ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 4.65
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.65.1
अथाङ्गदवचः श्रुत्वा ते सर्वे वानरर्षभाः।
स्वं स्वं गतौ समुत्साहमूचुस्तत्र यथाक्रमम् ॥ ४.६५.१ ॥
ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ସେହି ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ନିଜ ନିଜ ଗମନ ସାମର୍ଥ୍ୟ ବିଷୟରେ ଉତ୍ସାହରେ କ୍ରମାନୁସାରେ ସେଠାରେ କହିଲେ।
4.65.2
गजो गवाक्षो गवयः शरभो गन्धमादनः।
मैन्दश्च द्विविदश्चैव सुषेणो जाम्बवांस्तथा ॥ ४.६५.२ ॥
ଗଜ, ଗବାକ୍ଷ, ଗବୟ, ଶରଭ, ଗନ୍ଧମାଦନ, ମୈନ୍ଦ, ଦ୍ୱିବିଦ, ସୁଷେଣ ଏବଂ ଜାମ୍ବବାନ (କହିଲେ)।
4.65.3
आबभाषे गजस्तत्र प्लवेयं दशयोजनम्।
गवाक्षो योजनान्याह गमिष्यामीति विंशतिम् ॥ ४.६५.३ ॥
ସେଠାରେ ଗଜ କହିଲା — "ମୁଁ ଦଶ ଯୋଜନ ଡେଇଁ ପାରିବି।"
4.65.4
शरभो वानरस्तत्र वानरांस्तानुवाच ह।
त्रिंशतं तु गमिष्यामि योजनानां प्लवङ्गमाः ॥ ४.६५.४ ॥
ସେଠାରେ ବାନର ଶରଭ ସେହି ବାନରମାନଙ୍କୁ କହିଲା — "ହେ ଡେଇଁବା ବାନରଗଣ! ମୁଁ ତିରିଶ ଯୋଜନ ଯିବି।"
4.65.5
ऋषभो वानरस्तत्र वानरांस्तानुवाच ह।
चत्वारिंशद् गमिष्यामि योजनानां न संशयः ॥ ४.६५.५ ॥
ସେଠାରେ ବାନର ଋଷଭ ସେହି ବାନରମାନଙ୍କୁ କହିଲା — "ମୁଁ ଚାଳିଶ ଯୋଜନ ଯିବି, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।"
4.65.6
वानरांस्तु महातेजा अब्रवीद् गन्धमादनः।
योजनानां गमिष्यामि पञ्चाशत्तु न संशयः ॥ ४.६५.६ ॥
ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଗନ୍ଧମାଦନ ବାନରମାନଙ୍କୁ କହିଲେ — "ମୁଁ ପଚାଶ ଯୋଜନ ଯିବି, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।"
4.65.7
मैन्दस्तु वानरस्तत्र वानरांस्तानुवाच ह।
योजनानां परं षष्टिमहं प्लवितुमुत्सहे ॥ ४.६५.७ ॥
ସେଠାରେ ମୈନ୍ଦ ନାମକ ବାନର ସେହି ବାନରମାନଙ୍କୁ କହିଲା: "ମୁଁ ଷାଠିଏ ଯୋଜନରୁ ଅଧିକ ଡେଇଁବାକୁ ସମର୍ଥ।"
4.65.8
ततस्तत्र महातेजा द्विविदः प्रत्यभाषत।
गमिष्यामि न संदेहः सप्ततिं योजनान्यहम् ॥ ४.६५.८ ॥
ସେତେବେଳେ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଦ୍ୱିବିଦ ଉତ୍ତର ଦେଲା: "ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଯିବି, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ମୁଁ ସତୁରି ଯୋଜନ ଯିବି।"
4.65.9
सुषेणस्तु महातेजाः सत्त्ववान् कपिसत्तमः।
अशीतिं प्रतिजानेऽहं योजनानां पराक्रमे ॥ ४.६५.९ ॥
ମହାତେଜସ୍ୱୀ, ସତ୍ତ୍ୱବାନ, ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଷେଣ କହିଲା: "ମୁଁ ମୋ ପରାକ୍ରମରେ ଅଶୀ ଯୋଜନ ଡେଇଁବାର ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରୁଛି।"
4.65.10
तेषां कथयतां तत्र सर्वांस्ताननुमान्य च।
ततो वृद्धतमस्तेषां जाम्बवान् प्रत्यभाषत ॥ ४.६५.१० ॥
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସେଠାରେ କଥା ହେଉଥିବା ସମୟରେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ୍ମତି ଦେଇ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ବୃଦ୍ଧ ଜାମ୍ବବାନ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
4.65.11
पूर्वमस्माकमप्यासीत् कश्चिद् गतिपराक्रमः।
ते वयं वयसः पारमनुप्राप्ताः स्म साम्प्रतम् ॥ ४.६५.११ ॥
ପୂର୍ବେ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ କାହାର କାହାର ଗତି ଓ ପରାକ୍ରମ ଥିଲା; କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଆମେ ବୟସର ସୀମା ପାର କରିସାରିଛୁ।
4.65.12
किं तु नैवं गते शक्यमिदं कार्यमुपेक्षितुम्।
यदर्थं कपिराजश्च रामश्च कृतनिश्चयौ ॥ ४.६५.१२ ॥
କିନ୍ତୁ ଏପରି ହେଲେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଉପେକ୍ଷା କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ଯାହା ପାଇଁ କପିରାଜ ଓ ରାମ ଦୁହେଁ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ କରିଛନ୍ତି।
4.65.13
साम्प्रतं कालमस्माकं या गतिस्तां निबोधत।
नवतिं योजनानां तु गमिष्यामि न संशयः ॥ ४.६५.१३ ॥
ବର୍ତ୍ତମାନ ଆମର ଯେଉଁ ପଥ ଅଛି ତାହା ଶୁଣ। ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ମୁଁ ନବେ ଯୋଜନ ଯିବି।
4.65.14
तांश्च सर्वान् हरिश्रेष्ठाञ्जाम्बवानिदमब्रवीत्।
न खल्वेतावदेवासीद् गमने मे पराक्रमः ॥ ४.६५.१४ ॥
ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମାନଙ୍କୁ ଜାମ୍ବବାନ କହିଲେ: ଯିବାରେ ମୋ ପରାକ୍ରମ କେବଳ ଏତିକି ନଥିଲା।
4.65.15
मया वैरोचने यज्ञे प्रभविष्णुः सनातनः।
प्रदक्षिणीकृतः पूर्वं क्रममाणस्त्रिविक्रमम् ॥ ४.६५.१५ ॥
ପୂର୍ବରେ ବୈରୋଚନଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ, ତ୍ରିବିକ୍ରମ ରୂପରେ ପାଦ ବଢ଼ାଉଥିବା ସେହି ସନାତନ, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭଗବାନଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରିଥିଲି।
4.65.16
स इदानीमहं वृद्धः प्लवने मन्दविक्रमः।
यौवने च तदासीन्मे बलमप्रतिमं परम् ॥ ४.६५.१६ ॥
ବର୍ତ୍ତମାନ ମୁଁ ବୃଦ୍ଧ, ଡେଇଁବାରେ ମୋର ପରାକ୍ରମ ମନ୍ଦ ହୋଇଛି; କିନ୍ତୁ ଯୌବନରେ ସେତେବେଳେ ମୋର ବଳ ଅତୁଳନୀୟ ଓ ପରମ ଥିଲା।
4.65.17
सम्प्रत्येतावदेवाद्य शक्यं मे गमने स्वतः।
नैतावता च संसिद्धिः कार्यस्यास्य भविष्यति ॥ ४.६५.१७ ॥
ବର୍ତ୍ତମାନ ଆଜି ମୋ ପାଇଁ ନିଜେ ଯିବା କେବଳ ଏତିକି ସମ୍ଭବ; ଏତିକିରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହେବ ନାହିଁ।
4.65.18
अथोत्तरमुदारार्थमब्रवीदङ्गदस्तदा।
अनुमान्य तदा प्राज्ञो जाम्बवन्तं महाकपिः ॥ ४.६५.१८ ॥
ତା'ପରେ ଉଦାର ଅର୍ଥଯୁକ୍ତ ଅଙ୍ଗଦ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ତା'ପରେ ପ୍ରାଜ୍ଞ ମହାକପି ଅଙ୍ଗଦ ଜାମ୍ବବାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି ଏହା କହିଲେ।
4.65.19
अहमेतद् गमिष्यामि योजनानां शतं महत्।
निवर्तने तु मे शक्तिः स्यान्न वेति न निश्चितम् ॥ ४.६५.१९ ॥
ମୁଁ ଏହି ଶହେ ଯୋଜନର ମହାପଥ ଯିବି; କିନ୍ତୁ ଫେରିବା ଶକ୍ତି ମୋର ଥିବ କି ନାହିଁ, ତାହା ନିଶ୍ଚିତ ନୁହେଁ।
4.65.20
तमुवाच हरिश्रेष्ठं जाम्बवान् वाक्यकोविदः।
ज्ञायते गमने शक्तिस्तव हर्यृक्षसत्तम ॥ ४.६५.२० ॥
ବାକ୍ୟରେ ନିପୁଣ ଜାମ୍ବବାନ ସେହି ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ: "ହେ ହରି-ଋକ୍ଷଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମର ଗମନ ଶକ୍ତି ଜଣାପଡ଼ୁଛି।"
4.65.21
कामं शतसहस्रं वा नह्येष विधिरुच्यते।
योजनानां भवान् शक्तो गन्तुं प्रतिनिवर्तितुम् ॥ ४.६५.२१ ॥
"ଶହେ କି ଲକ୍ଷ ଯୋଜନ, ଏହା କୌଣସି ନିୟମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ନାହିଁ; ତୁମେ ଯୋଜନ ଯାଇ ଫେରିବାରେ ସମର୍ଥ।"
4.65.22
नहि प्रेषयिता तात स्वामी प्रेष्यः कथंचन।
भवतायं जनः सर्वः प्रेष्यः प्लवगसत्तम ॥ ४.६५.२२ ॥
"ପ୍ରିୟ ବତ୍ସ, କୌଣସି ପ୍ରଭୁ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ପଠାଯାଉନାହାଁନ୍ତି; ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକ ପଠାଯିବା ଯୋଗ୍ୟ, ହେ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ।"
4.65.23
भवान् कलत्रमस्माकं स्वामिभावे व्यवस्थितः।
स्वामी कलत्रं सैन्यस्य गतिरेषा परंतप ॥ ४.६५.२३ ॥
"ତୁମେ ଆମର ଆଶ୍ରୟ, ପ୍ରଭୁ ପଦରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ; ପ୍ରଭୁ ହିଁ ସେନାର ଆଶ୍ରୟ; ଏହା ହିଁ ଗତି, ହେ ଶତ୍ରୁତାପନ।"
4.65.24
अपि वै तस्य कार्यस्य भवान् मूलमरिंदम।
तस्मात् कलत्रवत् तात प्रतिपाल्यः सदा भवान् ॥ ४.६५.२४ ॥
"ହେ ଶତ୍ରୁଦମନ, ସେହି କାର୍ଯ୍ୟର ମୂଳ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ହିଁ; ଅତଏବ ପ୍ରିୟ ବତ୍ସ, ତୁମେ ସର୍ବଦା ପତ୍ନୀ ପରି ରକ୍ଷଣୀୟ।"
4.65.25
मूलमर्थस्य संरक्ष्यमेष कार्यविदां नयः।
मूले हि सति सिध्यन्ति गुणाः सर्वे फलोदयाः ॥ ४.६५.२५ ॥
କାର୍ଯ୍ୟ ଜାଣିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ନୀତି ହେଉଛି ଅର୍ଥର ମୂଳକୁ ରକ୍ଷା କରିବା। ମୂଳ ଥିଲେ ହିଁ ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଓ ଫଳ ଉଦୟ ହୋଇ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ।
4.65.26
तद् भवानस्य कार्यस्य साधनं सत्यविक्रम।
वुद्धिविक्रमसम्पन्नो हेतुरत्र परंतप ॥ ४.६५.२६ ॥
ତେଣୁ, ହେ ସତ୍ୟପରାକ୍ରମୀ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ସାଧନ ଆପଣ ହିଁ। ବୁଦ୍ଧି ଓ ପରାକ୍ରମରେ ସମ୍ପନ୍ନ ଆପଣ ହିଁ ଏଠାରେ ହେତୁ, ହେ ଶତ୍ରୁତାପନ।
4.65.27
गुरुश्च गुरुपुत्रश्च त्वं हि नः कपिसत्तम।
भवन्तमाश्रित्य वयं समर्था ह्यर्थसाधने ॥ ४.६५.२७ ॥
ଆପଣ ଆମର ଗୁରୁ ଓ ଗୁରୁପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ, ହେ କପିଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଆପଣଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଆମେ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନରେ ସମର୍ଥ।
4.65.28
उक्तवाक्यं महाप्राज्ञं जाम्बवन्तं महाकपिः।
प्रत्युवाचोत्तरं वाक्यं वालिसूनुरथाङ्गदः ॥ ४.६५.२८ ॥
ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଜାମ୍ବବାନଙ୍କୁ ଏହି କଥା କୁହାଯିବା ପରେ ମହାକପି ବାଳିପୁତ୍ର ଅଙ୍ଗଦ ଉତ୍ତରରେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
4.65.29
यदि नाहं गमिष्यामि नान्यो वानरपुङ्गवः।
पुनः खल्विदमस्माभिः कार्यं प्रायोपवेशनम् ॥ ४.६५.२९ ॥
ଯଦି ମୁଁ ନ ଯାଏ ଓ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଧ୍ୟ ନ ଯାଏ, ତେବେ ଆମକୁ ପୁନର୍ବାର ପ୍ରାୟୋପବେଶନ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
4.65.30
नह्यकृत्वा हरिपतेः संदेशं तस्य धीमतः।
तत्रापि गत्वा प्राणानां न पश्ये परिरक्षणम् ॥ ४.६५.३० ॥
ସେହି ବୁଦ୍ଧିମାନ ହରିପତିଙ୍କ (ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ) ସନ୍ଦେଶ ସମ୍ପାଦନ ନ କରି, ସେଠାକୁ ଯାଇ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ପ୍ରାଣରକ୍ଷାର କୌଣସି ପଥ ଦେଖେ ନାହିଁ।
4.65.31
स हि प्रसादे चात्यर्थकोपे च हरिरीश्वरः।
अतीत्य तस्य संदेशं विनाशो गमने भवेत् ॥ ४.६५.३१ ॥
ସେ ବାନରମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ସୁଗ୍ରୀବ; ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉ କିମ୍ବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହେଉ, ତାଙ୍କ ଆଦେଶ ଅତିକ୍ରମ କରି ଗଲେ ବିନାଶ ହିଁ ହେବ।
4.65.32
तत्तथा ह्यस्य कार्यस्य न भवत्यन्यथा गतिः।
तद् भवानेव दृष्टार्थः संचिन्तयितुमर्हति ॥ ४.६५.३२ ॥
ତେଣୁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ଅନ୍ୟ ପଥ ନାହିଁ; ତୁମେ ହିଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଦେଖିଥିବାରୁ ବିଚାର କରିବାର ଯୋଗ୍ୟ।
4.65.33
सोऽङ्गदेन तदा वीरः प्रत्युक्तः प्लवगर्षभः।
जाम्बवानुत्तमं वाक्यं प्रोवाचेदं ततोऽङ्गदम् ॥ ४.६५.३३ ॥
ସେତେବେଳେ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତର ପାଇଥିବା ସେହି ବୀର, ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜାମ୍ବବାନ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଏହି ଉତ୍ତମ ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
4.65.34
तस्य ते वीर कार्यस्य न किंचित् परिहास्यते।
एष संचोदयाम्येनं यः कार्यं साधयिष्यति ॥ ४.६५.३४ ॥
ହେ ବୀର, ତୁମ ସେହି କାର୍ଯ୍ୟର କିଛି ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ାଯିବ ନାହିଁ। ଯେ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରିବ, ମୁଁ ଏହାକୁ ପ୍ରେରିତ କରୁଛି।
4.65.35
ततः प्रतीतं प्लवतां वरिष्ठ-
मेकान्तमाश्रित्य सुखोपविष्टम्।
संचोदयामास हरिप्रवीरो
हरिप्रवीरं हनुमन्तमेव ॥ ४.६५.३५ ॥
ସେତେବେଳେ ଡେଇଁବାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ନିର୍ଜନରେ ସୁଖରେ ବସିଥିବା ସେହି ବାନରବୀର ବାନରବୀର ହନୁମାନଙ୍କୁ ହିଁ ପ୍ରେରିତ କଲେ।