વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 5.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.9.1
तस्यालयवरिष्ठस्य मध्ये विमलमायतम्।
ददर्श भवनश्रेष्ठं हनुमान् मारुतात्मजः ॥ ५.९.१ ॥
પવનપુત્ર હનુમાને એ શ્રેષ્ઠ આવાસોની વચ્ચે નિર્મળ અને વિશાળ, ભવનોમાં શ્રેષ્ઠ એવું એક ભવન જોયું.
5.9.2
अर्धयोजनविस्तीर्णमायतं योजनं महत्।
भवनं राक्षसेन्द्रस्य बहुप्रासादसंकुलम् ॥ ५.९.२ ॥
એ રાક્ષસેન્દ્રનું વિશાળ ભવન અડધો યોજન પહોળું અને એક યોજન લાંબું હતું, અને અનેક પ્રાસાદોથી ભરેલું હતું.
5.9.3
मार्गमाणस्तु वैदेहीं सीतामायतलोचनाम्।
सर्वतः परिचक्राम हनूमानरिसूदनः ॥ ५.९.३ ॥
વિશાળ નેત્રોવાળી વૈદેહી સીતાને શોધતા, શત્રુસંહારક હનુમાન ચારે બાજુ ફરવા લાગ્યા.
5.9.4
उत्तमं राक्षसावासं हनुमानवलोकयन्।
आससादाथ लक्ष्मीवान् राक्षसेन्द्रनिवेशनम् ॥ ५.९.४ ॥
રાક્ષસોના ઉત્તમ આવાસને જોતા, તેજસ્વી હનુમાન રાક્ષસેન્દ્રના નિવાસસ્થાને પહોંચ્યા.
5.9.5
चतुर्विषाणैर्द्विरदैस्त्रिविषाणैस्तथैव च।
परिक्षिप्तमसम्बाधं रक्ष्यमाणमुदायुधैः ॥ ५.९.५ ॥
ચાર અને ત્રણ દાંતવાળા હાથીઓથી તે ઘેરાયેલું હતું; તે સાંકડું ન હતું, ઊંચા શસ્ત્રધારી રક્ષકો દ્વારા સુરક્ષિત હતું.
5.9.6
राक्षसीभिश्च पत्नीभी रावणस्य निवेशनम्।
आहृताभिश्च विक्रम्य राजकन्याभिरावृतम् ॥ ५.९.६ ॥
રાવણનું એ નિવાસસ્થાન રાક્ષસીઓ અને પત્નીઓથી ભરેલું હતું; બળપૂર્વક લાવવામાં આવેલી રાજકન્યાઓથી ઘેરાયેલું હતું.
5.9.7
तन्नक्रमकराकीर्णं तिमिंगिलझषाकुलम्।
वायुवेगसमाधूतं पन्नगैरिव सागरम् ॥ ५.९.७ ॥
તે મગર અને મકર જળજંતુઓથી ભરેલું હતું; તિમિંગિલ અને ઝષ માછલીઓથી વ્યાપ્ત હતું; વાયુના વેગથી હલાવાયેલું, નાગોથી ખળભળાવેલા સાગર જેવું હતું.
5.9.8
या हि वैश्रवणे लक्ष्मीर्या चन्द्रे हरिवाहने।
सा रावणगृहे रम्या नित्यमेवानपायिनी ॥ ५.९.८ ॥
કુબેરમાં જે લક્ષ્મી છે, ચંદ્રમાં જે લક્ષ્મી છે, હરિવાહન ઇન્દ્રમાં જે લક્ષ્મી છે—તે જ લક્ષ્મી રાવણના ગૃહમાં સદા સુંદર રીતે વસે છે અને ક્યારેય જતી નથી.
5.9.9
या च राज्ञः कुबेरस्य यमस्य वरुणस्य च।
तादृशी तद्विशिष्टा वा ऋद्धी रक्षोगृहेष्विह ॥ ५.९.९ ॥
રાજા કુબેર, યમ અને વરુણની જે ઋદ્ધિ છે, તેવી અથવા તેથી પણ શ્રેષ્ઠ ઋદ્ધિ અહીં રાક્ષસોના ગૃહોમાં છે.
5.9.10
तस्य हर्म्यस्य मध्यस्थवेश्म चान्यत् सुनिर्मितम्।
बहुनिर्यूहसंयुक्तं ददर्श पवनात्मजः ॥ ५.९.१० ॥
તે મહેલની મધ્યમાં બીજું સુંદર રીતે બાંધેલું ગૃહ હતું; તે ઘણા ઝરૂખાઓથી યુક્ત હતું. પવનપુત્રે તેને જોયું.
5.9.11
ब्रह्मणोऽर्थे कृतं दिव्यं दिवि यद् विश्वकर्मणा।
विमानं पुष्पकं नाम सर्वरत्नविभूषितम् ॥ ५.९.११ ॥
બ્રહ્મા માટે વિશ્વકર્માએ સ્વર્ગમાં બનાવેલું પુષ્પક નામનું દિવ્ય વિમાન; તે સર્વ રત્નોથી શોભિત હતું.
5.9.12
परेण तपसा लेभे यत् कुबेरः पितामहात्।
कुबेरमोजसा जित्वा लेभे तद् राक्षसेश्वरः ॥ ५.९.१२ ॥
કુબેરે પરમ તપથી પિતામહ બ્રહ્મા પાસેથી જે મેળવ્યું, તે જ રાક્ષસેશ્વરે કુબેરને બળથી જીતીને મેળવ્યું.
5.9.13
ईहामृगसमायुक्तैः कार्तस्वरहिरण्मयैः।
सुकृतैराचितं स्तम्भैः प्रदीप्तमिव च श्रिया ॥ ५.९.१३ ॥
વરુની આકૃતિઓથી સજ્જ, સોના અને સુવર્ણથી બનાવેલા, સારી રીતે ઘડાયેલા સ્તંભોથી શોભતું, જાણે પોતાની શોભાથી ઝળહળતું હતું.
5.9.14
मेरुमन्दरसंकाशैरुल्लिखद्भिरिवाम्बरम्।
कूटागारैः शुभागारैः सर्वतः समलंकृतम् ॥ ५.९.१४ ॥
મેરુ અને મંદર પર્વતો સમાન, આકાશને સ્પર્શતા હોય તેમ શિખરવાળા ગૃહો અને શુભ મહેલોથી ચોતરફ સુંદર રીતે શણગારેલું.
5.9.15
ज्वलनार्कप्रतीकाशैः सुकृतं विश्वकर्मणा।
हेमसोपानयुक्तं च चारुप्रवरवेदिकम् ॥ ५.९.१५ ॥
પ્રજ્વલિત અગ્નિ અને સૂર્ય સમાન તેજસ્વી, વિશ્વકર્માએ સારી રીતે બનાવેલું, સોનાની સીડીઓ અને સુંદર શ્રેષ્ઠ વેદિકાઓવાળું.
5.9.16
जालवातायनैर्युक्तं काञ्चनैः स्फाटिकैरपि।
इन्द्रनीलमहानीलमणिप्रवरवेदिकम् ॥ ५.९.१६ ॥
જાળીવાળી બારીઓથી યુક્ત, સોના અને સ્ફટિકનું, ઇન્દ્રનીલ અને મહાનીલ મણિઓની શ્રેષ્ઠ વેદિકાઓવાળું.
5.9.17
विद्रुमेण विचित्रेण मणिभिश्च महाधनैः।
निस्तुलाभिश्च मुक्ताभिस्तलेनाभिविराजितम् ॥ ५.९.१७ ॥
વિચિત્ર પરવાળાં, મહામૂલ્ય મણિઓ અને અદ્વિતીય મોતીઓથી ભોંયતળિયું શોભી રહ્યું હતું.
5.9.18
चन्दनेन च रक्तेन तपनीयनिभेन च।
सुपुण्यगन्धिना युक्तमादित्यतरुणोपमम् ॥ ५.९.१८ ॥
લાલ ચંદન અને સોનેરી રંગથી યુક્ત, ઉત્તમ સુગંધવાળું, ઉદય પામતા યુવાન સૂર્ય સમાન.
5.9.19
कूटागारैर्वराकारैर्विविधैः समलंकृतम्।
विमानं पुष्पकं दिव्यमारुरोह महाकपिः।
तत्रस्थः सर्वतो गन्धं पानभक्ष्यान्नसम्भवम् ॥ ५.९.१९ ॥
વિવિધ પ્રકારના સુંદર આકારના શિખરયુક્ત મહેલોથી સુશોભિત દિવ્ય પુષ્પક વિમાન પર મહાકપિ ચઢ્યા. ત્યાં ઊભા રહીને ચારેય તરફ પીણાં, ભક્ષ્ય અને અન્નમાંથી ઊઠતી સુગંધ તેમણે સૂંઘી.
5.9.20
दिव्यं सम्मूर्च्छितं जिघ्रन् रूपवन्तमिवानिलम्।
स गन्धस्तं महासत्त्वं बन्धुर्बन्धुमिवोत्तमम् ॥ ५.९.२० ॥
દિવ્ય, ચારેય તરફ ફેલાયેલી તે સુગંધ સૂંઘતા તેઓ જાણે મૂર્તિમંત વાયુ હોય તેવા લાગ્યા. તે સુગંધે તે મહાસત્ત્વને, ઉત્તમ બંધુ પોતાના બંધુને વીંટળાય તેમ, વીંટળી લીધો.
5.9.21
इत एहीत्युवाचेव तत्र यत्र स रावणः।
ततस्तां प्रस्थितः शालां ददर्श महतीं शिवाम् ॥ ५.९.२१ ॥
"અહીં આવ" એમ કહેતી હોય તેમ તે સુગંધે તેમને રાવણ જ્યાં હતો ત્યાં લઈ ગઈ. પછી ત્યાં જતાં તેમણે એક વિશાળ, શુભ શાલા જોઈ.
5.9.22
रावणस्य महाकान्तां कान्तामिव वरस्त्रियम्।
मणिसोपानविकृतां हेमजालविराजिताम् ॥ ५.९.२२ ॥
રાવણની તે અતિ સુંદર શાલા, ઉત્તમ સ્ત્રી જેવી મનોહર હતી; મણિમય સોપાનોથી શણગારેલી અને સોનાની જાળીઓથી ઝળહળતી.
5.9.23
स्फाटिकैरावृततलां दन्तान्तरितरूपिकाम्।
मुक्तावज्रप्रवालैश्च रूप्यचामीकरैरपि ॥ ५.९.२३ ॥
તેનો તળિયો સ્ફટિકથી આવરાયેલો હતો; હાથીદાંતની વચ્ચે જડેલી આકૃતિઓ ધરાવતી હતી; મોતી, હીરા, પરવાળાં અને ચાંદી-સોનાથી પણ તે શણગારેલી હતી.
5.9.24
विभूषितां मणिस्तम्भैः सुबहुस्तम्भभूषिताम्।
समैर्ऋजुभिरत्युच्चैः समन्तात् सुविभूषितैः ॥ ५.९.२४ ॥
તે મણિમય સ્તંભોથી શોભિત અને અનેક સુંદર સ્તંભોથી અલંકૃત હતી; સમાન, સીધા, અત્યંત ઊંચા, ચારેય તરફ સારી રીતે શણગારેલા સ્તંભોથી તે દીપતી હતી.
5.9.25
स्तम्भैः पक्षैरिवात्युच्चैर्दिवं सम्प्रस्थितामिव।
महत्या कुथयाऽऽस्तीर्णां पृथिवीलक्षणाङ्कया ॥ ५.९.२५ ॥
સ્તંભોથી, જાણે પાંખોથી, અત્યંત ઊંચું, જાણે સ્વર્ગ તરફ પ્રસ્થાન કર્યું હોય તેમ, પૃથ્વીના ચિહ્નોથી અંકિત મોટી ચાદરથી પાથરેલું.
5.9.26
पृथिवीमिव विस्तीर्णां सराष्ट्रगृहशालिनीम्।
नादितां मत्तविहगैर्दिव्यगन्धाधिवासिताम् ॥ ५.९.२६ ॥
પૃથ્વી જેવું વિસ્તૃત, રાષ્ટ્ર અને ગૃહોથી સમૃદ્ધ, મત્ત પક્ષીઓના કલરવથી ગુંજતું, દિવ્ય સુગંધથી સુવાસિત.
5.9.27
परर्घ्यास्तरणोपेतां रक्षोऽधिपनिषेविताम्।
धूम्रामगुरुधूपेन विमलां हंसपाण्डुराम् ॥ ५.९.२७ ॥
અત્યંત મૂલ્યવાન પથારીઓથી યુક્ત, રાક્ષસાધિપતિ દ્વારા સેવિત, અગરના ધૂપથી ધૂમ્રવર્ણ, નિર્મળ અને હંસ જેવું શ્વેત.
5.9.28
पत्रपुष्पोपहारेण कल्माषीमिव सुप्रभाम्।
मनसो मोदजननीं वर्णस्यापि प्रसाधिनीम् ॥ ५.९.२८ ॥
પાંદડાં અને ફૂલોના ઉપહારથી ચિત્રવર્ણી, અત્યંત પ્રભાવાન, મનને આનંદ આપનારી, સૌંદર્યને પણ શણગારનારી.
5.9.29
तां शोकनाशिनीं दिव्यां श्रियः संजननीमिव।
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थैस्तु पञ्च पञ्चभिरुत्तमैः ॥ ५.९.२९ ॥
તે શોકનાશિની, દિવ્ય, જાણે શ્રી ઉત્પન્ન કરનારી, તે સ્થાને પાંચ ઇન્દ્રિયોને પાંચ ઉત્તમ ઇન્દ્રિયવિષયોથી.
5.9.30
तर्पयामास मातेव तदा रावणपालिता।
स्वर्गोऽयं देवलोकोऽयमिन्द्रस्यापि पुरी भवेत्।
सिद्धिर्वेयं परा हि स्यादित्यमन्यत मारुतिः ॥ ५.९.३० ॥
ત્યારે રાવણે પાળેલું તે સ્થાન માતાની જેમ તૃપ્ત કરતું હતું. "આ સ્વર્ગ છે, આ દેવલોક છે, આ ઇન્દ્રની નગરી પણ હોઈ શકે, અથવા આ જ પરમ સિદ્ધિ હશે" એમ મારુતિએ માન્યું.
5.9.31
प्रध्यायत इवापश्यत् प्रदीपांस्तत्र काञ्चनान्।
धूर्तानिव महाधूर्तैर्देवनेन पराजितान् ॥ ५.९.३१ ॥
ચિંતનમાં ડૂબેલાની જેમ તેમણે ત્યાં સોનાના દીવા જોયા; મહાધૂર્તોથી જુગારમાં હારેલા ધૂર્તો જેવા તે લાગતા હતા.
5.9.32
दीपानां च प्रकाशेन तेजसा रावणस्य च।
अर्चिर्भिर्भूषणानां च प्रदीप्तेत्यभ्यमन्यत ॥ ५.९.३२ ॥
દીવાઓના પ્રકાશથી, રાવણના તેજથી અને આભૂષણોની જ્યોતોથી તે પ્રકાશિત છે એમ તેમણે માન્યું.
5.9.33
ततोऽपश्यत् कुथासीनं नानावर्णाम्बरस्रजम्।
सहस्रं वरनारीणां नानावेषबिभूषितम् ॥ ५.९.३३ ॥
પછી વિવિધ રંગનાં વસ્ત્રો અને માળાઓ પહેરેલી, નાનાવિધ વેશે શણગારેલી, આસનો પર બેઠેલી હજાર શ્રેષ્ઠ નારીઓ તેમણે જોઈ.
5.9.34
परिवृत्तेऽर्धरात्रे तु पाननिद्रावशंगतम्।
क्रीडित्वोपरतं रात्रौ प्रसुप्तं बलवत् तदा ॥ ५.९.३४ ॥
મધ્યરાત્રિ વીતી ત્યારે, મદ્ય અને નિદ્રાને વશ થઈ, રાત્રિની ક્રીડા પૂરી કરીને તેઓ ગાઢ નિદ્રામાં પડી ગઈ.
5.9.35
तत् प्रसुप्तं विरुरुचे निःशब्दान्तरभूषितम्।
निःशब्दहंसभ्रमरं यथा पद्मवनं महत् ॥ ५.९.३५ ॥
તે સૂતેલું જૂથ, શાંત હંસો અને ભ્રમરોથી ભરેલા વિશાળ કમળવન જેવું, વચ્ચે વચ્ચે મૌનથી શોભતું ચમકતું હતું.
5.9.36
तासां संवृतदान्तानि मीलिताक्षीणि मारुतिः।
अपश्यत् पद्मगन्धीनि वदनानि सुयोषिताम् ॥ ५.९.३६ ॥
તે સુંદર સ્ત્રીઓના મુખ મારુતિએ જોયા; દાંત બંધ, આંખો બંધ, કમળની સુગંધવાળાં.
5.9.37
प्रबुद्धानीव पद्मानि तासां भूत्वा क्षपाक्षये।
पुनः संवृतपत्राणि रात्राविव बभुस्तदा ॥ ५.९.३७ ॥
રાત્રિના અંતે ખીલેલાં કમળ ફરી રાત્રે પાંખડીઓ બિડાયેલાં દેખાય, તેમ તે સમયે તેઓ દેખાતી હતી.
5.9.38
इमानि मुखपद्मानि नियतं मत्तषट्पदाः।
अम्बुजानीव फुल्लानि प्रार्थयन्ति पुनः पुनः ॥ ५.९.३८ ॥
આ નિશ્ચયે મુખકમળો છે; ખીલેલાં કમળને મદમસ્ત ભ્રમરો જેમ વારંવાર ઇચ્છે, તેમ તે ભ્રમરો એમને વારંવાર ઇચ્છે છે.
5.9.39
मेने हि गुणतस्तानि समानि सलिलोद्भवैः ॥ ५.९.३९ ॥
ગુણોમાં આ જળમાં ઉગેલાં કમળો જેવાં સમાન છે, એમ તેણે માન્યું.
5.9.40
सा तस्य शुशुभे शाला ताभिः स्त्रीभिर्विराजिता।
शरदीव प्रसन्ना द्यौस्ताराभिरभिशोभिता ॥ ५.९.४० ॥
તે શાળા એ સ્ત્રીઓથી શોભિત થઈને દીપી ઊઠી; શરદમાં નિર્મળ આકાશ તારાઓથી શોભે તેમ.
5.9.41
स च ताभिः परिवृतः शुशुभे राक्षसाधिपः।
यथा ह्युडुपतिः श्रीमांस्ताराभिरिव संवृतः ॥ ५.९.४१ ॥
તે રાક્ષસાધિપતિ તે સ્ત્રીઓથી ઘેરાયેલો શોભ્યો, જેમ તારાઓથી ઘેરાયેલો શ્રીમાન ચંદ્ર શોભે.
5.9.42
याश्च्यवन्तेऽम्बरात् ताराः पुण्यशेषसमावृताः।
इमास्ताः संगताः कृत्स्ना इति मेने हरिस्तदा ॥ ५.९.४२ ॥
પુણ્યના શેષથી ઘેરાયેલા અને આકાશમાંથી ખરી પડતા તારાઓ આ જ છે, આ બધાં અહીં ભેગાં થયાં છે, એમ ત્યારે હરિએ માન્યું.
5.9.43
ताराणामिव सुव्यक्तं महतीनां शुभार्चिषाम्।
प्रभावर्णप्रसादाश्च विरेजुस्तत्र योषिताम् ॥ ५.९.४३ ॥
ત્યાં તે સ્ત્રીઓની પ્રભા, વર્ણ અને પ્રસન્નતા મહાન શુભ તેજવાળા તારાઓની જેમ સ્પષ્ટ ઝળહળતી હતી.
5.9.44
व्यावृत्तकचपीनस्रक्प्रकीर्णवरभूषणाः।
पानव्यायामकालेषु निद्रोपहतचेतसः ॥ ५.९.४४ ॥
પાન અને વ્યાયામના સમય પછી ઊંઘથી મન બેભાન થયેલી તે સ્ત્રીઓના વાળ વિખરાયેલા હતા, હાર અને ઉત્તમ આભૂષણો વેરાયેલા હતા.
5.9.45
व्यावृत्ततिलकाः काश्चित् काश्चिदुदभ्रान्तनूपुराः।
पार्श्वे गलितहाराश्च काश्चित् परमयोषितः ॥ ५.९.४५ ॥
કોઈના કપાળનું તિલક ભૂંસાઈ ગયું હતું, કોઈના ઝાંઝર ઢીલા થઈ આમતેમ ફરતા હતા, કોઈના હાર પાસે સરી પડ્યા હતા — તે ઉત્તમ સ્ત્રીઓ.
5.9.46
मुक्ताहारवृताश्चान्याः काश्चित् प्रस्रस्तवाससः।
व्याविद्धरशनादामाः किशोर्य इव वाहिताः ॥ ५.९.४६ ॥
કોઈ મોતીના હારથી ઢંકાયેલી હતી, કોઈના વસ્ત્રો સરી ગયા હતા, કોઈની કમરની દોરી ગૂંચવાઈ ગઈ હતી — જાણે તાણી લઈ જવાયેલી કિશોરીઓ.
5.9.47
अकुण्डलधराश्चान्या विच्छिन्नमृदितस्रजः।
गजेन्द्रमृदिताः फुल्ला लता इव महावने ॥ ५.९.४७ ॥
કોઈના કાનમાં કુંડળ નહોતાં, કોઈની ફૂલમાળાઓ તૂટી અને કચડાઈ ગઈ હતી — મહાવનમાં ગજરાજે કચડેલી ખીલેલી વેલીઓની જેમ.
5.9.48
चन्द्रांशुकिरणाभाश्च हाराः कासांचिदुद्गताः।
हंसा इव बभुः सुप्ताः स्तनमध्येषु योषिताम् ॥ ५.९.४८ ॥
કોઈના ચંદ્રકિરણ જેવા ઉજ્જવળ હાર, સ્ત્રીઓના સ્તનો વચ્ચે સૂતેલા હંસોની જેમ ઊંચકાઈને ઝળહળતા હતા.
5.9.49
अपरासां च वैदूर्याः कादम्बा इव पक्षिणः।
हेमसूत्राणि चान्यासां चक्रवाका इवाभवन् ॥ ५.९.४९ ॥
બીજાઓના વૈડૂર્ય કાદંબ પક્ષીઓ જેવા, અને અન્યોની સોનાની દોરીઓ ચક્રવાક પક્ષીઓ જેવી થઈ ગઈ.
5.9.50
हंसकारण्डवोपेताश्चक्रवाकोपशोभिताः।
आपगा इव ता रेजुर्जघनैः पुलिनैरिव ॥ ५.९.५० ॥
હંસ અને કારંડવ પક્ષીઓથી યુક્ત, ચક્રવાકોથી શોભતી નદીઓ જેવી તેઓ ઝળહળી રહી; તેમના જઘન રેતીના કિનારા જેવા હતા.
5.9.51
किङ्किणीजालसंकाशास्ता हेमविपुलाम्बुजाः।
भावग्राहा यशस्तीराः सुप्ता नद्य इवाबभुः ॥ ५.९.५१ ॥
નાની ઘંટડીઓના જાળ જેવી, મોટાં સોનાનાં કમળવાળી, મન મોહી લેનારી, કીર્તિના કિનારાવાળી ઊંઘતી નદીઓની જેમ તેઓ શોભી રહી હતી.
5.9.52
मृदुष्वंगेषु कासांचित् कुचाग्रेषु च संस्थिताः।
बभूवुर्भूषणानीव शुभा भूषणराजयः ॥ ५.९.५२ ॥
કેટલીકના કોમળ અંગો પર અને સ્તનાગ્રો પર રહેલી સુંદર આભૂષણોની હારો જાણે પોતે જ આભૂષણ બની ગઈ.
5.9.53
अंशुकान्ताश्च कासांचिन्मुखमारुतकम्पिताः।
उपर्युपरि वक्त्राणां व्याधूयन्ते पुनः पुनः ॥ ५.९.५३ ॥
કેટલીકના વસ્ત્રના છેડા મુખના શ્વાસથી હાલીને તેમના મુખ પર વારંવાર ફરકતા હતા.
5.9.54
ताः पताका इवोद्धूताः पत्नीनां रुचिरप्रभाः।
नानावर्णसुवर्णानां वक्त्रमूलेषु रेजिरे ॥ ५.९.५४ ॥
પત્નીઓની પતાકાઓ જેમ ફરકતાં, સુંદર પ્રભાવાળાં, વિવિધ રંગનાં સોનેરી વસ્ત્રો તેમના મુખના મૂળ પાસે ઝળહળતાં હતાં.
5.9.55
ववल्गुश्चात्र कासांचित् कुण्डलानि शुभार्चिषाम्।
मुखमारुतसंकम्पैर्मन्दं मन्दं च योषिताम् ॥ ५.९.५५ ॥
તે સ્ત્રીઓમાંથી કેટલીકના શુભ તેજવાળા કુંડળ મુખના શ્વાસના કંપનથી ધીમે ધીમે ડોલવા લાગ્યા.
5.9.56
शर्करासवगन्धः स प्रकृत्या सुरभिः सुखः।
तासां वदननिःश्वासः सिषेवे रावणं तदा ॥ ५.९.५६ ॥
તેમના મુખનો શ્વાસ, સ્વભાવે સાકરના મદિરાની ગંધવાળો, સુગંધી અને સુખદ હતો; ત્યારે તે રાવણની સેવા કરવા લાગ્યો.
5.9.57
रावणाननशंकाश्च काश्चिद् रावणयोषितः।
मुखानि च सपत्नीनामुपाजिघ्रन् पुनः पुनः ॥ ५.९.५७ ॥
રાવણનું મુખ હોવાની શંકાથી, રાવણની કેટલીક સ્ત્રીઓ સપત્નીઓનાં મુખ વારંવાર સૂંઘવા લાગી.
5.9.58
अत्यर्थं सक्तमनसो रावणे ता वरस्त्रियः।
अस्वतन्त्राः सपत्नीनां प्रियमेवाचरंस्तदा ॥ ५.९.५८ ॥
રાવણમાં અત્યંત મન લગાડેલી તે શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓ, સ્વતંત્ર ન રહેતાં, ત્યારે સપત્નીઓને પ્રિય હોય તે જ કરવા લાગી.
5.9.59
बाहूनुपनिधायान्याः पारिहार्यविभूषितान्।
अंशुकानि च रम्याणि प्रमदास्तत्र शिश्यिरे ॥ ५.९.५९ ॥
બીજી સ્ત્રીઓ આભૂષણથી શોભતા બાહુઓ મૂકીને, સુંદર વસ્ત્રો સાથે ત્યાં જ સૂઈ ગઈ.
5.9.60
अन्या वक्षसि चान्यस्यास्तस्याः काचित् पुनर्भुजम्।
अपरा त्वङ्कमन्यस्यास्तस्याश्चाप्यपरा कुचौ ॥ ५.९.६० ॥
એક બીજીની છાતી પર, કોઈ તેના બાહુ પર, બીજી કોઈના ખોળામાં, અને કોઈ તેના સ્તનો પર હતી.
5.9.61
ऊरुपार्श्वकटीपृष्ठमन्योन्यस्य समाश्रिताः।
परस्परनिविष्टांग्यो मदस्नेहवशानुगाः ॥ ५.९.६१ ॥
તેઓ એકબીજાની જાંઘો, બાજુઓ, કમર અને પીઠ પર ટેકો લઈને હતી; એકના અંગો પર બીજીના અંગો મૂકેલા હતા; મદ અને સ્નેહને વશ હતી.
5.9.62
अन्योन्यस्यांगसंस्पर्शात् प्रीयमाणाः सुमध्यमाः।
एकीकृतभुजाः सर्वाः सुषुपुस्तत्र योषितः ॥ ५.९.६२ ॥
એકબીજાના અંગના સ્પર્શથી પ્રસન્ન થયેલી તે સુંદર કમરવાળી બધી સ્ત્રીઓએ હાથ એકબીજામાં ગૂંથીને ત્યાં જ ગાઢ નિદ્રા લીધી.
5.9.63
अन्योन्यभुजसूत्रेण स्त्रीमाला ग्रथिता हि सा।
मालेव ग्रथिता सूत्रे शुशुभे मत्तषट्पदा ॥ ५.९.६३ ॥
એકબીજાની ભુજાઓરૂપી દોરાથી તે સ્ત્રીઓની માળા ગૂંથાયેલી હતી; દોરામાં પરોવેલી માળા મત્ત ભમરાઓથી શોભે તેમ તે શોભતી હતી.
5.9.64
लतानां माधवे मासि फुल्लानां वायुसेवनात्।
अन्योन्यमालाग्रथितं संसक्तकुसुमोच्चयम् ॥ ५.९.६४ ॥
વસંત માધવ માસમાં પવનના સ્પર્શથી ખીલેલી વેલાઓનો, એકબીજામાં ગૂંથાયેલી માળા જેવો અને ચોંટેલાં ફૂલોના ઢગલા જેવો.
5.9.65
प्रतिवेष्टितसुस्कन्धमन्योन्यभ्रमराकुलम्।
आसीद् वनमिवोद्धूतं स्त्रीवनं रावणस्य तत् ॥ ५.९.६५ ॥
એકબીજાના સુંદર ખભા વીંટળાયેલા, એકની ઉપર બીજી પર ભમરાઓથી ભરેલું તે રાવણનું સ્ત્રીવન પવનથી હલાવેલા વન જેવું હતું.
5.9.66
उचितेष्वपि सुव्यक्तं न तासां योषितां तदा।
विवेकः शक्य आधातुं भूषणांगाम्बरस्रजाम् ॥ ५.९.६६ ॥
તે સમયે તે સ્ત્રીઓ યોગ્ય સ્થાને હોવા છતાં, આભૂષણો, અંગો, વસ્ત્રો અને માળાઓ વચ્ચે સ્પષ્ટ ભેદ પાડવો શક્ય નહોતો.
5.9.67
रावणे सुखसंविष्टे ताः स्त्रियो विविधप्रभाः।
ज्वलन्तः काञ्चना दीपाः प्रेक्षन्तो निमिषा इव ॥ ५.९.६७ ॥
રાવણ સુખથી સૂતો હતો ત્યારે, વિવિધ પ્રભાવાળી એ સ્ત્રીઓ બળતા સોનાના દીવા જેવી, પલક માર્યા વિના જોઈ રહી હતી.
5.9.68
राजर्षिविप्रदैत्यानां गन्धर्वाणां च योषितः।
रक्षसां चाभवन् कन्यास्तस्य कामवशंगताः ॥ ५.९.६८ ॥
રાજર્ષિઓ, બ્રાહ્મણો, દૈત્યો અને ગંધર્વોની સ્ત્રીઓ તથા રાક્ષસોની કન્યાઓ પણ તેની કામનાને વશ થયેલી હતી.
5.9.69
युद्धकामेन ताः सर्वा रावणेन हृताः स्त्रियः।
समदा मदनेनैव मोहिताः काश्चिदागताः ॥ ५.९.६९ ॥
યુદ્ધની કામનાવાળા રાવણ વડે હરણ કરાયેલી તે સર્વ સ્ત્રીઓ; કેટલીક મદ અને કામથી મોહિત થઈને પોતે આવી હતી.
5.9.70
न तत्र काश्चित् प्रमदाः प्रसह्य
वीर्योपपन्नेन गुणेन लब्धाः।
न चान्यकामापि न चान्यपूर्वा
विना वरार्हां जनकात्मजां तु ॥ ५.९.७० ॥
ત્યાં બળથી, વીરતાથી કે ગુણથી મેળવાયેલી કોઈ સ્ત્રી ન હતી; અન્યને ચાહનારી કે પહેલાં અન્યની પત્ની રહેલી પણ ન હતી—શ્રેષ્ઠ આદરને યોગ્ય જનકપુત્રીને છોડીને.
5.9.71
न चाकुलीना न च हीनरूपा
नादक्षिणा नानुपचारयुक्ता।
भार्याभवत् तस्य न हीनसत्त्वा
न चापि कान्तस्य न कामनीया ॥ ५.९.७१ ॥
તે કુળહીન ન હતી, રૂપહીન ન હતી; ઉદારતા વિનાની કે યોગ્ય સત્કાર વિનાની ન હતી; તે દુર્બળ મનની ન હતી, પ્રિયતમને ઇચ્છનીય ન હોય તેવી પણ ન હતી—એવી સ્ત્રી તેની પત્ની બની હતી.
5.9.72
बभूव बुद्धिस्तु हरीश्वरस्य
यदीदृशी राघवधर्मपत्नी।
इमा महाराक्षसराजभार्याः
सुजातमस्येति हि साधुबुद्धेः ॥ ५.९.७२ ॥
વાનરેશ્વરના મનમાં આવો વિચાર ઊઠ્યો—આવી સ્ત્રી રાઘવની ધર્મપત્ની હોત, અને આ મહારાક્ષસરાજની પત્નીઓ તેની હોત તો તે શુભ થાત—સાધુબુદ્ધિવાળાનો વિચાર આવો હતો.
5.9.73
पुनश्च सोऽचिन्तयदात्तरूपो
ध्रुवं विशिष्टा गुणतो हि सीता।
अथायमस्यां कृतवान् महात्मा
लंकेश्वरः कष्टमनार्यकर्म ॥ ५.९.७३ ॥
તે ઉદાત્તરૂપ ફરી વિચારવા લાગ્યો: ગુણોથી સીતા નિશ્ચયે વિશિષ્ટ છે. અને લંકાના સ્વામી આ મહાત્માએ તેના પ્રત્યે અનાર્ય કર્મ કર્યું છે; એ કષ્ટકર છે.