ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 6.117
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.117.1
ततो हि दुर्मना रामः श्रुत्वैवं वदतां गिरः ।
दध्यौ मुहूर्तं धर्मात्मा बाष्पव्याकुललोचनः ॥ ६.११७.१ ॥
ଏପରି କଥା ଶୁଣି ରାମ ମନରେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ଧର୍ମାତ୍ମା ରାମ କ୍ଷଣକାଳ ଚିନ୍ତାମଗ୍ନ ହେଲେ; ତାଙ୍କ ଆଖି ଲୁହରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହେଲା।
6.117.2
ततो वैश्रवणो राजा यमश्च पितृभिः सह ।
सहस्राक्षश्च देवेशो वरुणश्च जलेश्वरः ॥ ६.११७.२ ॥
ତା'ପରେ ରାଜା ବୈଶ୍ରବଣ, ପିତୃଗଣ ସହିତ ଯମ, ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଦେବେଶ ଇନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ଜଳେଶ୍ୱର ବରୁଣ ଆସିଲେ।
6.117.3
षडर्धनयनः श्रीमान्महादेवो वृषध्वजः ।
कर्ता सर्वस्य लोकस्य ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः ॥ ६.११७.३ ॥
ତିନି ନେତ୍ରବିଶିଷ୍ଟ ଶ୍ରୀମାନ ମହାଦେବ ବୃଷଧ୍ୱଜ, ସମସ୍ତ ଲୋକର କର୍ତ୍ତା, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ଆସିଲେ।
6.117.4
एते सर्वे समागम्य विमानैः सूर्यसन्निभैः ।
आगम्य नगरीं लङ्काम् अभिजग्मुश्च राघवम् ॥ ६.११७.४ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ବିମାନରେ ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ର ଆସି ଲଙ୍କା ନଗରୀରେ ପହଞ୍ଚି ରାଘବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
6.117.5
ततः सहस्ताभरणान् प्रगृह्य विपुलान् भुजान् ।
अब्रुवंस्त्रिदशश्रैष्ठाः प्राञ्जलिं राघवं स्थितम् ॥ ६.११७.५ ॥
ତା'ପରେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଅଳଙ୍କାରରେ ସଜ୍ଜିତ ନିଜ ବିଶାଳ ବାହୁ ଉଠାଇ, ହାତ ଯୋଡ଼ି ଠିଆ ହୋଇଥିବା ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ।
6.117.6
कर्ता सर्वस्य लोकस्य श्रेष्ठो ज्ञानविदां विभुः ।
उपेक्षसे कथं सीताम् पतन्तीं हव्यवाहने ॥ ६.११७.६ ॥
ହେ ସମସ୍ତ ଲୋକର କର୍ତ୍ତା, ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସର୍ବସମର୍ଥ ପ୍ରଭୁ! ଅଗ୍ନିରେ ପଡ଼ୁଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ ତୁମେ କାହିଁକି ଉପେକ୍ଷା କରୁଛ?
6.117.7
कथं देवगणश्रेष्ठम् आत्मानं नावबुध्यसे ।
ऋतधामा वसुः पूर्वम् वसूनां त्वं प्रजापतिः ॥ ६.११७.७ ॥
ଦେବଗଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେ, ତୁମେ ନିଜକୁ କାହିଁକି ଚିହ୍ନୁ ନାହଁ? ପୂର୍ବରେ ତୁମେ ଋତଧାମା ନାମକ ବସୁ ଥିଲ, ବସୁମାନଙ୍କର ପ୍ରଜାପତି।
6.117.8
त्रयाणां त्वं हि लोकानाम् आदिकर्ता स्वयंप्रभुः ।
रुद्राणामष्टमो रुद्रः साध्यानामसि पञ्चमः ।
अश्विनौ चापि ते कर्णौ चन्द्रसूर्यौ च चक्षुषी ॥ ६.११७.८ ॥
ତିନି ଲୋକର ଆଦିକର୍ତ୍ତା ତୁମେ ହିଁ, ସ୍ୱୟଂପ୍ରଭୁ। ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଅଷ୍ଟମ ରୁଦ୍ର, ସାଧ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପଞ୍ଚମ। ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରଦ୍ୱୟ ତୁମର କାନ; ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତୁମର ଚକ୍ଷୁ।
6.117.9
अन्ते चादौ च लोकानाम् दृश्यसे त्वं परन्तप ।
उपेक्षसे च वैदेहीम् मानुषः प्राकृतो यथा ॥ ६.११७.९ ॥
ହେ ପରନ୍ତପ, ଲୋକମାନଙ୍କ ଆଦି ଓ ଅନ୍ତରେ ତୁମେ ହିଁ ଦୃଷ୍ଟ ହୁଅ। ତଥାପି ସାଧାରଣ ମଣିଷ ପରି ତୁମେ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଉପେକ୍ଷା କରୁଛ।
6.117.10
इत्युक्तो लोकपालैस्तैः स्वामी लोकस्य राघवः ।
अब्रवीत्रिदशश्रेष्ठान् रामो धर्मभृतां वरः ॥ ६.११७.१० ॥
ଲୋକପାଳମାନେ ଏହିପରି କହିବାରୁ, ଲୋକସ୍ୱାମୀ ରାଘବ, ଧର୍ମାତ୍ମାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ, ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
6.117.11
आत्मानं मानुषं मन्ये रामं दशरथात्मजम् ।
योऽहं यस्य यतश्चाहम् भगवांस्तद् ब्रवीतु मे ॥ ६.११७.११ ॥
ମୁଁ ନିଜକୁ ମଣିଷ, ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାମ ବୋଲି ମନେ କରେ। ମୁଁ କିଏ, କାହାର, କେଉଁଠାରୁ ଆସିଛି, ତାହା ଭଗବାନ ମୋତେ କହନ୍ତୁ।
6.117.12
अब्रवीच्छृणु मे राम सत्यं सत्यपराक्रम ॥ ६.११७.१२ ॥
ସେ କହିଲେ: ହେ ରାମ, ମୋ କଥା ଶୁଣ। ହେ ସତ୍ୟପରାକ୍ରମ, ଏହା ସତ୍ୟ।
6.117.13
भवान् नारायणो देवः श्रीमांश्चक्रायुधः प्रभुः।
एकशृङ्गो वराहस्त्वम् भूतभव्यसपत्नजित् ॥ ६.११७.१३ ॥
ଆପଣ ନାରାୟଣ, ଦେବ, ଶ୍ରୀମାନ, ଚକ୍ରାୟୁଧ, ପ୍ରଭୁ; ଏକଶୃଙ୍ଗ ବରାହ ମଧ୍ୟ ଆପଣ, ଅତୀତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ବିଜେତା।
6.117.14
अक्षरं ब्रह्म सत्यं च मध्ये चान्ते च राघव ।
लोकानां त्वं परो धर्मो विष्वक्सेनश्चतुर्भुजः ॥ ६.११७.१४ ॥
ହେ ରାଘବ, ଆପଣ ଅକ୍ଷର ବ୍ରହ୍ମ, ସତ୍ୟ; ଆଦି, ମଧ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତରେ ମଧ୍ୟ ଆପଣ। ଲୋକମାନଙ୍କର ପରମ ଧର୍ମ ଆପଣ; ବିଷ୍ୱକ୍ସେନ ଓ ଚତୁର୍ଭୁଜ ମଧ୍ୟ ଆପଣ।
6.117.15
शार्ङ्गधन्वा हृषीकेशः पुरुषः पुरुषोत्तमः ।
अजितः खड्गधृद्विष्णुः कृष्णश्चैव बृहद्बलः ॥ ६.११७.१५ ॥
ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ୱା, ହୃଷୀକେଶ, ପୁରୁଷ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ଅଜିତ, ଖଡ୍ଗଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁ, କୃଷ୍ଣ ଓ ମହାବଳ ମଧ୍ୟ ଆପଣ।
6.117.16
सेनानीर्ग्रामणीश्च त्वम् बुद्धिः सत्त्वं क्षमा दमः ।
प्रभवश्चाप्ययश्च त्वम् उपेन्द्रो मधुसूदनः ॥ ६.११७.१६ ॥
ଆପଣ ସେନାପତି, ଗ୍ରାମଣୀ; ବୁଦ୍ଧି, ସତ୍ତ୍ୱ, କ୍ଷମା ଓ ଦମ ମଧ୍ୟ ଆପଣ। ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଲୟ ମଧ୍ୟ ଆପଣ; ଆପଣ ଉପେନ୍ଦ୍ର ଓ ମଧୁସୂଦନ।
6.117.17
इन्द्रकर्मा महेन्द्रस्त्वम् पद्मनाभो रणान्तकृत् ।
शरण्यं शरणं च त्वाम् आहुर्दिव्या महर्षयः ॥ ६.११७.१७ ॥
ଆପଣ ଇନ୍ଦ୍ରକର୍ମା, ମହେନ୍ଦ୍ର, ପଦ୍ମନାଭ, ରଣାନ୍ତକାରୀ। ଦିବ୍ୟ ମହର୍ଷିମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଶରଣ୍ୟ ଓ ଶରଣ କହନ୍ତି।
6.117.18
सहस्रशृङ्गो वेदात्मा शतशीर्षो महर्षभः ।
त्वं त्रयाणां हि लोकानाम् आदिकर्ता स्वयम्प्रभुः ॥ ६.११७.१८ ॥
ଆପଣ ସହସ୍ରଶୃଙ୍ଗ, ବେଦାତ୍ମା, ଶତଶୀର୍ଷ, ମହର୍ଷଭ; ତ୍ରିଲୋକର ଆଦିକର୍ତ୍ତା ଓ ସ୍ୱୟଂପ୍ରଭୁ ମଧ୍ୟ ଆପଣ।
6.117.19
सिद्धानामपि साध्यानाम् आश्रयश्चासि पूर्वजः ।
त्वं यज्ञस्त्वं वषट्कारः त्वमोङ्कारः परात्परः ॥ ६.११७.१९ ॥
ତୁମେ ସିଦ୍ଧ ଓ ସାଧ୍ୟମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ରୟ, ସେମାନଙ୍କର ପୂର୍ବଜ। ତୁମେ ଯଜ୍ଞ, ତୁମେ ବଷଟ୍କାର, ତୁମେ ଓଙ୍କାର; ତୁମେ ପରାତ୍ପର।
6.117.20
प्रभवं निधनं वा ते नो विदुः को भवानिति ।
दृश्यसे सर्वभूतेषु ब्राह्मणेषु च गोषु च ।
दिक्षु सर्वासु गगने पर्वतेषु वनेषु च ॥ ६.११७.२० ॥
ତୁମର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ବିନାଶ ସେମାନେ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ; ସେମାନେ ପଚାରନ୍ତି, 'ତୁମେ କିଏ?' ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଗାଈମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ, ଆକାଶରେ, ପର୍ବତ ଓ ବନରେ ତୁମେ ଦୃଶ୍ୟ ହୁଅ।
6.117.21
सहस्रचरणः श्रीमान् शतशीर्षः सहस्रदृक् ।
त्वं धारयसि भूतानि पृथिवीं च सपर्वताम् ॥ ६.११७.२१ ॥
ହଜାର ଚରଣ ଥିବା, ଶ୍ରୀମାନ, ଶହେ ମସ୍ତକ ଥିବା, ହଜାର ନୟନ ଥିବା! ତୁମେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ପର୍ବତ ସହିତ ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କର।
6.117.22
अन्ते पृथिव्याः सलिले दृश्यसे त्वं महोरगः ।
त्रीन् लोकान् धारयन् राम देवगन्धर्वदानवान् ॥ ६.११७.२२ ॥
ପୃଥିବୀର ଅନ୍ତରେ, ଜଳରେ ତୁମେ ମହାସର୍ପ ରୂପେ ଦୃଶ୍ୟ ହୁଅ। ହେ ରାମ, ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଦାନବ ସହିତ ତିନି ଲୋକକୁ ତୁମେ ଧାରଣ କର।
6.117.23
अहं ते हृदयं राम जिह्वा देवी सरस्वती ।
देवा गात्रेषु रोमाणि ब्रह्मणा निर्मिताः प्रभो ॥ ६.११७.२३ ॥
ହେ ରାମ, ମୁଁ ତୁମର ହୃଦୟ; ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀ ତୁମର ଜିହ୍ୱା। ହେ ପ୍ରଭୁ, ଦେବତାମାନେ ତୁମ ଅଙ୍ଗର ରୋମ; ବ୍ରହ୍ମା ସେମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି।
6.117.24
निमेषस्ते स्मृता रात्रिः उन्मेषस्ते भवेद्दिवा ।
संस्कारास्तेऽभवन् वेदा न तदस्ति त्वया विना ॥ ६.११७.२४ ॥
ତୁମର ଆଖି ବନ୍ଦ ହେବା ରାତ୍ରି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ଖୋଲିବା ଦିନ ହୁଏ। ତୁମର ସଂସ୍କାରରୁ ବେଦ ହୋଇଛି; ତୁମ ବିନା କିଛି ନାହିଁ।
6.117.25
जगत् सर्वं शरीरं ते स्थैर्यं ते वसुधातलम् ।
अग्निः कोपः प्रसादस्ते सोमः श्रीवत्सलक्षणः ॥ ६.११७.२५ ॥
ସମସ୍ତ ଜଗତ ତୁମ ଶରୀର, ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠ ତୁମ ସ୍ଥିରତା। ଅଗ୍ନି ତୁମ କ୍ରୋଧ, ଚନ୍ଦ୍ର ତୁମ ପ୍ରସାଦ; ତୁମେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନଧାରୀ।
6.117.26
त्वया लोकास्त्रयः क्रान्ताः पुरा स्वैर्विक्रमैस्त्रिभिः ।
महेन्द्रश्च कृतो राजा बलिं बद्ध्वा सुदारुणम् ॥ ६.११७.२६ ॥
ପୂର୍ବରେ ତୁମେ ନିଜ ତିନି ପାଦରେ ତିନି ଲୋକ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲ; ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ବଳିଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ରାଜା କରିଥିଲ।
6.117.27
यत् परं श्रूयते ज्योतिर्यत् परं श्रूयते तमः ।
यत् परं परतश्चैव परमात्मेति कथ्यसे ॥ ६.११७.२७ ॥
ଯାହା ପରମ ଜ୍ୟୋତି ବୋଲି ଶୁଣାଯାଏ, ଯାହା ପରମ ତମସ ବୋଲି ଶୁଣାଯାଏ, ଏବଂ ଯାହା ପରଠାରୁ ମଧ୍ୟ ପର — ତୁମେ ପରମାତ୍ମା ବୋଲି କଥିତ।
6.117.28
परमाख्यं पर यच्च त्वमेव परिगीयसे ।
स्थित्युत्पत्ति विनाशानां त्वामाहुः परमां गतिं ॥ ६.११७.२८ ॥
ପରମ ନାମରେ ଡାକ ହେଉଥିବା ଓ ପରମ ଯାହା, ତୁମେ ହିଁ ଗାଯାଯାଉଛ। ସ୍ଥିତି, ଉତ୍ପତ୍ତି, ବିନାଶର ପରମ ଗତି ତୁମକୁ ହିଁ ସେମାନେ କହନ୍ତି।
6.117.29
सीता लक्ष्मीर्भवान् विष्णुः देवः कृष्णः प्रजापतिः ।
वधार्थं रावणस्येह प्रविष्टो मानुषीं तनुम् ॥ ६.११७.२९ ॥
ସୀତା ଲକ୍ଷ୍ମୀ; ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁ, ଦେବ କୃଷ୍ଣ, ପ୍ରଜାପତି। ରାବଣ ବଧ ପାଇଁ ଏଠାରେ ମାନୁଷୀ ଦେହରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛ।
6.117.30
तदिदं नः कृतं कार्यम् त्वया धर्मभृतां वर ।
निहतो रावणो राम प्रहृष्टो दिवमाक्रम ॥ ६.११७.३० ॥
ହେ ଧର୍ମଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ! ତୁମେ ଆମର ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ କରିଛ। ରାବଣ ନିହତ ହେଲା; ଆନନ୍ଦରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଆରୋହଣ କର।
6.117.31
अमोघं बलवीर्यं ते अमोघस्ते पराक्रमः ।
अमोघं दर्शनं राम अमोघस्तव संस्तवः ॥ ६.११७.३१ ॥
ହେ ରାମ! ତୁମର ବଳ ଓ ବୀର୍ଯ୍ୟ ଅମୋଘ, ତୁମର ପରାକ୍ରମ ଅମୋଘ, ତୁମର ଦର୍ଶନ ଅମୋଘ, ଏବଂ ତୁମର ସ୍ତୁତି ମଧ୍ୟ ଅମୋଘ।
6.117.32
अमोघास्ते भविष्यन्ति भक्तिमन्तो नरा भुवि ।
ये त्वां देवम् ध्रुवं भक्ताः पुराणं पुरुषोत्तमम् ॥ ६.११७.३२ ॥
ପୃଥିବୀରେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଯେଉଁମାନେ ତୁମକୁ ଭଜନ୍ତି, ସେମାନେ ଅମୋଘ ଫଳ ଲାଭ କରିବେ; ତୁମକୁ ଦେବତା, ପୁରାତନ ଓ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଜାଣି ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତ ହେବେ, ସେମାନେ ହିଁ ସେ ମଣିଷ।
6.117.33
प्राप्नुवन्ति सदा कामान् इह लोके परत्र च ।
इममार्षं स्तवं नित्यम् इतिहासं पुरातनम् ।
ये नराः कीर्तयिष्यन्ति नास्ति तेषां पराभवः ॥ ६.११७.३३ ॥
ସେମାନେ ଏହି ଲୋକ ଓ ପରଲୋକରେ ସଦା କାମନା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ଋଷି-ରଚିତ ପୁରାତନ ଇତିହାସ-ସ୍ତବକୁ ଯେଉଁ ମାନବ ନିତ୍ୟ କୀର୍ତ୍ତନ କରିବେ, ସେମାନଙ୍କର କେବେ ପରାଜୟ ହୁଏ ନାହିଁ।