ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 6.58
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.58.1
ततः प्रहस्तं निर्यान्तं दृष्ट्वा रणकृतोद्यमम्।
उवाच सस्मितं रामो विभीषणमरिंदमः ॥ ६.५८.१ ॥
ಆಗ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧನಾಗಿ ಹೊರಬರುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಹಸ್ತನನ್ನು ನೋಡಿ, ಶತ್ರುನಾಶಕ ರಾಮನು ನಗುತ್ತಾ ವಿಭೀಷಣನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
6.58.2
क एष सुमहाकायो बलेन महता वृतः।
आगच्छति महावेगः किंरूपबलपौरुषः ॥ ६.५८.२ ॥
ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ದೇಹದವನಾಗಿ, ಮಹಾ ಸೇನೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು ಬರುತ್ತಿರುವ ಇವನು ಯಾರು? ಮಹಾ ವೇಗವುಳ್ಳವನು; ಇವನ ರೂಪ, ಬಲ, ಪರಾಕ್ರಮ ಹೇಗಿವೆ?
6.58.3
आचक्ष्व मे महाबाहो वीर्यवन्तं निशाचरम्।
राघवस्य वचः श्रुत्वा प्रत्युवाच विभीषणः ॥ ६.५८.३ ॥
ಓ ಮಹಾಬಾಹುವೇ, ಆ ಪರಾಕ್ರಮಿ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ನನಗೆ ತಿಳಿಸು. ರಾಘವನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ವಿಭೀಷಣ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
6.58.4
एष सेनापतिस्तस्य प्रहस्तो नाम राक्षसः।
लङ्कायां राक्षसेन्द्रस्य त्रिभागबलसंवृतः।
वीर्यवानस्त्रविच्छूरः सुप्रख्यातपराक्रमः ॥ ६.५८.४ ॥
ಇವನು ಅವನ ಸೇನಾಪತಿ, ಪ್ರಹಸ್ತ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸ. ಲಂಕೆಯಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರನ ಸೇನೆಯ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದವನು. ಪರಾಕ್ರಮಿ, ಅಸ್ತ್ರವಿದ್ಯಾ ಪರಿಣತ, ಶೂರ; ಅವನ ಪರಾಕ್ರಮ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧ.
6.58.5
ततः प्रहस्तं निर्यान्तं भीमं भीमपराक्रमम्।
गर्जन्तं सुमहाकायं राक्षसैरभिसंवृतम् ॥ ६.५८.५ ॥
ಆಗ ಭಯಂಕರ ಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದ, ಭಯಂಕರ ಪ್ರಹಸ್ತ ಹೊರಬಂದನು; ಗರ್ಜಿಸುತ್ತ, ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ದೇಹದವನಾಗಿ, ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು.
6.58.6
ददर्श महती सेना वानराणां बलीयसाम्।
अभिसंजातघोषाणां प्रहस्तमभिगर्जताम् ॥ ६.५८.६ ॥
ಬಲಿಷ್ಠ ವಾನರರ ಮಹಾ ಸೇನೆ, ಗರ್ಜನೆ ಮೊಳಗಿಸುತ್ತಾ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಹಸ್ತನನ್ನು ನೋಡಿತು.
6.58.7
खड्गशक्त्यृष्टिशूलाश्च बाणानि मुसलानि च।
गदाश्च परिघाः प्रासा विविधाश्च परश्वधाः ॥ ६.५८.७ ॥
ಖಡ್ಗ, ಶಕ್ತಿ, ಋಷ್ಟಿ, ಶೂಲ, ಬಾಣ, ಮುಸಲ, ಗದೆ, ಪರಿಘ, ಪ್ರಾಸ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಪರಶುಗಳು.
6.58.8
धनूंषि च विचित्राणि राक्षसानां जयैषिणाम्।
प्रगृहीतान्यराजन्त वानरानभिधावताम् ॥ ६.५८.८ ॥
ಜಯವನ್ನು ಬಯಸಿದ ರಾಕ್ಷಸರ ವಿಚಿತ್ರ ಬಿಲ್ಲುಗಳು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದಾಗ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದವು, ವಾನರರತ್ತ ಧಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದವರ ಬಿಲ್ಲುಗಳು.
6.58.9
जगृहुः पादपांश्चापि पुष्पितांस्तु गिरींस्तथा।
शिलाश्च विपुला दीर्घा योद्धुकामाः प्लवंगमाः ॥ ६.५८.९ ॥
ಯುದ್ಧವನ್ನು ಬಯಸಿದ ಕಪಿಗಳು ಹೂ ಬಿಟ್ಟ ಮರಗಳನ್ನು, ಪರ್ವತಗಳನ್ನು, ವಿಶಾಲ ಮತ್ತು ಉದ್ದವಾದ ಬಂಡೆಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡವು.
6.58.10
तेषामन्योन्यमासाद्य संग्रामः सुमहानभूत्।
बहूनामश्मवृष्टिं च शरवर्षं च वर्षताम् ॥ ६.५८.१० ॥
ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಎದುರಾಗಿ ಮಹಾ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು; ಹಲವರು ಕಲ್ಲಿನ ಮಳೆಯನ್ನೂ ಬಾಣದ ಮಳೆಯನ್ನೂ ಸುರಿಸಿದರು.
6.58.11
बहवो राक्षसा युद्धे बहून् वानरपुङ्गवान्।
वानरा राक्षसांश्चापि निजघ्नुर्बहवो बहून् ॥ ६.५८.११ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ರಾಕ್ಷಸರು ಅನೇಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾನರರನ್ನು ಕೊಂದರು; ಅನೇಕ ವಾನರರೂ ಅನೇಕ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದರು.
6.58.12
शूलैः प्रमथिताः केचित् केचित् तु परमायुधैः।
परिघैराहताः केचित् केचिच्छिन्नाः परश्वधैः ॥ ६.५८.१२ ॥
ಕೆಲವರು ಶೂಲಗಳಿಂದ ಜಜ್ಜಲ್ಪಟ್ಟರು, ಕೆಲವರು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಯುಧಗಳಿಂದ; ಕೆಲವರು ಪರಿಘಗಳಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು, ಕೆಲವರು ಪರಶುಗಳಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.
6.58.13
निरुच्छ्वासाः पुनः केचित् पतिता जगतीतले।
विभिन्नहृदयाः केचिदिषुसंधानसाधिताः ॥ ६.५८.१३ ॥
ಕೆಲವರು ಉಸಿರು ನಿಂತು ಮತ್ತೆ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದರು; ಕೆಲವರ ಹೃದಯಗಳು ಬಾಣಗಳ ಗುರಿಯಿಂದ ಸೀಳಲ್ಪಟ್ಟವು.
6.58.14
केचिद् द्विधा कृताः खड्गैः स्फुरन्तः पतिता भुवि।
वानरा राक्षसैः शूरैः पार्श्वतश्च विदारिताः ॥ ६.५८.१४ ॥
ಕೆಲವರು ಖಡ್ಗಗಳಿಂದ ಎರಡು ತುಂಡಾಗಿ ಒದ್ದಾಡುತ್ತ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದರು; ವಾನರರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರು ಶೂರ ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ಪಾರ್ಶ್ವದಿಂದ ಸೀಳಲ್ಪಟ್ಟರು.
6.58.15
वानरैश्चापि संक्रुद्धै राक्षसौघाः समन्ततः।
पादपैर्गिरिशृङ्गैश्च सम्पिष्टा वसुधातले ॥ ६.५८.१५ ॥
ಕೋಪಗೊಂಡ ವಾನರರೂ ಕೂಡ ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ರಾಕ್ಷಸ ಸಮೂಹಗಳನ್ನು ಮರಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಪರ್ವತ ಶಿಖರಗಳಿಂದ ಅರೆದು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಚಚ್ಚಿದರು.
6.58.16
वज्रस्पर्शतलैर्हस्तैर्मुष्टिभिश्च हता भृशम्।
वमन् शोणितमास्येभ्यो विशीर्णदशनेक्षणाः ॥ ६.५८.१६ ॥
ವಜ್ರಸಮಾನ ಅಂಗೈಗಳಿಂದ, ಕೈಗಳಿಂದ, ಮುಷ್ಟಿಗಳಿಂದ ಬಲವಾಗಿ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟು, ಬಾಯಿಗಳಿಂದ ರಕ್ತ ಕಾರುತ್ತ, ಹಲ್ಲು ಕಣ್ಣುಗಳು ಒಡೆದವರಾಗಿ ಬಿದ್ದರು.
6.58.17
आर्तस्वनं च स्वनतां सिंहनादं च नर्दताम्।
बभूव तुमुलः शब्दो हरीणां रक्षसामपि ॥ ६.५८.१७ ॥
ನೋವಿನ ಆರ್ತನಾದ ಮತ್ತು ಸಿಂಹನಾದ ಗರ್ಜಿಸುವವರ ಧ್ವನಿ ಉಂಟಾಯಿತು; ವಾನರರ ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರ ಭೀಷಣ ಕೋಲಾಹಲವೂ ಆಯಿತು.
6.58.18
वानरा राक्षसाः क्रुद्धा वीरमार्गमनुव्रताः।
विवृत्तवदनाः क्रूराश्चक्रुः कर्माण्यभीतवत् ॥ ६.५८.१८ ॥
ಕೋಪಗೊಂಡ ವಾನರರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರು ವೀರರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ವಿಕೃತ ಮುಖದ ಕ್ರೂರರಾಗಿ, ನಿರ್ಭಯರಂತೆ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು.
6.58.19
नरान्तकः कुम्भहनुर्महानादः समुन्नतः।
एते प्रहस्तसचिवाः सर्वे जघ्नुर्वनौकसः ॥ ६.५८.१९ ॥
ನರಾಂತಕ, ಕುಂಭಹನು, ಮಹಾನಾದ ಮತ್ತು ಸಮುನ್ನತ — ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಪ್ರಹಸ್ತನ ಮಂತ್ರಿಗಳು; ಅವರು ವನವಾಸಿ ವಾನರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದರು.
6.58.20
तेषां निपततां शीघ्रं निघ्नतां चापि वानरान्।
द्विविदो गिरिशृङ्गेण जघानैकं नरान्तकम् ॥ ६.५८.२० ॥
ಅವರು ವೇಗವಾಗಿ ಎರಗಿ ವಾನರರನ್ನು ಹೊಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ದ್ವಿವಿದನು ಒಂದು ಪರ್ವತ ಶಿಖರದಿಂದ ನರಾಂತಕನನ್ನು ಹೊಡೆದನು.
6.58.21
दुर्मुखः पुनरुत्थाय कपिः सविपुलद्रुमम्।
राक्षसं क्षिप्रहस्तं तु समुन्नतमपोथयत् ॥ ६.५८.२१ ॥
ದುರ್ಮುಖನು ಮತ್ತೆ ಎದ್ದು, ದೊಡ್ಡ ಮರದಿಂದ ಚುರುಕು ಕೈಗಳ ಎತ್ತರದ ರಾಕ್ಷಸ ಸಮುನ್ನತನನ್ನು ಜಜ್ಜಿದನು.
6.58.22
जाम्बवांस्तु सुसंक्रुद्धः प्रगृह्य महतीं शिलाम्।
पातयामास तेजस्वी महानादस्य वक्षसि ॥ ६.५८.२२ ॥
ಅತಿಯಾಗಿ ಕುಪಿತನಾದ ತೇಜಸ್ವಿ ಜಾಂಬವಂತನು ದೊಡ್ಡ ಶಿಲೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಮಹಾನಾದನ ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ಬೀಳಿಸಿದನು.
6.58.23
अथ कुम्भहनुस्तत्र तारेणासाद्य वीर्यवान्।
वृक्षेण महता सद्यः प्राणान् संत्याजयद् रणे ॥ ६.५८.२३ ॥
ಆಗ ವೀರ್ಯವಂತ ಕುಂಭಹನು ತಾರನನ್ನು ಎದುರಿಸಿದನು; ತಾರನು ದೊಡ್ಡ ಮರದಿಂದ ಅವನನ್ನು ತಕ್ಷಣ ರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ ಬಿಡಿಸಿದನು.
6.58.24
अमृष्यमाणस्तत्कर्म प्रहस्तो रथमास्थितः।
चकार कदनं घोरं धनुष्पाणिर्वनौकसाम् ॥ ६.५८.२४ ॥
ಆ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಸಹಿಸದ ಪ್ರಹಸ್ತನು ರಥವೇರಿ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬಿಲ್ಲು ಹಿಡಿದು ವನವಾಸಿ ವಾನರರ ಭೀಕರ ಸಂಹಾರ ನಡೆಸಿದನು.
6.58.25
आवर्त इव संजज्ञे सेनयोरुभयोस्तदा।
क्षुभितस्याप्रमेयस्य सागरस्येव निःस्वनः ॥ ६.५८.२५ ॥
ಆಗ ಎರಡೂ ಸೇನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಳಿಗಾಳಿಯಂತೆ ಕೋಲಾಹಲ ಎದ್ದಿತು; ಕ್ಷೋಭೆಗೊಂಡ ಅಪ್ರಮೇಯ ಸಾಗರದ ಘರ್ಜನೆಯಂತೆ ಅದು ಇತ್ತು.
6.58.26
महता हि शरौघेण राक्षसो रणदुर्मदः।
अर्दयामास संक्रुद्धो वानरान् परमाहवे ॥ ६.५८.२६ ॥
ಯುದ್ಧದ ಮದದಿಂದ ಉನ್ಮತ್ತನಾದ ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ಸಿಟ್ಟಿಗೆದ್ದು, ಆ ಮಹಾ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಾಣಗಳ ದೊಡ್ಡ ಮಳೆಯಿಂದ ವಾನರರನ್ನು ಪೀಡಿಸಿದನು.
6.58.27
वानराणां शरीरैस्तु राक्षसानां च मेदिनी।
बभूवातिचिता घोरैः पर्वतैरिव संवृता ॥ ६.५८.२७ ॥
ವಾನರರ ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರ ದೇಹಗಳಿಂದ ಆ ಭೂಮಿಯು ಭಯಂಕರ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ತುಂಬಿಹೋಯಿತು.
6.58.28
सा मही रुधिरौघेण प्रच्छन्ना सम्प्रकाशते।
संछन्ना माधवे मासि पलाशैरिव पुष्पितैः ॥ ६.५८.२८ ॥
ರಕ್ತದ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಭೂಮಿ, ವಸಂತ ಮಾಧವ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಅರಳಿದ ಪಲಾಶ ಹೂಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದಂತೆ ಹೊಳೆಯಿತು.
6.58.29
हतवीरौघवप्रां तु भग्नायुधमहाद्रुमाम्।
शोणितौघमहातोयां यमसागरगामिनीम् ॥ ६.५८.२९ ॥
ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ವೀರರ ರಾಶಿಗಳೇ ದಡಗಳಾಗಿ, ಮುರಿದ ಆಯುಧಗಳೇ ದೊಡ್ಡ ಮರಗಳಾಗಿ, ರಕ್ತಪ್ರವಾಹವೇ ಮಹಾ ಜಲವಾಗಿ, ಯಮಸಾಗರದತ್ತ ಹರಿಯುವ ನದಿ ಅದಾಗಿತ್ತು.
6.58.30
यकृत् प्लीहमहापङ्कां विनिकीर्णान्त्रशैवलाम्।
भिन्नकायशिरोमीनामङ्गावयवशाद्वलाम् ॥ ६.५८.३० ॥
ಯಕೃತ್ ಮತ್ತು ಪ್ಲೀಹ ಮಹಾ ಕೆಸರಾಗಿ, ಚದುರಿದ ಕರುಳುಗಳೇ ಪಾಚಿಯಾಗಿ, ಸೀಳಿದ ದೇಹ ಮತ್ತು ತಲೆಗಳೇ ಮೀನುಗಳಾಗಿ, ಅಂಗಾಂಗ ತುಂಡುಗಳೇ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಾಗಿ ಇದ್ದ ನದಿ.
6.58.31
गृध्रहंसवराकीर्णां कङ्कसारससेविताम्।
मेदःफेनसमाकीर्णामार्तस्तनितनिःस्वनाम् ॥ ६.५८.३१ ॥
ರಣಹದ್ದುಗಳು ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಹಂಸಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದು, ಕಂಕ ಮತ್ತು ಸಾರಸ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ಸೇವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಮೇದಸ್ಸಿನ ನೊರೆಯಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದ್ದು, ಗಾಯಗೊಂಡವರ ಆರ್ತನಾದದಿಂದ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ನದಿ.
6.58.32
तां कापुरुषदुस्तारां युद्धभूमिमयीं नदीम्।
नदीमिव घनापाये हंससारससेविताम् ॥ ६.५८.३२ ॥
ಆ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯೇ ಆದ ನದಿಯನ್ನು — ಹೇಡಿಗಳಿಗೆ ದಾಟಲಾಗದ್ದು — ಮಳೆಗಾಲ ಮುಗಿದ ನಂತರದ ನದಿಯಂತೆ, ಹಂಸ ಸಾರಸಗಳಿಂದ ಸೇವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು.
6.58.33
राक्षसाः कपिमुख्यास्ते तेरुस्तां दुस्तरां नदीम्।
यथा पद्मरजोध्वस्तां नलिनीं गजयूथपाः ॥ ६.५८.३३ ॥
ರಾಕ್ಷಸರು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ವಾನರರು ಆ ದಾಟಲಾಗದ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಿದರು — ಕಮಲದ ಪರಾಗದಿಂದ ಹರಡಿದ ಸರೋವರವನ್ನು ಆನೆಗಳ ಹಿಂಡಿನ ನಾಯಕರು ದಾಟುವಂತೆ.
6.58.34
ततः सृजन्तं बाणौघान् प्रहस्तं स्यन्दने स्थितम्।
ददर्श तरसा नीलो विधमन्तं प्लवंगमान् ॥ ६.५८.३४ ॥
ಆಗ ನೀಲನು ತ್ವರೆಯಿಂದ, ರಥದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಬಾಣಗಳ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಸುರಿಸುತ್ತ ವಾನರರನ್ನು ಚದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಹಸ್ತನನ್ನು ಕಂಡನು.
6.58.35
उद्धूत इव वायुः खे महदभ्रबलं बलात्।
समीक्ष्याभिद्रुतं युद्धे प्रहस्तो वाहिनीपतिः ॥ ६.५८.३५ ॥
ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ ದೊಡ್ಡ ಮೋಡದ ರಾಶಿಯನ್ನು ಬಲದಿಂದ ಚದುರಿಸುವಂತೆ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಡೆಗೆ ನುಗ್ಗುತ್ತಿದ್ದ ನೀಲನನ್ನು ಕಂಡ ಸೇನಾಪತಿ ಪ್ರಹಸ್ತ.
6.58.36
रथेनादित्यवर्णेन नीलमेवाभिदुद्रुवे।
स धनुर्धन्विनां श्रेष्ठो विकृष्य परमाहवे ॥ ६.५८.३६ ॥
ಸೂರ್ಯನ ವರ್ಣದ ರಥದಲ್ಲಿ ಅವನು ನೀಲನ ಮೇಲೆಯೇ ಎರಗಿದನು. ಬಿಲ್ಲುಗಾರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಅವನು ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಎಳೆದು.
6.58.37
नीलाय व्यसृजद् बाणान् प्रहस्तो वाहिनीपतिः।
ते प्राप्य विशिखा नीलं विनिर्भिद्य समाहिताः ॥ ६.५८.३७ ॥
ಸೇನಾಪತಿ ಪ್ರಹಸ್ತನು ನೀಲನ ಮೇಲೆ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು. ಆ ಬಾಣಗಳು ನೀಲನನ್ನು ತಲುಪಿ ಅವನನ್ನು ಭೇದಿಸಿ, ಗುರಿಯತ್ತ ಧಾವಿಸಿದವು.
6.58.38
महीं जग्मुर्महावेगा रोषिता इव पन्नगाः।
नीलः शरैरभिहतो निशितैर्ज्वलनोपमैः ॥ ६.५८.३८ ॥
ಮಹಾವೇಗದಿಂದ ಬಂದ ಆ ಬಾಣಗಳು ಕೋಪಗೊಂಡ ಸರ್ಪಗಳಂತೆ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದವು. ನೀಲನು ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಹರಿತ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡನು.
6.58.39
स तं परमदुर्धर्षमापतन्तं महाकपिः।
प्रहस्तं ताडयामास वृक्षमुत्पाट्य वीर्यवान् ॥ ६.५८.३९ ॥
ಆ ಮಹಾಕಪಿಯು, ತನ್ನ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಜಯನಾಗಿ ಧಾವಿಸಿ ಬಂದ ಪ್ರಹಸ್ತನನ್ನು, ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಒಂದು ಮರವನ್ನು ಕಿತ್ತು ಹೊಡೆದನು.
6.58.40
स तेनाभिहतः क्रुद्धो नर्दन् राक्षसपुंगवः।
ववर्ष शरवर्षाणि प्लवंगानां चमूपतौ ॥ ६.५८.४० ॥
ಅದರಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡ, ಕೋಪಗೊಂಡ ರಾಕ್ಷಸಶ್ರೇಷ್ಠನು ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾ, ವಾನರ ಸೇನಾಪತಿಯ ಮೇಲೆ ಬಾಣಗಳ ಮಳೆಯನ್ನು ಸುರಿಸಿದನು.
6.58.41
तस्य बाणगणानेव राक्षसस्य दुरात्मनः।
अपारयन् वारयितुं प्रत्यगृह्णान्निमीलितः।
यथैव गोवृषो वर्षं शारदं शीघ्रमागतम् ॥ ६.५८.४१ ॥
ಆ ದುರಾತ್ಮ ರಾಕ್ಷಸನ ಬಾಣಸಮೂಹಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲಾರದೆ, ನೀಲನು ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು — ಶರದೃತುವಿನ ಬಿರುಸಿನ ಮಳೆಯನ್ನು ಗೂಳಿ ಸಹಿಸುವಂತೆ.
6.58.42
एवमेव प्रहस्तस्य शरवर्षान् दुरासदान्।
निमीलिताक्षः सहसा नीलः सेहे दुरासदान् ॥ ६.५८.४२ ॥
ಅಂತೆಯೇ, ಪ್ರಹಸ್ತನ ಅಸಹನೀಯವಾದ ಬಾಣವರ್ಷವನ್ನು ನೀಲನು ತಕ್ಷಣ ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಿ ಸಹಿಸಿಕೊಂಡನು.
6.58.43
रोषितः शरवर्षेण सालेन महता महान्।
प्रजघान हयान् नीलः प्रहस्तस्य महाबलः ॥ ६.५८.४३ ॥
ಬಾಣವರ್ಷದಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ಮಹಾಬಲ ನೀಲನು ದೊಡ್ಡ ಸಾಲವೃಕ್ಷದಿಂದ ಪ್ರಹಸ್ತನ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದನು.
6.58.44
ततो रोषपरीतात्मा धनुस्तस्य दुरात्मनः।
बभञ्ज तरसा नीलो ननाद च पुनः पुनः ॥ ६.५८.४४ ॥
ಆಗ ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿದ ನೀಲನು ಆ ದುರಾತ್ಮನ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಬಲದಿಂದ ಮುರಿದು ಪದೇ ಪದೇ ಗರ್ಜಿಸಿದನು.
6.58.45
विधनुः स कृतस्तेन प्रहस्तो वाहिनीपतिः।
प्रगृह्य मुसलं घोरं स्यन्दनादवपुप्लुवे ॥ ६.५८.४५ ॥
ನೀಲನಿಂದ ಬಿಲ್ಲಿಲ್ಲದವನಾದ ಆ ಸೇನಾಪತಿ ಪ್ರಹಸ್ತನು ಭಯಂಕರ ಮುಸಲವನ್ನು ಹಿಡಿದು ರಥದಿಂದ ಹಾರಿದನು.
6.58.46
तावुभौ वाहिनीमुख्यौ जातवैरौ तरस्विनौ।
स्थितौ क्षतजसिक्ताङ्गौ प्रभिन्नाविव कुञ्जरौ ॥ ६.५८.४६ ॥
ವೈರವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡ ಆ ಇಬ್ಬರು ಸೇನಾನಾಯಕರು, ವೇಗಶಾಲಿಗಳು, ರಕ್ತದಿಂದ ತೋಯ್ದ ದೇಹದವರಾಗಿ, ಮದಿಸಿದ ಆನೆಗಳಂತೆ ನಿಂತರು.
6.58.47
उल्लिखन्तौ सुतीक्ष्णाभिर्दंष्ट्राभिरितरेतरम्।
सिंहशार्दूलसदृशौ सिंहशार्दूलचेष्टितौ ॥ ६.५८.४७ ॥
ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಬಹು ಹರಿತವಾದ ಕೋರೆಹಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಗೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಸಿಂಹ ಮತ್ತು ಹುಲಿಗಳಂತೆ, ಸಿಂಹ-ಹುಲಿಯ ಚಲನೆಯೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದರು.
6.58.48
विक्रान्तविजयौ वीरौ समरेष्वनिवर्तिनौ।
काङ्क्षमाणौ यशः प्राप्तुं वृत्रवासवयोरिव ॥ ६.५८.४८ ॥
ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಜಯವನ್ನು ಬಯಸಿ, ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯದ ಆ ಇಬ್ಬರು ವೀರರು, ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬಯಸಿದ ವೃತ್ರ ಮತ್ತು ವಾಸವರಂತೆ ಇದ್ದರು.
6.58.49
आजघान तदा नीलं ललाटे मुसलेन सः।
प्रहस्तः परमायत्तस्ततः सुस्राव शोणितम् ॥ ६.५८.४९ ॥
ಆಗ ಪ್ರಹಸ್ತನು ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಮುಸಲದಿಂದ ನೀಲನ ಹಣೆಗೆ ಹೊಡೆದನು; ಆಗ ರಕ್ತ ಸುರಿಯಿತು.
6.58.50
ततः शोणितदिग्धाङ्गः प्रगृह्य च महातरुम्।
प्रहस्तस्योरसि क्रुद्धो विससर्ज महाकपिः ॥ ६.५८.५० ॥
ಆಗ ರಕ್ತದಿಂದ ತೋಯ್ದ ಅಂಗಗಳ ಮಹಾಕಪಿ ಕೋಪದಿಂದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಮರವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಪ್ರಹಸ್ತನ ಎದೆಗೆ ಎಸೆದನು.
6.58.51
तमचिन्त्यप्रहारं स प्रगृह्य मुसलं महत्।
अभिदुद्राव बलिनं बलान्नीलं प्लवङ्गमम् ॥ ६.५८.५१ ॥
ಅವನು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಮುಸಲವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಊಹಿಸಲಾಗದ ವೇಗದಿಂದ ಬಲಿಷ್ಠ ಕಪಿ ನೀಲನ ಮೇಲೆ ಬಲದಿಂದ ಧಾವಿಸಿದನು.
6.58.52
तमुग्रवेगं संरब्धमापतन्तं महाकपिः।
ततः सम्प्रेक्ष्य जग्राह महावेगो महाशिलाम् ॥ ६.५८.५२ ॥
ಭಯಂಕರ ವೇಗದಿಂದ ಕೋಪದಿಂದ ಧಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವನನ್ನು ನೋಡಿದ ಮಹಾವೇಗದ ಮಹಾಕಪಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಬಂಡೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡನು.
6.58.53
तस्य युद्धाभिकामस्य मृधे मुसलयोधिनः।
प्रहस्तस्य शिलां नीलो मूर्ध्नि तूर्णमपातयत् ॥ ६.५८.५३ ॥
ಯುದ್ಧವನ್ನು ಬಯಸಿ, ರಣದಲ್ಲಿ ಮುಸಲ ಹಿಡಿದ ಆ ಪ್ರಹಸ್ತನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ನೀಲನು ತಕ್ಷಣ ಆ ಬಂಡೆಯನ್ನು ಬೀಳಿಸಿದನು.
6.58.54
नीलेन कपिमुख्येन विमुक्ता महती शिला।
बिभेद बहुधा घोरा प्रहस्तस्य शिरस्तदा ॥ ६.५८.५४ ॥
ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಪಿ ನೀಲನು ಎಸೆದ ಆ ದೊಡ್ಡ ಭಯಂಕರ ಬಂಡೆ ಪ್ರಹಸ್ತನ ತಲೆಯನ್ನು ಅನೇಕ ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಒಡೆಯಿತು.
6.58.55
स गतासुर्गतश्रीको गतसत्त्वो गतेन्द्रियः।
पपात सहसा भूमौ छिन्नमूल इव द्रुमः ॥ ६.५८.५५ ॥
ಪ್ರಾಣ, ತೇಜಸ್ಸು, ಬಲ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಅವನು ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದನು, ಬೇರು ಕಡಿದ ಮರದಂತೆ.
6.58.56
विभिन्नशिरसस्तस्य बहु सुस्राव शोणितम्।
शरीरादपि सुस्राव गिरेः प्रस्रवणं यथा ॥ ६.५८.५६ ॥
ಒಡೆದ ತಲೆಯಿಂದ ಬಹಳ ರಕ್ತ ಹರಿಯಿತು; ದೇಹದಿಂದಲೂ ಹರಿಯಿತು, ಪರ್ವತದಿಂದ ಝರಿ ಹರಿಯುವಂತೆ.
6.58.57
हते प्रहस्ते नीलेन तदकम्प्यं महाबलम्।
राक्षसानामहृष्टानां लङ्कामभिजगाम ह ॥ ६.५८.५७ ॥
ನೀಲನಿಂದ ಪ್ರಹಸ್ತ ಹತನಾದಾಗ, ಆ ಅಚಲ ಮಹಾಬಲ ರಾಕ್ಷಸ ಸೇನೆ ಸಂತೋಷವಿಲ್ಲದೆ ಲಂಕೆಯತ್ತ ಹೋಯಿತು.
6.58.58
न शेकुः समवस्थातुं निहते वाहिनीपतौ।
सेतुबन्धं समासाद्य विशीर्णं सलिलं यथा ॥ ६.५८.५८ ॥
ಸೇನಾಪತಿ ಹತನಾದಾಗ ಅವರು ನಿಲ್ಲಲಾರದೆ ಹೋದರು; ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ತಲುಪಿದ ನೀರು ಚದುರಿದಂತೆ.
6.58.59
हते तस्मिंश्चमूमुख्ये राक्षसास्ते निरुद्यमाः।
रक्षःपतिगृहं गत्वा ध्यानमूकत्वमागताः ॥ ६.५८.५९ ॥
ಆ ಸೇನಾಧಿಪತಿ ಹತನಾದಾಗ ಆ ರಾಕ್ಷಸರು ಉತ್ಸಾಹವಿಲ್ಲದೆ ರಾಕ್ಷಸರಾಜನ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿ ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಮೌನರಾದರು.
6.58.60
प्राप्ताः शोकार्णवं तीव्रं विसंज्ञा इव तेऽभवन् ॥ ६.५८.६० ॥
ತೀವ್ರ ಶೋಕ ಸಾಗರವನ್ನು ತಲುಪಿ ಅವರು ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪಿದವರಂತಾದರು.
6.58.61
ततस्तु नीलो विजयी महाबलः
प्रशस्यमानः सुकृतेन कर्मणा।
समेत्य रामेण सलक्ष्मणेन
प्रहृष्टरूपस्तु बभूव यूथपः ॥ ६.५८.६१ ॥
ಆಗ ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ವಿಜಯಿ ನೀಲನು, ತನ್ನ ಸತ್ಕರ್ಮದಿಂದ ಹೊಗಳಲ್ಪಟ್ಟು, ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಡನೆ ಇದ್ದ ರಾಮನನ್ನು ಕೂಡಿ ಸಂತೋಷಮುಖದ ಯೂಥಪನಾದನು.