वाल्मीकि रामायण · सर्ग 6.112
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.112.1
ते रावणवधं दृष्ट्वा देवगन्धर्वदानवाः।
जग्मुः स्वैः स्वैर्विमानैस्ते कथयन्तः शुभाः कथाः ॥ ६.११२.१ ॥
रावणाचा वध पाहून देव, गंधर्व आणि दानव आपापल्या विमानांतून शुभ कथा सांगत निघून गेले.
6.112.2
रावणस्य वधं घोरं राघवस्य पराक्रमम्।
सुयुद्धं वानराणां च सुग्रीवस्य च मन्त्रितम् ॥ ६.११२.२ ॥
रावणाचा भयानक वध, राघवाचा (रामाचा) पराक्रम, वानरांचे उत्तम युद्ध आणि सुग्रीवाची मसलत.
6.112.3
अनुरागं च वीर्यं च मारुतेर्लक्ष्मणस्य च।
पतिव्रतात्वं सीताया हनूमति पराक्रमम् ॥ ६.११२.३ ॥
मारुतीची (हनुमानाची) भक्ती आणि वीर्य, लक्ष्मणाचे (वीर्य), सीतेचे पतिव्रतत्व आणि हनुमानाचा पराक्रम.
6.112.4
कथयन्तो महाभागा जग्मुर्हृष्टा यथागतम्।
राघवस्तु रथं दिव्यमिन्द्रदत्तं शिखिप्रभम् ॥ ६.११२.४ ॥
महाभाग्यवान देव आनंदाने जसे आले होते तसेच कथा सांगत परत गेले. राघव तर इंद्राने दिलेला, अग्नीसारखा तेजस्वी दिव्य रथ (पाहत होता).
6.112.5
अनुज्ञाप्य महाबाहुर्मातलिं प्रत्यपूजयत्।
राघवेणाभ्यनुज्ञातो मातलिः शक्रसारथिः ॥ ६.११२.५ ॥
महाबाहू (रामाने) निरोप घेऊन मातलीचा सत्कार केला. राघवाने परवानगी दिलेला इंद्राचा सारथी मातली (निघाला).
6.112.6
दिव्यं तं रथमास्थाय दिवमेवोत्पपात ह।
तस्मिंस्तु दिवमारूढे सरथे रथिनां वरः ॥ ६.११२.६ ॥
त्या दिव्य रथावर आरूढ होऊन तो स्वर्गाकडे उडाला. तो रथासह स्वर्गात गेल्यावर रथिकांमध्ये श्रेष्ठ (राम).
6.112.7
राघवः परमप्रीतः सुग्रीवं परिषस्वजे।
परिष्वज्य च सुग्रीवं लक्ष्मणेनाभिवादितः ॥ ६.११२.७ ॥
राघव अत्यंत प्रसन्न होऊन सुग्रीवाला आलिंगन दिले. सुग्रीवाला आलिंगन दिल्यानंतर लक्ष्मणाने त्याला वंदन केले.
6.112.8
पूज्यमानो हरिगणैराजगाम बलालयम्।
अथोवाच स काकुत्स्थः समीपपरिवर्तिनम् ॥ ६.११२.८ ॥
वानरगणांनी सन्मानित होऊन तो बलालयाकडे आला. मग त्या काकुत्स्थाने जवळ उभ्या असलेल्याला म्हटले.
6.112.9
सौमित्रिं सत्त्वसम्पन्नं लक्ष्मणं दीप्ततेजसम्।
विभीषणमिमं सौम्य लङ्कायामभिषेचय ॥ ६.११२.९ ॥
सौमित्रा, सत्त्वसंपन्न आणि तेजस्वी लक्ष्मणा! हे सौम्या, या विभीषणाला लंकेत अभिषेक कर.
6.112.10
अनुरक्तं च भक्तं च तथा पूर्वोपकारिणम्।
एष मे परमः कामो यदिमं रावणानुजम् ॥ ६.११२.१० ॥
हा अनुरक्त, भक्त आणि पूर्वी उपकार केलेला आहे. रावणाच्या या धाकट्या भावाचा अभिषेक व्हावा ही माझी परम इच्छा आहे.
6.112.11
लङ्कायां सौम्य पश्येयमभिषिक्तं विभीषणम्।
एवमुक्तस्तु सौमित्री राघवेण महात्मना ॥ ६.११२.११ ॥
हे सौम्या, लंकेत अभिषिक्त झालेला विभीषण मला पाहायला मिळावा. महात्मा राघवाने असे सांगितल्यावर सौमित्री...
6.112.12
तथेत्युक्त्वा सुसंहृष्टः सौवर्णं घटमाददे।
तं घटं वानरेन्द्राणां हस्ते दत्त्वा मनोजवान् ॥ ६.११२.१२ ॥
"तथास्तु" असे म्हणून अत्यंत हर्षित होऊन त्याने सोन्याचा घट घेतला. तो घट मनोवेगी वानरेंद्रांच्या हाती देऊन...
6.112.13
व्यादिदेश महासत्त्वान् समुद्रसलिलं तदा।
अतिशीघ्रं ततो गत्वा वानरास्ते मनोजवाः ॥ ६.११२.१३ ॥
तेव्हा त्याने महापराक्रमी वानरांना समुद्राचे पाणी आणण्याची आज्ञा दिली. मनासारख्या वेगवान त्या वानरांनी अतिशय जलद जाऊन ते आणले.
6.112.14
आगतास्तु जलं गृह्य समुद्राद् वानरोत्तमाः।
ततस्त्वेकं घटं गृह्य संस्थाप्य परमासने ॥ ६.११२.१४ ॥
समुद्रातून पाणी घेऊन श्रेष्ठ वानर परत आले. मग एक घट घेऊन त्यांनी तो उत्तम आसनावर ठेवला.
6.112.15
घटेन तेन सौमित्रिरभ्यषिञ्चद् विभीषणम्।
लङ्कायां रक्षसां मध्ये राजानं रामशासनात् ॥ ६.११२.१५ ॥
त्या घटाने सौमित्र लक्ष्मणाने रामाच्या आज्ञेने लंकेत राक्षसांमध्ये राजा विभीषणाचा अभिषेक केला.
6.112.16
विधिना मन्त्रदृष्टेन सुहृद्गणसमावृतम्।
अभ्यषिञ्चस्तदा सर्वे राक्षसा वानरास्तथा ॥ ६.११२.१६ ॥
मंत्रांत सांगितल्याप्रमाणे विधीने, मित्रांनी वेढलेल्या विभीषणाचा तेव्हा सर्व राक्षस आणि वानरांनी अभिषेक केला.
6.112.17
प्रहर्षमतुलं गत्वा तुष्टुवू राममेव हि।
तस्यामात्या जहृषिरे भक्ता ये चास्य राक्षसाः ॥ ६.११२.१७ ॥
अतुलनीय हर्षाने ते रामाचीच स्तुती करू लागले. विभीषणाचे अमात्य आणि त्याचे भक्त राक्षसही आनंदले.
6.112.18
दृष्ट्वाभिषिक्तं लङ्कायां राक्षसेन्द्रं विभीषणम्।
राघवः परमां प्रीतिं जगाम सहलक्ष्मणः ॥ ६.११२.१८ ॥
लंकेत राक्षसांचा राजा विभीषण अभिषिक्त झालेला पाहून राघव राम लक्ष्मणासह अत्यंत आनंदित झाला.
6.112.19
स तद् राज्यं महत् प्राप्य रामदत्तं विभीषणः।
सान्त्वयित्वा प्रकृतयस्ततो राममुपागमत् ॥ ६.११२.१९ ॥
रामाने दिलेले ते महान राज्य प्राप्त करून विभीषणाने प्रजेचे सांत्वन केले आणि मग तो रामाजवळ आला.
6.112.20
दध्यक्षतान् मोदकांश्च लाजाः सुमनसस्तथा।
आजह्रुरथ संहृष्टाः पौरास्तस्मै निशाचराः ॥ ६.११२.२० ॥
मग आनंदित झालेल्या नगरवासी निशाचरांनी त्याच्यासाठी दही, अक्षता, मोदक, लाह्या आणि फुले आणली.
6.112.21
स तान् गृहीत्वा दुर्धर्षो राघवाय न्यवेदयत्।
मङ्गल्यं मङ्गलं सर्वं लक्ष्मणाय च वीर्यवान् ॥ ६.११२.२१ ॥
त्या वीर्यवान, अजेय विभीषणाने ती सर्व मंगल द्रव्ये घेऊन राघवाला अर्पण केली आणि लक्ष्मणालाही दिली.
6.112.22
कृतकार्यं समृद्धार्थं दृष्ट्वा रामो विभीषणम्।
प्रतिजग्राह तत् सर्वं तस्यैव प्रतिकाम्यया ॥ ६.११२.२२ ॥
विभीषणाचे कार्य पूर्ण झालेले आणि उद्देश साधलेला पाहून रामाने त्याच्या त्या सर्व अर्पणांचा स्वीकार केला, केवळ त्यालाच प्रतिसन्मान देण्याच्या इच्छेने.
6.112.23
ततः शैलोपमं वीरं प्राञ्जलिं प्रणतं स्थितम्।
उवाचेदं वचो रामो हनूमन्तं प्लवङ्गमम् ॥ ६.११२.२३ ॥
मग पर्वतासारख्या त्या वीराला हात जोडून नम्रपणे उभा असलेला पाहून रामाने वानरश्रेष्ठ हनुमानाला हे वचन सांगितले.
6.112.24
अनुज्ञाप्य महाराजमिमं सौम्य विभीषणम्।
प्रविश्य नगरीं लङ्कां कौशलं ब्रूहि मैथिलीम् ॥ ६.११२.२४ ॥
हे सौम्या! या महाराज विभीषणाची अनुमती घेऊन लंका नगरीत प्रवेश कर आणि मैथिलीला (सीतेला) कुशलवार्ता सांग.
6.112.25
वैदेह्यै मां च कुशलं सुग्रीवं च सलक्ष्मणम्।
आचक्ष्व वदतां श्रेष्ठ रावणं च हतं रणे ॥ ६.११२.२५ ॥
वैदेहीला माझे आणि लक्ष्मणासह सुग्रीवाचे कुशल सांग. हे वक्त्यांमध्ये श्रेष्ठा, रणात रावण मारला गेला हेही सांग.
6.112.26
प्रियमेतदिहाख्याहि वैदेह्यास्त्वं हरीश्वर।
प्रतिगृह्य तु संदेशमुपावर्तितुमर्हसि ॥ ६.११२.२६ ॥
हे हरीश्वरा, ही आनंदाची बातमी येथेच वैदेहीला सांग. तिचा निरोप घेऊन परत येणे तुला योग्य आहे.