Rāmāyaṇa Vālmīki · Sarga 6.117
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.117.1
ततो हि दुर्मना रामः श्रुत्वैवं वदतां गिरः ।
दध्यौ मुहूर्तं धर्मात्मा बाष्पव्याकुललोचनः ॥ ६.११७.१ ॥
Maka Rāma, gundah hatinya mendengar ucapan-ucapan itu, merenung sejenak, sang berjiwa dharma, dengan mata berkaca-kaca oleh air mata.
6.117.2
ततो वैश्रवणो राजा यमश्च पितृभिः सह ।
सहस्राक्षश्च देवेशो वरुणश्च जलेश्वरः ॥ ६.११७.२ ॥
Kemudian Raja Vaiśravaṇa, Yama bersama para leluhur, Sahasrākṣa sang dewa-raja berseribu mata, dan Varuṇa penguasa air pun datang.
6.117.3
षडर्धनयनः श्रीमान्महादेवो वृषध्वजः ।
कर्ता सर्वस्य लोकस्य ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः ॥ ६.११७.३ ॥
Mahādeva yang mulia, berpanji lembu, bermata tiga; Brahmā, pencipta segala dunia, yang terbaik di antara para pengenal Veda.
6.117.4
एते सर्वे समागम्य विमानैः सूर्यसन्निभैः ।
आगम्य नगरीं लङ्काम् अभिजग्मुश्च राघवम् ॥ ६.११७.४ ॥
Mereka semua datang bersama dengan kereta terbang yang bercahaya seperti matahari, tiba di kota Laṅkā, lalu menghampiri Rāghava.
6.117.5
ततः सहस्ताभरणान् प्रगृह्य विपुलान् भुजान् ।
अब्रुवंस्त्रिदशश्रैष्ठाः प्राञ्जलिं राघवं स्थितम् ॥ ६.११७.५ ॥
Maka para dewa terbaik, mengangkat lengan-lengan mereka yang besar dan berhiaskan perhiasan, berbicara kepada Rāghava yang berdiri dengan telapak tangan terkatup.
6.117.6
कर्ता सर्वस्य लोकस्य श्रेष्ठो ज्ञानविदां विभुः ।
उपेक्षसे कथं सीताम् पतन्तीं हव्यवाहने ॥ ६.११७.६ ॥
Wahai pencipta segala dunia, yang terbaik di antara para pengenal, Tuhan Yang Mahakuasa! Bagaimana engkau mengabaikan Sītā yang jatuh ke dalam api suci?
6.117.7
कथं देवगणश्रेष्ठम् आत्मानं नावबुध्यसे ।
ऋतधामा वसुः पूर्वम् वसूनां त्वं प्रजापतिः ॥ ६.११७.७ ॥
Yang terbaik di antara para dewa, mengapa engkau tidak menyadari dirimu sendiri? Dahulu engkau adalah Ṛtadhāmā, seorang Vasu, penguasa makhluk di antara para Vasu.
6.117.8
त्रयाणां त्वं हि लोकानाम् आदिकर्ता स्वयंप्रभुः ।
रुद्राणामष्टमो रुद्रः साध्यानामसि पञ्चमः ।
अश्विनौ चापि ते कर्णौ चन्द्रसूर्यौ च चक्षुषी ॥ ६.११७.८ ॥
Hanya engkau pencipta pertama dari ketiga dunia, penguasa yang berdiri dengan sendirinya. Di antara para Rudra engkau adalah Rudra kedelapan, dan di antara para Sādhya yang kelima. Aśvin adalah telingamu, bulan dan matahari adalah matamu.
6.117.9
अन्ते चादौ च लोकानाम् दृश्यसे त्वं परन्तप ।
उपेक्षसे च वैदेहीम् मानुषः प्राकृतो यथा ॥ ६.११७.९ ॥
Wahai pembakar musuh, pada awal dan akhir dunia hanya engkaulah yang tampak. Namun engkau mengabaikan Vaidehī, sebagaimana manusia biasa akan melakukannya.
6.117.10
इत्युक्तो लोकपालैस्तैः स्वामी लोकस्य राघवः ।
अब्रवीत्रिदशश्रेष्ठान् रामो धर्मभृतां वरः ॥ ६.११७.१० ॥
Setelah para penjaga dunia berkata demikian, Rāghava, penguasa dunia, Rāma, yang terbaik di antara orang berdharma, berbicara kepada para dewa yang terbaik.
6.117.11
आत्मानं मानुषं मन्ये रामं दशरथात्मजम् ।
योऽहं यस्य यतश्चाहम् भगवांस्तद् ब्रवीतु मे ॥ ६.११७.११ ॥
Aku menganggap diriku manusia, Rāma, putra Daśaratha. Semoga Yang Mulia memberitahuku siapa aku, milik siapa aku, dan dari mana aku berasal.
6.117.12
अब्रवीच्छृणु मे राम सत्यं सत्यपराक्रम ॥ ६.११७.१२ ॥
Ia berkata: Dengarkanlah aku, Rāma. Wahai engkau yang berani sejati, inilah kebenarannya.
6.117.13
भवान् नारायणो देवः श्रीमांश्चक्रायुधः प्रभुः।
एकशृङ्गो वराहस्त्वम् भूतभव्यसपत्नजित् ॥ ६.११७.१३ ॥
Engkau adalah Nārāyaṇa, sang dewa, yang mulia, sang tuan bersenjata cakra; engkau juga adalah babi hutan bertanduk satu, penakluk musuh makhluk masa lalu dan masa depan.
6.117.14
अक्षरं ब्रह्म सत्यं च मध्ये चान्ते च राघव ।
लोकानां त्वं परो धर्मो विष्वक्सेनश्चतुर्भुजः ॥ ६.११७.१४ ॥
Wahai Rāghava, engkau adalah Brahman yang tak musnah dan kebenaran; di awal, tengah, dan akhir, engkaulah itu. Engkau adalah dharma tertinggi bagi dunia; engkau adalah Viṣvaksena, yang berlengan empat.
6.117.15
शार्ङ्गधन्वा हृषीकेशः पुरुषः पुरुषोत्तमः ।
अजितः खड्गधृद्विष्णुः कृष्णश्चैव बृहद्बलः ॥ ६.११७.१५ ॥
Engkau adalah pemegang busur Śārṅga, tuan para indria, Puruṣa, Puruṣottama, yang tak terkalahkan, Viṣṇu pemegang pedang, Kṛṣṇa, dan yang maha perkasa.
6.117.16
सेनानीर्ग्रामणीश्च त्वम् बुद्धिः सत्त्वं क्षमा दमः ।
प्रभवश्चाप्ययश्च त्वम् उपेन्द्रो मधुसूदनः ॥ ६.११७.१६ ॥
Engkau adalah panglima perang dan kepala desa; kecerdasan, hakikat, kesabaran, dan pengendalian diri adalah engkau. Asal dan lebur adalah engkau; engkau adalah Upendra dan Madhusūdana.
6.117.17
इन्द्रकर्मा महेन्द्रस्त्वम् पद्मनाभो रणान्तकृत् ।
शरण्यं शरणं च त्वाम् आहुर्दिव्या महर्षयः ॥ ६.११७.१७ ॥
Engkau berkarya seperti Indra, engkau adalah Mahendra agung, berpusar teratai, pengakhir perang. Para resi agung yang ilahi menyebutmu pelindung yang patut dilindungi, dan perlindungan itu sendiri.
6.117.18
सहस्रशृङ्गो वेदात्मा शतशीर्षो महर्षभः ।
त्वं त्रयाणां हि लोकानाम् आदिकर्ता स्वयम्प्रभुः ॥ ६.११७.१८ ॥
Engkau yang berseribu tanduk, yang hakikat dirinya adalah Veda, yang berkepala seratus, banteng agung di antara para resi; engkaulah sendiri pencipta pertama tiga dunia, tuan yang ada dengan sendirinya.
6.117.19
सिद्धानामपि साध्यानाम् आश्रयश्चासि पूर्वजः ।
त्वं यज्ञस्त्वं वषट्कारः त्वमोङ्कारः परात्परः ॥ ६.११७.१९ ॥
Engkau adalah perlindungan para siddha dan sādhya, dan yang sulung di antara mereka. Engkaulah persembahan, engkaulah seruan vaṣaṭ, engkaulah suku kata oṃ, yang tertinggi di atas yang tertinggi.
6.117.20
प्रभवं निधनं वा ते नो विदुः को भवानिति ।
दृश्यसे सर्वभूतेषु ब्राह्मणेषु च गोषु च ।
दिक्षु सर्वासु गगने पर्वतेषु वनेषु च ॥ ६.११७.२० ॥
Mereka tidak mengetahui asal-usul maupun akhirmu, dan bertanya: 'Siapakah engkau?' Engkau tampak dalam segala makhluk, dalam para brahmana dan sapi, di segala arah, di langit, di gunung dan di hutan.
6.117.21
सहस्रचरणः श्रीमान् शतशीर्षः सहस्रदृक् ।
त्वं धारयसि भूतानि पृथिवीं च सपर्वताम् ॥ ६.११७.२१ ॥
Wahai yang berkaki seribu, yang mulia, berkepala seratus, bermata seribu! Engkau menopang segala makhluk dan bumi beserta gunung-gunungnya.
6.117.22
अन्ते पृथिव्याः सलिले दृश्यसे त्वं महोरगः ।
त्रीन् लोकान् धारयन् राम देवगन्धर्वदानवान् ॥ ६.११७.२२ ॥
Di ujung bumi, di dalam air, engkau tampak sebagai ular raksasa. Wahai Rāma, engkau menopang ketiga dunia beserta para dewa, gandharva dan dānava.
6.117.23
अहं ते हृदयं राम जिह्वा देवी सरस्वती ।
देवा गात्रेषु रोमाणि ब्रह्मणा निर्मिताः प्रभो ॥ ६.११७.२३ ॥
Wahai Rāma, aku adalah hatimu, dan Dewi Sarasvatī adalah lidahmu. Wahai tuan, para dewa adalah rambut-rambut anggota tubuhmu, diciptakan oleh Brahmā.
6.117.24
निमेषस्ते स्मृता रात्रिः उन्मेषस्ते भवेद्दिवा ।
संस्कारास्तेऽभवन् वेदा न तदस्ति त्वया विना ॥ ६.११७.२४ ॥
Engkau memejamkan mata disebut malam, dan membukanya menjadi siang. Upacara-upacaramu menjadi Veda-veda; tidak ada sesuatu pun yang ada tanpamu.
6.117.25
जगत् सर्वं शरीरं ते स्थैर्यं ते वसुधातलम् ।
अग्निः कोपः प्रसादस्ते सोमः श्रीवत्सलक्षणः ॥ ६.११७.२५ ॥
Seluruh jagat adalah tubuhmu, permukaan bumi adalah keteguhanmu. Api adalah kemarahanmu, bulan adalah anugerahmu; engkau memiliki tanda Śrīvatsa.
6.117.26
त्वया लोकास्त्रयः क्रान्ताः पुरा स्वैर्विक्रमैस्त्रिभिः ।
महेन्द्रश्च कृतो राजा बलिं बद्ध्वा सुदारुणम् ॥ ६.११७.२६ ॥
Dahulu, dengan tiga langkahmu sendiri engkau melangkahi tiga dunia, dan setelah mengikat Bali dengan sangat kejam, engkau menjadikan Mahendra raja.
6.117.27
यत् परं श्रूयते ज्योतिर्यत् परं श्रूयते तमः ।
यत् परं परतश्चैव परमात्मेति कथ्यसे ॥ ६.११७.२७ ॥
Yang disebut cahaya tertinggi, yang disebut kegelapan tertinggi, dan yang melampaui yang lain — engkaulah yang disebut Paramātman, Diri Tertinggi.
6.117.28
परमाख्यं पर यच्च त्वमेव परिगीयसे ।
स्थित्युत्पत्ति विनाशानां त्वामाहुः परमां गतिं ॥ ६.११७.२८ ॥
Yang disebut dengan nama tertinggi dan adalah yang tertinggi — hanya engkaulah yang dipuji. Mereka menyebutmu tujuan tertinggi dari keberadaan, penciptaan, dan kehancuran.
6.117.29
सीता लक्ष्मीर्भवान् विष्णुः देवः कृष्णः प्रजापतिः ।
वधार्थं रावणस्येह प्रविष्टो मानुषीं तनुम् ॥ ६.११७.२९ ॥
Sītā adalah Lakṣmī, dan engkau adalah Viṣṇu, dewa Kṛṣṇa, penguasa makhluk. Demi membunuh Rāvaṇa, engkau datang ke sini dalam wujud manusia.
6.117.30
तदिदं नः कृतं कार्यम् त्वया धर्मभृतां वर ।
निहतो रावणो राम प्रहृष्टो दिवमाक्रम ॥ ६.११७.३० ॥
Wahai Rāma, yang terbaik di antara para penegak dharma, engkau telah menyelesaikan tugas ini bagi kami. Rāvaṇa telah terbunuh; dengan gembira, naiklah ke surga.
6.117.31
अमोघं बलवीर्यं ते अमोघस्ते पराक्रमः ।
अमोघं दर्शनं राम अमोघस्तव संस्तवः ॥ ६.११७.३१ ॥
Wahai Rāma, kekuatan dan keberanianmu tidak pernah sia-sia, keperkasaanmu tidak pernah sia-sia, penampakanmu tidak pernah sia-sia, dan pujianmu tidak pernah sia-sia.
6.117.32
अमोघास्ते भविष्यन्ति भक्तिमन्तो नरा भुवि ।
ये त्वां देवम् ध्रुवं भक्ताः पुराणं पुरुषोत्तमम् ॥ ६.११७.३२ ॥
Orang-orang di bumi yang berbakti kepadamu tidak akan sia-sia; mereka adalah yang sungguh-sungguh berbakti kepadamu sebagai dewa, Yang Purba, Puruṣottama.
6.117.33
प्राप्नुवन्ति सदा कामान् इह लोके परत्र च ।
इममार्षं स्तवं नित्यम् इतिहासं पुरातनम् ।
ये नराः कीर्तयिष्यन्ति नास्ति तेषां पराभवः ॥ ६.११७.३३ ॥
Mereka selalu memperoleh keinginannya di dunia ini dan di akhirat. Bagi orang-orang yang senantiasa melantunkan pujian kuno rishi dan tradisi epik ini, tidak ada kekalahan bagi mereka.