વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 6.58
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.58.1
ततः प्रहस्तं निर्यान्तं दृष्ट्वा रणकृतोद्यमम्।
उवाच सस्मितं रामो विभीषणमरिंदमः ॥ ६.५८.१ ॥
ત્યારે યુદ્ધ માટે તૈયાર થઈને બહાર નીકળતા પ્રહસ્તને જોઈ, શત્રુઓનો નાશ કરનાર રામે હસતાં હસતાં વિભીષણને કહ્યું.
6.58.2
क एष सुमहाकायो बलेन महता वृतः।
आगच्छति महावेगः किंरूपबलपौरुषः ॥ ६.५८.२ ॥
અતિ વિશાળ શરીરવાળો, મોટી સેનાથી ઘેરાયેલો આ કોણ આવી રહ્યો છે? મહાન વેગવાળો; તેનું રૂપ, બળ અને પરાક્રમ કેવાં છે?
6.58.3
आचक्ष्व मे महाबाहो वीर्यवन्तं निशाचरम्।
राघवस्य वचः श्रुत्वा प्रत्युवाच विभीषणः ॥ ६.५८.३ ॥
હે મહાબાહુ, તે પરાક્રમી નિશાચરનો પરિચય મને કહો. રાઘવના વચન સાંભળી વિભીષણે ઉત્તર આપ્યો.
6.58.4
एष सेनापतिस्तस्य प्रहस्तो नाम राक्षसः।
लङ्कायां राक्षसेन्द्रस्य त्रिभागबलसंवृतः।
वीर्यवानस्त्रविच्छूरः सुप्रख्यातपराक्रमः ॥ ६.५८.४ ॥
આ તેનો સેનાપતિ પ્રહસ્ત નામનો રાક્ષસ છે. લંકામાં રાક્ષસરાજના સૈન્યના ત્રીજા ભાગથી ઘેરાયેલો આ પરાક્રમી, અસ્ત્રવિદ્યામાં કુશળ, શૂરવીર અને સુપ્રસિદ્ધ પરાક્રમવાળો છે.
6.58.5
ततः प्रहस्तं निर्यान्तं भीमं भीमपराक्रमम्।
गर्जन्तं सुमहाकायं राक्षसैरभिसंवृतम् ॥ ६.५८.५ ॥
ત્યારે ભયંકર પરાક્રમવાળો, ભીષણ પ્રહસ્ત બહાર નીકળ્યો; ગર્જના કરતો, અતિ વિશાળ શરીરે, રાક્ષસોથી ઘેરાયેલો.
6.58.6
ददर्श महती सेना वानराणां बलीयसाम्।
अभिसंजातघोषाणां प्रहस्तमभिगर्जताम् ॥ ६.५८.६ ॥
અતિ બળવાન વાનરોની મહાન સેનાએ ગર્જના કરતા પ્રહસ્તને જોયો.
6.58.7
खड्गशक्त्यृष्टिशूलाश्च बाणानि मुसलानि च।
गदाश्च परिघाः प्रासा विविधाश्च परश्वधाः ॥ ६.५८.७ ॥
તલવારો, શક્તિ, ઋષ્ટિ અને શૂળ, બાણ અને મુસળ, ગદા, પરિઘ, પ્રાસ અને વિવિધ પ્રકારના પરશુ.
6.58.8
धनूंषि च विचित्राणि राक्षसानां जयैषिणाम्।
प्रगृहीतान्यराजन्त वानरानभिधावताम् ॥ ६.५८.८ ॥
વિજયની ઇચ્છા રાખનારા રાક્ષસોના વિચિત્ર ધનુષ્યો ઊંચકાયેલા ચમકતા હતા, જેઓ વાનરો પર ધસી રહ્યા હતા.
6.58.9
जगृहुः पादपांश्चापि पुष्पितांस्तु गिरींस्तथा।
शिलाश्च विपुला दीर्घा योद्धुकामाः प्लवंगमाः ॥ ६.५८.९ ॥
યુદ્ધની ઇચ્છા ધરાવતા વાનરોએ ફૂલોથી ભરેલા વૃક્ષો, પર્વતો અને વિશાળ લાંબા શિલાખંડો ઉપાડ્યા.
6.58.10
तेषामन्योन्यमासाद्य संग्रामः सुमहानभूत्।
बहूनामश्मवृष्टिं च शरवर्षं च वर्षताम् ॥ ६.५८.१० ॥
તેઓ એકબીજાનો સામનો કરીને અતિ મહાન સંગ્રામ થયો; ઘણા પથ્થરોનો અને બાણોનો વરસાદ વરસાવી રહ્યા હતા.
6.58.11
बहवो राक्षसा युद्धे बहून् वानरपुङ्गवान्।
वानरा राक्षसांश्चापि निजघ्नुर्बहवो बहून् ॥ ६.५८.११ ॥
યુદ્ધમાં ઘણા રાક્ષસોએ ઘણા શ્રેષ્ઠ વાનરોને હણ્યા, અને ઘણા વાનરોએ પણ ઘણા રાક્ષસોને હણ્યા.
6.58.12
शूलैः प्रमथिताः केचित् केचित् तु परमायुधैः।
परिघैराहताः केचित् केचिच्छिन्नाः परश्वधैः ॥ ६.५८.१२ ॥
કેટલાક શૂળોથી ચૂરાઈ ગયા, કેટલાક શ્રેષ્ઠ આયુધોથી; કેટલાક પરિઘોથી પ્રહારિત થયા, કેટલાક પરશુઓથી કપાઈ ગયા.
6.58.13
निरुच्छ्वासाः पुनः केचित् पतिता जगतीतले।
विभिन्नहृदयाः केचिदिषुसंधानसाधिताः ॥ ६.५८.१३ ॥
કેટલાક શ્વાસ રોકાઈને ફરી ધરતી પર પડ્યા; કેટલાકના હૃદય બાણના સંધાનથી વીંધાયા.
6.58.14
केचिद् द्विधा कृताः खड्गैः स्फुरन्तः पतिता भुवि।
वानरा राक्षसैः शूरैः पार्श्वतश्च विदारिताः ॥ ६.५८.१४ ॥
કેટલાક તલવારોથી બે ટુકડા થઈને તરફડતા ધરતી પર પડ્યા; વાનરો અને રાક્ષસો શૂર રાક્ષસો વડે બાજુથી ચીરાયા.
6.58.15
वानरैश्चापि संक्रुद्धै राक्षसौघाः समन्ततः।
पादपैर्गिरिशृङ्गैश्च सम्पिष्टा वसुधातले ॥ ६.५८.१५ ॥
ક્રોધિત વાનરોએ પણ ચારે બાજુથી રાક્ષસ-સમૂહોને વૃક્ષો અને પર્વતશિખરો વડે કચડીને ધરતી પર પીસી નાખ્યા.
6.58.16
वज्रस्पर्शतलैर्हस्तैर्मुष्टिभिश्च हता भृशम्।
वमन् शोणितमास्येभ्यो विशीर्णदशनेक्षणाः ॥ ६.५८.१६ ॥
વજ્ર સમાન હથેળીઓ, હાથો અને મુઠ્ઠીઓથી અત્યંત માર ખાઈને તેઓ મોંમાંથી લોહી ઓકતા પડ્યા; દાંત અને આંખો તૂટી ગયાં.
6.58.17
आर्तस्वनं च स्वनतां सिंहनादं च नर्दताम्।
बभूव तुमुलः शब्दो हरीणां रक्षसामपि ॥ ६.५८.१७ ॥
આર્ત ચીસો અને સિંહનાદ કરનારાઓની ગર્જના ઊઠી; વાનરો અને રાક્ષસોનો પણ તુમુલ કોલાહલ થયો.
6.58.18
वानरा राक्षसाः क्रुद्धा वीरमार्गमनुव्रताः।
विवृत्तवदनाः क्रूराश्चक्रुः कर्माण्यभीतवत् ॥ ६.५८.१८ ॥
ક્રોધિત વાનરો અને રાક્ષસો વીરમાર્ગને અનુસરી, વિકૃત મુખવાળા ક્રૂર બનીને નિર્ભયની જેમ કર્મો કરવા લાગ્યા.
6.58.19
नरान्तकः कुम्भहनुर्महानादः समुन्नतः।
एते प्रहस्तसचिवाः सर्वे जघ्नुर्वनौकसः ॥ ६.५८.१९ ॥
નરાંતક, કુંભહનુ, મહાનાદ અને સમુન્નત — આ બધા પ્રહસ્તના મંત્રીઓ હતા; તેમણે વનવાસી વાનરોને હણ્યા.
6.58.20
तेषां निपततां शीघ्रं निघ्नतां चापि वानरान्।
द्विविदो गिरिशृङ्गेण जघानैकं नरान्तकम् ॥ ६.५८.२० ॥
તેઓ ઝડપથી ધસી આવીને વાનરોને પ્રહાર કરતા હતા, ત્યારે દ્વિવિદે એક પર્વતશિખરથી નરાંતકને માર્યો.
6.58.21
दुर्मुखः पुनरुत्थाय कपिः सविपुलद्रुमम्।
राक्षसं क्षिप्रहस्तं तु समुन्नतमपोथयत् ॥ ६.५८.२१ ॥
દુર્મુખ ફરી ઊભો થયો અને એક વિશાળ વૃક્ષથી ઝડપી હાથવાળા ઊંચા રાક્ષસ સમુન્નતને કચડી નાખ્યો.
6.58.22
जाम्बवांस्तु सुसंक्रुद्धः प्रगृह्य महतीं शिलाम्।
पातयामास तेजस्वी महानादस्य वक्षसि ॥ ६.५८.२२ ॥
અત્યંત ક્રોધે ભરાયેલા તેજસ્વી જાંબવાને એક મોટી શિલા ઉપાડીને મહાનાદની છાતી પર પાડી.
6.58.23
अथ कुम्भहनुस्तत्र तारेणासाद्य वीर्यवान्।
वृक्षेण महता सद्यः प्राणान् संत्याजयद् रणे ॥ ६.५८.२३ ॥
પછી પરાક્રમી કુંભહનુ ત્યાં તારનો સામનો કરતો હતો; તારે એક મોટા વૃક્ષથી તેને રણમાં તરત જ પ્રાણ ત્યજાવ્યા.
6.58.24
अमृष्यमाणस्तत्कर्म प्रहस्तो रथमास्थितः।
चकार कदनं घोरं धनुष्पाणिर्वनौकसाम् ॥ ६.५८.२४ ॥
એ કૃત્ય સહન ન કરી શકતાં પ્રહસ્ત રથ પર ચડ્યો અને હાથમાં ધનુષ લઈ વનવાસી વાનરોનો ભયંકર સંહાર કર્યો.
6.58.25
आवर्त इव संजज्ञे सेनयोरुभयोस्तदा।
क्षुभितस्याप्रमेयस्य सागरस्येव निःस्वनः ॥ ६.५८.२५ ॥
ત્યારે બંને સેનાઓમાં વમળ જેવો કોલાહલ ઊઠ્યો, જાણે ક્ષુબ્ધ, અપાર સાગરનો ગર્જનાર.
6.58.26
महता हि शरौघेण राक्षसो रणदुर्मदः।
अर्दयामास संक्रुद्धो वानरान् परमाहवे ॥ ६.५८.२६ ॥
યુદ્ધના મદમાં ઉન્મત્ત એ રાક્ષસે ક્રોધે ભરાઈ એ મહાસંગ્રામમાં બાણોની મોટી વર્ષાથી વાનરોને પીડ્યા.
6.58.27
वानराणां शरीरैस्तु राक्षसानां च मेदिनी।
बभूवातिचिता घोरैः पर्वतैरिव संवृता ॥ ६.५८.२७ ॥
વાનરો અને રાક્ષસોના દેહોથી એ ધરતી ભયાનક પર્વતોથી ઢંકાયેલી હોય તેમ ગીચ ભરાઈ ગઈ.
6.58.28
सा मही रुधिरौघेण प्रच्छन्ना सम्प्रकाशते।
संछन्ना माधवे मासि पलाशैरिव पुष्पितैः ॥ ६.५८.२८ ॥
લોહીના પ્રવાહથી ઢંકાયેલી એ ધરતી માધવ માસમાં ખીલેલા પલાશનાં ફૂલોથી છવાયેલી હોય તેમ ઝળહળતી હતી.
6.58.29
हतवीरौघवप्रां तु भग्नायुधमहाद्रुमाम्।
शोणितौघमहातोयां यमसागरगामिनीम् ॥ ६.५८.२९ ॥
મરાયેલા વીરોના ઢગલા જ જેના કિનારા, તૂટેલાં શસ્ત્રો જ જેનાં મોટાં વૃક્ષો, લોહીનો મહાપ્રવાહ જેનું જળ, અને યમસાગર તરફ વહેતી એ નદી.
6.58.30
यकृत् प्लीहमहापङ्कां विनिकीर्णान्त्रशैवलाम्।
भिन्नकायशिरोमीनामङ्गावयवशाद्वलाम् ॥ ६.५८.३० ॥
યકૃત અને પ્લીહા જેનો મોટો કાદવ, વિખરાયેલાં આંતરડાં જ જેની લીલ, ચીરાયેલાં શરીરો અને માથાં જ જેની માછલીઓ, અને અંગોના ટુકડા જ જેનાં ઘાસવાળા કિનારા.
6.58.31
गृध्रहंसवराकीर्णां कङ्कसारससेविताम्।
मेदःफेनसमाकीर्णामार्तस्तनितनिःस्वनाम् ॥ ६.५८.३१ ॥
ગીધ અને ઉત્તમ હંસોથી ભરેલી, કંક અને સારસથી સેવાયેલી, મેદના ફીણથી છવાયેલી, ઘાયલોના આર્તનાદથી ગુંજતી.
6.58.32
तां कापुरुषदुस्तारां युद्धभूमिमयीं नदीम्।
नदीमिव घनापाये हंससारससेविताम् ॥ ६.५८.३२ ॥
તે યુદ્ધભૂમિરૂપ નદી — કાયરો માટે દુસ્તર — વર્ષાઋતુ પૂરી થયા પછીની નદીની જેમ, હંસ અને સારસથી સેવાયેલી.
6.58.33
राक्षसाः कपिमुख्यास्ते तेरुस्तां दुस्तरां नदीम्।
यथा पद्मरजोध्वस्तां नलिनीं गजयूथपाः ॥ ६.५८.३३ ॥
રાક્ષસો અને મુખ્ય વાનરોએ તે દુસ્તર નદી પાર કરી — કમળપરાગથી છવાયેલા સરોવરને ગજયૂથપતિઓ પાર કરે તેમ.
6.58.34
ततः सृजन्तं बाणौघान् प्रहस्तं स्यन्दने स्थितम्।
ददर्श तरसा नीलो विधमन्तं प्लवंगमान् ॥ ६.५८.३४ ॥
ત્યારે નીલે ઝડપથી રથ પર ઊભા રહીને બાણોની ધારા છોડતા અને વાનરોને વિખેરી નાખતા પ્રહસ્તને જોયો.
6.58.35
उद्धूत इव वायुः खे महदभ्रबलं बलात्।
समीक्ष्याभिद्रुतं युद्धे प्रहस्तो वाहिनीपतिः ॥ ६.५८.३५ ॥
આકાશમાં પવન મોટા મેઘસમૂહને બળપૂર્વક ઉડાડે તેમ, યુદ્ધમાં ધસી આવતા નીલને જોઈને સેનાપતિ પ્રહસ્ત.
6.58.36
रथेनादित्यवर्णेन नीलमेवाभिदुद्रुवे।
स धनुर्धन्विनां श्रेष्ठो विकृष्य परमाहवे ॥ ६.५८.३६ ॥
સૂર્યવર્ણના રથ વડે તે નીલ પર જ ધસી ગયો. ધનુર્ધરોમાં શ્રેષ્ઠ તેણે મહાયુદ્ધમાં ધનુષ ખેંચીને.
6.58.37
नीलाय व्यसृजद् बाणान् प्रहस्तो वाहिनीपतिः।
ते प्राप्य विशिखा नीलं विनिर्भिद्य समाहिताः ॥ ६.५८.३७ ॥
સેનાપતિ પ્રહસ્તે નીલ પર બાણ છોડ્યા. તે બાણો નીલ સુધી પહોંચી, તેને વીંધીને, લક્ષ્યમાં એકાગ્ર થઈને આગળ વધ્યા.
6.58.38
महीं जग्मुर्महावेगा रोषिता इव पन्नगाः।
नीलः शरैरभिहतो निशितैर्ज्वलनोपमैः ॥ ६.५८.३८ ॥
મહાવેગવાળા તે બાણો ક્રોધિત સર્પોની જેમ ધરતી પર પડ્યા. અગ્નિ સમાન તીક્ષ્ણ બાણોથી નીલ ઘાયલ થયો.
6.58.39
स तं परमदुर्धर्षमापतन्तं महाकपिः।
प्रहस्तं ताडयामास वृक्षमुत्पाट्य वीर्यवान् ॥ ६.५८.३९ ॥
તે મહાકપિએ, અત્યંત દુર્ધર્ષ રીતે પોતાની તરફ ધસી આવતા પ્રહસ્તને, પરાક્રમથી એક વૃક્ષ ઉખેડીને પ્રહાર કર્યો.
6.58.40
स तेनाभिहतः क्रुद्धो नर्दन् राक्षसपुंगवः।
ववर्ष शरवर्षाणि प्लवंगानां चमूपतौ ॥ ६.५८.४० ॥
તેનાથી ઘાયલ થયેલો, ક્રોધિત રાક્ષસશ્રેષ્ઠ ગર્જના કરતો વાનર-સેનાપતિ પર બાણોની વર્ષા કરવા લાગ્યો.
6.58.41
तस्य बाणगणानेव राक्षसस्य दुरात्मनः।
अपारयन् वारयितुं प्रत्यगृह्णान्निमीलितः।
यथैव गोवृषो वर्षं शारदं शीघ्रमागतम् ॥ ६.५८.४१ ॥
તે દુરાત્મા રાક્ષસના બાણસમૂહોને રોકવા અસમર્થ થઈને નીલે આંખો બંધ કરીને તેમને ઝીલી લીધા — શરદઋતુનો અચાનક આવેલો વરસાદ બળદ સહન કરે તેમ.
6.58.42
एवमेव प्रहस्तस्य शरवर्षान् दुरासदान्।
निमीलिताक्षः सहसा नीलः सेहे दुरासदान् ॥ ६.५८.४२ ॥
એ જ રીતે, પ્રહસ્તની અસહ્ય બાણવર્ષા નીલે અચાનક આંખો બંધ કરીને સહન કરી.
6.58.43
रोषितः शरवर्षेण सालेन महता महान्।
प्रजघान हयान् नीलः प्रहस्तस्य महाबलः ॥ ६.५८.४३ ॥
બાણવર્ષાથી ક્રોધિત થયેલા મહાબલી નીલે એક વિશાળ સાલ વૃક્ષથી પ્રહસ્તના ઘોડાઓ પર પ્રહાર કર્યો.
6.58.44
ततो रोषपरीतात्मा धनुस्तस्य दुरात्मनः।
बभञ्ज तरसा नीलो ननाद च पुनः पुनः ॥ ६.५८.४४ ॥
પછી ક્રોધથી ભરેલા નીલે એ દુષ્ટાત્માનું ધનુષ્ય બળપૂર્વક તોડી નાખ્યું અને વારંવાર ગર્જના કરી.
6.58.45
विधनुः स कृतस्तेन प्रहस्तो वाहिनीपतिः।
प्रगृह्य मुसलं घोरं स्यन्दनादवपुप्लुवे ॥ ६.५८.४५ ॥
નીલે ધનુષ્યવિહીન કરેલા એ સેનાપતિ પ્રહસ્તે ભયંકર મુસળ ઉપાડ્યું અને રથમાંથી કૂદકો માર્યો.
6.58.46
तावुभौ वाहिनीमुख्यौ जातवैरौ तरस्विनौ।
स्थितौ क्षतजसिक्ताङ्गौ प्रभिन्नाविव कुञ्जरौ ॥ ६.५८.४६ ॥
વેર બંધાયેલા એ બંને સેનાનાયકો, વેગવાન, લોહીથી લથબથ શરીરવાળા, મદમસ્ત હાથીઓની જેમ ઊભા રહ્યા.
6.58.47
उल्लिखन्तौ सुतीक्ष्णाभिर्दंष्ट्राभिरितरेतरम्।
सिंहशार्दूलसदृशौ सिंहशार्दूलचेष्टितौ ॥ ६.५८.४७ ॥
એકબીજાને અતિ તીક્ષ્ણ દાઢોથી ઉઝરડતા, સિંહ અને વાઘ જેવા, સિંહ-વાઘની ચેષ્ટાવાળા તેઓ હતા.
6.58.48
विक्रान्तविजयौ वीरौ समरेष्वनिवर्तिनौ।
काङ्क्षमाणौ यशः प्राप्तुं वृत्रवासवयोरिव ॥ ६.५८.४८ ॥
પરાક્રમથી વિજય ઇચ્છતા, યુદ્ધોમાં પાછા ન હટતા એ બંને વીરો, યશ પામવાની ઇચ્છાવાળા વૃત્ર અને વાસવ જેવા હતા.
6.58.49
आजघान तदा नीलं ललाटे मुसलेन सः।
प्रहस्तः परमायत्तस्ततः सुस्राव शोणितम् ॥ ६.५८.४९ ॥
ત્યારે પ્રહસ્તે અત્યંત ઉત્સાહથી મુસળ વડે નીલના કપાળ પર પ્રહાર કર્યો; પછી લોહી વહેવા લાગ્યું.
6.58.50
ततः शोणितदिग्धाङ्गः प्रगृह्य च महातरुम्।
प्रहस्तस्योरसि क्रुद्धो विससर्ज महाकपिः ॥ ६.५८.५० ॥
પછી લોહીથી લથબથ અંગોવાળા મહાકપિએ ક્રોધે એક મોટું વૃક્ષ ઉપાડીને પ્રહસ્તની છાતી પર ફેંક્યું.
6.58.51
तमचिन्त्यप्रहारं स प्रगृह्य मुसलं महत्।
अभिदुद्राव बलिनं बलान्नीलं प्लवङ्गमम् ॥ ६.५८.५१ ॥
તેણે એક મોટું મુસળ ઉપાડ્યું અને અકલ્પ્ય પ્રહારવાળા બળવાન વાનર નીલ પર બળપૂર્વક ધસી ગયો.
6.58.52
तमुग्रवेगं संरब्धमापतन्तं महाकपिः।
ततः सम्प्रेक्ष्य जग्राह महावेगो महाशिलाम् ॥ ६.५८.५२ ॥
ભયંકર વેગથી ક્રોધે ધસી આવતા તેને જોઈને મહાવેગવાળા મહાકપિએ એક મોટી શિલા પકડી લીધી.
6.58.53
तस्य युद्धाभिकामस्य मृधे मुसलयोधिनः।
प्रहस्तस्य शिलां नीलो मूर्ध्नि तूर्णमपातयत् ॥ ६.५८.५३ ॥
યુદ્ધની ઇચ્છા રાખનાર, રણમાં મુસળથી લડનાર તે પ્રહસ્તના માથા પર નીલે તરત જ શિલા પાડી.
6.58.54
नीलेन कपिमुख्येन विमुक्ता महती शिला।
बिभेद बहुधा घोरा प्रहस्तस्य शिरस्तदा ॥ ६.५८.५४ ॥
શ્રેષ્ઠ વાનર નીલે છોડેલી તે મોટી ભયંકર શિલાએ પ્રહસ્તનું માથું ત્યારે અનેક ટુકડા કરી નાખ્યું.
6.58.55
स गतासुर्गतश्रीको गतसत्त्वो गतेन्द्रियः।
पपात सहसा भूमौ छिन्नमूल इव द्रुमः ॥ ६.५८.५५ ॥
પ્રાણ, તેજ, બળ અને ઇન્દ્રિયો ગુમાવીને તે અચાનક ભૂમિ પર પડ્યો, મૂળ કપાયેલા વૃક્ષની જેમ.
6.58.56
विभिन्नशिरसस्तस्य बहु सुस्राव शोणितम्।
शरीरादपि सुस्राव गिरेः प्रस्रवणं यथा ॥ ६.५८.५६ ॥
તૂટેલા માથામાંથી ઘણું લોહી વહ્યું; શરીરમાંથી પણ વહ્યું, પર્વતમાંથી ઝરણું વહે તેમ.
6.58.57
हते प्रहस्ते नीलेन तदकम्प्यं महाबलम्।
राक्षसानामहृष्टानां लङ्कामभिजगाम ह ॥ ६.५८.५७ ॥
નીલ દ્વારા પ્રહસ્ત માર્યો જતાં, તે અચળ મહાબળ રાક્ષસસેના આનંદ વિના લંકા તરફ ગઈ.
6.58.58
न शेकुः समवस्थातुं निहते वाहिनीपतौ।
सेतुबन्धं समासाद्य विशीर्णं सलिलं यथा ॥ ६.५८.५८ ॥
સેનાપતિ માર્યો જતાં તેઓ ટકી શક્યા નહીં; સેતુ પર પહોંચીને પાણી વિખરાઈ જાય તેમ.
6.58.59
हते तस्मिंश्चमूमुख्ये राक्षसास्ते निरुद्यमाः।
रक्षःपतिगृहं गत्वा ध्यानमूकत्वमागताः ॥ ६.५८.५९ ॥
તે સેનાપતિ માર્યો જતાં તે રાક્ષસો ઉત્સાહહીન થઈ રાક્ષસરાજના ગૃહે ગયા અને ચિંતામાં મૌન બની ગયા.
6.58.60
प्राप्ताः शोकार्णवं तीव्रं विसंज्ञा इव तेऽभवन् ॥ ६.५८.६० ॥
તીવ્ર શોકસાગરમાં પડીને તેઓ જાણે બેભાન થઈ ગયા.
6.58.61
ततस्तु नीलो विजयी महाबलः
प्रशस्यमानः सुकृतेन कर्मणा।
समेत्य रामेण सलक्ष्मणेन
प्रहृष्टरूपस्तु बभूव यूथपः ॥ ६.५८.६१ ॥
પછી મહાબલી વિજયી નીલ, પોતાના સત્કર્મથી પ્રશંસા પામીને, લક્ષ્મણ સહિત રામને મળીને પ્રસન્નમુખ યૂથપતિ બન્યો.