বাল্মীকি রামায়ণ · সর্গ 6.112
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.112.1
ते रावणवधं दृष्ट्वा देवगन्धर्वदानवाः।
जग्मुः स्वैः स्वैर्विमानैस्ते कथयन्तः शुभाः कथाः ॥ ६.११२.१ ॥
রাবণের বধ দেখে দেবতা, গন্ধর্ব ও দানবেরা নিজ নিজ বিমানে শুভ কথা বলতে বলতে চলে গেলেন।
6.112.2
रावणस्य वधं घोरं राघवस्य पराक्रमम्।
सुयुद्धं वानराणां च सुग्रीवस्य च मन्त्रितम् ॥ ६.११२.२ ॥
রাবণের ভয়ংকর বধ, রাঘবের (রামের) পরাক্রম, বানরদের সুন্দর যুদ্ধ এবং সুগ্রীবের মন্ত্রণা।
6.112.3
अनुरागं च वीर्यं च मारुतेर्लक्ष्मणस्य च।
पतिव्रतात्वं सीताया हनूमति पराक्रमम् ॥ ६.११२.३ ॥
মারুতির (হনুমানের) অনুরাগ ও বীর্য, লক্ষ্মণের (বীর্য), সীতার পতিব্রতাত্ব এবং হনুমানের পরাক্রম।
6.112.4
कथयन्तो महाभागा जग्मुर्हृष्टा यथागतम्।
राघवस्तु रथं दिव्यमिन्द्रदत्तं शिखिप्रभम् ॥ ६.११२.४ ॥
মহাভাগ্যবানেরা সন্তুষ্ট হয়ে যেভাবে এসেছিলেন সেভাবেই কথা বলতে বলতে চলে গেলেন। রাঘব তো ইন্দ্রপ্রদত্ত, অগ্নির ন্যায় দীপ্ত দিব্য রথ (দেখলেন)।
6.112.5
अनुज्ञाप्य महाबाहुर्मातलिं प्रत्यपूजयत्।
राघवेणाभ्यनुज्ञातो मातलिः शक्रसारथिः ॥ ६.११२.५ ॥
মহাবাহু (রাম) বিদায় দিয়ে মাতলিকে সম্মান জানালেন। রাঘবের অনুমতি পেয়ে ইন্দ্রের সারথি মাতলি (চলে গেলেন)।
6.112.6
दिव्यं तं रथमास्थाय दिवमेवोत्पपात ह।
तस्मिंस्तु दिवमारूढे सरथे रथिनां वरः ॥ ६.११२.६ ॥
সেই দিব্য রথে আরোহণ করে তিনি স্বর্গের দিকে উড়ে গেলেন। তিনি রথসহ স্বর্গে উঠে গেলে রথীশ্রেষ্ঠ (রাম)।
6.112.7
राघवः परमप्रीतः सुग्रीवं परिषस्वजे।
परिष्वज्य च सुग्रीवं लक्ष्मणेनाभिवादितः ॥ ६.११२.७ ॥
রাঘব অত্যন্ত প্রসন্ন হয়ে সুগ্রীবকে আলিঙ্গন করলেন। সুগ্রীবকে আলিঙ্গন করার পর লক্ষ্মণ তাঁকে অভিবাদন জানালেন।
6.112.8
पूज्यमानो हरिगणैराजगाम बलालयम्।
अथोवाच स काकुत्स्थः समीपपरिवर्तिनम् ॥ ६.११२.८ ॥
বানরগণের দ্বারা সম্মানিত হয়ে তিনি বলালয়ে ফিরে এলেন। তখন সেই কাকুৎস্থ নিকটে অবস্থানকারীকে বললেন।
6.112.9
सौमित्रिं सत्त्वसम्पन्नं लक्ष्मणं दीप्ततेजसम्।
विभीषणमिमं सौम्य लङ्कायामभिषेचय ॥ ६.११२.९ ॥
সৌমিত্রি, সত্ত্বসম্পন্ন দীপ্ততেজা লক্ষ্মণ! হে সৌম্য, এই বিভীষণকে লঙ্কায় অভিষিক্ত কর।
6.112.10
अनुरक्तं च भक्तं च तथा पूर्वोपकारिणम्।
एष मे परमः कामो यदिमं रावणानुजम् ॥ ६.११२.१० ॥
ইনি অনুরক্ত, ভক্ত এবং পূর্বে উপকারকারী। রাবণের এই কনিষ্ঠ ভ্রাতাকে অভিষিক্ত করাই আমার পরম কামনা।
6.112.11
लङ्कायां सौम्य पश्येयमभिषिक्तं विभीषणम्।
एवमुक्तस्तु सौमित्री राघवेण महात्मना ॥ ६.११२.११ ॥
হে সৌম্য, লঙ্কায় অভিষিক্ত বিভীষণকে আমি যেন দেখতে পাই। মহাত্মা রাঘবের এই কথায় সৌমিত্রি...
6.112.12
तथेत्युक्त्वा सुसंहृष्टः सौवर्णं घटमाददे।
तं घटं वानरेन्द्राणां हस्ते दत्त्वा मनोजवान् ॥ ६.११२.१२ ॥
"তথাস্তু" বলে অত্যন্ত হর্ষিত হয়ে তিনি সোনার কলসটি গ্রহণ করলেন। মনের মতো দ্রুতগতি বানরেন্দ্রদের হাতে সেই কলস দিয়ে...
6.112.13
व्यादिदेश महासत्त्वान् समुद्रसलिलं तदा।
अतिशीघ्रं ततो गत्वा वानरास्ते मनोजवाः ॥ ६.११२.१३ ॥
তখন তিনি মহাবলশালী বানরদের সমুদ্রের জল আনার আদেশ দিলেন। মনের মতো দ্রুতগামী সেই বানররা অতি শীঘ্র গিয়ে ফিরে এল।
6.112.14
आगतास्तु जलं गृह्य समुद्राद् वानरोत्तमाः।
ततस्त्वेकं घटं गृह्य संस्थाप्य परमासने ॥ ६.११२.१४ ॥
সমুদ্র থেকে জল নিয়ে শ্রেষ্ঠ বানররা ফিরে এল। তারপর একটি ঘট নিয়ে উৎকৃষ্ট আসনে স্থাপন করল।
6.112.15
घटेन तेन सौमित्रिरभ्यषिञ्चद् विभीषणम्।
लङ्कायां रक्षसां मध्ये राजानं रामशासनात् ॥ ६.११२.१५ ॥
সেই ঘট দিয়ে সৌমিত্রি লক্ষ্মণ রামের আদেশে লঙ্কায় রাক্ষসদের মধ্যে রাজা বিভীষণের অভিষেক করলেন।
6.112.16
विधिना मन्त्रदृष्टेन सुहृद्गणसमावृतम्।
अभ्यषिञ्चस्तदा सर्वे राक्षसा वानरास्तथा ॥ ६.११२.१६ ॥
মন্ত্রে বিধান অনুযায়ী, বন্ধুদের দ্বারা পরিবেষ্টিত বিভীষণকে তখন সব রাক্ষস ও বানর অভিষেক করল।
6.112.17
प्रहर्षमतुलं गत्वा तुष्टुवू राममेव हि।
तस्यामात्या जहृषिरे भक्ता ये चास्य राक्षसाः ॥ ६.११२.१७ ॥
অতুলনীয় আনন্দে তারা রামেরই স্তুতি করল। বিভীষণের অমাত্যগণ ও তাঁর অনুগত রাক্ষসরাও আনন্দিত হল।
6.112.18
दृष्ट्वाभिषिक्तं लङ्कायां राक्षसेन्द्रं विभीषणम्।
राघवः परमां प्रीतिं जगाम सहलक्ष्मणः ॥ ६.११२.१८ ॥
লঙ্কায় রাক্ষসরাজ বিভীষণের অভিষেক দেখে রাঘব রাম লক্ষ্মণের সঙ্গে পরম আনন্দ লাভ করলেন।
6.112.19
स तद् राज्यं महत् प्राप्य रामदत्तं विभीषणः।
सान्त्वयित्वा प्रकृतयस्ततो राममुपागमत् ॥ ६.११२.१९ ॥
রামের দেওয়া সেই মহান রাজ্য লাভ করে বিভীষণ প্রজাদের সান্ত্বনা দিয়ে তারপর রামের কাছে এলেন।
6.112.20
दध्यक्षतान् मोदकांश्च लाजाः सुमनसस्तथा।
आजह्रुरथ संहृष्टाः पौरास्तस्मै निशाचराः ॥ ६.११२.२० ॥
তখন আনন্দিত নগরবাসী নিশাচরেরা তাঁর জন্য দই, অক্ষত, মোদক, খই ও ফুল নিয়ে এল।
6.112.21
स तान् गृहीत्वा दुर्धर्षो राघवाय न्यवेदयत्।
मङ्गल्यं मङ्गलं सर्वं लक्ष्मणाय च वीर्यवान् ॥ ६.११२.२१ ॥
সেই বীর্যবান, অজেয় বিভীষণ সেই সমস্ত মঙ্গলদ্রব্য নিয়ে রাঘবকে নিবেদন করলেন এবং লক্ষ্মণকেও দিলেন।
6.112.22
कृतकार्यं समृद्धार्थं दृष्ट्वा रामो विभीषणम्।
प्रतिजग्राह तत् सर्वं तस्यैव प्रतिकाम्यया ॥ ६.११२.२२ ॥
বিভীষণের কাজ সম্পন্ন ও উদ্দেশ্য সিদ্ধ দেখে রাম তাঁর সেই সব নিবেদন গ্রহণ করলেন, কেবল তাঁকেই সম্মান জানাবার ইচ্ছায়।
6.112.23
ततः शैलोपमं वीरं प्राञ्जलिं प्रणतं स्थितम्।
उवाचेदं वचो रामो हनूमन्तं प्लवङ्गमम् ॥ ६.११२.२३ ॥
তখন পর্বতসম সেই বীর করজোড়ে প্রণত হয়ে দাঁড়ালে রাম বানরশ্রেষ্ঠ হনুমানকে এই কথা বললেন।
6.112.24
अनुज्ञाप्य महाराजमिमं सौम्य विभीषणम्।
प्रविश्य नगरीं लङ्कां कौशलं ब्रूहि मैथिलीम् ॥ ६.११२.२४ ॥
হে সৌম্য! এই মহারাজ বিভীষণের অনুমতি নিয়ে লঙ্কানগরীতে প্রবেশ করে মৈথিলীকে (সীতাকে) কুশল জানাও।
6.112.25
वैदेह्यै मां च कुशलं सुग्रीवं च सलक्ष्मणम्।
आचक्ष्व वदतां श्रेष्ठ रावणं च हतं रणे ॥ ६.११२.२५ ॥
বৈদেহীকে আমার ও লক্ষ্মণসহ সুগ্রীবের কুশল জানাও। হে বক্তাদের শ্রেষ্ঠ, রণে রাবণ নিহত হয়েছে, এ কথাও বলো।
6.112.26
प्रियमेतदिहाख्याहि वैदेह्यास्त्वं हरीश्वर।
प्रतिगृह्य तु संदेशमुपावर्तितुमर्हसि ॥ ६.११२.२६ ॥
হে হরীশ্বর, এই প্রিয় সংবাদ বৈদেহীকে এখানেই জানাও। তাঁর বার্তা গ্রহণ করে ফিরে যাওয়াই তোমার উচিত।