ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 4.65
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.65.1
अथाङ्गदवचः श्रुत्वा ते सर्वे वानरर्षभाः।
स्वं स्वं गतौ समुत्साहमूचुस्तत्र यथाक्रमम् ॥ ४.६५.१ ॥
ಅಂಗದನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಆ ವಾನರ ಶ್ರೇಷ್ಠರೆಲ್ಲರೂ, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದರು.
4.65.2
गजो गवाक्षो गवयः शरभो गन्धमादनः।
मैन्दश्च द्विविदश्चैव सुषेणो जाम्बवांस्तथा ॥ ४.६५.२ ॥
ಗಜ, ಗವಾಕ್ಷ, ಗವಯ, ಶರಭ, ಗಂಧಮಾದನ, ಮೈಂದ, ದ್ವಿವಿದ, ಸುಷೇಣ, ಜಾಂಬವಂತ ಸಹ (ಮಾತನಾಡಿದರು).
4.65.3
आबभाषे गजस्तत्र प्लवेयं दशयोजनम्।
गवाक्षो योजनान्याह गमिष्यामीति विंशतिम् ॥ ४.६५.३ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಗಜ ಹೇಳಿದನು — "ನಾನು ಹತ್ತು ಯೋಜನ ದೂರ ಜಿಗಿಯಬಲ್ಲೆ."
4.65.4
शरभो वानरस्तत्र वानरांस्तानुवाच ह।
त्रिंशतं तु गमिष्यामि योजनानां प्लवङ्गमाः ॥ ४.६५.४ ॥
ಅಲ್ಲಿ ವಾನರ ಶರಭ ಆ ವಾನರರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು — "ಓ ಜಿಗಿಯುವ ವಾನರರೇ, ನಾನು ಮೂವತ್ತು ಯೋಜನ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ."
4.65.5
ऋषभो वानरस्तत्र वानरांस्तानुवाच ह।
चत्वारिंशद् गमिष्यामि योजनानां न संशयः ॥ ४.६५.५ ॥
ಅಲ್ಲಿ ವಾನರ ಋಷಭ ಆ ವಾನರರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು — "ನಾನು ನಲವತ್ತು ಯೋಜನ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ, ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ."
4.65.6
वानरांस्तु महातेजा अब्रवीद् गन्धमादनः।
योजनानां गमिष्यामि पञ्चाशत्तु न संशयः ॥ ४.६५.६ ॥
ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಗಂಧಮಾದನ ವಾನರರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು — "ನಾನು ಐವತ್ತು ಯೋಜನ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ, ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ."
4.65.7
मैन्दस्तु वानरस्तत्र वानरांस्तानुवाच ह।
योजनानां परं षष्टिमहं प्लवितुमुत्सहे ॥ ४.६५.७ ॥
ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಮೈಂದ ಎಂಬ ವಾನರನು ಆ ವಾನರರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ನಾನು ಅರವತ್ತು ಯೋಜನಕ್ಕೂ ಮೇಲೆ ಹಾರಲು ಶಕ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ."
4.65.8
ततस्तत्र महातेजा द्विविदः प्रत्यभाषत।
गमिष्यामि न संदेहः सप्ततिं योजनान्यहम् ॥ ४.६५.८ ॥
ಆಗ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ದ್ವಿವಿದನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: "ನಾನು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ, ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ; ನಾನು ಎಪ್ಪತ್ತು ಯೋಜನ ಹೋಗುವೆನು."
4.65.9
सुषेणस्तु महातेजाः सत्त्ववान् कपिसत्तमः।
अशीतिं प्रतिजानेऽहं योजनानां पराक्रमे ॥ ४.६५.९ ॥
ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ, ಸತ್ತ್ವವಂತ, ವಾನರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಸುಷೇಣನು ಹೇಳಿದನು: "ನನ್ನ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಎಂಬತ್ತು ಯೋಜನ ದಾಟುವೆನೆಂದು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ."
4.65.10
तेषां कथयतां तत्र सर्वांस्ताननुमान्य च।
ततो वृद्धतमस्तेषां जाम्बवान् प्रत्यभाषत ॥ ४.६५.१० ॥
ಅವರೆಲ್ಲರು ಅಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಅನುಮೋದಿಸಿ, ಅವರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವೃದ್ಧನಾದ ಜಾಂಬವಾನನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
4.65.11
पूर्वमस्माकमप्यासीत् कश्चिद् गतिपराक्रमः।
ते वयं वयसः पारमनुप्राप्ताः स्म साम्प्रतम् ॥ ४.६५.११ ॥
ಹಿಂದೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿಯೂ ಕೆಲವರಿಗೆ ಚಲನಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪರಾಕ್ರಮ ಇತ್ತು; ಆದರೆ ಈಗ ನಾವು ವಯಸ್ಸಿನ ಕೊನೆಯ ಘಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದೇವೆ.
4.65.12
किं तु नैवं गते शक्यमिदं कार्यमुपेक्षितुम्।
यदर्थं कपिराजश्च रामश्च कृतनिश्चयौ ॥ ४.६५.१२ ॥
ಆದರೆ ಹೀಗಿರುವಾಗ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಉಪೇಕ್ಷಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಇದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಕಪಿರಾಜನೂ ರಾಮನೂ ದೃಢ ನಿಶ್ಚಯ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
4.65.13
साम्प्रतं कालमस्माकं या गतिस्तां निबोधत।
नवतिं योजनानां तु गमिष्यामि न संशयः ॥ ४.६५.१३ ॥
ಈಗ ನಮಗಿರುವ ದಾರಿಯನ್ನು ಕೇಳಿರಿ. ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ, ನಾನು ತೊಂಬತ್ತು ಯೋಜನ ದೂರ ಹೋಗುವೆನು.
4.65.14
तांश्च सर्वान् हरिश्रेष्ठाञ्जाम्बवानिदमब्रवीत्।
न खल्वेतावदेवासीद् गमने मे पराक्रमः ॥ ४.६५.१४ ॥
ಆ ವಾನರ ಶ್ರೇಷ್ಠರೆಲ್ಲರಿಗೂ ಜಾಂಬವಂತನು ಹೀಗೆಂದನು: ಹೋಗುವುದರಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪರಾಕ್ರಮ ಇಷ್ಟೇ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ.
4.65.15
मया वैरोचने यज्ञे प्रभविष्णुः सनातनः।
प्रदक्षिणीकृतः पूर्वं क्रममाणस्त्रिविक्रमम् ॥ ४.६५.१५ ॥
ಹಿಂದೆ ವೈರೋಚನನ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ, ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಸನಾತನ, ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ದೇವನನ್ನು ನಾನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿದೆ.
4.65.16
स इदानीमहं वृद्धः प्लवने मन्दविक्रमः।
यौवने च तदासीन्मे बलमप्रतिमं परम् ॥ ४.६५.१६ ॥
ಈಗ ನಾನು ವೃದ್ಧನು; ಹಾರುವುದರಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪರಾಕ್ರಮ ಮಂದವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಯೌವನದಲ್ಲಿ ಆಗ ನನ್ನ ಬಲ ಅಸಮಾನವಾಗಿತ್ತು, ಅತ್ಯುನ್ನತವಾಗಿತ್ತು.
4.65.17
सम्प्रत्येतावदेवाद्य शक्यं मे गमने स्वतः।
नैतावता च संसिद्धिः कार्यस्यास्य भविष्यति ॥ ४.६५.१७ ॥
ಈಗ ಇಂದು ನನಗೆ ಸ್ವತಃ ಹೋಗುವುದು ಇಷ್ಟೇ ಸಾಧ್ಯ; ಇಷ್ಟರಿಂದ ಈ ಕಾರ್ಯ ಸಿದ್ಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
4.65.18
अथोत्तरमुदारार्थमब्रवीदङ्गदस्तदा।
अनुमान्य तदा प्राज्ञो जाम्बवन्तं महाकपिः ॥ ४.६५.१८ ॥
ಆಗ ಉದಾರ ಅರ್ಥವುಳ್ಳ ಅಂಗದನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು. ಆಗ ಪ್ರಾಜ್ಞನಾದ ಮಹಾಕಪಿ ಅಂಗದನು ಜಾಂಬವಂತನನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ ಹೀಗೆಂದನು.
4.65.19
अहमेतद् गमिष्यामि योजनानां शतं महत्।
निवर्तने तु मे शक्तिः स्यान्न वेति न निश्चितम् ॥ ४.६५.१९ ॥
ನಾನು ಈ ನೂರು ಯೋಜನಗಳ ಮಹಾ ದೂರವನ್ನು ಹೋಗುತ್ತೇನೆ; ಆದರೆ ಹಿಂದಿರುಗುವ ಶಕ್ತಿ ನನಗಿದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬುದು ನಿಶ್ಚಿತವಿಲ್ಲ.
4.65.20
तमुवाच हरिश्रेष्ठं जाम्बवान् वाक्यकोविदः।
ज्ञायते गमने शक्तिस्तव हर्यृक्षसत्तम ॥ ४.६५.२० ॥
ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದ ಜಾಂಬವಂತನು ಆ ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ಹರಿ ಋಕ್ಷರಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮನೇ, ನಿನ್ನ ಗಮನ ಶಕ್ತಿ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ."
4.65.21
कामं शतसहस्रं वा नह्येष विधिरुच्यते।
योजनानां भवान् शक्तो गन्तुं प्रतिनिवर्तितुम् ॥ ४.६५.२१ ॥
"ನೂರು ಅಥವಾ ಲಕ್ಷ ಯೋಜನಗಳು, ಇದು ನಿಯಮವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ; ನೀನು ಯೋಜನಗಳ ದೂರ ಹೋಗಿ ಹಿಂತಿರುಗಲು ಸಮರ್ಥನು."
4.65.22
नहि प्रेषयिता तात स्वामी प्रेष्यः कथंचन।
भवतायं जनः सर्वः प्रेष्यः प्लवगसत्तम ॥ ४.६५.२२ ॥
"ಪ್ರಿಯನೇ, ಯಾವ ಒಡೆಯನೂ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಡುವವನಲ್ಲ; ನಿನ್ನಿಂದ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಜನರು ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಡಬೇಕಾದವರು, ವಾನರೋತ್ತಮನೇ."
4.65.23
भवान् कलत्रमस्माकं स्वामिभावे व्यवस्थितः।
स्वामी कलत्रं सैन्यस्य गतिरेषा परंतप ॥ ४.६५.२३ ॥
"ನೀನು ನಮ್ಮ ಆಧಾರ, ಒಡೆಯನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವೆ; ಒಡೆಯನೇ ಸೇನೆಯ ಆಧಾರ; ಇದೇ ದಾರಿ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಬಾಧಿಸುವವನೇ."
4.65.24
अपि वै तस्य कार्यस्य भवान् मूलमरिंदम।
तस्मात् कलत्रवत् तात प्रतिपाल्यः सदा भवान् ॥ ४.६५.२४ ॥
"ಶತ್ರುದಮನನೇ, ಆ ಕಾರ್ಯದ ಮೂಲವೂ ನೀನೇ; ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಿಯನೇ, ನೀನು ಸದಾ ಪತ್ನಿಯಂತೆ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು."
4.65.25
मूलमर्थस्य संरक्ष्यमेष कार्यविदां नयः।
मूले हि सति सिध्यन्ति गुणाः सर्वे फलोदयाः ॥ ४.६५.२५ ॥
ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಬಲ್ಲವರ ನೀತಿ ಇದು: ಅರ್ಥದ ಮೂಲವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು. ಮೂಲವಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳೂ ಫಲಗಳೂ ಉದಯಿಸಿ ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತವೆ.
4.65.26
तद् भवानस्य कार्यस्य साधनं सत्यविक्रम।
वुद्धिविक्रमसम्पन्नो हेतुरत्र परंतप ॥ ४.६५.२६ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ, ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮಿಯೇ, ಈ ಕಾರ್ಯದ ಸಾಧನ ನೀನೇ. ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಕೂಡಿದ ನೀನೇ ಇಲ್ಲಿ ಕಾರಣ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸುಡುವವನೇ.
4.65.27
गुरुश्च गुरुपुत्रश्च त्वं हि नः कपिसत्तम।
भवन्तमाश्रित्य वयं समर्था ह्यर्थसाधने ॥ ४.६५.२७ ॥
ನೀನು ನಮಗೆ ಗುರುವೂ ಗುರುಪುತ್ರನೂ ಆಗಿರುವೆ, ಕಪಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ. ನಿನ್ನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ನಾವು ಕಾರ್ಯಸಾಧನೆಗೆ ಸಮರ್ಥರು.
4.65.28
उक्तवाक्यं महाप्राज्ञं जाम्बवन्तं महाकपिः।
प्रत्युवाचोत्तरं वाक्यं वालिसूनुरथाङ्गदः ॥ ४.६५.२८ ॥
ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ ಜಾಂಬವಂತನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಮಾತು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಮಹಾಕಪಿ ವಾಲಿಯ ಮಗ ಅಂಗದನು ಉತ್ತರವಾಗಿ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡಿದನು.
4.65.29
यदि नाहं गमिष्यामि नान्यो वानरपुङ्गवः।
पुनः खल्विदमस्माभिः कार्यं प्रायोपवेशनम् ॥ ४.६५.२९ ॥
ನಾನು ಹೋಗದಿದ್ದರೆ, ಬೇರೆ ಯಾವ ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠನೂ ಹೋಗದಿದ್ದರೆ, ನಾವು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾಯೋಪವೇಶನವನ್ನೇ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
4.65.30
नह्यकृत्वा हरिपतेः संदेशं तस्य धीमतः।
तत्रापि गत्वा प्राणानां न पश्ये परिरक्षणम् ॥ ४.६५.३० ॥
ಆ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಹರಿಪತಿಯ (ಸುಗ್ರೀವನ) ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಹೋದರೂ ನನ್ನ ಪ್ರಾಣರಕ್ಷಣೆಯ ದಾರಿ ನನಗೆ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ.
4.65.31
स हि प्रसादे चात्यर्थकोपे च हरिरीश्वरः।
अतीत्य तस्य संदेशं विनाशो गमने भवेत् ॥ ४.६५.३१ ॥
ಅವನು ವಾನರರ ಒಡೆಯ ಸುಗ್ರೀವ; ಪ್ರಸನ್ನನಾದರೂ ಅತ್ಯಂತ ಕೋಪಗೊಂಡರೂ, ಅವನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮೀರಿ ಹೋದರೆ ವಿನಾಶವೇ ಆಗುತ್ತದೆ.
4.65.32
तत्तथा ह्यस्य कार्यस्य न भवत्यन्यथा गतिः।
तद् भवानेव दृष्टार्थः संचिन्तयितुमर्हति ॥ ४.६५.३२ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ದಾರಿ ಇಲ್ಲ; ನೀನೇ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಕಂಡವನಾದ್ದರಿಂದ ಯೋಚಿಸಲು ಅರ್ಹನು.
4.65.33
सोऽङ्गदेन तदा वीरः प्रत्युक्तः प्लवगर्षभः।
जाम्बवानुत्तमं वाक्यं प्रोवाचेदं ततोऽङ्गदम् ॥ ४.६५.३३ ॥
ಆಗ ಅಂಗದನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರ ಪಡೆದ ಆ ವೀರ, ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠ ಜಾಂಬವಾನ್ ಅಂಗದನಿಗೆ ಈ ಉತ್ತಮ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
4.65.34
तस्य ते वीर कार्यस्य न किंचित् परिहास्यते।
एष संचोदयाम्येनं यः कार्यं साधयिष्यति ॥ ४.६५.३४ ॥
ವೀರನೇ, ನಿನ್ನ ಆ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಕೈಬಿಡಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವವನನ್ನೇ ನಾನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತೇನೆ.
4.65.35
ततः प्रतीतं प्लवतां वरिष्ठ-
मेकान्तमाश्रित्य सुखोपविष्टम्।
संचोदयामास हरिप्रवीरो
हरिप्रवीरं हनुमन्तमेव ॥ ४.६५.३५ ॥
ಆಗ ಜಿಗಿಯುವವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೂ, ಪ್ರಸಿದ್ಧನೂ, ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಸುಖವಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದವನೂ ಆದ ವಾನರವೀರನು, ವಾನರವೀರ ಹನುಮಂತನನ್ನೇ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದನು.