รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 6.107
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.107.1
ततः प्रवृत्तं सुक्रूरं रामरावणयोस्तदा।
सुमहद् द्वैरथं युद्धं सर्वलोकभयावहम् ॥ ६.१०७.१ ॥
จากนั้นการประลองยุทธ์เดี่ยวอันดุเดือดยิ่งระหว่างพระรามกับราวณะก็เริ่มขึ้น ซึ่งนำความหวาดหวั่นมาสู่โลกทั้งปวง
6.107.2
ततो राक्षससैन्यं च हरीणां च महद्बलम्।
प्रगृहीतप्रहरणं निश्चेष्टं समवर्तत ॥ ६.१०७.२ ॥
จากนั้นกองทัพของพวกรากษสและกองกำลังอันยิ่งใหญ่ของวานรก็ยืนนิ่งอยู่ โดยยกอาวุธค้างไว้ในมือ
6.107.3
सम्प्रयुद्धौ तु तौ दृष्ट्वा बलवन्नरराक्षसौ।
व्याक्षिप्तहृदयाः सर्वे परं विस्मयमागताः ॥ ६.१०७.३ ॥
เมื่อเห็นทั้งสองผู้มีกำลังมหาศาล คือชายคนหนึ่งกับรากษสอีกผู้หนึ่ง ต่อสู้กันอยู่ ทุกคนต่างหวั่นไหวในใจและเต็มไปด้วยความพิศวงยิ่ง
6.107.4
नानाप्रहरणैर्व्यग्रैर्भुजैर्विस्मितबुद्धयः।
तस्थुः प्रेक्ष्य च संग्रामं नाभिजग्मुः परस्परम् ॥ ६.१०७.४ ॥
พวกเขายืนดูการสู่รบ ขณะที่มือถืออาวุธต่าง ๆ มากมาย จิตใจตกตะลึง และไม่มีใครเข้าไปใกล้กันเลย
6.107.5
रक्षसां रावणं चापि वानराणां च राघवम्।
पश्यतां विस्मिताक्षाणां सैन्यं चित्रमिवाबभौ ॥ ६.१०७.५ ॥
พวกรากษสมองดูราวณะ และพวกวานรมองดูพระราฆว ด้วยดวงตาที่เบิกกว้างด้วยความพิศวง กองทัพจึงส่องแสงงดงามราวกับภาพวาด
6.107.6
तौ तु तत्र निमित्तानि दृष्ट्वा राघवरावणौ।
कृतबुद्धी स्थिरामर्षौ युयुधाते ह्यभीतवत् ॥ ६.१०७.६ ॥
เมื่อเห็นนิมิตร้ายที่ปรากฏขึ้นที่นั่น พระราฆวและราวณะ จิตมั่นคงแน่วแน่และโทสะไม่สั่นคลอน ต่างต่อสู้กันอย่างไม่หวั่นเกรง
6.107.7
जेतव्यमिति काकुत्स्थो मर्तव्यमिति रावणः।
धृतौ स्ववीर्यसर्वस्वं युद्धेऽदर्शयतां तदा ॥ ६.१०७.७ ॥
พระกากุตสถ์ตั้งใจว่าต้องพิชิตให้ได้ ส่วนราวณะตั้งใจว่าต้องตายให้ได้ ทั้งสองจึงแสดงความกล้าหาญทั้งหมดที่มีออกมาในการรบ
6.107.8
ततः क्रोधाद् दशग्रीवः शरान् संधाय वीर्यवान्।
मुमोच ध्वजमुद्दिश्य राघवस्य रथे स्थितम् ॥ ६.१०७.८ ॥
จากนั้นด้วยความโกรธ ราวณะผู้มีสิบคอและมีพลังมหาศาล ขึ้นลูกศรบนสาย แล้วยิงออกไปโดยเล็งไปที่ธงที่ปักอยู่บนรถศึกของพระราม
6.107.9
ते शरास्तमनासाद्य पुरंदररथध्वजम्।
रथशक्तिं परामृश्य निपेतुर्धरणीतले ॥ ६.१०७.९ ॥
ลูกศรเหล่านั้นไม่สามารถถึงธงนั้นได้ ธงนั้นเหมือนธงบนรถของพระอินทร์ จึงได้แต่ไปกระทบพลังของรถศึกแล้วตกลงสู่พื้นดิน
6.107.10
ततो रामोऽपि संक्रुद्धश्चापमाकृष्य वीर्यवान्।
कृतप्रतिकृतं कर्तुं मनसा सम्प्रचक्रमे ॥ ६.१०७.१० ॥
จากนั้นพระรามผู้มีกำลังมหาศาลก็โกรธจัดเช่นกัน ทรงดึงธนูขึ้น และในใจตั้งจิตจะตอบโต้ด้วยการโต้กลับทุกการโจมตี
6.107.11
रावणध्वजमुद्दिश्य मुमोच निशितं शरम्।
महासर्पमिवासह्यं ज्वलन्तं स्वेन तेजसा ॥ ६.१०७.११ ॥
ทรงเล็งไปที่ธงของราวณะ แล้วปล่อยลูกศรคมกริบออกไป ดุจงูใหญ่ที่ทนไม่ไหว ลุกโชนด้วยรัศมีของตนเอง
6.107.12
रामश्चिक्षेप तेजस्वी केतुमुद्दिश्य सायकम्।
जगाम स महीं छित्त्वा दशग्रीवध्वजं शरः ॥ ६.१०७.१२ ॥
พระรามผู้เรืองรองทรงยิงลูกศรไปยังธง ลูกศรนั้นพุ่งไปตัดผ่านแผ่นดิน และตัดธงของราวณะผู้มีสิบคอให้ขาดสะบั้น
6.107.13
स निकृत्तोऽपतद् भूमौ रावणस्यन्दनध्वजः।
ध्वजस्योन्मथनं दृष्ट्वा रावणः स महाबलः ॥ ६.१०७.१३ ॥
ธงบนรถศึกของราวณะถูกตัดขาด ร่วงลงสู่พื้นดิน เมื่อเห็นธงถูกโค่นลง ราวณะผู้มีกำลังมหาศาล
6.107.14
सम्प्रदीप्तोऽभवत् क्रोधादमर्षात् प्रदहन्निव।
स रोषवशमापन्नः शरवर्षं ववर्ष ह ॥ ६.१०७.१४ ॥
ก็ลุกโชนขึ้นด้วยโทสะและความขุ่นเคือง ราวกับกำลังถูกเผาไหม้ ตกอยู่ใต้อำนาจของความโกรธ แล้วก็ระดมฝนลูกศรลงมาอย่างหนาแน่น
6.107.15
रामस्य तुरगान् दीप्तैः शरैर्विव्याध रावणः।
ते दिव्या हरयस्तत्र नास्खलन्नापि बभ्रमुः ॥ ६.१०७.१५ ॥
ราวณะยิงม้าของพระรามด้วยลูกศรลุกโชน แต่ม้าทิพย์เหล่านั้นไม่สะดุดล้มและไม่เซไปเซมาแม้แต่น้อย
6.107.16
बभूवुः स्वस्थहृदयाः पद्मनालैरिवाहताः।
तेषामसम्भ्रमं दृष्ट्वा वाजिनां रावणस्तदा ॥ ६.१०७.१६ ॥
มันยังคงมีจิตใจสงบนิ่ง ราวกับถูกก้านบัวกระทบเท่านั้น และเมื่อเห็นความไม่หวั่นไหวของม้าเหล่านั้น ราวณะจึง
6.107.17
भूय एव सुसंक्रुद्धः शरवर्षं मुमोच ह।
गदाश्च परिघांश्चैव चक्राणि मुसलानि च ॥ ६.१०७.१७ ॥
โกรธจัดยิ่งขึ้นอีก จึงระดมลูกศรลงมาอีกครั้ง และยังขว้างตะบอง ค้อนเหล็ก จักร และกระบองออกไปด้วย
6.107.18
गिरिशृङ्गाणि वृक्षांश्च तथा शूलपरश्वधान्।
मायाविहितमेतत् तु शस्त्रवर्षमपातयत्।
सहस्रशस्तदा बाणानश्रान्तहृदयोद्यमः ॥ ६.१०७.१८ ॥
ยอดเขา ต้นไม้ หอกและขวานรบ ก็ถูกขว้างเช่นกัน ฝนอาวุธที่สร้างขึ้นด้วยมายาชุดนี้ เขาทำให้ตกลงมา และด้วยใจและความพยายามที่ไม่รู้จักเหน็ดเหนื่อย เขาปล่อยลูกศรนับพันดอก
6.107.19
तुमुलं त्रासजननं भीमं भीमप्रतिस्वनम्।
तद् वर्षमभवद् युद्धे नैकशस्त्रमयं महत् ॥ ६.१०७.१९ ॥
ในการรบครั้งนั้น ฝนนั้นน่าสะพรึงกลัว กึกก้องและเต็มไปด้วยเสียงดังกังวาน ก่อให้เกิดความหวาดกลัว กลายเป็นฝนอาวุธจำนวนมากที่หนาแน่นยิ่งใหญ่
6.107.20
विमुच्य राघवरथं समन्ताद् वानरे बले।
सायकैरन्तरिक्षं च चकार सुनिरन्तरम् ॥ ६.१०७.२० ॥
เขาละทิ้งรถศึกของพระราฆว แล้วเติมท้องฟ้าให้เต็มไปด้วยลูกศรอย่างหนาแน่นไม่มีช่องว่าง จากทุกทิศ เหนือกองทัพวานร
6.107.21
मुमोच च दशग्रीवो निःसङ्गेनान्तरात्मना।
व्यायच्छमानं तं दृष्ट्वा तत्परं रावणं रणे ॥ ६.१०७.२१ ॥
ทศกัณฐ์ปล่อยลูกศรด้วยจิตที่ไร้ความยึดติด เห็นพระรามกำลังเหนื่อยยากในการรบ ทั้งยังมุ่งมั่นอยู่กับการรบนั้น
6.107.22
प्रहसन्निव काकुत्स्थः संदधे निशितान् शरान्।
स मुमोच ततो बाणान् शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.१०७.२२ ॥
พระกากุตสถ์ทรงยิ้มราวกับขบขัน จึงทรงง้างลูกศรคมกล้า แล้วทรงปล่อยลูกศรนับร้อยนับพัน
6.107.23
तान् दृष्ट्वा रावणश्चक्रे स्वशरैः खं निरन्तरम्।
ताभ्यां नियुक्तेन तदा शरवर्षेण भास्वता ॥ ६.१०७.२३ ॥
ทศกัณฐ์เห็นลูกศรเหล่านั้น จึงทำให้ท้องฟ้าเต็มไปด้วยลูกศรของตนโดยไม่มีช่องว่าง และในขณะนั้นเอง ด้วยห่าฝนลูกศรอันรุ่งโรจน์ที่ทั้งสองพระองค์ปล่อยออกมา
6.107.24
शरबद्धमिवाभाति द्वितीयं भास्वदम्बरम्।
नानिमित्तोऽभवद् बाणो नानिर्भेत्ता न निष्फलः ॥ ६.१०७.२४ ॥
ท้องฟ้าอันรุ่งโรจน์ดูราวกับมีอีกผืนหนึ่งถูกผูกไว้ด้วยลูกศร ลูกศรไม่มีดอกใดพลาดเป้า ไม่มีดอกใดไม่ทะลุ และไม่มีดอกใดไร้ผล
6.107.25
अन्योन्यमभिसंहत्य निपेतुर्धरणीतले।
तथा विसृजतोर्बाणान् रामरावणयोर्मृधे ॥ ६.१०७.२५ ॥
ทั้งสองพระองค์ต่างประจันหน้ากันแล้วร่วงลงสู่พื้นดิน ในการรบ ขณะที่พระรามและทศกัณฐ์ยิงลูกศรใส่กันและกันเช่นนั้น
6.107.26
प्रायुध्येतामविच्छिन्नमस्यन्तौ सव्यदक्षिणम्।
चक्रतुश्च शरैर्घोरैर्निरुच्छ्वासमिवाम्बरम् ॥ ६.१०७.२६ ॥
ทั้งสองต่อสู้กันอย่างไม่หยุดยั้ง ใช้มือซ้ายและมือขวาสลับกันยิง ทำให้การรบดุเดือดยิ่ง และด้วยลูกศรอันน่ากลัวของตน ทำให้ท้องฟ้าราวกับหายใจไม่ออก
6.107.27
रावणस्य हयान् रामो हयान् रामस्य रावणः।
जघ्नतुस्तौ तदान्योन्यं कृतानुकृतकारिणौ ॥ ६.१०७.२७ ॥
พระรามทรงสังหารม้าของทศกัณฐ์ ทศกัณฐ์ก็สังหารม้าของพระราม ทั้งสองต่างตอบโต้การกระทำของอีกฝ่ายด้วยการกระทำเช่นเดียวกัน และต่างทำร้ายกันและกัน
6.107.28
एवं तु तौ सुसंक्रुद्धौ चक्रतुर्युद्धमुत्तमम्।
मुहूर्तमभवद् युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम् ॥ ६.१०७.२८ ॥
ทั้งสองต่างโกรธจัด จึงทำศึกอันยิ่งใหญ่ ชั่วขณะหนึ่งการต่อสู้ก็ดุเดือดวุ่นวายจนขนลุกซู่
6.107.29
तौ तथा युध्यमानौ तु समरे रामरावणौ।
ददृशुः सर्वभूतानि विस्मितेनान्तरात्मना ॥ ६.१०७.२९ ॥
ขณะที่พระรามและทศกัณฐ์ต่อสู้กันในสนามรบเช่นนั้น สรรพสัตว์ทั้งปวงต่างมองดูด้วยจิตใจที่พิศวง
6.107.30
अर्दयन्तौ तु समरे तयोस्तौ स्यन्दनोत्तमौ।
परस्परमभिक्रुद्धौ परस्परमभिद्रुतौ ॥ ६.१०७.३० ॥
ทั้งสองทรมานกันในการรบ ต่างโกรธจัดและพุ่งเข้าหากันบนรถศึกอันยอดเยี่ยมของตน
6.107.31
परस्परवधे युक्तौ घोररूपौ बभूवतुः।
मण्डलानि च वीथीश्च गतप्रत्यागतानि च ॥ ६.१०७.३१ ॥
ทั้งสองมุ่งมั่นจะสังหารกันและกัน จึงกลายเป็นผู้มีรูปร่างน่าสะพรึงกลัว พวกเขาหมุนวน เลี้ยวเป็นวง เคลื่อนไปข้างหน้าและถอยกลับ
6.107.32
दर्शयन्तौ बहुविधां सूतौ सारथ्यजां गतिम्।
अर्दयन् रावणं रामो राघवं चापि रावणः ॥ ६.१०७.३२ ॥
สารถีทั้งสองแสดงท่วงท่าการขับรถศึกนานาประการ พระรามบีบคั้นทศกัณฐ์ และทศกัณฐ์ก็บีบคั้นพระรามเช่นกัน
6.107.33
गतिवेगं समापन्नौ प्रवर्तननिवर्तने।
क्षिपतोः शरजालानि तयोस्तौ स्यन्दनोत्तमौ ॥ ६.१०७.३३ ॥
รถศึกอันยอดเยี่ยมทั้งสองไปถึงความเร็วแห่งการเคลื่อนที่ และชำนาญในการรุกและถอย ต่างระดมตาข่ายลูกศรใส่กันและกัน
6.107.34
चेरतुः संयुगमहीं सासारौ जलदाविव।
दर्शयित्वा तदा तौ तु गतिं बहुविधां रणे ॥ ६.१०७.३४ ॥
ทั้งสองเคลื่อนไปมาบนสนามรบดุจเมฆฝนสองก้อนที่ระดมสาดสายฝน จากนั้น เมื่อทั้งสองแสดงท่วงท่านานาประการในการรบแล้ว ก็รุกเข้าหากัน
6.107.35
परस्परस्याभिमुखौ पुनरेव च तस्थतुः।
धुरं धुरेण रथयोर्वक्त्रं वक्त्रेण वाजिनाम् ॥ ६.१०७.३५ ॥
ทั้งสองกลับมายืนประจันหน้ากันอีกครั้ง คานรถของฝ่ายหนึ่งชนกับคานรถของอีกฝ่าย และหน้าม้าชนกับหน้าม้า
6.107.36
पताकाश्च पताकाभिः समीयुः स्थितयोस्तदा।
रावणस्य ततो रामो धनुर्मुक्तैः शितैः शरैः ॥ ६.१०७.३६ ॥
ธงของทั้งสองที่ยืนอยู่ตรงนั้นก็ปะทะกับธง จากนั้นพระรามทรงปล่อยลูกศรคมกล้าจากคันธนูของพระองค์ใส่ทศกัณฐ์
6.107.37
चतुर्भिश्चतुरो दीप्तान् हयान् प्रत्यपसर्पयत्।
स क्रोधवशमापन्नो हयानामपसर्पणे ॥ ६.१०७.३७ ॥
พระองค์ทรงใช้ลูกศรสี่ดอกผลักม้าสี่ตัวที่ลุกโพลงให้ถอยกลับ ทรงถูกความโกรธครอบงำ จึงทำให้ม้าต้องถอยกลับ
6.107.38
मुमोच निशितान् बाणान् राघवाय दशाननः।
सोऽतिविद्धो बलवता दशग्रीवेण राघवः ॥ ६.१०७.३८ ॥
ทศกัณฐ์ปล่อยลูกศรคมกล้าใส่พระราฆวะ พระราฆวะ (พระราม) ถูกทศกัณฐ์ผู้มีสิบเศียรและมีพลังยิ่งใหญ่ยิงทะลุอย่างสาหัส
6.107.39
जगाम न विकारं च न चापि व्यथितोऽभवत्।
चिक्षेप च पुनर्बाणान् वज्रसारसमस्वनान् ॥ ६.१०७.३९ ॥
พระรามไม่ทรงแสดงอาการใดและไม่ทรงหวั่นไหว พระองค์ทรงปล่อยลูกศรอีกครั้งซึ่งมีเสียงดังดุจพลังของสายฟ้า
6.107.40
सारथिं वज्रहस्तस्य समुद्दिश्य दशाननः।
मातलेस्तु महावेगाः शरीरे पतिताः शराः ॥ ६.१०७.४० ॥
ทศกัณฐ์มุ่งเล็งไปที่สารถีของผู้ถือสายฟ้าในมือ คือพระอินทร์ ลูกศรอันรวดเร็วและทรงพลังของทศกัณฐ์ตกลงบนร่างของมาตลี
6.107.41
न सूक्ष्ममपि सम्मोहं व्यथां वा प्रददुर्युधि।
तया धर्षणया क्रुद्धो मातलेर्न तथाऽऽत्मनः ॥ ६.१०७.४१ ॥
ลูกศรเหล่านั้นไม่ทำให้พระรามสับสนแม้เพียงเล็กน้อย หรือเกิดความทุกข์ใดๆ ในการรบ แต่ทรงกริ้วต่อการโจมตีนั้น จึงทรงตอบโต้อย่างนั้น เพื่อมาตลี มิใช่เพื่อพระองค์เอง
6.107.42
चकार शरजालेन राघवो विमुखं रिपुम्।
विंशतिं त्रिंशतिं षष्टिं शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.१०७.४२ ॥
พระราฆวะ (พระราม) ทรงขับไล่ข้าศึกให้ถอยหนีด้วยข่ายลูกศร ยี่สิบดอก สามสิบดอก หกสิบดอก เป็นร้อยๆ แล้วเป็นพันๆ ดอก
6.107.43
मुमोच राघवो वीरः सायकान् स्यन्दने रिपोः।
रावणोऽपि ततः क्रुद्धो रथस्थो राक्षसेश्वरः ॥ ६.१०७.४३ ॥
พระราฆวะผู้กล้าหาญทรงระดมลูกศรไปยังรถศึกของข้าศึก ฝ่ายทศกัณฐ์ผู้เป็นเจ้าแห่งรากษส ทรงกริ้วและยืนอยู่บนรถศึก ก็ทรงยิงลูกศรเช่นกัน
6.107.44
गदामुसलवर्षेण रामं प्रत्यर्दयद् रणे।
तत् प्रवृत्तं पुनर्युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम् ॥ ६.१०७.४४ ॥
ทศกัณฐ์ทรงโต้ตอบพระรามในการรบด้วยห่าฝนของกระบองและค้อน การรบนั้นจึงเริ่มขึ้นอีกครั้ง ดุเดือดและชวนให้ขนลุก
6.107.45
गदानां मुसलानां च परिघाणां च निःस्वनैः।
शराणां पुङ्खवातैश्च क्षुभिताः सप्त सागराः ॥ ६.१०७.४५ ॥
เสียงกึกก้องของกระบอง ค้อน และลูกเหล็ก พร้อมกับการพุ่งของลูกศรมีปีก ทำให้มหาสมุทรทั้งเจ็ดปั่นป่วนไปหมด
6.107.46
क्षुब्धानां सागराणां च पातालतलवासिनः।
व्यथिता दानवाः सर्वे पन्नगाश्च सहस्रशः ॥ ६.१०७.४६ ॥
เพราะมหาสมุทรปั่นป่วน ทวยทานพทั้งปวงที่อาศัยอยู่ในก้นบาดาล และนาคนับพันก็ได้รับความทุกข์ทรมาน
6.107.47
चकम्पे मेदिनी कृत्स्ना सशैलवनकानना।
भास्करो निष्प्रभश्चासीन्न ववौ चापि मारुतः ॥ ६.१०७.४७ ॥
ผืนแผ่นดินทั้งหมดพร้อมด้วยภูเขา ป่าไม้ และป่าดงสั่นสะเทือน ดวงอาทิตย์หมดรัศมี และลมก็ไม่พัด
6.107.48
ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः।
चिन्तामापेदिरे सर्वे सकिंनरमहोरगाः ॥ ६.१०७.४८ ॥
ครั้งนั้น เทวดา คนธรรพ์ สิทธะ และฤๅษีผู้ยิ่งใหญ่ พร้อมด้วยกินนรและมหานาค ต่างก็เกิดความวิตกกังวลกันทั้งสิ้น
6.107.49
स्वस्ति गोब्राह्मणेभ्यस्तु लोकास्तिष्ठन्तु शाश्वताः।
जयतां राघवः संख्ये रावणं राक्षसेश्वरम् ॥ ६.१०७.४९ ॥
ขอความสวัสดีจงมีแก่โคและพราหมณ์ ขอให้โลกทั้งหลายดำรงอยู่ตลอดกาล ขอให้พระราฆวะ (พระราม) ทรงมีชัยเหนือทศกัณฐ์ เจ้าแห่งรากษส ในการรบ
6.107.50
एवं जपन्तोऽपश्यंस्ते देवाः सर्षिगणास्तदा।
रामरावणयोर्युद्धं सुघोरं रोमहर्षणम् ॥ ६.१०७.५० ॥
เทวดาทั้งหลายพร้อมด้วยหมู่ฤๅษี ท่องบ่นเช่นนี้ แล้วก็ได้เห็นการรบระหว่างพระรามกับทศกัณฐ์ อันน่าสะพรึงกลัวยิ่งและชวนให้ขนลุก
6.107.51
गन्धर्वाप्सरसां सङ्घा दृष्ट्वा युद्धमनूपमम्।
गगनं गगनाकारं सागरः सागरोपमः ॥ ६.१०७.५१ ॥
หมู่คนธรรพ์และนางอัปสรเห็นการรบที่หาที่เปรียบมิได้ จึงเห็นท้องฟ้าเหมือนท้องฟ้า และมหาสมุทรเหมือนมหาสมุทร
6.107.52
रामरावणयोर्युद्धं रामरावणयोरिव।
एवं ब्रुवन्तो ददृशुस्तद् युद्धं रामरावणम् ॥ ६.१०७.५२ ॥
พวกเขากล่าวว่า "การรบระหว่างพระรามกับทศกัณฐ์นี้ ราวกับว่าเป็นพระรามและทศกัณฐ์เองทีเดียว" แล้วก็ได้เห็นการรบนั้น คือพระรามกับทศกัณฐ์
6.107.53
ततः क्रोधान्महाबाहू रघूणां कीर्तिवर्धनः।
संधाय धनुषा रामः शरमाशीविषोपमम् ॥ ६.१०७.५३ ॥
ครั้งนั้น พระรามผู้มีพระพาหาใหญ่ ผู้เพิ่มพูนเกียรติยศของวงศ์รฆุ ทรงกริ้วจึงใส่ลูกศรซึ่งเหมือนงูพิษลงบนคันธนู
6.107.54
रावणस्य शिरोऽच्छिन्दच्छ्रीमज्ज्वलितकुण्डलम्।
तच्छिरः पतितं भूमौ दृष्टं लोकैस्त्रिभिस्तदा ॥ ६.१०७.५४ ॥
ทรงตัดศีรษะของทศกัณฐ์ซึ่งงดงามด้วยต่างหูที่ส่องประกาย ศีรษะนั้นตกลงบนพื้นดิน และโลกทั้งสามก็ได้เห็นในขณะนั้น
6.107.55
तस्यैव सदृशं चान्यद् रावणस्योत्थितं शिरः।
तत् क्षिप्तं क्षिप्रहस्तेन रामेण क्षिप्रकारिणा ॥ ६.१०७.५५ ॥
มีศีรษะอีกหนึ่งของทศกัณฐ์ที่เหมือนศีรษะแรกทุกประการ ผุดขึ้นมา พระรามผู้มีพระหัตถ์ว่องไวและกระทำการรวดเร็ว ทรงฟันมันขาดไป
6.107.56
द्वितीयं रावणशिरश्छिन्नं संयति सायकैः।
छिन्नमात्रं च तच्छीर्षं पुनरेव प्रदृश्यते ॥ ६.१०७.५६ ॥
ศีรษะที่สองของทศกัณฐ์ถูกลูกศรตัดขาดในการรบ แต่ทันทีที่ถูกตัดขาด ศีรษะนั้นก็ปรากฏขึ้นมาอีกครั้ง
6.107.57
तदप्यशनिसंकाशैश्छिन्नं रामस्य सायकैः।
एवमेव शतं छिन्नं शिरसां तुल्यवर्चसाम् ॥ ६.१०७.५७ ॥
ศีรษะนั้นก็ถูกลูกศรของพระรามซึ่งเหมือนสายฟ้าฟันขาดไปอีก ด้วยวิธีเช่นนี้ ศีรษะที่มีรัศมีเท่าเทียมกันนับร้อยก็ถูกตัดขาด
6.107.58
न चैव रावणस्यान्तो दृश्यते जीवितक्षये।
ततः सर्वास्त्रविद् वीरः कौसल्यानन्दवर्धनः ॥ ६.१०७.५८ ॥
แต่ก็ไม่เห็นว่าชีวิตของทศกัณฐ์จะถึงที่สิ้นสุดเลย ครั้นแล้ววีรบุรุษผู้รู้จักอาวุธทั้งปวง ผู้เพิ่มพูนความยินดีของพระนางเกาศัลยา (พระราม)
6.107.59
मार्गणैर्बहुभिर्युक्तश्चिन्तयामास राघवः।
मारीचो निहतो यैस्तु खरो यैस्तु सदूषणः ॥ ६.१०७.५९ ॥
พระราฆวะ (พระราม) ผู้ทรงมีลูกศรมากมาย ทรงดำริว่า ผู้ที่ได้สังหารมารีจะ และผู้ที่ได้สังหารขระ พร้อมทั้งทูษณะ
6.107.60
क्रौञ्चावटे विराधस्तु कबन्धो दण्डकावने।
यैः साला गिरयो भग्ना वाली च क्षुभितोऽम्बुधिः ॥ ६.१०७.६० ॥
วิราธะในหลุมเกราญจะ และกพันธะในป่าทัณฑกะ ผู้ที่ทำให้ต้นสาละและภูเขาแตกหัก และทำให้พาลีกับมหาสมุทรสั่นสะเทือน ได้แก่
6.107.61
त इमे सायकाः सर्वे युद्धे प्रात्ययिका मम।
किं नु तत् कारणं येन रावणे मन्दतेजसः ॥ ६.१०७.६१ ॥
ศรทั้งหมดนี้ของข้า ซึ่งข้าเคยวางใจในการรบมาตลอด เหตุใดหนอจึงทำให้ศรเหล่านี้เสื่อมพลังต่อราวณะ
6.107.62
ववर्ष शरवर्षाणि राघवो रावणोरसि ॥ ६.१०७.६२ ॥
พระราฆวะ (พระราม) ทรงระดมศรลงมาเป็นห่าฝนบนพระอุระของราวณะ
6.107.63
रावणोऽपि ततः क्रुद्धो रथस्थो राक्षसेश्वरः।
गदामुसलवर्षेण रामं प्रत्यर्दयद् रणे ॥ ६.१०७.६३ ॥
ฝ่ายราวณะ ครั้นนั้นทรงพิโรธ ประทับอยู่บนรถศึก เป็นใหญ่แห่งรากษส ได้ระดมพระคทาและท่อนตะบองลงมาดุจห่าฝนใส่พระรามในการรบ
6.107.64
तत् प्रवृत्तं महद् युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम्।
अन्तरिक्षे च भूमौ च पुनश्च गिरिमूर्धनि ॥ ६.१०७.६४ ॥
การรบอันยิ่งใหญ่นั้นได้เริ่มขึ้น อึกทึกและชวนให้ขนลุก บนท้องฟ้า บนแผ่นดิน และอีกครั้งบนยอดภูเขา
6.107.65
देवदानवयक्षाणां पिशाचोरगरक्षसाम्।
पश्यतां तन्महद् युद्धं सर्वरात्रमवर्तत ॥ ६.१०७.६५ ॥
เหล่าเทพ ทานพ ยักษ์ ปิศาจ นาคและรากษส ต่างเฝ้าดูการรบอันยิ่งใหญ่นั้น ซึ่งดำเนินต่อไปตลอดทั้งคืน
6.107.66
नैव रात्रिं न दिवसं न मुहूर्तं न च क्षणम्।
रामरावणयोर्युद्धं विराममुपगच्छति ॥ ६.१०७.६६ ॥
ไม่มีราตรี ไม่มีกลางวัน ไม่มีแม้มุหูรตะหรือขณะเดียว การรบระหว่างพระรามกับราวณะไม่มีการหยุดพัก
6.107.67
दशरथसुतराक्षसेन्द्रयोस्तयो-
र्जयमनवेक्ष्य रणे स राघवस्य।
सुरवररथसारथिर्महात्मा
रणरतराममुवाच वाक्यमाशु ॥ ६.१०७.६७ ॥
เมื่อเห็นว่าทั้งสองพระองค์ คือโอรสของท้าวทศรถและเจ้าแห่งรากษส ต่างยังไม่มีผู้ชนะในการรบ สารถีผู้ยิ่งใหญ่แห่งรถศึกของเทพชั้นเลิศ ผู้มีพระทัยกว้าง จึงรีบกล่าวถ้อยคำนี้แก่พระรามผู้ตั้งพระทัยในการรบ