వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 6.117
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.117.1
ततो हि दुर्मना रामः श्रुत्वैवं वदतां गिरः ।
दध्यौ मुहूर्तं धर्मात्मा बाष्पव्याकुललोचनः ॥ ६.११७.१ ॥
ఇలా మాట్లాడుతున్న వారి మాటలు విని రాముడు మనసులో కలత చెందాడు. ధర్మాత్ముడైన అతడు క్షణకాలం ఆలోచనలో మునిగిపోయాడు; అతని కళ్ళు కన్నీటితో నిండాయి.
6.117.2
ततो वैश्रवणो राजा यमश्च पितृभिः सह ।
सहस्राक्षश्च देवेशो वरुणश्च जलेश्वरः ॥ ६.११७.२ ॥
అప్పుడు రాజు వైశ్రవణుడు, పితృదేవతలతో కూడిన యముడు, వేయికన్నుల దేవేశుడు ఇంద్రుడు, జలాధిపతి వరుణుడు కూడా వచ్చారు.
6.117.3
षडर्धनयनः श्रीमान्महादेवो वृषध्वजः ।
कर्ता सर्वस्य लोकस्य ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः ॥ ६.११७.३ ॥
మూడు కన్నులు గల శ్రీమంతుడైన మహాదేవుడు వృషభధ్వజుడు, సర్వలోక కర్త, బ్రహ్మవేత్తలలో శ్రేష్ఠుడైన బ్రహ్మ కూడా వచ్చారు.
6.117.4
एते सर्वे समागम्य विमानैः सूर्यसन्निभैः ।
आगम्य नगरीं लङ्काम् अभिजग्मुश्च राघवम् ॥ ६.११७.४ ॥
ఇవారందరూ సూర్యసమానమైన విమానాలపై కలిసి వచ్చి, లంకా నగరానికి చేరి రాఘవుని వద్దకు వెళ్ళారు.
6.117.5
ततः सहस्ताभरणान् प्रगृह्य विपुलान् भुजान् ।
अब्रुवंस्त्रिदशश्रैष्ठाः प्राञ्जलिं राघवं स्थितम् ॥ ६.११७.५ ॥
అప్పుడు దేవతలలో శ్రేష్ఠులు, ఆభరణాలతో అలంకరించిన తమ విశాల బాహువులను ఎత్తి, చేతులు జోడించి నిలిచిన రాఘవునితో అన్నారు.
6.117.6
कर्ता सर्वस्य लोकस्य श्रेष्ठो ज्ञानविदां विभुः ।
उपेक्षसे कथं सीताम् पतन्तीं हव्यवाहने ॥ ६.११७.६ ॥
సర్వలోక కర్తా, జ్ఞానులలో శ్రేష్ఠుడా, సర్వసమర్థుడా! అగ్నిలో పడుతున్న సీతను నువ్వు ఎలా ఉపేక్షిస్తున్నావు?
6.117.7
कथं देवगणश्रेष्ठम् आत्मानं नावबुध्यसे ।
ऋतधामा वसुः पूर्वम् वसूनां त्वं प्रजापतिः ॥ ६.११७.७ ॥
దేవగణాల్లో శ్రేష్ఠుడా, నిన్ను నీవు ఎందుకు గుర్తించడం లేదు? పూర్వం నీవు ఋతధాముడనే వసువు, వసువుల ప్రజాపతివి.
6.117.8
त्रयाणां त्वं हि लोकानाम् आदिकर्ता स्वयंप्रभुः ।
रुद्राणामष्टमो रुद्रः साध्यानामसि पञ्चमः ।
अश्विनौ चापि ते कर्णौ चन्द्रसूर्यौ च चक्षुषी ॥ ६.११७.८ ॥
మూడు లోకాలకు నీవే ఆది కర్త, స్వయంప్రభుడవు. రుద్రులలో నీవు ఎనిమిదవ రుద్రుడవు, సాధ్యులలో ఐదవవాడవు. అశ్వినులు నీ చెవులు; చంద్రసూర్యులు నీ కన్నులు.
6.117.9
अन्ते चादौ च लोकानाम् दृश्यसे त्वं परन्तप ।
उपेक्षसे च वैदेहीम् मानुषः प्राकृतो यथा ॥ ६.११७.९ ॥
శత్రువులను దహించేవాడా, లోకాల ఆదిలోనూ అంతంలోనూ నీవే కనిపిస్తావు. అయినా సామాన్య మనిషిలా వైదేహిని నీవు ఉపేక్షిస్తున్నావు.
6.117.10
इत्युक्तो लोकपालैस्तैः स्वामी लोकस्य राघवः ।
अब्रवीत्रिदशश्रेष्ठान् रामो धर्मभृतां वरः ॥ ६.११७.१० ॥
లోకపాలకులు ఇలా చెప్పగా, లోకానికి ప్రభువైన రాఘవుడు, ధర్మాత్ముల్లో శ్రేష్ఠుడైన రాముడు దేవశ్రేష్ఠులతో ఇలా అన్నాడు.
6.117.11
आत्मानं मानुषं मन्ये रामं दशरथात्मजम् ।
योऽहं यस्य यतश्चाहम् भगवांस्तद् ब्रवीतु मे ॥ ६.११७.११ ॥
నేను నన్ను మనిషిగా, దశరథుని కుమారుడైన రాముడిగా భావిస్తున్నాను. నేను ఎవరో, ఎవరివాడినో, ఎక్కడనుండి వచ్చానో భగవంతుడు నాకు చెప్పాలి.
6.117.12
अब्रवीच्छृणु मे राम सत्यं सत्यपराक्रम ॥ ६.११७.१२ ॥
ఆయన ఇలా అన్నాడు: ఓ రామా, నా మాట వినుము. సత్య పరాక్రమా, ఇది సత్యం.
6.117.13
भवान् नारायणो देवः श्रीमांश्चक्रायुधः प्रभुः।
एकशृङ्गो वराहस्त्वम् भूतभव्यसपत्नजित् ॥ ६.११७.१३ ॥
మీరు నారాయణుడు, దేవుడు, శ్రీమంతుడు, చక్రాయుధుడు, ప్రభువు; ఏకశృంగ వరాహము కూడా మీరే, భూత భవ్య శత్రువులను జయించినవారు.
6.117.14
अक्षरं ब्रह्म सत्यं च मध्ये चान्ते च राघव ।
लोकानां त्वं परो धर्मो विष्वक्सेनश्चतुर्भुजः ॥ ६.११७.१४ ॥
రాఘవా, మీరు అక్షర బ్రహ్మము, సత్యము; ఆది, మధ్య, అంతములలో మీరే. లోకాలకు మీరే పరమ ధర్మము; విష్వక్సేనుడు, చతుర్భుజుడు మీరే.
6.117.15
शार्ङ्गधन्वा हृषीकेशः पुरुषः पुरुषोत्तमः ।
अजितः खड्गधृद्विष्णुः कृष्णश्चैव बृहद्बलः ॥ ६.११७.१५ ॥
శార్ఙ్గధన్వుడు, హృషీకేశుడు, పురుషుడు, పురుషోత్తముడు, అజితుడు, ఖడ్గధారి విష్ణువు, కృష్ణుడు, మహాబలుడు కూడా మీరే.
6.117.16
सेनानीर्ग्रामणीश्च त्वम् बुद्धिः सत्त्वं क्षमा दमः ।
प्रभवश्चाप्ययश्च त्वम् उपेन्द्रो मधुसूदनः ॥ ६.११७.१६ ॥
మీరు సేనాపతి, గ్రామపెద్ద; బుద్ధి, సత్త్వం, క్షమ, దమం కూడా మీరే. ఉత్పత్తి, లయం కూడా మీరే; మీరు ఉపేంద్రుడు, మధుసూదనుడు.
6.117.17
इन्द्रकर्मा महेन्द्रस्त्वम् पद्मनाभो रणान्तकृत् ।
शरण्यं शरणं च त्वाम् आहुर्दिव्या महर्षयः ॥ ६.११७.१७ ॥
మీరు ఇంద్రుని కర్మలు కలవారు, మహేంద్రుడు, పద్మనాభుడు, యుద్ధాన్ని అంతం చేసేవారు. దివ్య మహర్షులు మిమ్మల్ని శరణ్యుడని, శరణమని అంటారు.
6.117.18
सहस्रशृङ्गो वेदात्मा शतशीर्षो महर्षभः ।
त्वं त्रयाणां हि लोकानाम् आदिकर्ता स्वयम्प्रभुः ॥ ६.११७.१८ ॥
మీరు సహస్రశృంగులు, వేదాత్ముడు, శతశీర్షుడు, మహర్షభుడు; మీరే మూడు లోకాలకు ఆదికర్త, స్వయంప్రభువు.
6.117.19
सिद्धानामपि साध्यानाम् आश्रयश्चासि पूर्वजः ।
त्वं यज्ञस्त्वं वषट्कारः त्वमोङ्कारः परात्परः ॥ ६.११७.१९ ॥
నీవు సిద్ధులకు, సాధ్యులకు ఆశ్రయుడవు, వారికి పూర్వజుడవు. నీవే యజ్ఞం, నీవే వషట్కారం, నీవే ఓంకారం; నీవు పరాత్పరుడవు.
6.117.20
प्रभवं निधनं वा ते नो विदुः को भवानिति ।
दृश्यसे सर्वभूतेषु ब्राह्मणेषु च गोषु च ।
दिक्षु सर्वासु गगने पर्वतेषु वनेषु च ॥ ६.११७.२० ॥
నీ ఉద్భవాన్నీ అంతాన్నీ వారు ఎరుగరు; 'నీవెవరు?' అని అడుగుతారు. అన్ని ప్రాణులలోనూ, బ్రాహ్మణులలోనూ, ఆవులలోనూ, అన్ని దిక్కులలోనూ, ఆకాశంలోనూ, పర్వతాలలోనూ, అడవులలోనూ నీవు కనిపిస్తావు.
6.117.21
सहस्रचरणः श्रीमान् शतशीर्षः सहस्रदृक् ।
त्वं धारयसि भूतानि पृथिवीं च सपर्वताम् ॥ ६.११७.२१ ॥
వేయి పాదాలు గలవాడా, శ్రీమంతుడా, వంద శిరస్సులు గలవాడా, వేయి నేత్రాలు గలవాడా! నీవు సమస్త ప్రాణులను, పర్వతాలతో కూడిన భూమినీ ధరిస్తావు.
6.117.22
अन्ते पृथिव्याः सलिले दृश्यसे त्वं महोरगः ।
त्रीन् लोकान् धारयन् राम देवगन्धर्वदानवान् ॥ ६.११७.२२ ॥
భూమి అంతంలో, జలంలో నీవు మహాసర్పంగా కనిపిస్తావు. ఓ రామా, దేవగంధర్వ దానవులతో సహా మూడు లోకాలను నీవు ధరిస్తావు.
6.117.23
अहं ते हृदयं राम जिह्वा देवी सरस्वती ।
देवा गात्रेषु रोमाणि ब्रह्मणा निर्मिताः प्रभो ॥ ६.११७.२३ ॥
ఓ రామా, నేను నీ హృదయాన్ని; దేవి సరస్వతి నీ నాలుక. ఓ ప్రభూ, దేవతలు నీ అవయవాలలోని రోమాలు; వాటిని బ్రహ్మ సృష్టించాడు.
6.117.24
निमेषस्ते स्मृता रात्रिः उन्मेषस्ते भवेद्दिवा ।
संस्कारास्तेऽभवन् वेदा न तदस्ति त्वया विना ॥ ६.११७.२४ ॥
నీ కనురెప్పలు మూయడం రాత్రిగా, తెరవడం పగలుగా తెలుస్తుంది. నీ సంస్కారాలే వేదాలయ్యాయి; నీవు లేకుండా ఏదీ లేదు.
6.117.25
जगत् सर्वं शरीरं ते स्थैर्यं ते वसुधातलम् ।
अग्निः कोपः प्रसादस्ते सोमः श्रीवत्सलक्षणः ॥ ६.११७.२५ ॥
సమస్త జగత్తు నీ శరీరం; భూతలం నీ స్థిరత్వం. అగ్ని నీ కోపం, చంద్రుడు నీ అనుగ్రహం; నీవు శ్రీవత్స లక్షణం కలవాడవు.
6.117.26
त्वया लोकास्त्रयः क्रान्ताः पुरा स्वैर्विक्रमैस्त्रिभिः ।
महेन्द्रश्च कृतो राजा बलिं बद्ध्वा सुदारुणम् ॥ ६.११७.२६ ॥
పూర్వం నీ మూడు అడుగులతో మూడు లోకాలను ఆక్రమించావు; భయంకరంగా బలిని బంధించి మహేంద్రుని రాజుగా చేశావు.
6.117.27
यत् परं श्रूयते ज्योतिर्यत् परं श्रूयते तमः ।
यत् परं परतश्चैव परमात्मेति कथ्यसे ॥ ६.११७.२७ ॥
పరమ జ్యోతి అని చెప్పబడేది, పరమ తమస్సు అని చెప్పబడేది, పరానికి కూడా పరమైనది — నీవే పరమాత్మ అని పిలువబడుతున్నావు.
6.117.28
परमाख्यं पर यच्च त्वमेव परिगीयसे ।
स्थित्युत्पत्ति विनाशानां त्वामाहुः परमां गतिं ॥ ६.११७.२८ ॥
పరమ నామంతో పిలువబడేది, పరమమైనది నీవే కీర్తించబడుతున్నావు. స్థితి, ఉత్పత్తి, వినాశాలకు పరమ గమ్యం నీవేనని వారు అంటారు.
6.117.29
सीता लक्ष्मीर्भवान् विष्णुः देवः कृष्णः प्रजापतिः ।
वधार्थं रावणस्येह प्रविष्टो मानुषीं तनुम् ॥ ६.११७.२९ ॥
సీత లక్ష్మి; నీవు విష్ణువు, దేవుడు కృష్ణుడు, ప్రజాపతి. రావణుని వధించడానికి ఇక్కడ మానుష రూపంలో ప్రవేశించావు.
6.117.30
तदिदं नः कृतं कार्यम् त्वया धर्मभृतां वर ।
निहतो रावणो राम प्रहृष्टो दिवमाक्रम ॥ ६.११७.३० ॥
ధర్మధారులలో శ్రేష్ఠుడా! మా కార్యాన్ని నీవు నెరవేర్చావు. రావణుడు హతమయ్యాడు; సంతోషంతో స్వర్గానికి ఆరోహణం చేయి, రామా.
6.117.31
अमोघं बलवीर्यं ते अमोघस्ते पराक्रमः ।
अमोघं दर्शनं राम अमोघस्तव संस्तवः ॥ ६.११७.३१ ॥
ఓ రామా! నీ బలవీర్యం అమోఘం, నీ పరాక్రమం అమోఘం, నీ దర్శనం అమోఘం, నీ స్తుతి కూడా అమోఘం.
6.117.32
अमोघास्ते भविष्यन्ति भक्तिमन्तो नरा भुवि ।
ये त्वां देवम् ध्रुवं भक्ताः पुराणं पुरुषोत्तमम् ॥ ६.११७.३२ ॥
భూమిపై భక్తితో నిన్ను సేవించే మనుషులు ఫలితం పొందుతారు; నిన్ను దేవుడిగా, పురాతనుడిగా, పురుషోత్తముడిగా నిశ్చయంగా భజించేవారు వారే.
6.117.33
प्राप्नुवन्ति सदा कामान् इह लोके परत्र च ।
इममार्षं स्तवं नित्यम् इतिहासं पुरातनम् ।
ये नराः कीर्तयिष्यन्ति नास्ति तेषां पराभवः ॥ ६.११७.३३ ॥
వారు ఇహలోకంలోనూ పరలోకంలోనూ ఎల్లప్పుడూ కోరికలను పొందుతారు. ఈ ఋషిరచిత పురాతన ఇతిహాస స్తోత్రాన్ని నిత్యం కీర్తించే మనుషులకు పరాజయం ఉండదు.