വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 6.58
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.58.1
ततः प्रहस्तं निर्यान्तं दृष्ट्वा रणकृतोद्यमम्।
उवाच सस्मितं रामो विभीषणमरिंदमः ॥ ६.५८.१ ॥
അപ്പോൾ യുദ്ധത്തിനായി ഒരുങ്ങി പുറപ്പെടുന്ന പ്രഹസ്തനെ കണ്ട്, ശത്രുനാശകനായ രാമൻ പുഞ്ചിരിയോടെ വിഭീഷണനോട് പറഞ്ഞു.
6.58.2
क एष सुमहाकायो बलेन महता वृतः।
आगच्छति महावेगः किंरूपबलपौरुषः ॥ ६.५८.२ ॥
അതിവിപുലശരീരനായി, വലിയ സേനയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് വരുന്ന ഇവൻ ആരാണ്? മഹാവേഗമുള്ളവൻ; ഇവന്റെ രൂപവും ബലവും പൗരുഷവും എങ്ങനെയുള്ളതാണ്?
6.58.3
आचक्ष्व मे महाबाहो वीर्यवन्तं निशाचरम्।
राघवस्य वचः श्रुत्वा प्रत्युवाच विभीषणः ॥ ६.५८.३ ॥
മഹാബാഹുവേ, ആ വീരനായ രാക്ഷസനെ എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരൂ. രാഘവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് വിഭീഷണൻ മറുപടി പറഞ്ഞു.
6.58.4
एष सेनापतिस्तस्य प्रहस्तो नाम राक्षसः।
लङ्कायां राक्षसेन्द्रस्य त्रिभागबलसंवृतः।
वीर्यवानस्त्रविच्छूरः सुप्रख्यातपराक्रमः ॥ ६.५८.४ ॥
ഇവൻ അവന്റെ സേനാപതിയായ പ്രഹസ്തൻ എന്ന രാക്ഷസൻ. ലങ്കയിൽ രാക്ഷസേന്ദ്രന്റെ സേനയുടെ മൂന്നിലൊന്നുകൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ടവൻ. വീര്യവാനും അസ്ത്രവിദ്യയിൽ വിദഗ്ധനും ശൂരനും പ്രസിദ്ധപരാക്രമിയുമാണ്.
6.58.5
ततः प्रहस्तं निर्यान्तं भीमं भीमपराक्रमम्।
गर्जन्तं सुमहाकायं राक्षसैरभिसंवृतम् ॥ ६.५८.५ ॥
അപ്പോൾ ഭയങ്കരപരാക്രമിയായ, ഭീകരനായ പ്രഹസ്തൻ പുറത്തുവന്നു; ഗർജിച്ചുകൊണ്ട്, വലിയ ശരീരത്തോടെ, രാക്ഷസന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്.
6.58.6
ददर्श महती सेना वानराणां बलीयसाम्।
अभिसंजातघोषाणां प्रहस्तमभिगर्जताम् ॥ ६.५८.६ ॥
ശക്തരായ വാനരന്മാരുടെ മഹാസേന, ഗർജനം മുഴക്കി ഗർജിക്കുന്ന പ്രഹസ്തനെ കണ്ടു.
6.58.7
खड्गशक्त्यृष्टिशूलाश्च बाणानि मुसलानि च।
गदाश्च परिघाः प्रासा विविधाश्च परश्वधाः ॥ ६.५८.७ ॥
വാൾ, ശക്തി, ഋഷ്ടി, ശൂലങ്ങൾ, ബാണങ്ങൾ, മുസലങ്ങൾ, ഗദകൾ, പരിഘങ്ങൾ, പ്രാസങ്ങൾ, വിവിധതരം പരശുകൾ.
6.58.8
धनूंषि च विचित्राणि राक्षसानां जयैषिणाम्।
प्रगृहीतान्यराजन्त वानरानभिधावताम् ॥ ६.५८.८ ॥
ജയം ആഗ്രഹിച്ച രാക്ഷസരുടെ വിചിത്രമായ വില്ലുകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ച് തിളങ്ങി; വാനരന്മാരുടെ നേരെ പാഞ്ഞടുത്തവരുടേതായിരുന്നു അവ.
6.58.9
जगृहुः पादपांश्चापि पुष्पितांस्तु गिरींस्तथा।
शिलाश्च विपुला दीर्घा योद्धुकामाः प्लवंगमाः ॥ ६.५८.९ ॥
യുദ്ധം ആഗ്രഹിച്ച വാനരന്മാർ പൂത്തുനിൽക്കുന്ന വൃക്ഷങ്ങളും പർവതങ്ങളും വലുതും നീളമുള്ളതുമായ പാറകളും എടുത്തു.
6.58.10
तेषामन्योन्यमासाद्य संग्रामः सुमहानभूत्।
बहूनामश्मवृष्टिं च शरवर्षं च वर्षताम् ॥ ६.५८.१० ॥
അവർ പരസ്പരം ഏറ്റുമുട്ടി അതിമഹത്തായ യുദ്ധം നടന്നു; പലരും കല്ലുമഴയും അമ്പുമഴയും വർഷിച്ചു.
6.58.11
बहवो राक्षसा युद्धे बहून् वानरपुङ्गवान्।
वानरा राक्षसांश्चापि निजघ्नुर्बहवो बहून् ॥ ६.५८.११ ॥
യുദ്ധത്തിൽ പല രാക്ഷസന്മാരും പല ശ്രേഷ്ഠ വാനരന്മാരെ വധിച്ചു; പല വാനരന്മാരും പല രാക്ഷസന്മാരെയും വധിച്ചു.
6.58.12
शूलैः प्रमथिताः केचित् केचित् तु परमायुधैः।
परिघैराहताः केचित् केचिच्छिन्नाः परश्वधैः ॥ ६.५८.१२ ॥
ചിലർ ശൂലങ്ങളാൽ ചതയ്ക്കപ്പെട്ടു, ചിലർ ശ്രേഷ്ഠായുധങ്ങളാൽ; ചിലർ പരിഘങ്ങളാൽ അടിയേറ്റു, ചിലർ പരശുകളാൽ മുറിഞ്ഞുവീണു.
6.58.13
निरुच्छ्वासाः पुनः केचित् पतिता जगतीतले।
विभिन्नहृदयाः केचिदिषुसंधानसाधिताः ॥ ६.५८.१३ ॥
ചിലർ ശ്വാസമറ്റ് വീണ്ടും ഭൂതലത്തിൽ വീണു; ചിലരുടെ ഹൃദയങ്ങൾ അമ്പുകളുടെ ലക്ഷ്യത്തിൽ പിളർന്നു.
6.58.14
केचिद् द्विधा कृताः खड्गैः स्फुरन्तः पतिता भुवि।
वानरा राक्षसैः शूरैः पार्श्वतश्च विदारिताः ॥ ६.५८.१४ ॥
ചിലർ വാളുകളാൽ രണ്ടായി മുറിഞ്ഞ് പിടഞ്ഞ് നിലത്തുവീണു; വാനരരും രാക്ഷസരും വീരരായ രാക്ഷസരാൽ പാർശ്വത്തിൽ പിളർക്കപ്പെട്ടു.
6.58.15
वानरैश्चापि संक्रुद्धै राक्षसौघाः समन्ततः।
पादपैर्गिरिशृङ्गैश्च सम्पिष्टा वसुधातले ॥ ६.५८.१५ ॥
കോപിഷ്ഠരായ വാനരരും എല്ലായിടത്തുനിന്നും രാക്ഷസ സംഘങ്ങളെ മരങ്ങളാലും പർവതശിഖരങ്ങളാലും ഞെരിച്ച് ഭൂതലത്തിൽ ചതച്ചരച്ചു.
6.58.16
वज्रस्पर्शतलैर्हस्तैर्मुष्टिभिश्च हता भृशम्।
वमन् शोणितमास्येभ्यो विशीर्णदशनेक्षणाः ॥ ६.५८.१६ ॥
വജ്രസമാനമായ കൈത്തലങ്ങളാലും കൈകളാലും മുഷ്ടികളാലും കഠിനമായി അടിയേറ്റ് വായിൽനിന്ന് രക്തം ഛർദ്ദിച്ച്, പല്ലും കണ്ണും തകർന്നവരായി വീണു.
6.58.17
आर्तस्वनं च स्वनतां सिंहनादं च नर्दताम्।
बभूव तुमुलः शब्दो हरीणां रक्षसामपि ॥ ६.५८.१७ ॥
വേദനാർത്ഥ നിലവിളികളും സിംഹനാദം മുഴക്കുന്നവരുടെ ഗർജ്ജനവും ഉയർന്നു; വാനരരുടെയും രാക്ഷസരുടെയും കൊടും ആരവമുണ്ടായി.
6.58.18
वानरा राक्षसाः क्रुद्धा वीरमार्गमनुव्रताः।
विवृत्तवदनाः क्रूराश्चक्रुः कर्माण्यभीतवत् ॥ ६.५८.१८ ॥
കോപിച്ച വാനരരും രാക്ഷസരും വീരമാർഗം പിന്തുടർന്ന്, വികൃത മുഖമുള്ള ക്രൂരരായി, ഭയമില്ലാത്തവരെപ്പോലെ കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്തു.
6.58.19
नरान्तकः कुम्भहनुर्महानादः समुन्नतः।
एते प्रहस्तसचिवाः सर्वे जघ्नुर्वनौकसः ॥ ६.५८.१९ ॥
നരാന്തകൻ, കുംഭഹനു, മഹാനാദൻ, സമുന്നതൻ — ഇവരെല്ലാം പ്രഹസ്തന്റെ മന്ത്രിമാരായിരുന്നു; അവർ വനവാസികളായ വാനരന്മാരെ കൊന്നൊടുക്കി.
6.58.20
तेषां निपततां शीघ्रं निघ्नतां चापि वानरान्।
द्विविदो गिरिशृङ्गेण जघानैकं नरान्तकम् ॥ ६.५८.२० ॥
അവർ വേഗത്തിൽ പാഞ്ഞടുത്ത് വാനരന്മാരെ അടിക്കുമ്പോൾ, ദ്വിവിദൻ ഒരു പർവതശിഖരംകൊണ്ട് നരാന്തകനെ പ്രഹരിച്ചു.
6.58.21
दुर्मुखः पुनरुत्थाय कपिः सविपुलद्रुमम्।
राक्षसं क्षिप्रहस्तं तु समुन्नतमपोथयत् ॥ ६.५८.२१ ॥
ദുർമുഖൻ വീണ്ടും എഴുന്നേറ്റ് ഒരു വലിയ മരംകൊണ്ട് ചുറുചുറുക്കുള്ള കൈകളുള്ള ഉയരമുള്ള രാക്ഷസൻ സമുന്നതനെ ചതച്ചുകളഞ്ഞു.
6.58.22
जाम्बवांस्तु सुसंक्रुद्धः प्रगृह्य महतीं शिलाम्।
पातयामास तेजस्वी महानादस्य वक्षसि ॥ ६.५८.२२ ॥
അതിയായി കോപിച്ച തേജസ്വിയായ ജാംബവാൻ ഒരു വലിയ പാറയെടുത്ത് മഹാനാദന്റെ നെഞ്ചിൽ വീഴ്ത്തി.
6.58.23
अथ कुम्भहनुस्तत्र तारेणासाद्य वीर्यवान्।
वृक्षेण महता सद्यः प्राणान् संत्याजयद् रणे ॥ ६.५८.२३ ॥
അപ്പോൾ വീര്യവാനായ കുംഭഹനു താരനെ നേരിട്ടു; താരൻ ഒരു വലിയ മരംകൊണ്ട് അവനെ ഉടൻ യുദ്ധത്തിൽ പ്രാണൻ വെടിയിച്ചു.
6.58.24
अमृष्यमाणस्तत्कर्म प्रहस्तो रथमास्थितः।
चकार कदनं घोरं धनुष्पाणिर्वनौकसाम् ॥ ६.५८.२४ ॥
ആ സംഭവം സഹിക്കാനാകാതെ പ്രഹസ്തൻ രഥത്തിൽ കയറി, കൈയിൽ വില്ലുമായി വനവാസികളായ വാനരന്മാരുടെ ഘോരസംഹാരം നടത്തി.
6.58.25
आवर्त इव संजज्ञे सेनयोरुभयोस्तदा।
क्षुभितस्याप्रमेयस्य सागरस्येव निःस्वनः ॥ ६.५८.२५ ॥
അപ്പോൾ ഇരു സേനകളിലും ചുഴി പോലെ ഒരു ആരവം ഉയർന്നു; ഇളകിമറിയുന്ന അപ്രമേയമായ സാഗരത്തിന്റെ ഗർജ്ജനം പോലെ അത് ഉണ്ടായിരുന്നു.
6.58.26
महता हि शरौघेण राक्षसो रणदुर्मदः।
अर्दयामास संक्रुद्धो वानरान् परमाहवे ॥ ६.५८.२६ ॥
യുദ്ധമദത്താൽ ഉന്മത്തനായ ആ രാക്ഷസൻ കോപിച്ച്, ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ വലിയ ശരവർഷം കൊണ്ട് വാനരന്മാരെ പീഡിപ്പിച്ചു.
6.58.27
वानराणां शरीरैस्तु राक्षसानां च मेदिनी।
बभूवातिचिता घोरैः पर्वतैरिव संवृता ॥ ६.५८.२७ ॥
വാനരന്മാരുടെയും രാക്ഷസന്മാരുടെയും ശരീരങ്ങളാൽ ഭയങ്കര പർവ്വതങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ടതുപോലെ ആ ഭൂമി നിറഞ്ഞുകിടന്നു.
6.58.28
सा मही रुधिरौघेण प्रच्छन्ना सम्प्रकाशते।
संछन्ना माधवे मासि पलाशैरिव पुष्पितैः ॥ ६.५८.२८ ॥
രക്തപ്രവാഹത്താൽ മൂടപ്പെട്ട ആ ഭൂമി, മാധവമാസത്തിൽ പൂത്ത പലാശപ്പൂക്കളാൽ മൂടിയതുപോലെ തിളങ്ങി.
6.58.29
हतवीरौघवप्रां तु भग्नायुधमहाद्रुमाम्।
शोणितौघमहातोयां यमसागरगामिनीम् ॥ ६.५८.२९ ॥
കൊല്ലപ്പെട്ട വീരന്മാരുടെ കൂമ്പാരങ്ങളായ കരയും, ഒടിഞ്ഞ ആയുധങ്ങളായ മഹാവൃക്ഷങ്ങളും, രക്തപ്രവാഹമായ മഹാജലവുമുള്ള, യമസാഗരത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്ന നദി ആയിരുന്നു അത്.
6.58.30
यकृत् प्लीहमहापङ्कां विनिकीर्णान्त्रशैवलाम्।
भिन्नकायशिरोमीनामङ्गावयवशाद्वलाम् ॥ ६.५८.३० ॥
കരളും പ്ലീഹയും വലിയ ചേറായി, ചിതറിയ കുടലുകൾ പായലായി, പിളർന്ന ശരീരങ്ങളും തലകളും മീനുകളായി, അവയവങ്ങളുടെ കഷണങ്ങൾ പുൽമൈതാനങ്ങളായി ഉള്ള നദി.
6.58.31
गृध्रहंसवराकीर्णां कङ्कसारससेविताम्।
मेदःफेनसमाकीर्णामार्तस्तनितनिःस्वनाम् ॥ ६.५८.३१ ॥
കഴുകന്മാരും ശ്രേഷ്ഠമായ ഹംസങ്ങളും നിറഞ്ഞതും, കങ്കങ്ങളും സാരസങ്ങളും സേവിക്കുന്നതും, മേദസ്സിന്റെ നുരയാൽ മൂടപ്പെട്ടതും, മുറിവേറ്റവരുടെ വിലാപസ്വരത്താൽ മുഴങ്ങുന്നതുമായ.
6.58.32
तां कापुरुषदुस्तारां युद्धभूमिमयीं नदीम्।
नदीमिव घनापाये हंससारससेविताम् ॥ ६.५८.३२ ॥
ആ യുദ്ധഭൂമിയായ നദിയെ — ഭീരുക്കൾക്ക് കടക്കാനാവാത്തതിനെ — മഴക്കാലം കഴിഞ്ഞ നദിപോലെ, ഹംസങ്ങളും സാരസങ്ങളും സേവിക്കുന്നതിനെ.
6.58.33
राक्षसाः कपिमुख्यास्ते तेरुस्तां दुस्तरां नदीम्।
यथा पद्मरजोध्वस्तां नलिनीं गजयूथपाः ॥ ६.५८.३३ ॥
രാക്ഷസരും പ്രധാനവാനരരും ആ കടക്കാനാവാത്ത നദി കടന്നു — താമരപ്പൊടികൊണ്ട് മൂടിയ തടാകം ആനക്കൂട്ടത്തലവന്മാർ കടക്കുന്നതുപോലെ.
6.58.34
ततः सृजन्तं बाणौघान् प्रहस्तं स्यन्दने स्थितम्।
ददर्श तरसा नीलो विधमन्तं प्लवंगमान् ॥ ६.५८.३४ ॥
അപ്പോൾ നീലൻ വേഗത്തിൽ, രഥത്തിൽ നിന്ന് അമ്പുകളുടെ പ്രവാഹം ചൊരിഞ്ഞ് വാനരന്മാരെ ചിതറിക്കുന്ന പ്രഹസ്തനെ കണ്ടു.
6.58.35
उद्धूत इव वायुः खे महदभ्रबलं बलात्।
समीक्ष्याभिद्रुतं युद्धे प्रहस्तो वाहिनीपतिः ॥ ६.५८.३५ ॥
ആകാശത്ത് കാറ്റ് വലിയ മേഘക്കൂട്ടത്തെ ബലമായി ചിതറിക്കുന്നതുപോലെ, യുദ്ധത്തിൽ പാഞ്ഞടുക്കുന്ന നീലനെ കണ്ട സേനാപതി പ്രഹസ്തൻ.
6.58.36
रथेनादित्यवर्णेन नीलमेवाभिदुद्रुवे।
स धनुर्धन्विनां श्रेष्ठो विकृष्य परमाहवे ॥ ६.५८.३६ ॥
സൂര്യവർണ്ണമുള്ള രഥത്തിൽ അവൻ നീലന്റെ നേരെ പാഞ്ഞടുത്തു. വില്ലാളികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അവൻ മഹായുദ്ധത്തിൽ വില്ലു വലിച്ച്.
6.58.37
नीलाय व्यसृजद् बाणान् प्रहस्तो वाहिनीपतिः।
ते प्राप्य विशिखा नीलं विनिर्भिद्य समाहिताः ॥ ६.५८.३७ ॥
സേനാപതിയായ പ്രഹസ്തൻ നീലന് നേരെ അമ്പുകൾ അയച്ചു. ആ അമ്പുകൾ നീലനിൽ എത്തി അവനെ തുളച്ചുകയറി, ഏകാഗ്രമായി മുന്നേറി.
6.58.38
महीं जग्मुर्महावेगा रोषिता इव पन्नगाः।
नीलः शरैरभिहतो निशितैर्ज्वलनोपमैः ॥ ६.५८.३८ ॥
മഹാവേഗമുള്ള ആ അമ്പുകൾ കോപിച്ച സർപ്പങ്ങളെപ്പോലെ നിലത്തേക്ക് വീണു. അഗ്നിക്ക് തുല്യമായ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളാൽ നീലൻ മുറിവേറ്റു.
6.58.39
स तं परमदुर्धर्षमापतन्तं महाकपिः।
प्रहस्तं ताडयामास वृक्षमुत्पाट्य वीर्यवान् ॥ ६.५८.३९ ॥
ആ മഹാകപി, തന്റെ മേൽ അതിദുർധർഷനായി പാഞ്ഞടുത്ത പ്രഹസ്തനെ, വീര്യത്തോടെ ഒരു മരം പിഴുതെടുത്ത് അടിച്ചു.
6.58.40
स तेनाभिहतः क्रुद्धो नर्दन् राक्षसपुंगवः।
ववर्ष शरवर्षाणि प्लवंगानां चमूपतौ ॥ ६.५८.४० ॥
അതിനാൽ മുറിവേറ്റ, കോപിച്ച രാക്ഷസോത്തമൻ ഗർജ്ജിച്ചുകൊണ്ട് വാനരസേനാപതിയുടെ മേൽ അമ്പുമഴ പെയ്യിച്ചു.
6.58.41
तस्य बाणगणानेव राक्षसस्य दुरात्मनः।
अपारयन् वारयितुं प्रत्यगृह्णान्निमीलितः।
यथैव गोवृषो वर्षं शारदं शीघ्रमागतम् ॥ ६.५८.४१ ॥
ആ ദുരാത്മാവായ രാക്ഷസന്റെ അമ്പുസംഘങ്ങളെ തടുക്കാനാവാതെ, നീലൻ കണ്ണുകളടച്ച് അവയെ സ്വീകരിച്ചു — ശരത്കാലത്ത് വേഗത്തിൽ വന്ന മഴയെ കാള സഹിക്കുന്നതുപോലെ.
6.58.42
एवमेव प्रहस्तस्य शरवर्षान् दुरासदान्।
निमीलिताक्षः सहसा नीलः सेहे दुरासदान् ॥ ६.५८.४२ ॥
അതുപോലെതന്നെ, പ്രഹസ്തന്റെ സഹിക്കാനാവാത്ത അമ്പുമഴ നീലൻ പെട്ടെന്ന് കണ്ണടച്ച് സഹിച്ചു.
6.58.43
रोषितः शरवर्षेण सालेन महता महान्।
प्रजघान हयान् नीलः प्रहस्तस्य महाबलः ॥ ६.५८.४३ ॥
ശരവർഷത്താൽ കോപിതനായ മഹാബലനായ നീലൻ ഒരു വലിയ സാലവൃക്ഷംകൊണ്ട് പ്രഹസ്തന്റെ കുതിരകളെ അടിച്ചുവീഴ്ത്തി.
6.58.44
ततो रोषपरीतात्मा धनुस्तस्य दुरात्मनः।
बभञ्ज तरसा नीलो ननाद च पुनः पुनः ॥ ६.५८.४४ ॥
അപ്പോൾ കോപം നിറഞ്ഞ നീലൻ ആ ദുരാത്മാവിന്റെ വില്ല് ബലമായി ഒടിച്ചു, വീണ്ടും വീണ്ടും ഗർജ്ജിച്ചു.
6.58.45
विधनुः स कृतस्तेन प्रहस्तो वाहिनीपतिः।
प्रगृह्य मुसलं घोरं स्यन्दनादवपुप्लुवे ॥ ६.५८.४५ ॥
നീലനാൽ വില്ലില്ലാത്തവനാക്കപ്പെട്ട ആ സേനാനായകൻ പ്രഹസ്തൻ ഭയങ്കരമായ മുസലം എടുത്ത് രഥത്തിൽനിന്ന് ചാടിയിറങ്ങി.
6.58.46
तावुभौ वाहिनीमुख्यौ जातवैरौ तरस्विनौ।
स्थितौ क्षतजसिक्ताङ्गौ प्रभिन्नाविव कुञ्जरौ ॥ ६.५८.४६ ॥
വൈരം വളർന്ന ആ രണ്ടു സേനാനായകരും വേഗമുള്ള വീരന്മാരും, രക്തം പുരണ്ട ശരീരത്തോടെ മദിച്ച ആനകളെപ്പോലെ നിന്നു.
6.58.47
उल्लिखन्तौ सुतीक्ष्णाभिर्दंष्ट्राभिरितरेतरम्।
सिंहशार्दूलसदृशौ सिंहशार्दूलचेष्टितौ ॥ ६.५८.४७ ॥
പരസ്പരം അതി മൂർച്ചയുള്ള കോമ്പല്ലുകളാൽ മാന്തിക്കീറി, സിംഹങ്ങളെയും പുലികളെയും പോലെ, സിംഹ-പുലിയുടെ ചലനങ്ങളോടെ അവർ നിന്നു.
6.58.48
विक्रान्तविजयौ वीरौ समरेष्वनिवर्तिनौ।
काङ्क्षमाणौ यशः प्राप्तुं वृत्रवासवयोरिव ॥ ६.५८.४८ ॥
വീര്യത്താൽ വിജയം നേടാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, യുദ്ധങ്ങളിൽ പിന്മാറാത്ത ആ രണ്ടു വീരന്മാരും, യശസ്സ് നേടാൻ ആഗ്രഹിച്ച വൃത്രനെയും വാസവനെയും പോലെയായിരുന്നു.
6.58.49
आजघान तदा नीलं ललाटे मुसलेन सः।
प्रहस्तः परमायत्तस्ततः सुस्राव शोणितम् ॥ ६.५८.४९ ॥
അപ്പോൾ പ്രഹസ്തൻ അതിതീവ്രമായ ഉത്സാഹത്തോടെ മുസലം കൊണ്ട് നീലന്റെ നെറ്റിയിൽ അടിച്ചു; അപ്പോൾ രക്തം ഒഴുകി.
6.58.50
ततः शोणितदिग्धाङ्गः प्रगृह्य च महातरुम्।
प्रहस्तस्योरसि क्रुद्धो विससर्ज महाकपिः ॥ ६.५८.५० ॥
അപ്പോൾ രക്തത്തിൽ കുളിച്ച ശരീരത്തോടെ കോപിച്ച മഹാകപി ഒരു വലിയ മരം പിടിച്ച് പ്രഹസ്തന്റെ മാറിലേക്ക് എറിഞ്ഞു.
6.58.51
तमचिन्त्यप्रहारं स प्रगृह्य मुसलं महत्।
अभिदुद्राव बलिनं बलान्नीलं प्लवङ्गमम् ॥ ६.५८.५१ ॥
അവൻ ഒരു വലിയ മുസലം എടുത്ത് ചിന്തിക്കാനാവാത്ത ആക്രമണവേഗത്തോടെ ബലവാനായ കുരങ്ങൻ നീലന്റെ മേൽ ബലമായി ചാടി.
6.58.52
तमुग्रवेगं संरब्धमापतन्तं महाकपिः।
ततः सम्प्रेक्ष्य जग्राह महावेगो महाशिलाम् ॥ ६.५८.५२ ॥
ഭയങ്കരവേഗത്തിൽ കോപത്തോടെ പാഞ്ഞടുക്കുന്ന അവനെ കണ്ട മഹാവേഗമുള്ള മഹാകപി ഒരു വലിയ പാറ പിടിച്ചെടുത്തു.
6.58.53
तस्य युद्धाभिकामस्य मृधे मुसलयोधिनः।
प्रहस्तस्य शिलां नीलो मूर्ध्नि तूर्णमपातयत् ॥ ६.५८.५३ ॥
യുദ്ധമാഗ്രഹിച്ച്, രണത്തിൽ മുസലയോധനായ ആ പ്രഹസ്തന്റെ തലയിൽ നീലൻ ഉടൻ ആ പാറ എറിഞ്ഞു.
6.58.54
नीलेन कपिमुख्येन विमुक्ता महती शिला।
बिभेद बहुधा घोरा प्रहस्तस्य शिरस्तदा ॥ ६.५८.५४ ॥
ശ്രേഷ്ഠ കപി നീലൻ വിട്ട ആ വലിയ ഭയങ്കര പാറ പ്രഹസ്തന്റെ തല അപ്പോൾ പലതായി പൊട്ടിച്ചു.
6.58.55
स गतासुर्गतश्रीको गतसत्त्वो गतेन्द्रियः।
पपात सहसा भूमौ छिन्नमूल इव द्रुमः ॥ ६.५८.५५ ॥
ജീവനും തേജസ്സും ബലവും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും നഷ്ടപ്പെട്ട് അവൻ പെട്ടെന്ന് നിലത്തുവീണു, വേരറ്റ മരം പോലെ.
6.58.56
विभिन्नशिरसस्तस्य बहु सुस्राव शोणितम्।
शरीरादपि सुस्राव गिरेः प्रस्रवणं यथा ॥ ६.५८.५६ ॥
തകർന്ന തലയിൽനിന്ന് ഏറെ രക്തം ഒഴുകി; ശരീരത്തിൽനിന്നും ഒഴുകി, മലയിൽനിന്ന് അരുവി ഒഴുകുന്നതുപോലെ.
6.58.57
हते प्रहस्ते नीलेन तदकम्प्यं महाबलम्।
राक्षसानामहृष्टानां लङ्कामभिजगाम ह ॥ ६.५८.५७ ॥
നീലൻ പ്രഹസ്തനെ വധിച്ചപ്പോൾ, ഇളകാത്ത ആ മഹാബല രാക്ഷസസേന സന്തോഷമില്ലാതെ ലങ്കയിലേക്ക് പോയി.
6.58.58
न शेकुः समवस्थातुं निहते वाहिनीपतौ।
सेतुबन्धं समासाद्य विशीर्णं सलिलं यथा ॥ ६.५८.५८ ॥
സേനാപതി വധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ അവർക്ക് ഉറച്ചുനിൽക്കാനായില്ല; അണക്കെട്ടിലെത്തിയ വെള്ളം ചിതറുന്നതുപോലെ.
6.58.59
हते तस्मिंश्चमूमुख्ये राक्षसास्ते निरुद्यमाः।
रक्षःपतिगृहं गत्वा ध्यानमूकत्वमागताः ॥ ६.५८.५९ ॥
ആ സേനാനായകൻ വധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ ആ രാക്ഷസർ ഉത്സാഹമറ്റ് രാക്ഷസരാജന്റെ ഗൃഹത്തിലേക്ക് പോയി ചിന്തയാൽ മൗനികളായി.
6.58.60
प्राप्ताः शोकार्णवं तीव्रं विसंज्ञा इव तेऽभवन् ॥ ६.५८.६० ॥
കടുത്ത ശോകസാഗരത്തിലെത്തി അവർ അബോധരെപ്പോലെയായി.
6.58.61
ततस्तु नीलो विजयी महाबलः
प्रशस्यमानः सुकृतेन कर्मणा।
समेत्य रामेण सलक्ष्मणेन
प्रहृष्टरूपस्तु बभूव यूथपः ॥ ६.५८.६१ ॥
അപ്പോൾ മഹാബലനായ വിജയി നീലൻ, തന്റെ സത്കർമ്മത്താൽ പ്രശംസിക്കപ്പെട്ട്, ലക്ഷ്മണനോടൊപ്പമുള്ള രാമനെ കണ്ടുമുട്ടി സന്തുഷ്ടമുഖനായ യൂഥപനായി.