વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 6.47
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.47.1
तस्मिन् प्रविष्टे लङ्कायां कृतार्थे रावणात्मजे।
राघवं परिवार्याथ ररक्षुर्वानरर्षभाः ॥ ६.४७.१ ॥
રાવણનો પુત્ર કાર્ય સિદ્ધ કરીને લંકામાં પ્રવેશ્યા પછી, વાનરશ્રેષ્ઠોએ રાઘવને ઘેરી લઈ તેમની રક્ષા કરી.
6.47.2
हनुमानङ्गदो नीलः सुषेणः कुमुदो नलः।
गजो गवाक्षो गवयः शरभो गन्धमादनः ॥ ६.४७.२ ॥
હનુમાન, અંગદ, નીલ, સુષેણ, કુમુદ, નલ, ગજ, ગવાક્ષ, ગવય, શરભ અને ગંધમાદન.
6.47.3
जाम्बवानृषभः स्कन्धो रम्भः शतबलिः पृथुः।
व्यूढानीकाश्च यत्ताश्च द्रुमानादाय सर्वतः ॥ ६.४७.३ ॥
જાંબવાન, ઋષભ, સ્કંધ, રંભ, શતબલિ, પૃથુ; વ્યૂહમાં ગોઠવાયેલી સેના સાથે, ચારે બાજુ વૃક્ષો ઉપાડીને તૈયાર હતા.
6.47.4
वीक्षमाणा दिशः सर्वास्तिर्यगूर्ध्वं च वानराः।
तृणेष्वपि च चेष्टत्सु राक्षसा इति मेनिरे ॥ ६.४७.४ ॥
બધી દિશાઓ, આડા અને ઉપર જોતા વાનરોએ ઘાસમાં હલતી વસ્તુઓને પણ રાક્ષસ માન્યા.
6.47.5
रावणश्चापि संहृष्टो विसृज्येन्द्रजितं सुतम्।
आजुहाव ततः सीतारक्षणी राक्षसीस्तदा ॥ ६.४७.५ ॥
રાવણ પણ અત્યંત પ્રસન્ન થઈને, પોતાના પુત્ર ઇન્દ્રજિતને મોકલીને, ત્યારે સીતાની રક્ષા કરતી રાક્ષસીઓને બોલાવી.
6.47.6
राक्षस्यस्त्रिजटा चापि शासनात् तमुपस्थिताः।
ता उवाच ततो हृष्टो राक्षसी राक्षसाधिपः ॥ ६.४७.६ ॥
રાક્ષસીઓ અને ત્રિજટા પણ તેના આદેશથી ઉપસ્થિત થઈ. ત્યારે હર્ષિત રાક્ષસાધિપતિ તેમને બોલ્યો.
6.47.7
हताविन्द्रजिताख्यात वैदेह्या रामलक्ष्मणौ।
पुष्पकं तत्समारोप्य दर्शयध्वं रणे हतौ ॥ ६.४७.७ ॥
ઇન્દ્રજિતે કહ્યા પ્રમાણે રામ અને લક્ષ્મણ મૃત્યુ પામ્યા છે. તેમને પુષ્પક વિમાનમાં મૂકીને વૈદેહીને રણભૂમિમાં મૃત બતાવો.
6.47.8
यदाश्रयादवष्टब्धा नेयं मामुपतिष्ठते।
सोऽस्या भर्ता सह भ्रात्रा निहतो रणमूर्धनि ॥ ६.४७.८ ॥
જેના આધારે આ સ્ત્રી મારી પાસે આવતી ન હતી, તેનો પતિ પોતાના ભાઈ સાથે રણભૂમિના અગ્રભાગમાં માર્યો ગયો.
6.47.9
निर्विशङ्का निरुद्विग्ना निरपेक्षा च मैथिली।
मामुपस्थास्यते सीता सर्वाभरणभूषिता ॥ ६.४७.९ ॥
નિર્ભય, નિશ્ચિંત અને બેપરવા થઈને, સર્વ આભૂષણોથી શણગારેલી મૈથિલી સીતા મારી સેવા કરશે.
6.47.10
अद्य कालवशं प्राप्तं रणे रामं सलक्ष्मणम्।
अवेक्ष्य विनिवृत्ता सा चान्यां गतिमपश्यती ॥ ६.४७.१० ॥
આજે રણભૂમિમાં રામ અને લક્ષ્મણ કાળને વશ થયા છે. તેમને જોઈને, બીજો આશ્રય ન દેખાતાં તે પાછી ફરશે.
6.47.11
अनपेक्षा विशालाक्षी मामुपस्थास्यते स्वयम्।
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा रावणस्य दुरात्मनः ॥ ६.४७.११ ॥
બેપરવા, વિશાળ નેત્રોવાળી સીતા પોતે મારી સેવા કરશે. દુરાત્મા રાવણના એ વચનો સાંભળીને.
6.47.12
राक्षस्यस्तास्तथेत्युक्त्वा जग्मुर्वै यत्र पुष्पकम्।
ततः पुष्पकमादाय राक्षस्यो रावणाज्ञया ॥ ६.४७.१२ ॥
રાક્ષસીઓ 'એમ જ થાઓ' કહીને જ્યાં પુષ્પક હતું ત્યાં ગઈ. પછી રાવણની આજ્ઞાથી રાક્ષસીઓ પુષ્પકને લઈને.
6.47.13
अशोकवनिकास्थां तां मैथिलीं समुपानयन्।
तामादाय तु राक्षस्यो भर्तृशोकपराजिताम् ॥ ६.४७.१३ ॥
અશોકવનમાં રહેલી તે મૈથિલીને રાક્ષસીઓ લઈ આવી. પતિના શોકથી પરાજિત તેને લઈને તેઓ ચાલી.
6.47.14
सीतामारोपयामासुर्विमानं पुष्पकं तदा।
ततः पुष्पकमारोप्य सीतां त्रिजटया सह ॥ ६.४७.१४ ॥
ત્યારે તેમણે સીતાને પુષ્પક વિમાનમાં ચડાવી. પછી પુષ્પક પર સીતાને ત્રિજટા સાથે ચડાવીને.
6.47.15
जग्मुर्दर्शयितुं तस्यै राक्षस्यो रामलक्ष्मणौ।
रावणश्चारयामास पताकाध्वजमालिनीम् ॥ ६.४७.१५ ॥
રાક્ષસીઓ તેને રામ અને લક્ષ્મણ બતાવવા ગઈ. રાવણે પતાકા અને ધ્વજોથી શણગારેલી (નગરીમાં) ફેરવાવ્યું.
6.47.16
प्राघोषयत हृष्टश्च लङ्कायां राक्षसेश्वरः।
राघवो लक्ष्मणश्चैव हताविन्द्रजिता रणे ॥ ६.४७.१६ ॥
લંકામાં હર્ષિત થયેલા રાક્ષસેશ્વરે ઘોષણા કરાવી કે યુદ્ધમાં ઇન્દ્રજિત દ્વારા રાઘવ અને લક્ષ્મણ મરાયા છે.
6.47.17
विमानेनापि गत्वा तु सीता त्रिजटया सह।
ददर्श वानराणां तु सर्वं सैन्यं निपातितम् ॥ ६.४७.१७ ॥
વિમાનમાં જઈને સીતાએ ત્રિજટા સાથે વાનરોની આખી સેના પડી ગયેલી જોઈ.
6.47.18
प्रहृष्टमनसश्चापि ददर्श पिशिताशनान्।
वानरांश्चातिदुःखार्तान् रामलक्ष्मणपार्श्वतः ॥ ६.४७.१८ ॥
હર્ષિત મનવાળા માંસભક્ષી રાક્ષસોને અને રામ-લક્ષ્મણની પાસે અતિ દુઃખથી પીડિત વાનરોને પણ તેણે જોયા.
6.47.19
ततः सीता ददर्शोभौ शयानौ शरतल्पगौ।
लक्ष्मणं चैव रामं च विसंज्ञौ शरपीडितौ ॥ ६.४७.१९ ॥
ત્યારે સીતાએ બાણોની શય્યા પર સૂતેલા બંનેને, લક્ષ્મણ અને રામને, બાણોથી પીડિત અને બેભાન થયેલા જોયા.
6.47.20
विध्वस्तकवचौ वीरौ विप्रविद्धशरासनौ।
सायकैश्छिन्नसर्वाङ्गौ शरस्तम्बमयौ क्षितौ ॥ ६.४७.२० ॥
કવચ ભાંગેલાં, ધનુષ્યો ફેંકાયેલાં, બાણોથી સર્વ અંગો છિન્ન, એ વીરો બાણોના ઢગલા જેવા ભૂમિ પર પડ્યા હતા.
6.47.21
तौ दृष्ट्वा भ्रातरौ तत्र प्रवीरौ पुरुषर्षभौ।
शयानौ पुण्डरीकाक्षौ कुमाराविव पावकी ॥ ६.४७.२१ ॥
ત્યાં એ બે ભાઈઓને, એ મહાવીરોને, પુરુષશ્રેષ્ઠોને, કમલનયનોને સૂતેલા જોઈને તેઓ અગ્નિના પુત્ર કુમારો જેવા લાગ્યા.
6.47.22
शरतल्पगतौ वीरौ तथाभूतौ नरर्षभौ।
दुःखार्ता करुणं सीता सुभृशं विललाप ह ॥ ६.४७.२२ ॥
બાણોની શય્યા પર એ દશામાં પડેલા એ વીર નરશ્રેષ્ઠોને જોઈને દુઃખથી પીડાયેલી સીતા અત્યંત કરુણાથી વિલાપ કરવા લાગી.
6.47.23
भर्तारमनवद्याङ्गी लक्ष्मणं चासितेक्षणा।
प्रेक्ष्य पांसुषु चेष्टन्तौ रुरोद जनकात्मजा ॥ ६.४७.२३ ॥
નિર્દોષ અંગોવાળી, કાળાં નેત્રોવાળી જનકપુત્રી સીતાએ પતિ અને લક્ષ્મણને ધૂળમાં તરફડતા જોઈને રુદન કર્યું.
6.47.24
सबाष्पशोकाभिहता समीक्ष्य
तौ भ्रातरौ देवसुतप्रभावौ।
वितर्कयन्ती निधनं तयोः सा
दुःखान्विता वाक्यमिदं जगाद ॥ ६.४७.२४ ॥
આંસુ અને શોકથી આહત થયેલી, દેવપુત્રો જેવા પ્રભાવવાળા એ બે ભાઈઓને જોઈને, તેમના મૃત્યુનો વિચાર કરતી, દુઃખથી ભરેલી તેણે આ વચન કહ્યું.