వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 6.58
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.58.1
ततः प्रहस्तं निर्यान्तं दृष्ट्वा रणकृतोद्यमम्।
उवाच सस्मितं रामो विभीषणमरिंदमः ॥ ६.५८.१ ॥
అప్పుడు యుద్ధానికి సిద్ధమై బయలుదేరుతున్న ప్రహస్తుని చూసి, శత్రునాశకుడైన రాముడు నవ్వుతూ విభీషణునితో ఇలా అన్నాడు.
6.58.2
क एष सुमहाकायो बलेन महता वृतः।
आगच्छति महावेगः किंरूपबलपौरुषः ॥ ६.५८.२ ॥
అపారమైన శరీరం కలవాడు, గొప్ప సైన్యంతో చుట్టుముట్టబడి వస్తున్న ఇతడు ఎవరు? మహా వేగంతో వస్తున్నాడు; ఇతని రూపం, బలం, పౌరుషం ఎలాంటివి?
6.58.3
आचक्ष्व मे महाबाहो वीर्यवन्तं निशाचरम्।
राघवस्य वचः श्रुत्वा प्रत्युवाच विभीषणः ॥ ६.५८.३ ॥
ఓ మహాబాహూ, ఆ వీర్యవంతుడైన రాక్షసుని గురించి నాకు చెప్పు. రాఘవుని మాట విని విభీషణుడు సమాధానమిచ్చాడు.
6.58.4
एष सेनापतिस्तस्य प्रहस्तो नाम राक्षसः।
लङ्कायां राक्षसेन्द्रस्य त्रिभागबलसंवृतः।
वीर्यवानस्त्रविच्छूरः सुप्रख्यातपराक्रमः ॥ ६.५८.४ ॥
ఇతడు అతని సేనాపతి, ప్రహస్తుడనే రాక్షసుడు. లంకలో రాక్షసేంద్రుని సైన్యంలో మూడో భాగంతో చుట్టబడి ఉన్నవాడు. వీర్యవంతుడు, అస్త్రవిద్యా నిపుణుడు, శూరుడు, ప్రఖ్యాత పరాక్రమవంతుడు.
6.58.5
ततः प्रहस्तं निर्यान्तं भीमं भीमपराक्रमम्।
गर्जन्तं सुमहाकायं राक्षसैरभिसंवृतम् ॥ ६.५८.५ ॥
అప్పుడు భయంకర పరాక్రమం గల భయానకుడైన ప్రహస్తుడు బయటకు వచ్చాడు. గర్జిస్తూ, అపార శరీరంతో, రాక్షసులతో చుట్టబడి.
6.58.6
ददर्श महती सेना वानराणां बलीयसाम्।
अभिसंजातघोषाणां प्रहस्तमभिगर्जताम् ॥ ६.५८.६ ॥
అత్యంత బలవంతులైన వానర మహాసేన, గర్జనలు మ్రోగించుకుంటూ ప్రహస్తుడు గర్జించడం చూసింది.
6.58.7
खड्गशक्त्यृष्टिशूलाश्च बाणानि मुसलानि च।
गदाश्च परिघाः प्रासा विविधाश्च परश्वधाः ॥ ६.५८.७ ॥
ఖడ్గాలు, శక్తులు, ఋష్టులు, శూలాలు, బాణాలు, ముసలాలు, గదలు, పరిఘలు, ప్రాసలు మరియు వివిధ రకాల పరశువులు.
6.58.8
धनूंषि च विचित्राणि राक्षसानां जयैषिणाम्।
प्रगृहीतान्यराजन्त वानरानभिधावताम् ॥ ६.५८.८ ॥
విజయాన్ని కోరిన రాక్షసుల విచిత్రమైన ధనుస్సులు పైకెత్తి ప్రకాశించాయి, వానరులపై దూకుతున్న వారివి.
6.58.9
जगृहुः पादपांश्चापि पुष्पितांस्तु गिरींस्तथा।
शिलाश्च विपुला दीर्घा योद्धुकामाः प्लवंगमाः ॥ ६.५८.९ ॥
యుద్ధం చేయగోరిన ఆ వానరులు పుష్పించిన వృక్షాలను, పర్వతాలను, పెద్దవైన పొడవైన శిలలను పట్టుకున్నారు.
6.58.10
तेषामन्योन्यमासाद्य संग्रामः सुमहानभूत्।
बहूनामश्मवृष्टिं च शरवर्षं च वर्षताम् ॥ ६.५८.१० ॥
వారు పరస్పరం ఎదురుపడి అతి గొప్ప యుద్ధం జరిగింది; అనేకులు రాళ్ల వర్షాన్ని, బాణాల వర్షాన్ని కురిపించారు.
6.58.11
बहवो राक्षसा युद्धे बहून् वानरपुङ्गवान्।
वानरा राक्षसांश्चापि निजघ्नुर्बहवो बहून् ॥ ६.५८.११ ॥
యుద్ధంలో అనేక రాక్షసులు అనేక శ్రేష్ఠ వానరులను చంపారు; అనేక వానరులు కూడా అనేక రాక్షసులను చంపారు.
6.58.12
शूलैः प्रमथिताः केचित् केचित् तु परमायुधैः।
परिघैराहताः केचित् केचिच्छिन्नाः परश्वधैः ॥ ६.५८.१२ ॥
కొందరు శూలాలతో నలిగిపోయారు, కొందరు ఉత్తమ ఆయుధాలతో; కొందరు పరిఘలతో కొట్టబడ్డారు, కొందరు పరశువులతో ఖండించబడ్డారు.
6.58.13
निरुच्छ्वासाः पुनः केचित् पतिता जगतीतले।
विभिन्नहृदयाः केचिदिषुसंधानसाधिताः ॥ ६.५८.१३ ॥
కొందరు ఊపిరి ఆగిపోయి మళ్ళీ భూమిపై పడిపోయారు; కొందరి హృదయాలు బాణ సంధానంతో చీల్చబడ్డాయి.
6.58.14
केचिद् द्विधा कृताः खड्गैः स्फुरन्तः पतिता भुवि।
वानरा राक्षसैः शूरैः पार्श्वतश्च विदारिताः ॥ ६.५८.१४ ॥
కొందరు ఖడ్గాలతో రెండు ముక్కలుగా నరకబడి కొట్టుకుంటూ నేలపై పడ్డారు; వానరులు, రాక్షసులు శూర రాక్షసుల చేత పక్కనుండి చీల్చబడ్డారు.
6.58.15
वानरैश्चापि संक्रुद्धै राक्षसौघाः समन्ततः।
पादपैर्गिरिशृङ्गैश्च सम्पिष्टा वसुधातले ॥ ६.५८.१५ ॥
కోపోద్రిక్తులైన వానరులు కూడా నలువైపులనుండి రాక్షస సమూహాలను వృక్షాలతోనూ పర్వత శిఖరాలతోనూ నలిపి నేలపై చితకగొట్టారు.
6.58.16
वज्रस्पर्शतलैर्हस्तैर्मुष्टिभिश्च हता भृशम्।
वमन् शोणितमास्येभ्यो विशीर्णदशनेक्षणाः ॥ ६.५८.१६ ॥
వజ్రసమాన అరచేతులతో, చేతులతో, పిడికిళ్ళతో బాగా కొట్టబడి, నోళ్ళ నుండి రక్తం కక్కుతూ, పళ్ళు కళ్ళు విరిగిన వారై పడిపోయారు.
6.58.17
आर्तस्वनं च स्वनतां सिंहनादं च नर्दताम्।
बभूव तुमुलः शब्दो हरीणां रक्षसामपि ॥ ६.५८.१७ ॥
బాధాకర ధ్వనులు, సింహనాదాలు గర్జిస్తున్న వారి అరుపులు — వానరులు, రాక్షసులు — అందరి భయంకర కోలాహలం మారుమోగింది.
6.58.18
वानरा राक्षसाः क्रुद्धा वीरमार्गमनुव्रताः।
विवृत्तवदनाः क्रूराश्चक्रुः कर्माण्यभीतवत् ॥ ६.५८.१८ ॥
వానరులు, రాక్షసులు కోపోద్రిక్తులై వీరమార్గాన్ని అనుసరిస్తూ, వికృత ముఖాలతో క్రూరులై, భయం లేనట్లుగా కర్మలు చేశారు.
6.58.19
नरान्तकः कुम्भहनुर्महानादः समुन्नतः।
एते प्रहस्तसचिवाः सर्वे जघ्नुर्वनौकसः ॥ ६.५८.१९ ॥
నరాంతకుడు, కుంభహనువు, మహానాదుడు, సమున్నతుడు — వీరంతా ప్రహస్తుని మంత్రులు; వారు వనవాసులైన వానరులను హతమార్చారు.
6.58.20
तेषां निपततां शीघ्रं निघ्नतां चापि वानरान्।
द्विविदो गिरिशृङ्गेण जघानैकं नरान्तकम् ॥ ६.५८.२० ॥
వారు వేగంగా దూకి వానరులను కొడుతున్నప్పుడు, ద్వివిదుడు ఒక పర్వతశిఖరంతో నరాంతకుని కొట్టాడు.
6.58.21
दुर्मुखः पुनरुत्थाय कपिः सविपुलद्रुमम्।
राक्षसं क्षिप्रहस्तं तु समुन्नतमपोथयत् ॥ ६.५८.२१ ॥
దుర్ముఖుడు మళ్లీ లేచి, ఒక పెద్ద వృక్షంతో చురుకైన చేతుల ఎత్తైన రాక్షసుడు సమున్నతుని నలిపివేశాడు.
6.58.22
जाम्बवांस्तु सुसंक्रुद्धः प्रगृह्य महतीं शिलाम्।
पातयामास तेजस्वी महानादस्य वक्षसि ॥ ६.५८.२२ ॥
అతి కోపించిన తేజస్వి జాంబవంతుడు ఒక పెద్ద శిలను ఎత్తి మహానాదుని వక్షస్థలంపై పడవేశాడు.
6.58.23
अथ कुम्भहनुस्तत्र तारेणासाद्य वीर्यवान्।
वृक्षेण महता सद्यः प्राणान् संत्याजयद् रणे ॥ ६.५८.२३ ॥
అప్పుడు పరాక్రమవంతుడైన కుంభహనువు అక్కడ తారుని ఎదుర్కొనగా, తారుడు ఒక పెద్ద వృక్షంతో అతనిని వెంటనే రణంలో ప్రాణాలు విడిచేలా చేశాడు.
6.58.24
अमृष्यमाणस्तत्कर्म प्रहस्तो रथमास्थितः।
चकार कदनं घोरं धनुष्पाणिर्वनौकसाम् ॥ ६.५८.२४ ॥
ఆ చర్యను సహించలేని ప్రహస్తుడు రథమెక్కి, చేతిలో ధనుస్సుతో వనవాసి వానరులపై భయంకరమైన హననం చేశాడు.
6.58.25
आवर्त इव संजज्ञे सेनयोरुभयोस्तदा।
क्षुभितस्याप्रमेयस्य सागरस्येव निःस्वनः ॥ ६.५८.२५ ॥
అప్పుడు రెండు సేనలలో సుడిగుండంలా కోలాహలం లేచింది; కలతచెందిన అపారమైన సముద్రపు గర్జనలా అది ఉంది.
6.58.26
महता हि शरौघेण राक्षसो रणदुर्मदः।
अर्दयामास संक्रुद्धो वानरान् परमाहवे ॥ ६.५८.२६ ॥
యుద్ధ మదంతో ఉన్న ఆ రాక్షసుడు కోపోద్రిక్తుడై, ఆ మహాయుద్ధంలో భారీ బాణవర్షంతో వానరులను బాధించాడు.
6.58.27
वानराणां शरीरैस्तु राक्षसानां च मेदिनी।
बभूवातिचिता घोरैः पर्वतैरिव संवृता ॥ ६.५८.२७ ॥
వానరుల, రాక్షసుల శరీరాలతో ఆ భూమి భయంకర పర్వతాలతో కప్పబడినట్టు అత్యధికంగా పేరుకుపోయింది.
6.58.28
सा मही रुधिरौघेण प्रच्छन्ना सम्प्रकाशते।
संछन्ना माधवे मासि पलाशैरिव पुष्पितैः ॥ ६.५८.२८ ॥
రక్తప్రవాహంతో కప్పబడిన ఆ భూమి, మాధవ మాసంలో పూసిన పలాశ పుష్పాలతో కప్పబడినట్లు ప్రకాశించింది.
6.58.29
हतवीरौघवप्रां तु भग्नायुधमहाद्रुमाम्।
शोणितौघमहातोयां यमसागरगामिनीम् ॥ ६.५८.२९ ॥
చంపబడిన వీరుల రాశులే గట్లుగా, విరిగిన ఆయుధాలే మహావృక్షాలుగా, రక్తప్రవాహమే మహాజలంగా కలిగి, యమసముద్రం వైపు ప్రవహించే నది అది.
6.58.30
यकृत् प्लीहमहापङ्कां विनिकीर्णान्त्रशैवलाम्।
भिन्नकायशिरोमीनामङ्गावयवशाद्वलाम् ॥ ६.५८.३० ॥
కాలేయం, ప్లీహం మహా బురదగా, చెల్లాచెదురైన పేగులే పాచిగా, చీలిన శరీరాలు, తలలే చేపలుగా, అవయవ ముక్కలే గడ్డిమైదానాలుగా కలిగిన నది.
6.58.31
गृध्रहंसवराकीर्णां कङ्कसारससेविताम्।
मेदःफेनसमाकीर्णामार्तस्तनितनिःस्वनाम् ॥ ६.५८.३१ ॥
రాబందులు, శ్రేష్ఠమైన హంసలతో నిండినది, కంక మరియు సారస పక్షులు సేవించేది, మేద నురుగుతో కప్పబడినది, గాయపడిన వారి ఆర్తనాదాలతో ప్రతిధ్వనించేది.
6.58.32
तां कापुरुषदुस्तारां युद्धभूमिमयीं नदीम्।
नदीमिव घनापाये हंससारससेविताम् ॥ ६.५८.३२ ॥
ఆ యుద్ధభూమి అనే నదిని — పిరికివారికి దాటరానిది — వర్షాకాలం ముగిసిన తర్వాత నదిలా, హంసలు సారసలు సేవించేది.
6.58.33
राक्षसाः कपिमुख्यास्ते तेरुस्तां दुस्तरां नदीम्।
यथा पद्मरजोध्वस्तां नलिनीं गजयूथपाः ॥ ६.५८.३३ ॥
రాక్షసులు, ప్రధాన వానరులు ఆ దాటరాని నదిని దాటారు — కమలపుప్పొడితో నిండిన సరస్సును గజయూథపతులు దాటినట్లు.
6.58.34
ततः सृजन्तं बाणौघान् प्रहस्तं स्यन्दने स्थितम्।
ददर्श तरसा नीलो विधमन्तं प्लवंगमान् ॥ ६.५८.३४ ॥
అప్పుడు నీలుడు వేగంగా, రథంపై నిలబడి బాణాల ప్రవాహాలను వదులుతూ వానరులను చెదరగొడుతున్న ప్రహస్తుడిని చూశాడు.
6.58.35
उद्धूत इव वायुः खे महदभ्रबलं बलात्।
समीक्ष्याभिद्रुतं युद्धे प्रहस्तो वाहिनीपतिः ॥ ६.५८.३५ ॥
ఆకాశంలో గాలి పెద్ద మేఘసమూహాన్ని బలంగా చెదరగొట్టినట్లు, యుద్ధంలో దూసుకువస్తున్న నీలుడిని చూశాడు సైన్యాధిపతి ప్రహస్తుడు.
6.58.36
रथेनादित्यवर्णेन नीलमेवाभिदुद्रुवे।
स धनुर्धन्विनां श्रेष्ठो विकृष्य परमाहवे ॥ ६.५८.३६ ॥
సూర్యుని వర్ణం గల రథంతో అతడు నీలుడి మీదనే దూకాడు. ధనుర్ధరులలో శ్రేష్ఠుడు, మహాయుద్ధంలో విల్లు లాగి.
6.58.37
नीलाय व्यसृजद् बाणान् प्रहस्तो वाहिनीपतिः।
ते प्राप्य विशिखा नीलं विनिर्भिद्य समाहिताः ॥ ६.५८.३७ ॥
సేనాధిపతి ప్రహస్తుడు నీలునిపై బాణాలు వదిలాడు. ఆ బాణాలు నీలుని చేరి అతన్ని చీల్చి, లక్ష్యంతో దూసుకుపోయాయి.
6.58.38
महीं जग्मुर्महावेगा रोषिता इव पन्नगाः।
नीलः शरैरभिहतो निशितैर्ज्वलनोपमैः ॥ ६.५८.३८ ॥
మహా వేగంతో వచ్చిన ఆ బాణాలు కోపంతో బుసలు కొట్టే పాముల్లా నేలపై పడ్డాయి. నీలుడు అగ్నిలా మెరిసే పదునైన బాణాలతో గాయపడ్డాడు.
6.58.39
स तं परमदुर्धर्षमापतन्तं महाकपिः।
प्रहस्तं ताडयामास वृक्षमुत्पाट्य वीर्यवान् ॥ ६.५८.३९ ॥
ఆ మహాకపి, తనపై అత్యంత దుర్జయంగా దూకివస్తున్న ప్రహస్తుణ్ణి, పరాక్రమంతో ఒక చెట్టును పెకిలించి కొట్టాడు.
6.58.40
स तेनाभिहतः क्रुद्धो नर्दन् राक्षसपुंगवः।
ववर्ष शरवर्षाणि प्लवंगानां चमूपतौ ॥ ६.५८.४० ॥
దానిచే గాయపడిన కోపోద్రిక్తుడైన రాక్షసశ్రేష్ఠుడు గర్జిస్తూ, వానర సేనాపతిపై బాణవర్షం కురిపించాడు.
6.58.41
तस्य बाणगणानेव राक्षसस्य दुरात्मनः।
अपारयन् वारयितुं प्रत्यगृह्णान्निमीलितः।
यथैव गोवृषो वर्षं शारदं शीघ्रमागतम् ॥ ६.५८.४१ ॥
ఆ దుష్టరాక్షసుని బాణసమూహాలను ఆపలేక, నీలుడు కన్నులు మూసుకుని వాటిని స్వీకరించాడు — శరదృతువులో వేగంగా వచ్చిన వర్షాన్ని ఎద్దు భరించినట్లు.
6.58.42
एवमेव प्रहस्तस्य शरवर्षान् दुरासदान्।
निमीलिताक्षः सहसा नीलः सेहे दुरासदान् ॥ ६.५८.४२ ॥
అలాగే ప్రహస్తుని భరించలేని బాణవర్షాన్ని నీలుడు అకస్మాత్తుగా కన్నులు మూసుకుని సహించాడు.
6.58.43
रोषितः शरवर्षेण सालेन महता महान्।
प्रजघान हयान् नीलः प्रहस्तस्य महाबलः ॥ ६.५८.४३ ॥
బాణవర్షంతో కోపోద్రిక్తుడైన మహాబలుడు నీలుడు, ఒక మహా సాల వృక్షంతో ప్రహస్తుని గుర్రాలను కొట్టి చంపాడు.
6.58.44
ततो रोषपरीतात्मा धनुस्तस्य दुरात्मनः।
बभञ्ज तरसा नीलो ननाद च पुनः पुनः ॥ ६.५८.४४ ॥
అప్పుడు కోపంతో నిండిన నీలుడు ఆ దుష్టుని ధనుస్సును బలంగా విరిచి, పదే పదే గర్జించాడు.
6.58.45
विधनुः स कृतस्तेन प्रहस्तो वाहिनीपतिः।
प्रगृह्य मुसलं घोरं स्यन्दनादवपुप्लुवे ॥ ६.५८.४५ ॥
నీలునిచే ధనుస్సు లేనివాడుగా చేయబడిన ఆ సేనాపతి ప్రహస్తుడు, భయంకరమైన గదను చేపట్టి రథం నుండి దూకాడు.
6.58.46
तावुभौ वाहिनीमुख्यौ जातवैरौ तरस्विनौ।
स्थितौ क्षतजसिक्ताङ्गौ प्रभिन्नाविव कुञ्जरौ ॥ ६.५८.४६ ॥
శత్రుత్వం పెంచుకున్న ఆ ఇద్దరు సేనానాయకులు, వేగవంతులు, రక్తంతో తడిసిన దేహాలతో, మదించిన ఏనుగుల వలె నిలిచారు.
6.58.47
उल्लिखन्तौ सुतीक्ष्णाभिर्दंष्ट्राभिरितरेतरम्।
सिंहशार्दूलसदृशौ सिंहशार्दूलचेष्टितौ ॥ ६.५८.४७ ॥
ఒకరినొకరు అతి పదునైన కోరలతో గీరుకుంటూ, సింహాలు పులుల వలె, సింహ-పులుల చేష్టలతో ఉన్నారు.
6.58.48
विक्रान्तविजयौ वीरौ समरेष्वनिवर्तिनौ।
काङ्क्षमाणौ यशः प्राप्तुं वृत्रवासवयोरिव ॥ ६.५८.४८ ॥
పరాక్రమంతో విజయం కోరి, యుద్ధాలలో వెనుకంజ వేయని ఆ ఇద్దరు వీరులు, కీర్తిని పొందాలని కోరుకున్న వృత్రుడు, వాసవుడు వలె ఉన్నారు.
6.58.49
आजघान तदा नीलं ललाटे मुसलेन सः।
प्रहस्तः परमायत्तस्ततः सुस्राव शोणितम् ॥ ६.५८.४९ ॥
అప్పుడు ప్రహస్తుడు పరమోత్సాహంతో ముసలంతో నీలుని నుదుటిపై కొట్టాడు; అప్పుడు రక్తం స్రవించింది.
6.58.50
ततः शोणितदिग्धाङ्गः प्रगृह्य च महातरुम्।
प्रहस्तस्योरसि क्रुद्धो विससर्ज महाकपिः ॥ ६.५८.५० ॥
అప్పుడు రక్తంతో తడిసిన అవయవాలున్న ఆ మహాకపి కోపంతో ఒక పెద్ద చెట్టును పట్టుకొని ప్రహస్తుని వక్షస్థలంపై విసిరాడు.
6.58.51
तमचिन्त्यप्रहारं स प्रगृह्य मुसलं महत्।
अभिदुद्राव बलिनं बलान्नीलं प्लवङ्गमम् ॥ ६.५८.५१ ॥
అతడు ఒక పెద్ద ముసలాన్ని పట్టుకొని, ఊహించలేని వేగంతో బలవంతుడైన నీలునిపై బలంగా దూకాడు.
6.58.52
तमुग्रवेगं संरब्धमापतन्तं महाकपिः।
ततः सम्प्रेक्ष्य जग्राह महावेगो महाशिलाम् ॥ ६.५८.५२ ॥
భయంకరమైన వేగంతో కోపంగా దూసుకువస్తున్న అతడిని చూసి, మహావేగముడైన ఆ మహాకపి ఒక పెద్ద శిలను పట్టుకున్నాడు.
6.58.53
तस्य युद्धाभिकामस्य मृधे मुसलयोधिनः।
प्रहस्तस्य शिलां नीलो मूर्ध्नि तूर्णमपातयत् ॥ ६.५८.५३ ॥
యుద్ధాన్ని కోరుతూ, రణంలో ముసలాన్ని ధరించిన ఆ ప్రహస్తుని తలపై నీలుడు వెంటనే ఆ శిలను పడవేశాడు.
6.58.54
नीलेन कपिमुख्येन विमुक्ता महती शिला।
बिभेद बहुधा घोरा प्रहस्तस्य शिरस्तदा ॥ ६.५८.५४ ॥
కపిముఖ్యుడైన నీలుడు విడిచిన ఆ మహా భయంకర శిల ప్రహస్తుని తలను అప్పుడు అనేక ముక్కలుగా చీల్చింది.
6.58.55
स गतासुर्गतश्रीको गतसत्त्वो गतेन्द्रियः।
पपात सहसा भूमौ छिन्नमूल इव द्रुमः ॥ ६.५८.५५ ॥
ప్రాణం, తేజస్సు, బలం, ఇంద్రియాలు కోల్పోయి అతను అకస్మాత్తుగా నేలపై పడ్డాడు, వేరు తెగిన చెట్టులా.
6.58.56
विभिन्नशिरसस्तस्य बहु सुस्राव शोणितम्।
शरीरादपि सुस्राव गिरेः प्रस्रवणं यथा ॥ ६.५८.५६ ॥
ఛిద్రమైన అతని తల నుండి అధికంగా రక్తం కారింది; శరీరం నుండి కూడా కారింది, పర్వతం నుండి జలపాతం ప్రవహించినట్లు.
6.58.57
हते प्रहस्ते नीलेन तदकम्प्यं महाबलम्।
राक्षसानामहृष्टानां लङ्कामभिजगाम ह ॥ ६.५८.५७ ॥
నీలుడు ప్రహస్తుడిని చంపగా, ఆ అచంచల మహాబల రాక్షససైన్యం సంతోషం లేకుండా లంక వైపు వెళ్లింది.
6.58.58
न शेकुः समवस्थातुं निहते वाहिनीपतौ।
सेतुबन्धं समासाद्य विशीर्णं सलिलं यथा ॥ ६.५८.५८ ॥
సేనాపతి హతమైనప్పుడు వారు నిలబడలేకపోయారు; ఆనకట్టను చేరిన నీరు చెదిరిపోయినట్లు.
6.58.59
हते तस्मिंश्चमूमुख्ये राक्षसास्ते निरुद्यमाः।
रक्षःपतिगृहं गत्वा ध्यानमूकत्वमागताः ॥ ६.५८.५९ ॥
ఆ సైన్యాధిపతి హతమైనప్పుడు ఆ రాక్షసులు ఉత్సాహం లేక రాక్షసరాజు గృహానికి వెళ్లి, చింతతో మౌనం వహించారు.
6.58.60
प्राप्ताः शोकार्णवं तीव्रं विसंज्ञा इव तेऽभवन् ॥ ६.५८.६० ॥
తీవ్రమైన శోక సముద్రంలో పడి వారు స్పృహ తప్పినవారిలా అయ్యారు.
6.58.61
ततस्तु नीलो विजयी महाबलः
प्रशस्यमानः सुकृतेन कर्मणा।
समेत्य रामेण सलक्ष्मणेन
प्रहृष्टरूपस्तु बभूव यूथपः ॥ ६.५८.६१ ॥
అప్పుడు మహాబలుడైన విజయీ నీలుడు, తన సత్కర్మకు ప్రశంసింపబడుతూ, లక్ష్మణునితో కూడిన రాముని కలిసి సంతోషవదనుడై యూథపతి అయ్యాడు.