ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 6.115
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.115.1
तां तु पार्श्वे स्थितां प्रह्वां रामः सम्प्रेक्ष्य मैथिलीम्।
हृदयान्तर्गतं भावं व्याहर्तुमुपचक्रमे ॥ ६.११५.१ ॥
ਕੋਲ ਖੜ੍ਹੀ ਨਿਮਰ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਭਾਵ ਕਹਿਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ।
6.115.2
एषासि निर्जिता भद्रे शत्रुं जित्वा रणाजिरे।
पौरुषाद् यदनुष्ठेयं मयैतदुपपादितम् ॥ ६.११५.२ ॥
ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ! ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਤੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਹੈਂ। ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਜੋ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਉਹ ਮੈਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
6.115.3
गतोऽस्म्यन्तममर्षस्य धर्षणा सम्प्रमार्जिता।
अवमानश्च शत्रुश्च युगपन्निहतौ मया ॥ ६.११५.३ ॥
ਮੇਰਾ ਗੁੱਸਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਪਮਾਨ ਦਾ ਦਾਗ਼ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੋਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਪਮਾਨ ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਦੋਵੇਂ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਇੱਕੋ ਵੇਲੇ ਮਾਰੇ ਗਏ।
6.115.4
अद्य मे पौरुषं दृष्टमद्य मे सफलः श्रमः।
अद्य तीर्णप्रतिज्ञोऽहं प्रभवाम्यद्य चात्मनः ॥ ६.११५.४ ॥
ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਦਿਖਿਆ; ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਮਿਹਨਤ ਸਫ਼ਲ ਹੋਈ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ; ਅੱਜ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਆਪ ਸੰਭਾਲਣ ਯੋਗ ਹਾਂ।
6.115.5
या त्वं विरहिता नीता चलचित्तेन रक्षसा।
दैवसम्पादितो दोषो मानुषेण मया जितः ॥ ६.११५.५ ॥
ਤੂੰ ਵਿਛੜ ਕੇ ਚੰਚਲ ਮਨ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਲੈ ਜਾਈ ਗਈ ਸੀ; ਦੈਵ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਆ ਉਹ ਦੋਸ਼ ਮਨੁੱਖ ਮੈਂ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ।
6.115.6
सम्प्राप्तमवमानं यस्तेजसा न प्रमार्जति।
कस्तस्य पौरुषेणार्थो महताप्यल्पचेतसः ॥ ६.११५.६ ॥
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਅਪਮਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਧੋਂਦਾ, ਉਸ ਅਲਪ-ਬੁੱਧੀ ਲਈ ਵੱਡੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਦਾ ਵੀ ਕੀ ਲਾਭ?
6.115.7
लङ्घनं च समुद्रस्य लङ्कायाश्चापि मर्दनम्।
सफलं तस्य च श्लाघ्यमद्य कर्म हनूमतः ॥ ६.११५.७ ॥
ਸਮੁੰਦਰ ਟੱਪਣਾ ਅਤੇ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨਾ — ਅੱਜ ਹਨੂਮਾਨ ਦਾ ਉਹ ਕਰਮ ਸਫਲ ਤੇ ਸਲਾਘਾਯੋਗ ਹੋਇਆ।
6.115.8
युद्धे विक्रमतश्चैव हितं मन्त्रयतस्तथा।
सुग्रीवस्य ससैन्यस्य सफलोऽद्य परिश्रमः ॥ ६.११५.८ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਰਾਕਰਮ ਦਿਖਾਉਣ ਅਤੇ ਹਿਤਕਾਰੀ ਸਲਾਹ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੀ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਮਿਹਨਤ ਅੱਜ ਸਫਲ ਹੋਈ।
6.115.9
विभीषणस्य च तथा सफलोऽद्य परिश्रमः।
विगुणं भ्रातरं त्यक्त्वा यो मां स्वयमुपस्थितः ॥ ६.११५.९ ॥
ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਵੀ ਅੱਜ ਸਫਲ ਹੋਈ; ਗੁਣਹੀਨ ਭਰਾ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ।
6.115.10
इत्येवं वदतः श्रुत्वा सीता रामस्य तद् वचः।
मृगीवोत्फुल्लनयना बभूवाश्रुपरिप्लुता ॥ ६.११५.१० ॥
ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਸੀਤਾ, ਹਿਰਨੀ ਵਾਂਗ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਅੱਥਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈ।
6.115.11
पश्यतस्तां तु रामस्य समीपे हृदयप्रियाम्।
जनवादभयाद् राज्ञो बभूव हृदयं द्विधा ॥ ६.११५.११ ॥
ਰਾਮ ਦੇ ਕੋਲ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਵੀ, ਲੋਕ-ਨਿੰਦਾ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ ਰਾਜੇ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ।
6.115.12
सीतामुत्पलपत्राक्षीं नीलकुञ्चितमूर्धजाम्।
अवदद् वै वरारोहां मध्ये वानररक्षसाम् ॥ ६.११५.१२ ॥
ਕਮਲ-ਪੱਤੀ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਘੁੰਗਰਾਲੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੀ ਸੁੰਦਰ ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਵਾਨਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਸ ਨੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕਿਹਾ।
6.115.13
यत् कर्तव्यं मनुष्येण धर्षणां प्रतिमार्जता।
तत् कृतं रावणं हत्वा मयेदं मानकांक्षिणा ॥ ६.११५.१३ ॥
ਅਪਮਾਨ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜੋ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਮਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਮੈਂ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
6.115.14
निर्जिता जीवलोकस्य तपसा भावितात्मना।
अगस्त्येन दुराधर्षा मुनिना दक्षिणेव दिक् ॥ ६.११५.१४ ॥
ਜੀਵ-ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਤਪ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਅਗਸਤਯ ਮੁਨੀ ਦੁਆਰਾ, ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਵਾਂਗ ਅਜਿੱਤ।
6.115.15
विदितश्चास्तु भद्रं ते योऽयं रणपरिश्रमः।
सुतीर्णः सुहृदां वीर्यान्न त्वदर्थं मया कृतः ॥ ६.११५.१५ ॥
ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ; ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਇਹ ਯੁੱਧ ਦਾ ਕਸ਼ਟ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੈਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
6.115.16
रक्षता तु मया वृत्तमपवादं च सर्वतः।
प्रख्यातस्यात्मवंशस्य न्यङ्गं च परिमार्जता ॥ ६.११५.१६ ॥
ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਆਚਰਣ ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸ ਦਾ ਦਾਗ ਮਿਟਾਉਂਦਿਆਂ ਮੈਂ ਇਹ ਕੀਤਾ।
6.115.17
प्राप्तचारित्रसंदेहा मम प्रतिमुखे स्थिता।
दीपो नेत्रातुरस्येव प्रतिकूलासि मे दृढा ॥ ६.११५.१७ ॥
ਤੇਰੇ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਉੱਤੇ ਸ਼ੱਕ ਪੈ ਚੁੱਕੀ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈਂ; ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਰੋਗੀ ਲਈ ਦੀਵੇ ਵਾਂਗ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਅਪ੍ਰਿਯ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹੈਂ।
6.115.18
तद् गच्छ त्वानुजानेऽद्य यथेष्टं जनकात्मजे।
एता दश दिशो भद्रे कार्यमस्ति न मे त्वया ॥ ६.११५.१८ ॥
ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਜਨਕ ਦੀਏ ਧੀਏ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੇਂ ਉੱਥੇ ਜਾ। ਹੇ ਭਲੀਏ, ਇਹਨਾਂ ਦਸਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ; ਤੇਰਾ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ।
6.115.19
कः पुमांस्तु कुले जातः स्त्रियं परगृहोषिताम्।
तेजस्वी पुनरादद्यात् सुहृल्लोभेन चेतसा ॥ ६.११५.१९ ॥
ਚੰਗੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਕਿਹੜਾ ਪੁਰਖ, ਪਰਾਏ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹੀ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਲੋਭ ਜਾਂ ਮਨ ਕਾਰਨ, ਫਿਰ ਅਪਣਾਏਗਾ?
6.115.20
रावणाङ्कपरिक्लिष्टां दृष्टां दुष्टेन चक्षुषा।
कथं त्वां पुनरादद्यां कुलं व्यपदिशन्महत् ॥ ६.११५.२० ॥
ਰਾਵਣ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖੀ ਹੋਈ, ਦੁਸ਼ਟ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖੀ ਗਈ ਤੈਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਮਹਾਨ ਕੁਲ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ, ਮੈਂ ਫਿਰ ਕਿਵੇਂ ਅਪਣਾਵਾਂ?
6.115.21
यदर्थं निर्जिता मे त्वं सोऽयमासादितो मया।
नास्ति मे त्वय्यभिष्वङ्गो यथेष्टं गम्यतामिति ॥ ६.११५.२१ ॥
ਤੈਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਲੜਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਕੰਮ ਹੁਣ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਮੋਹ ਨਹੀਂ; ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੇਂ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈਂ।
6.115.22
तदद्य व्याहृतं भद्रे मयैतत् कृतबुद्धिना।
लक्ष्मणे वाथ भरते कुरु बुद्धिं यथासुखम् ॥ ६.११५.२२ ॥
ਹੇ ਕਲਿਆਣੀ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਅੱਜ ਮੈਂ ਇਹ ਆਖਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਜਿਵੇਂ ਸੁਖ ਲੱਗੇ, ਲਛਮਣ ਜਾਂ ਭਰਤ ਉੱਤੇ ਮਨ ਟਿਕਾ ਸਕਦੀ ਹੈਂ।
6.115.23
शत्रुघ्ने वाथ सुग्रीवे राक्षसे वा विभीषणे।
निवेशय मनः सीते यथा वा सुखमात्मना ॥ ६.११५.२३ ॥
ਹੇ ਸੀਤੇ, ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਉੱਤੇ, ਜਾਂ ਸੁਗਰੀਵ ਉੱਤੇ, ਜਾਂ ਰਾਕਸ਼ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਉੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਤੈਨੂੰ ਸੁਖ ਲੱਗੇ ਉੱਥੇ ਮਨ ਟਿਕਾ।
6.115.24
नहि त्वां रावणो दृष्ट्वा दिव्यरूपां मनोरमाम्।
मर्षयेत चिरं सीते स्वगृहे पर्यवस्थिताम् ॥ ६.११५.२४ ॥
ਹੇ ਸੀਤੇ, ਦਿਵ ਰੂਪ ਅਤੇ ਮਨ ਮੋਹਣ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਾਲੀ ਤੈਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਵਣ ਚਿਰ ਤੱਕ ਸਹਿਣ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ।
6.115.25
ततः प्रियार्हश्रवणा तदप्रियं
प्रियादुपश्रुत्य चिरस्य मानिनी।
मुमोच बाष्पं रुदती तदा भृशं
गजेन्द्रहस्ताभिहतेव वल्लरी ॥ ६.११५.२५ ॥
ਤਦ ਪਿਆਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣਨ ਦੀ ਯੋਗ ਮਾਨਿਨੀ ਸੀਤਾ ਨੇ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਤੋਂ ਉਹ ਅਪ੍ਰਿਯ ਸੁਨੇਹਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਾਥੀ ਦੀ ਸੁੰਡ ਨਾਲ ਮਾਰੀ ਗਈ ਵੇਲ ਵਾਂਗ ਰੋਂਦਿਆਂ ਬਹੁਤ ਅੱਥਰੂ ਵਹਾਏ।