ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 6.107
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.107.1
ततः प्रवृत्तं सुक्रूरं रामरावणयोस्तदा।
सुमहद् द्वैरथं युद्धं सर्वलोकभयावहम् ॥ ६.१०७.१ ॥
ಆಗ ರಾಮ ಮತ್ತು ರಾವಣರ ನಡುವೆ ಸರ್ವಲೋಕಗಳಿಗೂ ಭಯ ತರುವ, ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರೂರವಾದ, ಮಹಾ ದ್ವಂದ್ವಯುದ್ಧ ಆರಂಭವಾಯಿತು.
6.107.2
ततो राक्षससैन्यं च हरीणां च महद्बलम्।
प्रगृहीतप्रहरणं निश्चेष्टं समवर्तत ॥ ६.१०७.२ ॥
ಆಗ ರಾಕ್ಷಸ ಸೈನ್ಯವೂ ವಾನರರ ಮಹಾಬಲವೂ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ನಿಶ್ಚಲವಾಗಿ ನಿಂತವು.
6.107.3
सम्प्रयुद्धौ तु तौ दृष्ट्वा बलवन्नरराक्षसौ।
व्याक्षिप्तहृदयाः सर्वे परं विस्मयमागताः ॥ ६.१०७.३ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಆ ಬಲಶಾಲಿ ನರ ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ನೋಡಿ, ಎಲ್ಲರ ಹೃದಯಗಳು ಕಳವಳಗೊಂಡು ಮಹಾ ವಿಸ್ಮಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು.
6.107.4
नानाप्रहरणैर्व्यग्रैर्भुजैर्विस्मितबुद्धयः।
तस्थुः प्रेक्ष्य च संग्रामं नाभिजग्मुः परस्परम् ॥ ६.१०७.४ ॥
ನಾನಾ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು, ವಿಸ್ಮಿತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವರು ನಿಂತರು; ಯುದ್ಧವನ್ನು ನೋಡುತ್ತ ಪರಸ್ಪರ ಸಮೀಪಿಸಲಿಲ್ಲ.
6.107.5
रक्षसां रावणं चापि वानराणां च राघवम्।
पश्यतां विस्मिताक्षाणां सैन्यं चित्रमिवाबभौ ॥ ६.१०७.५ ॥
ರಾಕ್ಷಸರು ರಾವಣನನ್ನೂ ವಾನರರು ರಾಘವನನ್ನೂ ನೋಡುತ್ತ ವಿಸ್ಮಿತ ನೇತ್ರರಾಗಿ ನಿಂತ ಸೈನ್ಯವು ಚಿತ್ರದಂತೆ ಶೋಭಿಸಿತು.
6.107.6
तौ तु तत्र निमित्तानि दृष्ट्वा राघवरावणौ।
कृतबुद्धी स्थिरामर्षौ युयुधाते ह्यभीतवत् ॥ ६.१०७.६ ॥
ಅಲ್ಲಿನ ಶಕುನಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ರಾಘವ ಮತ್ತು ರಾವಣ ದೃಢ ನಿಶ್ಚಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರ ಕೋಪದಿಂದ ನಿರ್ಭಯರಂತೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದರು.
6.107.7
जेतव्यमिति काकुत्स्थो मर्तव्यमिति रावणः।
धृतौ स्ववीर्यसर्वस्वं युद्धेऽदर्शयतां तदा ॥ ६.१०७.७ ॥
ರಾಮನು 'ಜಯಿಸಬೇಕು' ಎಂದೂ, ರಾವಣನು 'ಸಾಯಬೇಕು' ಎಂದೂ ಭಾವಿಸಿದರು; ಆಗ ಇಬ್ಬರೂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪರಾಕ್ರಮದ ಸರ್ವಸ್ವವನ್ನು ತೋರಿಸಿದರು.
6.107.8
ततः क्रोधाद् दशग्रीवः शरान् संधाय वीर्यवान्।
मुमोच ध्वजमुद्दिश्य राघवस्य रथे स्थितम् ॥ ६.१०७.८ ॥
ಆಗ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ದಶಗ್ರೀವ ರಾವಣನು, ಪರಾಕ್ರಮಿಯಾಗಿ, ಬಾಣಗಳನ್ನು ಹೂಡಿ, ರಾಘವನ ರಥದಲ್ಲಿದ್ದ ಧ್ವಜವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು.
6.107.9
ते शरास्तमनासाद्य पुरंदररथध्वजम्।
रथशक्तिं परामृश्य निपेतुर्धरणीतले ॥ ६.१०७.९ ॥
ಆ ಬಾಣಗಳು ಪುರಂದರ (ಇಂದ್ರ) ರಥಧ್ವಜದಂತಿದ್ದ ಆ ಧ್ವಜವನ್ನು ತಲುಪದೆ, ರಥದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದವು.
6.107.10
ततो रामोऽपि संक्रुद्धश्चापमाकृष्य वीर्यवान्।
कृतप्रतिकृतं कर्तुं मनसा सम्प्रचक्रमे ॥ ६.१०७.१० ॥
ಆಗ ಪರಾಕ್ರಮಿ ರಾಮನೂ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರುದ್ಧನಾಗಿ, ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಎಳೆದು, ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಲು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದನು.
6.107.11
रावणध्वजमुद्दिश्य मुमोच निशितं शरम्।
महासर्पमिवासह्यं ज्वलन्तं स्वेन तेजसा ॥ ६.१०७.११ ॥
ರಾವಣನ ಧ್ವಜವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿ ಒಂದು ಹರಿತವಾದ ಬಾಣವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು; ಅದು ತನ್ನದೇ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಉರಿಯುತ್ತಿರುವ, ಸಹಿಸಲಾಗದ ಮಹಾಸರ್ಪದಂತಿತ್ತು.
6.107.12
रामश्चिक्षेप तेजस्वी केतुमुद्दिश्य सायकम्।
जगाम स महीं छित्त्वा दशग्रीवध्वजं शरः ॥ ६.१०७.१२ ॥
ತೇಜಸ್ವಿ ರಾಮನು ಧ್ವಜವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿ ಬಾಣವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು; ಆ ಬಾಣ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸೀಳಿ ದಶಗ್ರೀವನ (ರಾವಣನ) ಧ್ವಜವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಸಾಗಿತು.
6.107.13
स निकृत्तोऽपतद् भूमौ रावणस्यन्दनध्वजः।
ध्वजस्योन्मथनं दृष्ट्वा रावणः स महाबलः ॥ ६.१०७.१३ ॥
ರಾವಣನ ರಥಧ್ವಜ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಿತು. ಧ್ವಜ ಉರುಳಿದುದನ್ನು ಕಂಡ ಮಹಾಬಲ ರಾವಣ...
6.107.14
सम्प्रदीप्तोऽभवत् क्रोधादमर्षात् प्रदहन्निव।
स रोषवशमापन्नः शरवर्षं ववर्ष ह ॥ ६.१०७.१४ ॥
ಕೋಪ ಮತ್ತು ಅಮರ್ಷದಿಂದ ಅವನು ಉರಿಯುವ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿದನು. ರೋಷದ ವಶನಾಗಿ ಬಾಣಗಳ ಮಳೆಗರೆದನು.
6.107.15
रामस्य तुरगान् दीप्तैः शरैर्विव्याध रावणः।
ते दिव्या हरयस्तत्र नास्खलन्नापि बभ्रमुः ॥ ६.१०७.१५ ॥
ರಾವಣನು ಹೊಳೆಯುವ ಬಾಣಗಳಿಂದ ರಾಮನ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಇರಿದನು. ಆದರೆ ಆ ದಿವ್ಯ ಕುದುರೆಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಎಡವಲಿಲ್ಲ, ತಿರುಗಲೂ ಇಲ್ಲ.
6.107.16
बभूवुः स्वस्थहृदयाः पद्मनालैरिवाहताः।
तेषामसम्भ्रमं दृष्ट्वा वाजिनां रावणस्तदा ॥ ६.१०७.१६ ॥
ಅವು ಮನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದವು, ತಾವರೆ ದಂಟುಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದಂತೆ. ಆ ಕುದುರೆಗಳ ಅಚಲತೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಆಗ ರಾವಣ...
6.107.17
भूय एव सुसंक्रुद्धः शरवर्षं मुमोच ह।
गदाश्च परिघांश्चैव चक्राणि मुसलानि च ॥ ६.१०७.१७ ॥
ಮತ್ತೆ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರುದ್ಧನಾಗಿ ಬಾಣಗಳ ಮಳೆಗರೆದನು. ಗದೆ, ಪರಿಘ, ಚಕ್ರ, ಮುಸಲಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು.
6.107.18
गिरिशृङ्गाणि वृक्षांश्च तथा शूलपरश्वधान्।
मायाविहितमेतत् तु शस्त्रवर्षमपातयत्।
सहस्रशस्तदा बाणानश्रान्तहृदयोद्यमः ॥ ६.१०७.१८ ॥
ಪರ್ವತ ಶಿಖರ, ವೃಕ್ಷ, ಶೂಲ, ಕೊಡಲಿಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು. ಮಾಯೆಯಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಈ ಶಸ್ತ್ರವರ್ಷವನ್ನು ಸುರಿಸಿದನು; ಆಗ ಬಳಲದ ಹೃದಯದಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು.
6.107.19
तुमुलं त्रासजननं भीमं भीमप्रतिस्वनम्।
तद् वर्षमभवद् युद्धे नैकशस्त्रमयं महत् ॥ ६.१०७.१९ ॥
ಆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅದು ಭಯಂಕರ, ಭೀಷಣ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಯ, ಅನೇಕ ಶಸ್ತ್ರಗಳ ಮಹಾ ಮಳೆಯಾಯಿತು.
6.107.20
विमुच्य राघवरथं समन्ताद् वानरे बले।
सायकैरन्तरिक्षं च चकार सुनिरन्तरम् ॥ ६.१०७.२० ॥
ರಾಘವನ ರಥವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ವಾನರ ಸೇನೆಯ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಆಕಾಶವನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನವಾಗಿ ತುಂಬಿಸಿದನು.
6.107.21
मुमोच च दशग्रीवो निःसङ्गेनान्तरात्मना।
व्यायच्छमानं तं दृष्ट्वा तत्परं रावणं रणे ॥ ६.१०७.२१ ॥
ದಶಗ್ರೀವನು ನಿರಾಸಕ್ತ ಅಂತರಾತ್ಮದಿಂದ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟನು; ರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನಶೀಲನಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ—
6.107.22
प्रहसन्निव काकुत्स्थः संदधे निशितान् शरान्।
स मुमोच ततो बाणान् शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.१०७.२२ ॥
ನಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥನು ಹರಿತ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಹೂಡಿದನು. ಆಮೇಲೆ ನೂರಾರು, ಸಾವಿರಾರು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟನು.
6.107.23
तान् दृष्ट्वा रावणश्चक्रे स्वशरैः खं निरन्तरम्।
ताभ्यां नियुक्तेन तदा शरवर्षेण भास्वता ॥ ६.१०७.२३ ॥
ಅವುಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ರಾವಣನು ತನ್ನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಆಕಾಶವನ್ನು ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನವಾಗಿ ತುಂಬಿಸಿದನು. ಆಗ ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದ ತೇಜಸ್ವಿ ಬಾಣವರ್ಷದಿಂದ—
6.107.24
शरबद्धमिवाभाति द्वितीयं भास्वदम्बरम्।
नानिमित्तोऽभवद् बाणो नानिर्भेत्ता न निष्फलः ॥ ६.१०७.२४ ॥
ಆಗ ಎರಡನೆಯ ತೇಜಸ್ವಿ ಆಕಾಶವು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ತೋರಿತು. ಯಾವ ಬಾಣವೂ ಗುರಿಯಿಲ್ಲದೆ ಇರಲಿಲ್ಲ; ಯಾವುದೂ ಭೇದಿಸದೆ ಇರಲಿಲ್ಲ, ವ್ಯರ್ಥವಾಗಲೂ ಇಲ್ಲ.
6.107.25
अन्योन्यमभिसंहत्य निपेतुर्धरणीतले।
तथा विसृजतोर्बाणान् रामरावणयोर्मृधे ॥ ६.१०७.२५ ॥
ಹೀಗೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾಮ ಮತ್ತು ರಾವಣರು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತ, ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಡುತ್ತ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದರು.
6.107.26
प्रायुध्येतामविच्छिन्नमस्यन्तौ सव्यदक्षिणम्।
चक्रतुश्च शरैर्घोरैर्निरुच्छ्वासमिवाम्बरम् ॥ ६.१०७.२६ ॥
ಇಬ್ಬರೂ ಎಡ ಮತ್ತು ಬಲಗೈಗಳಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬಾಣ ಬಿಡುತ್ತ ಹೋರಾಡಿದರು; ಭಯಂಕರ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಆಕಾಶವನ್ನು ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿದಂತೆ ಮಾಡಿದರು.
6.107.27
रावणस्य हयान् रामो हयान् रामस्य रावणः।
जघ्नतुस्तौ तदान्योन्यं कृतानुकृतकारिणौ ॥ ६.१०७.२७ ॥
ರಾಮನು ರಾವಣನ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು, ರಾವಣನು ರಾಮನ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಕೊಂದನು; ಒಬ್ಬರ ಕೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತ ಇಬ್ಬರೂ ಹೊಡೆದಾಡಿದರು.
6.107.28
एवं तु तौ सुसंक्रुद्धौ चक्रतुर्युद्धमुत्तमम्।
मुहूर्तमभवद् युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम् ॥ ६.१०७.२८ ॥
ಹೀಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕೋಪದಿಂದ ಇಬ್ಬರೂ ಉತ್ತಮ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದರು; ಕ್ಷಣಕಾಲ ಆ ಗದ್ದಲದ, ರೋಮಾಂಚಕ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು.
6.107.29
तौ तथा युध्यमानौ तु समरे रामरावणौ।
ददृशुः सर्वभूतानि विस्मितेनान्तरात्मना ॥ ६.१०७.२९ ॥
ಹೀಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ರಾಮ ಮತ್ತು ರಾವಣರನ್ನು ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳೂ ವಿಸ್ಮಯದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನೋಡಿದವು.
6.107.30
अर्दयन्तौ तु समरे तयोस्तौ स्यन्दनोत्तमौ।
परस्परमभिक्रुद्धौ परस्परमभिद्रुतौ ॥ ६.१०७.३० ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಪೀಡಿಸುತ್ತ, ಅತ್ಯಂತ ಕೋಪದಿಂದ, ತಮ್ಮ ಉತ್ತಮ ರಥಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರ ಮೇಲೊಬ್ಬರು ಧಾವಿಸಿದರು.
6.107.31
परस्परवधे युक्तौ घोररूपौ बभूवतुः।
मण्डलानि च वीथीश्च गतप्रत्यागतानि च ॥ ६.१०७.३१ ॥
ಪರಸ್ಪರ ವಧೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ, ಭಯಂಕರ ರೂಪದ ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಆದರು. ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಸುತ್ತುಗಳು, ಮಾರ್ಗಗಳು, ಮುಂದೆ ಹಿಂದೆ ಚಲನೆಗಳೂ (ಮಾಡಿದರು).
6.107.32
दर्शयन्तौ बहुविधां सूतौ सारथ्यजां गतिम्।
अर्दयन् रावणं रामो राघवं चापि रावणः ॥ ६.१०७.३२ ॥
ಸಾರಥ್ಯದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಬಹುವಿಧ ಗತಿಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತ (ಆ ಇಬ್ಬರು ಸಾರಥಿಗಳು), ರಾಮನು ರಾವಣನನ್ನು, ರಾವಣನೂ ರಾಘವನನ್ನು ಪೀಡಿಸಿದರು.
6.107.33
गतिवेगं समापन्नौ प्रवर्तननिवर्तने।
क्षिपतोः शरजालानि तयोस्तौ स्यन्दनोत्तमौ ॥ ६.१०७.३३ ॥
ಗತಿ ವೇಗವನ್ನು ಪಡೆದ, ಮುಂದೆ ಹೋಗುವುದರಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದರಲ್ಲಿ (ನಿಪುಣರಾದ), ಬಾಣಜಾಲಗಳನ್ನು ಎಸೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಇಬ್ಬರ ಉತ್ತಮ ರಥಗಳು (ಚಲಿಸಿದವು).
6.107.34
चेरतुः संयुगमहीं सासारौ जलदाविव।
दर्शयित्वा तदा तौ तु गतिं बहुविधां रणे ॥ ६.१०७.३४ ॥
ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಸುರಿಸುವ ಎರಡು ಮೇಘಗಳಂತೆ ಆ ಇಬ್ಬರು ಸಂಚರಿಸಿದರು. ಆಗ ರಣದಲ್ಲಿ ಬಹುವಿಧ ಗತಿಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಅವರಿಬ್ಬರು (ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದರು).
6.107.35
परस्परस्याभिमुखौ पुनरेव च तस्थतुः।
धुरं धुरेण रथयोर्वक्त्रं वक्त्रेण वाजिनाम् ॥ ६.१०७.३५ ॥
ಆ ಇಬ್ಬರು ಮತ್ತೆ ಪರಸ್ಪರ ಎದುರಾಗಿ ನಿಂತರು. ಎರಡು ರಥಗಳ ನೊಗ ನೊಗದೊಂದಿಗೆ, ಕುದುರೆಗಳ ಮುಖ ಮುಖದೊಂದಿಗೆ (ಎದುರಾದವು).
6.107.36
पताकाश्च पताकाभिः समीयुः स्थितयोस्तदा।
रावणस्य ततो रामो धनुर्मुक्तैः शितैः शरैः ॥ ६.१०७.३६ ॥
ಆಗ ನಿಂತಿದ್ದ ಆ ಇಬ್ಬರ ಧ್ವಜಗಳು ಧ್ವಜಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಧಿಸಿದವು. ನಂತರ ರಾಮನು ರಾವಣನ ಮೇಲೆ ಧನುಸ್ಸಿನಿಂದ ಬಿಟ್ಟ ಹರಿತವಾದ ಬಾಣಗಳಿಂದ (ಎರಗಿದನು).
6.107.37
चतुर्भिश्चतुरो दीप्तान् हयान् प्रत्यपसर्पयत्।
स क्रोधवशमापन्नो हयानामपसर्पणे ॥ ६.१०७.३७ ॥
ನಾಲ್ಕು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಳೆಯುವ ನಾಲ್ಕು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಓಡಿಸಿದನು. ಕೋಪದ ವಶನಾಗಿ ಅವನು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸಿದನು.
6.107.38
मुमोच निशितान् बाणान् राघवाय दशाननः।
सोऽतिविद्धो बलवता दशग्रीवेण राघवः ॥ ६.१०७.३८ ॥
ದಶಾನನನು ರಾಘವನ ಮೇಲೆ ಹರಿತ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟನು. ಬಲಶಾಲಿ ದಶಗ್ರೀವನಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಚುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ರಾಘವ (ರಾಮ) ಅವನು.
6.107.39
जगाम न विकारं च न चापि व्यथितोऽभवत्।
चिक्षेप च पुनर्बाणान् वज्रसारसमस्वनान् ॥ ६.१०७.३९ ॥
ಅವನು (ರಾಮ) ವಿಕಾರಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ, ವ್ಯಥೆಗೊಳ್ಳಲೂ ಇಲ್ಲ. ಮತ್ತೆ ವಜ್ರದ ಸಾರದಂತೆ ಶಬ್ದ ಮಾಡುವ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಎಸೆದನು.
6.107.40
सारथिं वज्रहस्तस्य समुद्दिश्य दशाननः।
मातलेस्तु महावेगाः शरीरे पतिताः शराः ॥ ६.१०७.४० ॥
ವಜ್ರಹಸ್ತನ (ಇಂದ್ರನ) ಸಾರಥಿಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿ ದಶಾನನನು (ಬಾಣ ಬಿಟ್ಟನು). ಮಾತಲಿಯ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಮಹಾವೇಗದ ಬಾಣಗಳು ಬಿದ್ದವು.
6.107.41
न सूक्ष्ममपि सम्मोहं व्यथां वा प्रददुर्युधि।
तया धर्षणया क्रुद्धो मातलेर्न तथाऽऽत्मनः ॥ ६.१०७.४१ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವು (ರಾಮನಿಗೆ) ಸಣ್ಣ ಮೋಹವನ್ನಾಗಲೀ ವ್ಯಥೆಯನ್ನಾಗಲೀ ತರಲಿಲ್ಲ. ಆ ದಾಳಿಯಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ (ರಾಮ) ಮಾತಲಿಗಾಗಿ (ಕೋಪ ತೋರಿದನು), ತನಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ.
6.107.42
चकार शरजालेन राघवो विमुखं रिपुम्।
विंशतिं त्रिंशतिं षष्टिं शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.१०७.४२ ॥
ರಾಘವನು ಬಾಣಗಳ ಜಾಲದಿಂದ ಶತ್ರುವನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿದನು — ಇಪ್ಪತ್ತು, ಮೂವತ್ತು, ಅರವತ್ತು, ನೂರಾರು, ನಂತರ ಸಾವಿರಾರು (ಬಾಣಗಳಿಂದ).
6.107.43
मुमोच राघवो वीरः सायकान् स्यन्दने रिपोः।
रावणोऽपि ततः क्रुद्धो रथस्थो राक्षसेश्वरः ॥ ६.१०७.४३ ॥
ವೀರ ರಾಘವನು ಶತ್ರುವಿನ ರಥದ ಮೇಲೆ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟನು. ಆಗ ಕ್ರುದ್ಧನಾದ ರಥಸ್ಥ ರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರ ರಾವಣನೂ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟನು.
6.107.44
गदामुसलवर्षेण रामं प्रत्यर्दयद् रणे।
तत् प्रवृत्तं पुनर्युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम् ॥ ६.१०७.४४ ॥
ಗದೆ ಮತ್ತು ಮುಸಲಗಳ ಮಳೆಯಿಂದ ಅವನು ರಣದಲ್ಲಿ ರಾಮನನ್ನು ಪ್ರತಿದಾಳಿ ಮಾಡಿದನು. ಆ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು; ಭೀಕರವಾದ, ರೋಮಾಂಚನಗೊಳಿಸುವ ಯುದ್ಧ.
6.107.45
गदानां मुसलानां च परिघाणां च निःस्वनैः।
शराणां पुङ्खवातैश्च क्षुभिताः सप्त सागराः ॥ ६.१०७.४५ ॥
ಗದೆ, ಮುಸಲ, ಪರಿಘಗಳ ಘೋರ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ, ಬಾಣಗಳ ಗರಿಗಳ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಏಳು ಸಮುದ್ರಗಳೂ ಕ್ಷೋಭೆಗೊಂಡವು.
6.107.46
क्षुब्धानां सागराणां च पातालतलवासिनः।
व्यथिता दानवाः सर्वे पन्नगाश्च सहस्रशः ॥ ६.१०७.४६ ॥
ಕ್ಷೋಭೆಗೊಂಡ ಸಮುದ್ರಗಳಿಂದ ಪಾತಾಳತಳದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ದಾನವರೆಲ್ಲರೂ, ಸಾವಿರಾರು ನಾಗಗಳೂ ವ್ಯಥೆಗೊಂಡರು.
6.107.47
चकम्पे मेदिनी कृत्स्ना सशैलवनकानना।
भास्करो निष्प्रभश्चासीन्न ववौ चापि मारुतः ॥ ६.१०७.४७ ॥
ಪರ್ವತ, ವನ, ಕಾನನಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಡೀ ಭೂಮಿ ನಡುಗಿತು. ಸೂರ್ಯನು ಪ್ರಭೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡನು; ಗಾಳಿಯೂ ಬೀಸಲಿಲ್ಲ.
6.107.48
ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः।
चिन्तामापेदिरे सर्वे सकिंनरमहोरगाः ॥ ६.१०७.४८ ॥
ಆಗ ದೇವತೆಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ಸಿದ್ಧರು, ಪರಮ ಋಷಿಗಳು, ಕಿನ್ನರರು ಮತ್ತು ಮಹೋರಗರು ಎಲ್ಲರೂ ಚಿಂತೆಗೊಳಗಾದರು.
6.107.49
स्वस्ति गोब्राह्मणेभ्यस्तु लोकास्तिष्ठन्तु शाश्वताः।
जयतां राघवः संख्ये रावणं राक्षसेश्वरम् ॥ ६.१०७.४९ ॥
ಹಸುಗಳಿಗೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೂ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ; ಲೋಕಗಳು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಲಿ. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾಘವ (ರಾಮ) ರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರ ರಾವಣನನ್ನು ಜಯಿಸಲಿ.
6.107.50
एवं जपन्तोऽपश्यंस्ते देवाः सर्षिगणास्तदा।
रामरावणयोर्युद्धं सुघोरं रोमहर्षणम् ॥ ६.१०७.५० ॥
ಹೀಗೆ ಜಪಿಸುತ್ತ, ಆಗ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಋಷಿಗಣಗಳು ರಾಮ ಮತ್ತು ರಾವಣರ ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರವಾದ, ರೋಮಾಂಚಕಾರಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನೋಡಿದರು.
6.107.51
गन्धर्वाप्सरसां सङ्घा दृष्ट्वा युद्धमनूपमम्।
गगनं गगनाकारं सागरः सागरोपमः ॥ ६.१०७.५१ ॥
ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ಅಪ್ಸರೆಯರ ಗುಂಪುಗಳು ಆ ಅನುಪಮ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನೋಡಿ, ಆಕಾಶವು ಆಕಾಶದಂತೆಯೂ ಸಾಗರವು ಸಾಗರದಂತೆಯೂ ಕಂಡವು.
6.107.52
रामरावणयोर्युद्धं रामरावणयोरिव।
एवं ब्रुवन्तो ददृशुस्तद् युद्धं रामरावणम् ॥ ६.१०७.५२ ॥
ರಾಮ ಮತ್ತು ರಾವಣರ ಯುದ್ಧ, ರಾಮ ಮತ್ತು ರಾವಣರಂತೆಯೇ ಇದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತ ಅವರು ಆ ಯುದ್ಧವನ್ನು ರಾಮ ಮತ್ತು ರಾವಣರಂತೆ ನೋಡಿದರು.
6.107.53
ततः क्रोधान्महाबाहू रघूणां कीर्तिवर्धनः।
संधाय धनुषा रामः शरमाशीविषोपमम् ॥ ६.१०७.५३ ॥
ಆಗ ಕೋಪದಿಂದ, ಮಹಾಬಾಹು, ರಘುವಂಶದ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ರಾಮನು, ವಿಷಸರ್ಪದಂತಿರುವ ಬಾಣವನ್ನು ಧನುಸ್ಸಿಗೆ ಹೂಡಿದನು.
6.107.54
रावणस्य शिरोऽच्छिन्दच्छ्रीमज्ज्वलितकुण्डलम्।
तच्छिरः पतितं भूमौ दृष्टं लोकैस्त्रिभिस्तदा ॥ ६.१०७.५४ ॥
ಅವನು ರಾವಣನ ತಲೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು—ಹೊಳೆಯುವ ಕುಂಡಲಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುವ ಆ ತಲೆಯನ್ನು. ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದ ಆ ತಲೆಯನ್ನು ಆಗ ಮೂರು ಲೋಕಗಳು ನೋಡಿದವು.
6.107.55
तस्यैव सदृशं चान्यद् रावणस्योत्थितं शिरः।
तत् क्षिप्तं क्षिप्रहस्तेन रामेण क्षिप्रकारिणा ॥ ६.१०७.५५ ॥
ರಾವಣನ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ತಲೆ ಮೇಲೆದ್ದಿತು; ಚುರುಕು ಕೈಗಳ, ಚುರುಕು ಕಾರ್ಯದ ರಾಮನು ಅದನ್ನೂ ಕತ್ತರಿಸಿದನು.
6.107.56
द्वितीयं रावणशिरश्छिन्नं संयति सायकैः।
छिन्नमात्रं च तच्छीर्षं पुनरेव प्रदृश्यते ॥ ६.१०७.५६ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಾಣಗಳಿಂದ ರಾವಣನ ಎರಡನೆಯ ತಲೆಯೂ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಆದರೆ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಆ ತಲೆ ಮತ್ತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು.
6.107.57
तदप्यशनिसंकाशैश्छिन्नं रामस्य सायकैः।
एवमेव शतं छिन्नं शिरसां तुल्यवर्चसाम् ॥ ६.१०७.५७ ॥
ಸಿಡಿಲಿನಂತಿದ್ದ ರಾಮನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅದೂ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಹೀಗೆಯೇ ಸಮಾನ ತೇಜಸ್ಸಿನ ನೂರು ತಲೆಗಳು ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.
6.107.58
न चैव रावणस्यान्तो दृश्यते जीवितक्षये।
ततः सर्वास्त्रविद् वीरः कौसल्यानन्दवर्धनः ॥ ६.१०७.५८ ॥
ರಾವಣನಲ್ಲಿ ಜೀವನ ಅಂತ್ಯದ ಯಾವ ಚಿಹ್ನೆಯೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಎಲ್ಲ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲ, ಕೌಸಲ್ಯೆಯ ಆನಂದವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ವೀರ (ರಾಮ).
6.107.59
मार्गणैर्बहुभिर्युक्तश्चिन्तयामास राघवः।
मारीचो निहतो यैस्तु खरो यैस्तु सदूषणः ॥ ६.१०७.५९ ॥
ಅನೇಕ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ರಾಘವನು (ರಾಮ) ಚಿಂತಿಸಿದನು: ಯಾರಿಂದ ಮಾರೀಚನು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟನೋ, ಯಾರಿಂದ ಖರನು ದೂಷಣನೊಡನೆ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟನೋ,
6.107.60
क्रौञ्चावटे विराधस्तु कबन्धो दण्डकावने।
यैः साला गिरयो भग्ना वाली च क्षुभितोऽम्बुधिः ॥ ६.१०७.६० ॥
ಕ್ರೌಂಚಾವಟದಲ್ಲಿ ವಿರಾಧನು, ದಂಡಕಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಬಂಧನು — ಯಾರಿಂದ ಸಾಲ ವೃಕ್ಷಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು ಮುರಿಯಲ್ಪಟ್ಟವೋ, ವಾಲಿ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಕ್ಷೋಭೆಗೊಂಡವೋ —
6.107.61
त इमे सायकाः सर्वे युद्धे प्रात्ययिका मम।
किं नु तत् कारणं येन रावणे मन्दतेजसः ॥ ६.१०७.६१ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಈ ಬಾಣಗಳೆಲ್ಲವೂ ನಂಬಿಕಾರ್ಹವಾದವು. ಹಾಗಿದ್ದರೆ ರಾವಣನ ಮುಂದೆ ಅವು ತೇಜಸ್ಸು ಕುಂದಿದ್ದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು?
6.107.62
ववर्ष शरवर्षाणि राघवो रावणोरसि ॥ ६.१०७.६२ ॥
ರಾಘವ (ರಾಮ) ರಾವಣನ ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ಬಾಣಗಳ ಮಳೆಯನ್ನು ಸುರಿಸಿದನು.
6.107.63
रावणोऽपि ततः क्रुद्धो रथस्थो राक्षसेश्वरः।
गदामुसलवर्षेण रामं प्रत्यर्दयद् रणे ॥ ६.१०७.६३ ॥
ಆಗ ರಾವಣನೂ ಕೋಪಗೊಂಡು, ರಥದ ಮೇಲೆ ನಿಂತ ರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗದೆ ಮತ್ತು ಮುಸಲಗಳ ಮಳೆಯಿಂದ ರಾಮನನ್ನು ಪೀಡಿಸಿದನು.
6.107.64
तत् प्रवृत्तं महद् युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम्।
अन्तरिक्षे च भूमौ च पुनश्च गिरिमूर्धनि ॥ ६.१०७.६४ ॥
ಆ ಮಹಾ ಯುದ್ಧವು ಆರಂಭವಾಯಿತು—ಕೋಲಾಹಲದಿಂದ, ರೋಮಾಂಚನಕಾರಿಯಾಗಿ—ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ಮತ್ತೆ ಪರ್ವತ ಶಿಖರದಲ್ಲಿಯೂ.
6.107.65
देवदानवयक्षाणां पिशाचोरगरक्षसाम्।
पश्यतां तन्महद् युद्धं सर्वरात्रमवर्तत ॥ ६.१०७.६५ ॥
ದೇವತೆಗಳು, ದಾನವರು, ಯಕ್ಷರು, ಪಿಶಾಚರು, ಉರಗರು, ರಾಕ್ಷಸರು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಆ ಮಹಾ ಯುದ್ಧವು ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ಮುಂದುವರಿಯಿತು.
6.107.66
नैव रात्रिं न दिवसं न मुहूर्तं न च क्षणम्।
रामरावणयोर्युद्धं विराममुपगच्छति ॥ ६.१०७.६६ ॥
ರಾತ್ರಿಯೂ ಅಲ್ಲ, ಹಗಲೂ ಅಲ್ಲ, ಮುಹೂರ್ತವೂ ಅಲ್ಲ, ಕ್ಷಣವೂ ಅಲ್ಲ—ರಾಮ ರಾವಣರ ಯುದ್ಧ ವಿರಾಮ ಹೊಂದಲಿಲ್ಲ.
6.107.67
दशरथसुतराक्षसेन्द्रयोस्तयो-
र्जयमनवेक्ष्य रणे स राघवस्य।
सुरवररथसारथिर्महात्मा
रणरतराममुवाच वाक्यमाशु ॥ ६.१०७.६७ ॥
ದಶರಥನ ಮಗನಿಗೂ ರಾಕ್ಷಸರಾಜನಿಗೂ ನಡುವಿನ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಜಯ ಕಾಣದಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠನ ರಥದ ಸಾರಥಿಯಾದ ಮಹಾತ್ಮನು ರಣರತನಾದ ರಾಮನಿಗೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.