Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 4.65
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.65.1
अथाङ्गदवचः श्रुत्वा ते सर्वे वानरर्षभाः।
स्वं स्वं गतौ समुत्साहमूचुस्तत्र यथाक्रमम् ॥ ४.६५.१ ॥
Habiendo oído las palabras de Aṅgada, todos aquellos jefes vānaras, semejantes a toros, hablaron allí por turno, cada uno ansioso sobre su propia capacidad de ir.
4.65.2
गजो गवाक्षो गवयः शरभो गन्धमादनः।
मैन्दश्च द्विविदश्चैव सुषेणो जाम्बवांस्तथा ॥ ४.६५.२ ॥
Gaja, Gavākṣa, Gavaya, Śarabha, Gandhamādana, Mainda, Dvivida, Suṣeṇa y Jāmbavān (hablaron).
4.65.3
आबभाषे गजस्तत्र प्लवेयं दशयोजनम्।
गवाक्षो योजनान्याह गमिष्यामीति विंशतिम् ॥ ४.६५.३ ॥
Allí habló Gaja: "Puedo saltar diez yojanas."
4.65.4
शरभो वानरस्तत्र वानरांस्तानुवाच ह।
त्रिंशतं तु गमिष्यामि योजनानां प्लवङ्गमाः ॥ ४.६५.४ ॥
Allí el mono Śarabha dijo a aquellos monos: "Oh saltadores, iré treinta yojanas."
4.65.5
ऋषभो वानरस्तत्र वानरांस्तानुवाच ह।
चत्वारिंशद् गमिष्यामि योजनानां न संशयः ॥ ४.६५.५ ॥
Allí el mono Ṛṣabha dijo a aquellos monos: "Iré cuarenta yojanas, sin duda."
4.65.6
वानरांस्तु महातेजा अब्रवीद् गन्धमादनः।
योजनानां गमिष्यामि पञ्चाशत्तु न संशयः ॥ ४.६५.६ ॥
Gandhamādana, de gran esplendor, habló a los monos: "Iré cincuenta yojanas, sin duda."
4.65.7
मैन्दस्तु वानरस्तत्र वानरांस्तानुवाच ह।
योजनानां परं षष्टिमहं प्लवितुमुत्सहे ॥ ४.६५.७ ॥
Allí el mono Maindа habló a aquellos monos: "Soy capaz de saltar más de sesenta yojanas."
4.65.8
ततस्तत्र महातेजा द्विविदः प्रत्यभाषत।
गमिष्यामि न संदेहः सप्ततिं योजनान्यहम् ॥ ४.६५.८ ॥
Entonces el de gran esplendor Dvivida respondió: "Iré, no hay duda; iré setenta yojanas."
4.65.9
सुषेणस्तु महातेजाः सत्त्ववान् कपिसत्तमः।
अशीतिं प्रतिजानेऽहं योजनानां पराक्रमे ॥ ४.६५.९ ॥
Suṣeṇa, de gran esplendor, lleno de valor, el mejor de los monos, dijo: "Prometo que con mi valor cruzaré ochenta yojanas."
4.65.10
तेषां कथयतां तत्र सर्वांस्ताननुमान्य च।
ततो वृद्धतमस्तेषां जाम्बवान् प्रत्यभाषत ॥ ४.६५.१० ॥
Mientras todos hablaban allí, y tras asentir a todos ellos, entonces Jāmbavān, el más anciano de ellos, respondió.
4.65.11
पूर्वमस्माकमप्यासीत् कश्चिद् गतिपराक्रमः।
ते वयं वयसः पारमनुप्राप्ताः स्म साम्प्रतम् ॥ ४.६५.११ ॥
Antes también algunos de nosotros tuvimos rapidez y valor; pero ahora hemos llegado al otro lado de nuestros años.
4.65.12
किं तु नैवं गते शक्यमिदं कार्यमुपेक्षितुम्।
यदर्थं कपिराजश्च रामश्च कृतनिश्चयौ ॥ ४.६५.१२ ॥
Pero siendo así las cosas, esta tarea no puede descuidarse, pues por ella el rey de los monos y Rāma han tomado una firme decisión.
4.65.13
साम्प्रतं कालमस्माकं या गतिस्तां निबोधत।
नवतिं योजनानां तु गमिष्यामि न संशयः ॥ ४.६५.१३ ॥
Ahora escuchad el camino que nos corresponde: sin duda iré noventa yojanas.
4.65.14
तांश्च सर्वान् हरिश्रेष्ठाञ्जाम्बवानिदमब्रवीत्।
न खल्वेतावदेवासीद् गमने मे पराक्रमः ॥ ४.६५.१४ ॥
A todos aquellos mejores de los monos Jāmbavān dijo esto: Mi valor en el ir no fue, en verdad, solo esto.
4.65.15
मया वैरोचने यज्ञे प्रभविष्णुः सनातनः।
प्रदक्षिणीकृतः पूर्वं क्रममाणस्त्रिविक्रमम् ॥ ४.६५.१५ ॥
Antaño, en el sacrificio de Vairocana, di la vuelta al eterno y poderoso señor cuando avanzaba en su forma de tres pasos.
4.65.16
स इदानीमहं वृद्धः प्लवने मन्दविक्रमः।
यौवने च तदासीन्मे बलमप्रतिमं परम् ॥ ४.६५.१६ ॥
Ahora soy viejo y lento en el valor para saltar; pero en mi juventud entonces mi fuerza era incomparable y suprema.
4.65.17
सम्प्रत्येतावदेवाद्य शक्यं मे गमने स्वतः।
नैतावता च संसिद्धिः कार्यस्यास्य भविष्यति ॥ ४.६५.१७ ॥
Ahora, hoy, mi ir por mí mismo solo es posible hasta aquí; y con esto no se logrará el éxito de esta tarea.
4.65.18
अथोत्तरमुदारार्थमब्रवीदङ्गदस्तदा।
अनुमान्य तदा प्राज्ञो जाम्बवन्तं महाकपिः ॥ ४.६५.१८ ॥
Entonces Aṅgada, noble en propósito, respondió; luego el sabio gran mono Aṅgada, dirigiéndose respetuosamente a Jāmbavān, dijo esto.
4.65.19
अहमेतद् गमिष्यामि योजनानां शतं महत्।
निवर्तने तु मे शक्तिः स्यान्न वेति न निश्चितम् ॥ ४.६५.१९ ॥
Iré a esta gran distancia de cien yojanas, pero no es seguro si tendré fuerzas para regresar.
4.65.20
तमुवाच हरिश्रेष्ठं जाम्बवान् वाक्यकोविदः।
ज्ञायते गमने शक्तिस्तव हर्यृक्षसत्तम ॥ ४.६५.२० ॥
Jāmbavān, diestro en el habla, dijo a aquel mejor de los monos: "Mejor de los monos y osos, tu fuerza para ir es conocida."
4.65.21
कामं शतसहस्रं वा नह्येष विधिरुच्यते।
योजनानां भवान् शक्तो गन्तुं प्रतिनिवर्तितुम् ॥ ४.६५.२१ ॥
"Cien o cien mil: no se dice esto como regla fija; tú eres capaz de ir y regresar a través de yojanas."
4.65.22
नहि प्रेषयिता तात स्वामी प्रेष्यः कथंचन।
भवतायं जनः सर्वः प्रेष्यः प्लवगसत्तम ॥ ४.६५.२२ ॥
"Querido, un señor nunca es alguien que deba ser enviado de ninguna manera; por ti, toda esta gente debe ser enviada, mejor de los monos."
4.65.23
भवान् कलत्रमस्माकं स्वामिभावे व्यवस्थितः।
स्वामी कलत्रं सैन्यस्य गतिरेषा परंतप ॥ ४.६५.२३ ॥
"Tú eres nuestro sostén, establecido en el estado de señor; el señor es el sostén del ejército. Este es el camino, oh abrasador de enemigos."
4.65.24
अपि वै तस्य कार्यस्य भवान् मूलमरिंदम।
तस्मात् कलत्रवत् तात प्रतिपाल्यः सदा भवान् ॥ ४.६५.२४ ॥
"Subyugador de enemigos, tú eres en verdad la raíz de esa tarea; por tanto, querido, debes ser siempre protegido como una esposa."
4.65.25
मूलमर्थस्य संरक्ष्यमेष कार्यविदां नयः।
मूले हि सति सिध्यन्ति गुणाः सर्वे फलोदयाः ॥ ४.६५.२५ ॥
Esta es la política de los que conocen la tarea: hay que proteger la raíz del propósito. Solo cuando la raíz existe prosperan todas las virtudes y los frutos.
4.65.26
तद् भवानस्य कार्यस्य साधनं सत्यविक्रम।
वुद्धिविक्रमसम्पन्नो हेतुरत्र परंतप ॥ ४.६५.२६ ॥
Por tanto, oh Satyavikrama, tú eres el medio para esta tarea. Dotado de inteligencia y valor, tú eres aquí la causa, oh abrasador de enemigos.
4.65.27
गुरुश्च गुरुपुत्रश्च त्वं हि नः कपिसत्तम।
भवन्तमाश्रित्य वयं समर्था ह्यर्थसाधने ॥ ४.६५.२७ ॥
Tú eres nuestro maestro y también el hijo de nuestro maestro, oh mejor de los monos. Confiando en ti, somos capaces de cumplir el propósito.
4.65.28
उक्तवाक्यं महाप्राज्ञं जाम्बवन्तं महाकपिः।
प्रत्युवाचोत्तरं वाक्यं वालिसूनुरथाङ्गदः ॥ ४.६५.२८ ॥
Cuando estas palabras fueron dichas al muy sabio Jāmbavān, el gran mono Aṅgada, hijo de Vāli, respondió con estas palabras.
4.65.29
यदि नाहं गमिष्यामि नान्यो वानरपुङ्गवः।
पुनः खल्विदमस्माभिः कार्यं प्रायोपवेशनम् ॥ ४.६५.२९ ॥
Si yo no voy, y ningún otro mejor de los monos va, entonces de nuevo tendremos que hacer el ayuno hasta la muerte.
4.65.30
नह्यकृत्वा हरिपतेः संदेशं तस्य धीमतः।
तत्रापि गत्वा प्राणानां न पश्ये परिरक्षणम् ॥ ४.६५.३० ॥
Sin cumplir el mensaje de aquel sabio señor de los monos, no veo forma de preservar mi vida ni yendo allí.
4.65.31
स हि प्रसादे चात्यर्थकोपे च हरिरीश्वरः।
अतीत्य तस्य संदेशं विनाशो गमने भवेत् ॥ ४.६५.३१ ॥
Él, el señor de los monos Sugrīva, ya sea benévolo o en extrema ira; si alguien va más allá de su mandato, la ruina le sobrevendría.
4.65.32
तत्तथा ह्यस्य कार्यस्य न भवत्यन्यथा गतिः।
तद् भवानेव दृष्टार्थः संचिन्तयितुमर्हति ॥ ४.६५.३२ ॥
Por tanto, no hay otro camino para esta empresa; tú, que has visto su propósito, eres quien debe deliberar.
4.65.33
सोऽङ्गदेन तदा वीरः प्रत्युक्तः प्लवगर्षभः।
जाम्बवानुत्तमं वाक्यं प्रोवाचेदं ततोऽङ्गदम् ॥ ४.६५.३३ ॥
Entonces aquel héroe, el mejor de los monos, Jāmbavān, respondido por Aṅgada, dijo a Aṅgada esta excelente palabra.
4.65.34
तस्य ते वीर कार्यस्य न किंचित् परिहास्यते।
एष संचोदयाम्येनं यः कार्यं साधयिष्यति ॥ ४.६५.३४ ॥
Héroe, nada de tu tarea será descuidado. Impulso a este que cumplirá la empresa.
4.65.35
ततः प्रतीतं प्लवतां वरिष्ठ-
मेकान्तमाश्रित्य सुखोपविष्टम्।
संचोदयामास हरिप्रवीरो
हरिप्रवीरं हनुमन्तमेव ॥ ४.६५.३५ ॥
Entonces aquel héroe de los monos, el mejor de los saltadores, renombrado, sentado cómodamente en soledad, impulsó al propio Hanumān, el héroe de los monos.