ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 6.47
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.47.1
तस्मिन् प्रविष्टे लङ्कायां कृतार्थे रावणात्मजे।
राघवं परिवार्याथ ररक्षुर्वानरर्षभाः ॥ ६.४७.१ ॥
ਰਾਵਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣਾ ਕਾਰਜ ਸਿੱਧ ਕਰਕੇ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ, ਤਦ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵੀਰਾਂ ਨੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ।
6.47.2
हनुमानङ्गदो नीलः सुषेणः कुमुदो नलः।
गजो गवाक्षो गवयः शरभो गन्धमादनः ॥ ६.४७.२ ॥
ਹਨੁਮਾਨ, ਅੰਗਦ, ਨੀਲ, ਸੁਸ਼ੇਣ, ਕੁਮੁਦ, ਨਲ, ਗਜ, ਗਵਾਕ੍ਸ਼, ਗਵਯ, ਸ਼ਰਭ ਅਤੇ ਗੰਧਮਾਦਨ।
6.47.3
जाम्बवानृषभः स्कन्धो रम्भः शतबलिः पृथुः।
व्यूढानीकाश्च यत्ताश्च द्रुमानादाय सर्वतः ॥ ६.४७.३ ॥
ਜਾਂਬਵਾਨ, ਰਿਸ਼ਭ, ਸਕੰਧ, ਰੰਭ, ਸ਼ਤਬਲੀ, ਪ੍ਰਿਥੂ; ਵਿਊਹ ਵਿੱਚ ਸਜੀ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਦਰਖ਼ਤ ਚੁੱਕ ਕੇ ਤਿਆਰ ਸਨ।
6.47.4
वीक्षमाणा दिशः सर्वास्तिर्यगूर्ध्वं च वानराः।
तृणेष्वपि च चेष्टत्सु राक्षसा इति मेनिरे ॥ ६.४७.४ ॥
ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਅੱਡੇ ਅਤੇ ਉੱਪਰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਘਾਹ ਵਿੱਚ ਹਿਲਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਰਾਖਸ਼ ਸਮਝਿਆ।
6.47.5
रावणश्चापि संहृष्टो विसृज्येन्द्रजितं सुतम्।
आजुहाव ततः सीतारक्षणी राक्षसीस्तदा ॥ ६.४७.५ ॥
ਰਾਵਣ ਵੀ ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰਜੀਤ ਨੂੰ ਭੇਜ ਕੇ, ਉਦੋਂ ਸੀਤਾ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੀਆਂ ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ।
6.47.6
राक्षस्यस्त्रिजटा चापि शासनात् तमुपस्थिताः।
ता उवाच ततो हृष्टो राक्षसी राक्षसाधिपः ॥ ६.४७.६ ॥
ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਈਆਂ। ਤਦ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਏ ਰਾਕਸ਼ਸਰਾਜ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
6.47.7
हताविन्द्रजिताख्यात वैदेह्या रामलक्ष्मणौ।
पुष्पकं तत्समारोप्य दर्शयध्वं रणे हतौ ॥ ६.४७.७ ॥
ਇੰਦਰਜੀਤ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਮਰੇ ਵਿਖਾਓ।
6.47.8
यदाश्रयादवष्टब्धा नेयं मामुपतिष्ठते।
सोऽस्या भर्ता सह भ्रात्रा निहतो रणमूर्धनि ॥ ६.४७.८ ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਆਸਰੇ ਇਹ ਔਰਤ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਸਮੇਤ ਰਣ ਦੇ ਮੂਹਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
6.47.9
निर्विशङ्का निरुद्विग्ना निरपेक्षा च मैथिली।
मामुपस्थास्यते सीता सर्वाभरणभूषिता ॥ ६.४७.९ ॥
ਬੇਖੌਫ਼, ਬੇਫ਼ਿਕਰ ਅਤੇ ਬੇਪਰਵਾਹ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰੀ ਮੈਥਿਲੀ ਸੀਤਾ ਮੇਰੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਵੇਗੀ।
6.47.10
अद्य कालवशं प्राप्तं रणे रामं सलक्ष्मणम्।
अवेक्ष्य विनिवृत्ता सा चान्यां गतिमपश्यती ॥ ६.४७.१० ॥
ਅੱਜ ਰਣ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਕਾਲ ਦੇ ਵੱਸ ਪੈ ਗਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਾ ਵੇਖਦੀ ਹੋਈ ਉਹ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਆਵੇਗੀ।
6.47.11
अनपेक्षा विशालाक्षी मामुपस्थास्यते स्वयम्।
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा रावणस्य दुरात्मनः ॥ ६.४७.११ ॥
ਬੇਪਰਵਾਹ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਆਪ ਮੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇਗੀ। ਦੁਰਾਤਮਾ ਰਾਵਣ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ।
6.47.12
राक्षस्यस्तास्तथेत्युक्त्वा जग्मुर्वै यत्र पुष्पकम्।
ततः पुष्पकमादाय राक्षस्यो रावणाज्ञया ॥ ६.४७.१२ ॥
ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ 'ਐਵੇਂ ਹੀ ਹੋਵੇ' ਕਹਿ ਕੇ ਜਿੱਥੇ ਪੁਸ਼ਪਕ ਸੀ ਉੱਥੇ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਫਿਰ ਰਾਵਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਪੁਸ਼ਪਕ ਲੈ ਕੇ।
6.47.13
अशोकवनिकास्थां तां मैथिलीं समुपानयन्।
तामादाय तु राक्षस्यो भर्तृशोकपराजिताम् ॥ ६.४७.१३ ॥
ਅਸ਼ੋਕਵਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਉਸ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਲੈ ਆਈਆਂ। ਪਤੀ ਦੇ ਸੋਗ ਨਾਲ ਹਾਰੀ ਹੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਤੁਰ ਪਈਆਂ।
6.47.14
सीतामारोपयामासुर्विमानं पुष्पकं तदा।
ततः पुष्पकमारोप्य सीतां त्रिजटया सह ॥ ६.४७.१४ ॥
ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆ। ਫਿਰ ਪੁਸ਼ਪਕ ਉੱਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਸਮੇਤ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ।
6.47.15
जग्मुर्दर्शयितुं तस्यै राक्षस्यो रामलक्ष्मणौ।
रावणश्चारयामास पताकाध्वजमालिनीम् ॥ ६.४७.१५ ॥
ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਗਈਆਂ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਝੰਡਿਆਂ ਅਤੇ ਧਜਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ (ਨਗਰੀ) ਵਿੱਚ ਘੁਮਾਇਆ।
6.47.16
प्राघोषयत हृष्टश्च लङ्कायां राक्षसेश्वरः।
राघवो लक्ष्मणश्चैव हताविन्द्रजिता रणे ॥ ६.४७.१६ ॥
ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਹਰਸ਼ਿਤ ਹੋਏ ਰਾਕਸ਼ਸੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕਰਵਾਇਆ ਕਿ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰਜਿਤ ਦੁਆਰਾ ਰਾਘਵ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ।
6.47.17
विमानेनापि गत्वा तु सीता त्रिजटया सह।
ददर्श वानराणां तु सर्वं सैन्यं निपातितम् ॥ ६.४७.१७ ॥
ਵਿਮਾਨ ਰਾਹੀਂ ਜਾ ਕੇ ਸੀਤਾ ਨੇ ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਨਾਲ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸੈਨਾ ਡਿੱਗੀ ਹੋਈ ਵੇਖੀ।
6.47.18
प्रहृष्टमनसश्चापि ददर्श पिशिताशनान्।
वानरांश्चातिदुःखार्तान् रामलक्ष्मणपार्श्वतः ॥ ६.४७.१८ ॥
ਖੁਸ਼ ਮਨ ਵਾਲੇ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਰਾਮ-ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਕੋਲ ਅਤਿ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ।
6.47.19
ततः सीता ददर्शोभौ शयानौ शरतल्पगौ।
लक्ष्मणं चैव रामं च विसंज्ञौ शरपीडितौ ॥ ६.४७.१९ ॥
ਫਿਰ ਸੀਤਾ ਨੇ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਬਿਸਤਰੇ ਉੱਤੇ ਪਏ ਦੋਵਾਂ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਰਾਮ, ਨੂੰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਅਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਪਏ ਵੇਖਿਆ।
6.47.20
विध्वस्तकवचौ वीरौ विप्रविद्धशरासनौ।
सायकैश्छिन्नसर्वाङ्गौ शरस्तम्बमयौ क्षितौ ॥ ६.४७.२० ॥
ਕਵਚ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ, ਧਨੁਸ਼ ਸੁੱਟੇ ਹੋਏ, ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਵੀਰ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਏ ਸਨ।
6.47.21
तौ दृष्ट्वा भ्रातरौ तत्र प्रवीरौ पुरुषर्षभौ।
शयानौ पुण्डरीकाक्षौ कुमाराविव पावकी ॥ ६.४७.२१ ॥
ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਭਰਾਵਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਵੀਰਾਂ, ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ, ਕੰਵਲ-ਨੈਣਾਂ ਨੂੰ ਪਏ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਅਗਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕੁਮਾਰਾਂ ਵਰਗੇ ਜਾਪੇ।
6.47.22
शरतल्पगतौ वीरौ तथाभूतौ नरर्षभौ।
दुःखार्ता करुणं सीता सुभृशं विललाप ह ॥ ६.४७.२२ ॥
ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਬਿਸਤਰੇ ਉੱਤੇ ਉਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੀਰ ਨਰ-ਸ੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸੀਤਾ ਬੜੇ ਤਰਸ ਨਾਲ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗੀ।
6.47.23
भर्तारमनवद्याङ्गी लक्ष्मणं चासितेक्षणा।
प्रेक्ष्य पांसुषु चेष्टन्तौ रुरोद जनकात्मजा ॥ ६.४७.२३ ॥
ਬੇਦਾਗ਼ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਤੜਫਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਰੋ ਪਈ।
6.47.24
सबाष्पशोकाभिहता समीक्ष्य
तौ भ्रातरौ देवसुतप्रभावौ।
वितर्कयन्ती निधनं तयोः सा
दुःखान्विता वाक्यमिदं जगाद ॥ ६.४७.२४ ॥
ਅੱਥਰੂਆਂ ਅਤੇ ਸੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਦੇਵਪੁੱਤਰਾਂ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੀ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰੀ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।