ ഹിംസിക്കരുത്, ആക്ഷേപിക്കരുത്, അപമാനിക്കരുത്, അപ്രിയമായ വാക്ക് പറയരുത്; ഇവർ മനുഷ്യരൂപത്തിൽ ഈ ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ദേവതകളാണ്.
4.18.43
त्वं तु धर्ममविज्ञाय केवलं रोषमास्थितः।
विदूषयसि मां धर्मे पितृपैतामहे स्थितम् ॥ ४.१८.४३ ॥
എന്നാൽ നീ ധർമ്മം അറിയാതെ, കേവലം കോപം കൈക്കൊണ്ട്, പിതാക്കന്മാരും മുത്തച്ഛന്മാരും പാലിച്ചുവന്ന ധർമ്മത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്ന എന്നെ നിന്ദിക്കുന്നു.
4.18.44
एवमुक्तस्तु रामेण वाली प्रव्यथितो भृशम्।
न दोषं राघवे दध्यौ धर्मेऽधिगतनिश्चयः ॥ ४.१८.४४ ॥
രാമൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ വാലി അത്യന്തം വേദനിച്ചു; എങ്കിലും രാഘവനിൽ ഒരു ദോഷവും അവൻ കണ്ടില്ല. ധർമ്മത്തിലുള്ള തന്റെ നിശ്ചയം അവൻ ഉറപ്പിച്ചു.
4.18.45
प्रत्युवाच ततो रामं प्राञ्जलिर्वानरेश्वरः।
यत् त्वमात्थ नरश्रेष्ठ तत् तथैव न संशयः ॥ ४.१८.४५ ॥
അപ്പോൾ വാനരേശ്വരൻ കൈകൂപ്പി രാമനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു: 'ഹേ നരശ്രേഷ്ഠാ, നീ പറഞ്ഞതു അതുപോലെ തന്നെ; സംശയമില്ല.'
4.18.46
प्रतिवक्तुं प्रकृष्टे हि नापकृष्टस्तु शक्नुयात्।
यदयुक्तं मया पूर्वं प्रमादाद् वाक्यमप्रियम् ॥ ४.१८.४६ ॥
ഉന്നതനോട് തിരിച്ചുപറയാൻ താഴ്ന്നവന് കഴിയില്ല; മുമ്പ് ഞാൻ അശ്രദ്ധയാൽ പറഞ്ഞ അനുചിതവും അപ്രിയവുമായ വാക്കുകൾ തെറ്റായിരുന്നു.
4.18.47
तत्रापि खलु मे दोषं कर्तुं नार्हसि राघव।
त्वं हि दृष्टार्थतत्त्वज्ञः प्रजानां च हिते रतः।
कार्यकारणसिद्धौ च प्रसन्ना बुद्धिरव्यया ॥ ४.१८.४७ ॥
എന്നിട്ടും, ഹേ രാഘവാ, എന്നിൽ ദോഷം ആരോപിക്കരുത്. കണ്ട വസ്തുക്കളുടെ തത്ത്വം അറിയുന്നവനും ജനങ്ങളുടെ ഹിതത്തിൽ മുഴുകിയവനുമാണ് നീ; കാരണകാര്യസിദ്ധിയിൽ നിന്റെ ബുദ്ധി തെളിഞ്ഞതും ക്ഷയിക്കാത്തതുമാണ്.
4.18.48
मामप्यवगतं धर्माद् व्यतिक्रान्तपुरस्कृतम्।
धर्मसंहितया वाचा धर्मज्ञ परिपालय ॥ ४.१८.४८ ॥
എന്നെയും ധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് വ്യതിചലിച്ചവനും ശിക്ഷാർഹനുമായി നീ അറിഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഹേ ധർമ്മജ്ഞാ, ധർമ്മസമ്മതമായ വാക്കുകളാൽ എന്നെ പരിപാലിക്കേണമേ.
4.18.49
बाष्पसंरुद्धकण्ठस्तु वाली सार्तरवः शनैः।
उवाच रामं सम्प्रेक्ष्य पङ्कलग्न इव द्विपः ॥ ४.१८.४९ ॥
കണ്ണീരിനാൽ തൊണ്ടയടഞ്ഞ വാലി, ഇടറിയ സ്വരത്തിൽ, ചേറിൽ പുതഞ്ഞ ആനയെപ്പോലെ രാമനെ നോക്കി പതുക്കെ പറഞ്ഞു.
4.18.50
न चात्मानमहं शोचे न तारां नापि बान्धवान्।
यथा पुत्रं गुणज्येष्ठमङ्गदं कनकाङ्गदम् ॥ ४.१८.५० ॥
ഞാൻ എനിക്കുവേണ്ടിയോ താരയ്ക്കുവേണ്ടിയോ ബന്ധുക്കൾക്കുവേണ്ടിയോ ദുഃഖിക്കുന്നില്ല; ഗുണത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ, സ്വർണ്ണത്തോൾവള ധരിച്ച എൻ്റെ മകൻ അംഗദനെയോർത്താണ് ദുഃഖിക്കുന്നത്.
4.18.51
स ममादर्शनाद् दीनो बाल्यात् प्रभृति लालितः।
तटाक इव पीताम्बुरुपशोषं गमिष्यति ॥ ४.१८.५१ ॥
ഞാൻ കാണാതിരിക്കുന്നതിനാൽ അവൻ ദീനനായി, ബാല്യംമുതൽ ലാളിക്കപ്പെട്ടവൻ, കുടിച്ചുതീർന്ന വെള്ളമുള്ള കുളംപോലെ വറ്റിപ്പോകും.
4.18.52
बालश्चाकृतबुद्धिश्च एकपुत्रश्च मे प्रियः।
तारेयो राम भवता रक्षणीयो महाबलः ॥ ४.१८.५२ ॥
അവൻ ബാലനാണ്, പക്വമല്ലാത്ത ബുദ്ധിയുള്ളവനാണ്, എൻ്റെ ഏക പ്രിയപുത്രനാണ്. രാമാ, താരയുടെ ആ മഹാബലനായ മകനെ നീ സംരക്ഷിക്കണം.
4.18.53
सुग्रीवे चाङ्गदे चैव विधत्स्व मतिमुत्तमाम्।
त्वं हि गोप्ता च शास्ता च कार्याकार्यविधौ स्थितः ॥ ४.१८.५३ ॥
സുഗ്രീവനിലും അംഗദനിലും ഉത്തമമായ ബുദ്ധി നീ വെക്കണം. നീയാണ് സംരക്ഷകനും ഭരണാധികാരിയും, ചെയ്യേണ്ടതും ചെയ്യരുതാത്തതും നിശ്ചയിക്കുന്ന ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിതനായവൻ.
4.18.54
या ते नरपते वृत्तिर्भरते लक्ष्मणे च या।
सुग्रीवे चाङ्गदे राजंस्तां चिन्तयितुमर्हसि ॥ ४.१८.५४ ॥
നരപതേ, ഭരതനോടും ലക്ഷ്മണനോടുമുള്ള നിൻ്റെ പെരുമാറ്റം എന്താണോ, അതുതന്നെ സുഗ്രീവനോടും അംഗദനോടും നീ ചിന്തിക്കണം, രാജാവേ.
4.18.55
मद्दोषकृतदोषां तां यथा तारां तपस्विनीम्।
सुग्रीवो नावमन्येत तथावस्थातुमर्हसि ॥ ४.१८.५५ ॥
എന്റെ തെറ്റിനാൽ കുറ്റക്കാരിയായ ആ തപസ്വിനിയായ താരയെ സുഗ്രീവൻ അവഹേളിക്കാതിരിക്കുംവിധം, നീയും അങ്ങനെതന്നെ നിലകൊള്ളണം.
4.18.56
त्वया ह्यनुगृहीतेन शक्यं राज्यमुपासितुम्।
त्वद्वशे वर्तमानेन तव चित्तानुवर्तिना ॥ ४.१८.५६ ॥
നിന്റെ അനുഗ്രഹം ലഭിച്ച്, നിന്റെ വശത്ത് നിന്ന്, നിന്റെ ഇഷ്ടം അനുസരിച്ച് വർത്തിച്ചാൽ മാത്രമേ രാജ്യം ഭരിക്കാൻ കഴിയൂ.
4.18.57
शक्यं दिवं चार्जयितुं वसुधां चापि शासितुम्।
त्वत्तोऽहं वधमाकांक्षन् वार्यमाणोऽपि तारया ॥ ४.१८.५७ ॥
സ്വർഗ്ഗം നേടാനും ഭൂമി ഭരിക്കാനും കഴിയും; താര തടഞ്ഞിട്ടും, നിന്നാൽ മരണം ആഗ്രഹിച്ച ഞാൻ.
4.18.58
सुग्रीवेण सह भ्रात्रा द्वन्द्वयुद्धमुपागतः।
इत्युक्त्वा वानरो रामं विरराम हरीश्वरः ॥ ४.१८.५८ ॥
"സുഗ്രീവനോടൊപ്പം, എന്റെ സഹോദരനോടൊപ്പം ദ്വന്ദ്വയുദ്ധത്തിന് വന്നിരിക്കുന്നു" എന്ന് പറഞ്ഞ് വാനരരാജൻ രാമനോട് മൗനമായി.
4.18.59
स तमाश्वासयद् रामो वालिनं व्यक्तदर्शनम्।
साधुसम्मतया वाचा धर्मतत्त्वार्थयुक्तया ॥ ४.१८.५९ ॥
രാമൻ കാണപ്പെടുന്ന വാലിയെ, സജ്ജനങ്ങൾ അംഗീകരിക്കുന്നതും ധർമ്മതത്ത്വാർത്ഥങ്ങൾ നിറഞ്ഞതുമായ വാക്കുകളാൽ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
4.18.60
न संतापस्त्वया कार्य एतदर्थं प्लवङ्गम।
न वयं भवता चिन्त्या नाप्यात्मा हरिसत्तम।
वयं भवद्विशेषेण धर्मतः कृतनिश्चयाः ॥ ४.१८.६० ॥
വാനരാ, ഇതിനായി നീ സന്താപം കൊള്ളരുത്. വാനരശ്രേഷ്ഠാ, ഞങ്ങളെക്കുറിച്ചോ നിന്നെക്കുറിച്ചോ ചിന്തിക്കേണ്ടതില്ല; നിന്റെ പേരിൽ ഞങ്ങൾ ധർമ്മപ്രകാരം ഉറച്ച തീരുമാനമെടുത്തിരിക്കുന്നു.
4.18.61
दण्ड्ये यः पातयेद् दण्डं दण्ड्यो यश्चापि दण्ड्यते।
कार्यकारणसिद्धार्थावुभौ तौ नावसीदतः ॥ ४.१८.६१ ॥
ദണ്ഡനീയന് ദണ്ഡം നൽകുന്നവനും ദണ്ഡിതനാകുന്നവനും, കർമ്മകാരണങ്ങളാൽ ലക്ഷ്യം സിദ്ധിച്ച ആ ഇരുവരും ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങുന്നില്ല.
4.18.62
तद् भवान् दण्डसंयोगादस्माद् विगतकल्मषः।
गतः स्वां प्रकृतिं धर्म्यां दण्डदिष्टेन वर्त्मना ॥ ४.१८.६२ ॥
അതിനാൽ നീ ഈ ദണ്ഡബന്ധത്താൽ പാപമുക്തനായി, ദണ്ഡം നിർദ്ദേശിച്ച വഴിയിലൂടെ നിന്റെ ധർമ്മ്യമായ സ്വഭാവത്തിലേക്ക് മടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.
4.18.63
त्यज शोकं च मोहं च भयं च हृदये स्थितम्।
त्वया विधानं हर्यग्र्य न शक्यमतिवर्तितुम् ॥ ४.१८.६३ ॥
ശ്രേഷ്ഠനായ വാനരാ, നിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ശോകവും മോഹവും ഭയവും ത്യജിക്കുക; ഈ വിധി നിനക്ക് ലംഘിക്കാൻ കഴിയില്ല.
4.18.64
यथा त्वय्यङ्गदो नित्यं वर्तते वानरेश्वर।
तथा वर्तेत सुग्रीवे मयि चापि न संशयः ॥ ४.१८.६४ ॥
വാനരേശ്വരാ, അംഗദൻ നിന്നോട് എപ്പോഴും എങ്ങനെ പെരുമാറുന്നുവോ, അതുപോലെ സുഗ്രീവനോടും എന്നോടും പെരുമാറും — ഇതിൽ സംശയമില്ല.
4.18.65
स तस्य वाक्यं मधुरं महात्मनः
समाहितं धर्मपथानुवर्तितम्।
निशम्य रामस्य रणावमर्दिनो
वचः सुयुक्तं निजगाद वानरः ॥ ४.१८.६५ ॥
യുദ്ധം മർദ്ദിക്കുന്ന രാമന്റെ, ധർമ്മപഥം പിന്തുടരുന്ന, മധുരവും സമാഹിതവുമായ മഹാത്മാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ആ വാനരൻ യുക്തമായ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
4.18.66
शराभितप्तेन विचेतसा मया
प्रभाषितस्त्वं यदजानता विभो।
इदं महेन्द्रोपमभीमविक्रम
प्रसादितस्त्वं क्षम मे नरेश्वर ॥ ४.१८.६६ ॥
അമ്പേറ്റ് തളർന്ന്, മനസ്സ് കലങ്ങിയ ഞാൻ അറിയാതെ നിന്നോട് പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ — പ്രഭോ, ഇന്ദ്രതുല്യ ഭീമവിക്രമാ, നരേശ്വരാ, എന്നോട് ക്ഷമിക്കേണമേ.