వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 4.65
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.65.1
अथाङ्गदवचः श्रुत्वा ते सर्वे वानरर्षभाः।
स्वं स्वं गतौ समुत्साहमूचुस्तत्र यथाक्रमम् ॥ ४.६५.१ ॥
అంగదుని మాటలు విని ఆ వానర ప్రముఖులందరూ, తమ తమ గమన సామర్థ్యం గురించి ఉత్సాహంతో అక్కడ క్రమంగా మాట్లాడారు.
4.65.2
गजो गवाक्षो गवयः शरभो गन्धमादनः।
मैन्दश्च द्विविदश्चैव सुषेणो जाम्बवांस्तथा ॥ ४.६५.२ ॥
గజుడు, గవాక్షుడు, గవయుడు, శరభుడు, గంధమాదనుడు, మైందుడు, ద్వివిదుడు, సుషేణుడు, జాంబవంతుడు కూడా (మాట్లాడారు).
4.65.3
आबभाषे गजस्तत्र प्लवेयं दशयोजनम्।
गवाक्षो योजनान्याह गमिष्यामीति विंशतिम् ॥ ४.६५.३ ॥
అక్కడ గజుడు ఇలా అన్నాడు — "నేను పది యోజనాలు దూకగలను."
4.65.4
शरभो वानरस्तत्र वानरांस्तानुवाच ह।
त्रिंशतं तु गमिष्यामि योजनानां प्लवङ्गमाः ॥ ४.६५.४ ॥
అక్కడ వానరుడు శరభుడు ఆ వానరులతో ఇలా అన్నాడు — "ఓ దూకే వానరులారా! నేను ముప్పై యోజనాలు వెళ్తాను."
4.65.5
ऋषभो वानरस्तत्र वानरांस्तानुवाच ह।
चत्वारिंशद् गमिष्यामि योजनानां न संशयः ॥ ४.६५.५ ॥
అక్కడ వానరుడు ఋషభుడు ఆ వానరులతో ఇలా అన్నాడు — "నేను నలభై యోజనాలు వెళ్తాను, సందేహం లేదు."
4.65.6
वानरांस्तु महातेजा अब्रवीद् गन्धमादनः।
योजनानां गमिष्यामि पञ्चाशत्तु न संशयः ॥ ४.६५.६ ॥
మహాతేజస్వి అయిన గంధమాదనుడు వానరులతో ఇలా అన్నాడు — "నేను యాభై యోజనాలు వెళ్తాను, సందేహం లేదు."
4.65.7
मैन्दस्तु वानरस्तत्र वानरांस्तानुवाच ह।
योजनानां परं षष्टिमहं प्लवितुमुत्सहे ॥ ४.६५.७ ॥
అక్కడ మైందుడు అనే వానరుడు ఆ వానరులతో ఇలా అన్నాడు: "నేను అరవై యోజనాలకు పైగా దూకగలను."
4.65.8
ततस्तत्र महातेजा द्विविदः प्रत्यभाषत।
गमिष्यामि न संदेहः सप्ततिं योजनान्यहम् ॥ ४.६५.८ ॥
అప్పుడు మహాతేజస్వి అయిన ద్వివిదుడు ఇలా బదులిచ్చాడు: "నేను తప్పకుండా వెళ్తాను, సందేహం లేదు; నేను డెబ్బై యోజనాలు వెళ్తాను."
4.65.9
सुषेणस्तु महातेजाः सत्त्ववान् कपिसत्तमः।
अशीतिं प्रतिजानेऽहं योजनानां पराक्रमे ॥ ४.६५.९ ॥
మహాతేజస్వి, సత్త్వవంతుడు, వానరులలో ఉత్తముడైన సుషేణుడు అన్నాడు: "నా పరాక్రమంతో ఎనభై యోజనాలు దాటుతానని ప్రతిజ్ఞ చేస్తున్నాను."
4.65.10
तेषां कथयतां तत्र सर्वांस्ताननुमान्य च।
ततो वृद्धतमस्तेषां जाम्बवान् प्रत्यभाषत ॥ ४.६५.१० ॥
వారందరూ అక్కడ మాట్లాడుతుండగా, వారందరినీ అంగీకరించి, వారిలో అత్యంత వృద్ధుడైన జాంబవంతుడు ప్రత్యుత్తరమిచ్చాడు.
4.65.11
पूर्वमस्माकमप्यासीत् कश्चिद् गतिपराक्रमः।
ते वयं वयसः पारमनुप्राप्ताः स्म साम्प्रतम् ॥ ४.६५.११ ॥
పూర్వం మాలో కూడా కొందరికి గమనశక్తి, పరాక్రమం ఉండేవి; కానీ ఇప్పుడు మేము వయసు పరిమితిని దాటిపోయాము.
4.65.12
किं तु नैवं गते शक्यमिदं कार्यमुपेक्षितुम्।
यदर्थं कपिराजश्च रामश्च कृतनिश्चयौ ॥ ४.६५.१२ ॥
కానీ ఇలా ఉన్నప్పుడు ఈ కార్యాన్ని ఉపేక్షించడం సాధ్యం కాదు; దీని కోసమే కపిరాజు, రాముడు ఇద్దరూ దృఢంగా నిశ్చయించుకున్నారు.
4.65.13
साम्प्रतं कालमस्माकं या गतिस्तां निबोधत।
नवतिं योजनानां तु गमिष्यामि न संशयः ॥ ४.६५.१३ ॥
ఇప్పుడు మనకు ఉన్న మార్గాన్ని వినండి. సందేహం లేకుండా నేను తొంభై యోజనాలు వెళ్తాను.
4.65.14
तांश्च सर्वान् हरिश्रेष्ठाञ्जाम्बवानिदमब्रवीत्।
न खल्वेतावदेवासीद् गमने मे पराक्रमः ॥ ४.६५.१४ ॥
ఆ వానర శ్రేష్ఠులందరితో జాంబవంతుడు ఇలా అన్నాడు: వెళ్లడంలో నా పరాక్రమం ఇంతవరకే కాదు.
4.65.15
मया वैरोचने यज्ञे प्रभविष्णुः सनातनः।
प्रदक्षिणीकृतः पूर्वं क्रममाणस्त्रिविक्रमम् ॥ ४.६५.१५ ॥
పూర్వం వైరోచనుని యజ్ఞంలో, త్రివిక్రమ రూపంలో అడుగులు వేస్తున్న ఆ సనాతన, ప్రభావశాలి దేవుణ్ణి నేను ప్రదక్షిణం చేశాను.
4.65.16
स इदानीमहं वृद्धः प्लवने मन्दविक्रमः।
यौवने च तदासीन्मे बलमप्रतिमं परम् ॥ ४.६५.१६ ॥
ఇప్పుడు నేను వృద్ధుడను; దూకడంలో నా పరాక్రమం మందగించింది. కానీ యౌవనంలో అప్పుడు నా బలం అసమానమైనదిగా, అత్యున్నతంగా ఉండేది.
4.65.17
सम्प्रत्येतावदेवाद्य शक्यं मे गमने स्वतः।
नैतावता च संसिद्धिः कार्यस्यास्य भविष्यति ॥ ४.६५.१७ ॥
ఇప్పుడు ఈరోజు నాకు స్వయంగా వెళ్లడం ఇంతవరకే సాధ్యం; ఇంతవరకు ఈ కార్యం సిద్ధించదు.
4.65.18
अथोत्तरमुदारार्थमब्रवीदङ्गदस्तदा।
अनुमान्य तदा प्राज्ञो जाम्बवन्तं महाकपिः ॥ ४.६५.१८ ॥
అప్పుడు ఉదారార్థం గల అంగదుడు ప్రత్యుత్తరం ఇచ్చాడు. అప్పుడు ప్రాజ్ఞుడైన మహాకపి అంగదుడు జాంబవంతుని గౌరవించి ఇలా అన్నాడు.
4.65.19
अहमेतद् गमिष्यामि योजनानां शतं महत्।
निवर्तने तु मे शक्तिः स्यान्न वेति न निश्चितम् ॥ ४.६५.१९ ॥
నేను ఈ నూరు యోజనాల మహా దూరాన్ని వెళ్తాను; కానీ తిరిగి రావడానికి నాకు శక్తి ఉంటుందో లేదో నిశ్చయం లేదు.
4.65.20
तमुवाच हरिश्रेष्ठं जाम्बवान् वाक्यकोविदः।
ज्ञायते गमने शक्तिस्तव हर्यृक्षसत्तम ॥ ४.६५.२० ॥
మాటల నేర్పరి జాంబవంతుడు ఆ వానరశ్రేష్ఠునితో ఇలా అన్నాడు: "హరులు, ఋక్షులలో ఉత్తముడా, నీ గమన శక్తి తెలుస్తోంది."
4.65.21
कामं शतसहस्रं वा नह्येष विधिरुच्यते।
योजनानां भवान् शक्तो गन्तुं प्रतिनिवर्तितुम् ॥ ४.६५.२१ ॥
"నూరు లేదా లక్ష యోజనాలు, ఇది నియమం కాదు; నీవు యోజనాలు వెళ్లి తిరిగి రాగల సమర్థుడవు."
4.65.22
नहि प्रेषयिता तात स्वामी प्रेष्यः कथंचन।
भवतायं जनः सर्वः प्रेष्यः प्लवगसत्तम ॥ ४.६५.२२ ॥
"ప్రియ పుత్రా, ఏ యజమానీ ఏ విధంగానూ పంపబడేవాడు కాడు; నీచేత ఈ జనమంతా పంపబడదగినవారే, వానరోత్తముడా."
4.65.23
भवान् कलत्रमस्माकं स्वामिभावे व्यवस्थितः।
स्वामी कलत्रं सैन्यस्य गतिरेषा परंतप ॥ ४.६५.२३ ॥
"నీవు మా ఆధారం, ప్రభువు స్థానంలో ఉన్నావు; ప్రభువే సేనకు ఆధారం; ఇదే మార్గం, శత్రుతాపనా."
4.65.24
अपि वै तस्य कार्यस्य भवान् मूलमरिंदम।
तस्मात् कलत्रवत् तात प्रतिपाल्यः सदा भवान् ॥ ४.६५.२४ ॥
"శత్రుదమనా, ఆ కార్యానికి మూలం కూడా నీవే; అందువల్ల ప్రియ పుత్రా, నీవు ఎల్లప్పుడూ భార్యలా రక్షింపదగినవాడవు."
4.65.25
मूलमर्थस्य संरक्ष्यमेष कार्यविदां नयः।
मूले हि सति सिध्यन्ति गुणाः सर्वे फलोदयाः ॥ ४.६५.२५ ॥
కార్యం తెలిసినవారి నీతి ఇది: అర్థానికి మూలాన్ని కాపాడాలి. మూలం ఉంటేనే గుణాలన్నీ, ఫలాలన్నీ ఉదయించి సిద్ధిస్తాయి.
4.65.26
तद् भवानस्य कार्यस्य साधनं सत्यविक्रम।
वुद्धिविक्रमसम्पन्नो हेतुरत्र परंतप ॥ ४.६५.२६ ॥
కాబట్టి, సత్యపరాక్రమా, ఈ కార్యానికి సాధనం మీరే. బుద్ధి పరాక్రమాలతో కూడిన మీరే ఇక్కడ హేతువు, శత్రుసంహారకా.
4.65.27
गुरुश्च गुरुपुत्रश्च त्वं हि नः कपिसत्तम।
भवन्तमाश्रित्य वयं समर्था ह्यर्थसाधने ॥ ४.६५.२७ ॥
మీరు మాకు గురువు, గురుపుత్రుడు కూడా, కపిశ్రేష్ఠా. మిమ్మల్ని ఆశ్రయించి మేము అర్థసాధనలో సమర్థులం.
4.65.28
उक्तवाक्यं महाप्राज्ञं जाम्बवन्तं महाकपिः।
प्रत्युवाचोत्तरं वाक्यं वालिसूनुरथाङ्गदः ॥ ४.६५.२८ ॥
మహాప్రాజ్ఞుడైన జాంబవంతునితో ఈ మాటలు పలకగా, మహాకపి వాలి కుమారుడు అంగదుడు ప్రత్యుత్తరంగా ఈ మాటలు అన్నాడు.
4.65.29
यदि नाहं गमिष्यामि नान्यो वानरपुङ्गवः।
पुनः खल्विदमस्माभिः कार्यं प्रायोपवेशनम् ॥ ४.६५.२९ ॥
నేను వెళ్ళకపోతే, వేరే వానర శ్రేష్ఠుడూ వెళ్ళకపోతే, మళ్లీ మనం ప్రాయోపవేశనం చేయాల్సిందే.
4.65.30
नह्यकृत्वा हरिपतेः संदेशं तस्य धीमतः।
तत्रापि गत्वा प्राणानां न पश्ये परिरक्षणम् ॥ ४.६५.३० ॥
ఆ బుద్ధిమంతుడైన హరిపతి (సుగ్రీవుని) సందేశాన్ని నెరవేర్చకుండా, అక్కడికి వెళ్ళినా నా ప్రాణాలను రక్షించుకునే మార్గం నాకు కనిపించడం లేదు.
4.65.31
स हि प्रसादे चात्यर्थकोपे च हरिरीश्वरः।
अतीत्य तस्य संदेशं विनाशो गमने भवेत् ॥ ४.६५.३१ ॥
అతడు వానరాధిపతి సుగ్రీవుడు; ప్రసన్నుడైనా, అత్యంత కోపించినా, అతని ఆజ్ఞను అతిక్రమించి వెళ్తే వినాశమే కలుగుతుంది.
4.65.32
तत्तथा ह्यस्य कार्यस्य न भवत्यन्यथा गतिः।
तद् भवानेव दृष्टार्थः संचिन्तयितुमर्हति ॥ ४.६५.३२ ॥
కాబట్టి ఈ కార్యానికి వేరే మార్గం లేదు; కనుక నీవే ప్రయోజనాన్ని తెలుసుకున్నవాడవు, ఆలోచించదగినవాడవు.
4.65.33
सोऽङ्गदेन तदा वीरः प्रत्युक्तः प्लवगर्षभः।
जाम्बवानुत्तमं वाक्यं प्रोवाचेदं ततोऽङ्गदम् ॥ ४.६५.३३ ॥
అప్పుడు అంగదుడు ప్రత్యుత్తరమిచ్చిన ఆ వీరుడు, వానరశ్రేష్ఠుడైన జాంబవంతుడు, అంగదునితో ఈ ఉత్తమ వాక్యాన్ని పలికాడు.
4.65.34
तस्य ते वीर कार्यस्य न किंचित् परिहास्यते।
एष संचोदयाम्येनं यः कार्यं साधयिष्यति ॥ ४.६५.३४ ॥
వీరుడా, నీ ఆ కార్యంలో ఏదీ విడిచిపెట్టబడదు. కార్యాన్ని సాధించగలవాడిని నేను ఇతడిని ప్రోత్సహిస్తున్నాను.
4.65.35
ततः प्रतीतं प्लवतां वरिष्ठ-
मेकान्तमाश्रित्य सुखोपविष्टम्।
संचोदयामास हरिप्रवीरो
हरिप्रवीरं हनुमन्तमेव ॥ ४.६५.३५ ॥
అప్పుడు దూకువారిలో శ్రేష్ఠుడు, ప్రసిద్ధుడు, ఏకాంతంలో సుఖంగా కూర్చున్న వానరవీరుడు, వానరవీరుడైన హనుమంతుడినే ప్రోత్సహించాడు.