รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 6.58
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.58.1
ततः प्रहस्तं निर्यान्तं दृष्ट्वा रणकृतोद्यमम्।
उवाच सस्मितं रामो विभीषणमरिंदमः ॥ ६.५८.१ ॥
ครั้นเห็นประหัสตะออกมา เตรียมพร้อมจะทำสงคราม พระรามผู้ปราบศัตรูยิ้มน้อยๆ แล้วตรัสกับวิภีษณะ
6.58.2
क एष सुमहाकायो बलेन महता वृतः।
आगच्छति महावेगः किंरूपबलपौरुषः ॥ ६.५८.२ ॥
ผู้นี้คือใคร มีร่างกายมหึมา มีกองทัพใหญ่ล้อมหน้าล้อมหลัง กำลังมาด้วยความเร็วยิ่ง มีรูปลักษณ์ กำลัง และความกล้าหาญเช่นไร
6.58.3
आचक्ष्व मे महाबाहो वीर्यवन्तं निशाचरम्।
राघवस्य वचः श्रुत्वा प्रत्युवाच विभीषणः ॥ ६.५८.३ ॥
โอ้ผู้มีแขนทรงพลัง จงบอกข้าเกี่ยวกับนักรบผู้กล้าหาญในหมู่รากษสผู้ท่องราตรีนี้ วิภีษณะฟังถ้อยคำของพระราฆวะแล้วทูลตอบ
6.58.4
एष सेनापतिस्तस्य प्रहस्तो नाम राक्षसः।
लङ्कायां राक्षसेन्द्रस्य त्रिभागबलसंवृतः।
वीर्यवानस्त्रविच्छूरः सुप्रख्यातपराक्रमः ॥ ६.५८.४ ॥
ผู้นี้คือแม่ทัพของราวณะ ชื่อประหัสตะ รากษส ล้อมด้วยกองทัพหนึ่งส่วนสามของเจ้าแห่งรากษสในลงกา เขาเป็นผู้กล้า ชำนาญอาวุธ ห้าวหาญ และมีความกล้าหาญเลื่องลือ
6.58.5
ततः प्रहस्तं निर्यान्तं भीमं भीमपराक्रमम्।
गर्जन्तं सुमहाकायं राक्षसैरभिसंवृतम् ॥ ६.५८.५ ॥
ครั้นนั้น ประหัสตะออกมา น่าสะพรึงกลัว มีความกล้าน่าครั่นคร้าม คำรามก้อง มีร่างกายใหญ่โต มีรากษสล้อมรอบ
6.58.6
ददर्श महती सेना वानराणां बलीयसाम्।
अभिसंजातघोषाणां प्रहस्तमभिगर्जताम् ॥ ६.५८.६ ॥
กองทัพใหญ่ของวานรผู้แข็งแรงยิ่งเห็นประหัสตะคำรามอยู่ เสียงคำรามของพวกเขาดังกึกก้องขึ้น
6.58.7
खड्गशक्त्यृष्टिशूलाश्च बाणानि मुसलानि च।
गदाश्च परिघाः प्रासा विविधाश्च परश्वधाः ॥ ६.५८.७ ॥
มีดาบ หอก หลาว และตรีศูล ลูกศร และกระบอง ตะบอง ท่อนเหล็ก หอกซัด และขวานหลายชนิด
6.58.8
धनूंषि च विचित्राणि राक्षसानां जयैषिणाम्।
प्रगृहीतान्यराजन्त वानरानभिधावताम् ॥ ६.५८.८ ॥
ธนูอันวิจิตรของรากษสผู้แสวงหาชัยชนะ ส่องแสงเรืองขึ้นเมื่อยกสูงในขณะที่พวกเขาพุ่งเข้าใส่วานร
6.58.9
जगृहुः पादपांश्चापि पुष्पितांस्तु गिरींस्तथा।
शिलाश्च विपुला दीर्घा योद्धुकामाः प्लवंगमाः ॥ ६.५८.९ ॥
วานรผู้กระโดดโลดเต้น ปรารถนาจะต่อสู้ ต่างคว้าต้นไม้มีดอก ภูเขา และหินก้อนใหญ่ยาว
6.58.10
तेषामन्योन्यमासाद्य संग्रामः सुमहानभूत्।
बहूनामश्मवृष्टिं च शरवर्षं च वर्षताम् ॥ ६.५८.१० ॥
เมื่อฝ่ายหนึ่งปะทะอีกฝ่ายหนึ่ง การสงครามอันยิ่งใหญ่ก็เกิดขึ้น ฝ่ายหนึ่งโปรยฝนหินและอีกฝ่ายโปรยฝนลูกศรไม่ขาดสาย
6.58.11
बहवो राक्षसा युद्धे बहून् वानरपुङ्गवान्।
वानरा राक्षसांश्चापि निजघ्नुर्बहवो बहून् ॥ ६.५८.११ ॥
ในการรบ รากษสจำนวนมากฆ่าวานรผู้เป็นหัวหน้าจำนวนมาก และวานรจำนวนมากก็ฆ่ารากษสจำนวนมากเช่นกัน
6.58.12
शूलैः प्रमथिताः केचित् केचित् तु परमायुधैः।
परिघैराहताः केचित् केचिच्छिन्नाः परश्वधैः ॥ ६.५८.१२ ॥
บางตนถูกตรีศูลบดขยี้ บางตนถูกอาวุธอันร้ายแรงทำลาย บางตนถูกท่อนเหล็กฟาดล้ม และบางตนถูกขวานฟันขาด
6.58.13
निरुच्छ्वासाः पुनः केचित् पतिता जगतीतले।
विभिन्नहृदयाः केचिदिषुसंधानसाधिताः ॥ ६.५८.१३ ॥
บางตนหมดลมหายใจแล้วล้มลงอีกบนพื้นโลก บางตนหัวใจถูกทะลวง ถูกลูกศรที่เล็งไว้อย่างดีปักล้มลง
6.58.14
केचिद् द्विधा कृताः खड्गैः स्फुरन्तः पतिता भुवि।
वानरा राक्षसैः शूरैः पार्श्वतश्च विदारिताः ॥ ६.५८.१४ ॥
บางตนถูกดาบฟันเป็นสองท่อนแล้วดิ้นทุรนทุรายล้มลงบนพื้น วานรและรากษสถูกรากษสผู้กล้าหาญเฉือนเปิดที่ข้างลำตัว
6.58.15
वानरैश्चापि संक्रुद्धै राक्षसौघाः समन्ततः।
पादपैर्गिरिशृङ्गैश्च सम्पिष्टा वसुधातले ॥ ६.५८.१५ ॥
และวานรที่โกรธจัดก็บดขยี้กองทัพรากษสจากทุกด้าน ด้วยต้นไม้และยอดเขา จนพวกมันแหลกลงบนพื้นแผ่นดิน
6.58.16
वज्रस्पर्शतलैर्हस्तैर्मुष्टिभिश्च हता भृशम्।
वमन् शोणितमास्येभ्यो विशीर्णदशनेक्षणाः ॥ ६.५८.१६ ॥
ถูกตีอย่างหนักด้วยมือที่ฝ่ามือดุจสายฟ้า และด้วยหมัด พวกเขาล้มลงอาเจียนโลหิตจากปาก ฟันและดวงตาแตกกระจาย
6.58.17
आर्तस्वनं च स्वनतां सिंहनादं च नर्दताम्।
बभूव तुमुलः शब्दो हरीणां रक्षसामपि ॥ ६.५८.१७ ॥
มีเสียงอึกทึกดังขึ้น ทั้งเสียงคร่ำครวญด้วยความทุกข์ของผู้ร้องไห้ และเสียงคำรามดุจสิงห์ของผู้คำราม ทั้งจากฝ่ายหรีและฝ่ายรากษส
6.58.18
वानरा राक्षसाः क्रुद्धा वीरमार्गमनुव्रताः।
विवृत्तवदनाः क्रूराश्चक्रुः कर्माण्यभीतवत् ॥ ६.५८.१८ ॥
วานรและรากษสที่โกรธจัดและดำเนินตามวิถีของวีรชน ใบหน้าบิดเบี้ยวและดุร้าย ได้กระทำการด้วยความไม่หวาดกลัวเลย
6.58.19
नरान्तकः कुम्भहनुर्महानादः समुन्नतः।
एते प्रहस्तसचिवाः सर्वे जघ्नुर्वनौकसः ॥ ६.५८.१९ ॥
นรานตกะ กุมภหนุ มหานาท และสมุนนตะ ทั้งหมดนี้เป็นอำมาตย์ของประหัสตะ ได้สังหารวานรผู้อาศัยอยู่ในป่า
6.58.20
तेषां निपततां शीघ्रं निघ्नतां चापि वानरान्।
द्विविदो गिरिशृङ्गेण जघानैकं नरान्तकम् ॥ ६.५८.२० ॥
ขณะที่พวกเขารีบพุ่งเข้าโจมตีและฟาดฟันวานรอย่างรวดเร็ว ทวิวิทะได้ใช้ยอดเขาฟาดนรานตกะผู้หนึ่ง
6.58.21
दुर्मुखः पुनरुत्थाय कपिः सविपुलद्रुमम्।
राक्षसं क्षिप्रहस्तं तु समुन्नतमपोथयत् ॥ ६.५८.२१ ॥
ทุรมุขลุกขึ้นอีกครั้ง แล้วใช้ต้นไม้ใหญ่ทุบรากษสสามุนนตะผู้มีมือว่องไวและร่างสูงใหญ่จนแหลกไป
6.58.22
जाम्बवांस्तु सुसंक्रुद्धः प्रगृह्य महतीं शिलाम्।
पातयामास तेजस्वी महानादस्य वक्षसि ॥ ६.५८.२२ ॥
ชามพวานผู้มีกำลังและโกรธจัดยกหินก้อนโตขึ้น แล้วทิ้งลงบนหน้าอกของมหานาทะ
6.58.23
अथ कुम्भहनुस्तत्र तारेणासाद्य वीर्यवान्।
वृक्षेण महता सद्यः प्राणान् संत्याजयद् रणे ॥ ६.५८.२३ ॥
จากนั้น กุมภหนุผู้กล้าหาญประจันหน้ากับตารา ในการรบนั้นเองก็ถูกตารายังต้นไม้ใหญ่ให้สิ้นลมปราณทันที
6.58.24
अमृष्यमाणस्तत्कर्म प्रहस्तो रथमास्थितः।
चकार कदनं घोरं धनुष्पाणिर्वनौकसाम् ॥ ६.५८.२४ ॥
ประหหัสทนการกระทำนั้นไม่ได้ จึงขึ้นรถศึก ถืออาวุธธนูในมือ แล้วสังหารวานรผู้อาศัยในป่าอย่างน่ากลัว
6.58.25
आवर्त इव संजज्ञे सेनयोरुभयोस्तदा।
क्षुभितस्याप्रमेयस्य सागरस्येव निःस्वनः ॥ ६.५८.२५ ॥
ครั้งนั้น ในกองทัพทั้งสองฝ่ายเกิดเสียงอึกทึกดั่งน้ำวน ดั่งเสียงคำรามของมหาสมุทรที่ถูกกวนจนไม่อาจประมาณได้
6.58.26
महता हि शरौघेण राक्षसो रणदुर्मदः।
अर्दयामास संक्रुद्धो वानरान् परमाहवे ॥ ६.५८.२६ ॥
รากษสผู้เมามันในการรบและโกรธจัด ใช้ลูกศรจำนวนมหาศาลระดมโจมตีวานรอย่างหนักในการต่อสู้อันยิ่งใหญ่นั้น
6.58.27
वानराणां शरीरैस्तु राक्षसानां च मेदिनी।
बभूवातिचिता घोरैः पर्वतैरिव संवृता ॥ ६.५८.२७ ॥
แผ่นดินเต็มไปด้วยศพของวานรและรากษส ทับถมกันจนดูคล้ายถูกภูเขาอันน่ากลัวปกคลุม
6.58.28
सा मही रुधिरौघेण प्रच्छन्ना सम्प्रकाशते।
संछन्ना माधवे मासि पलाशैरिव पुष्पितैः ॥ ६.५८.२८ ॥
แผ่นดินนั้นถูกปกคลุมด้วยกระแสเลือด ส่องประกายดั่งถูกต้นปาลาศที่ออกดอกบานในเดือนมาธวะปกคลุมไว้
6.58.29
हतवीरौघवप्रां तु भग्नायुधमहाद्रुमाम्।
शोणितौघमहातोयां यमसागरगामिनीम् ॥ ६.५८.२९ ॥
มีกองวีรชนที่สิ้นชีพเป็นคันดิน มีต้นไม้ใหญ่คืออาวุธที่หักแหลก มีน้ำคือกระแสเลือดอันใหญ่หลวง เป็นแม่น้ำที่ไหลไปสู่มหาสมุทรแห่งยมราช
6.58.30
यकृत् प्लीहमहापङ्कां विनिकीर्णान्त्रशैवलाम्।
भिन्नकायशिरोमीनामङ्गावयवशाद्वलाम् ॥ ६.५८.३० ॥
โคลนตมอันใหญ่ของแม่น้ำนั้นคือตับและม้าม ตะไคร่น้ำคือลำไส้ที่กระจัดกระจาย ปลาคือร่างและศีรษะที่แตกแยก ตลิ่งหญ้าคือชิ้นส่วนของอวัยวะ
6.58.31
गृध्रहंसवराकीर्णां कङ्कसारससेविताम्।
मेदःफेनसमाकीर्णामार्तस्तनितनिःस्वनाम् ॥ ६.५८.३१ ॥
เต็มไปด้วยแร้งและหงส์ชั้นดี มีนกกระสาและนกกระเรียนมาอาศัย ปกคลุมด้วยฟองของไขกระดูกและไขมัน ดังก้องด้วยเสียงครวญครางของผู้บาดเจ็บ
6.58.32
तां कापुरुषदुस्तारां युद्धभूमिमयीं नदीम्।
नदीमिव घनापाये हंससारससेविताम् ॥ ६.५८.३२ ॥
แม่น้ำแห่งสนามรบนั้นข้ามได้ยากสำหรับคนขี้ขลาด ดั่งแม่น้ำในเวลาสิ้นฤดูฝน มีหงส์และนกกระเรียนมาอาศัย
6.58.33
राक्षसाः कपिमुख्यास्ते तेरुस्तां दुस्तरां नदीम्।
यथा पद्मरजोध्वस्तां नलिनीं गजयूथपाः ॥ ६.५८.३३ ॥
รากษสและวานรหัวหน้าได้ข้ามแม่น้ำที่ข้ามได้ยากนั้น ดั่งช้างจ่าฝูงข้ามสระบัวที่ถูกละอองเกสรบัวฟุ้งกระจาย
6.58.34
ततः सृजन्तं बाणौघान् प्रहस्तं स्यन्दने स्थितम्।
ददर्श तरसा नीलो विधमन्तं प्लवंगमान् ॥ ६.५८.३४ ॥
ครั้งนั้น นีละเห็นประหหัสยืนอยู่บนรถศึก ปล่อยลูกศรพรั่งพรูและกำลังสังหารวานรที่กระโดดโลดเต้น จึงรีบพุ่งเข้าไป
6.58.35
उद्धूत इव वायुः खे महदभ्रबलं बलात्।
समीक्ष्याभिद्रुतं युद्धे प्रहस्तो वाहिनीपतिः ॥ ६.५८.३५ ॥
เมื่อประหหัสผู้เป็นแม่ทัพเห็นนีละพุ่งเข้าหาตนในการรบ ดั่งลมที่พัดขึ้นกลางอากาศแล้วกระจัดกระจายกลุ่มเมฆใหญ่ด้วยกำลัง
6.58.36
रथेनादित्यवर्णेन नीलमेवाभिदुद्रुवे।
स धनुर्धन्विनां श्रेष्ठो विकृष्य परमाहवे ॥ ६.५८.३६ ॥
ประหหัสขับรถศึกสีแดงดั่งดวงอาทิตย์พุ่งตรงเข้าหานีละ เขาผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่นักธนูดึงธนูขึ้นในการรบอันยิ่งใหญ่
6.58.37
नीलाय व्यसृजद् बाणान् प्रहस्तो वाहिनीपतिः।
ते प्राप्य विशिखा नीलं विनिर्भिद्य समाहिताः ॥ ६.५८.३७ ॥
ประหหัสผู้เป็นแม่ทัพปล่อยลูกศรใส่นีละ ลูกศรเหล่านั้นถึงตัวนีละ แทงทะลุแล้วพุ่งไปอย่างมุ่งมั่น
6.58.38
महीं जग्मुर्महावेगा रोषिता इव पन्नगाः।
नीलः शरैरभिहतो निशितैर्ज्वलनोपमैः ॥ ६.५८.३८ ॥
ลูกศรเหล่านั้นพุ่งลงสู่พื้นดั่งงูที่โกรธจัด นีละถูกลูกศรคมกล้าที่ลุกโชนดั่งไฟแทงเข้า
6.58.39
स तं परमदुर्धर्षमापतन्तं महाकपिः।
प्रहस्तं ताडयामास वृक्षमुत्पाट्य वीर्यवान् ॥ ६.५८.३९ ॥
วานรใหญ่ผู้มีกำลังมหาศาลถอนต้นไม้ขึ้นแล้วตีประหหัสที่พุ่งเข้าหาตน ซึ่งยากยิ่งที่จะต้านทานได้
6.58.40
स तेनाभिहतः क्रुद्धो नर्दन् राक्षसपुंगवः।
ववर्ष शरवर्षाणि प्लवंगानां चमूपतौ ॥ ६.५८.४० ॥
รากษสผู้ประเสริฐที่สุดถูกตีเช่นนั้นก็โกรธจัดคำรามลั่น แล้วระดมลูกศรใส่แม่ทัพวานรอย่างไม่หยุดยั้ง
6.58.41
तस्य बाणगणानेव राक्षसस्य दुरात्मनः।
अपारयन् वारयितुं प्रत्यगृह्णान्निमीलितः।
यथैव गोवृषो वर्षं शारदं शीघ्रमागतम् ॥ ६.५८.४१ ॥
นีลผู้ไม่อาจต้านทานกองลูกศรของรากษสชั่วร้ายนั้นได้ จึงรับไว้โดยหลับตาลง ดุจโคตัวผู้รับฝนฤดูใบไม้ร่วงที่มาถึงอย่างรวดเร็ว
6.58.42
एवमेव प्रहस्तस्य शरवर्षान् दुरासदान्।
निमीलिताक्षः सहसा नीलः सेहे दुरासदान् ॥ ६.५८.४२ ॥
ในทำนองเดียวกันนั้นเอง นีลหลับตาลงแล้วอดทนรับฝนลูกศรอันทนได้ยากของประหัสตาอย่างฉับพลัน
6.58.43
रोषितः शरवर्षेण सालेन महता महान्।
प्रजघान हयान् नीलः प्रहस्तस्य महाबलः ॥ ६.५८.४३ ॥
นีลผู้มีกำลังมหาศาลโกรธขึ้นเพราะฝนลูกศร จึงฟาดม้าของประหัสตาด้วยต้นสาลขนาดใหญ่
6.58.44
ततो रोषपरीतात्मा धनुस्तस्य दुरात्मनः।
बभञ्ज तरसा नीलो ननाद च पुनः पुनः ॥ ६.५८.४४ ॥
จากนั้นนีลผู้จิตใจเต็มไปด้วยความโกรธ หักคันธนูของคนชั่วร้ายนั้นด้วยกำลังอันรวดเร็ว แล้วคำรามซ้ำแล้วซ้ำเล่า
6.58.45
विधनुः स कृतस्तेन प्रहस्तो वाहिनीपतिः।
प्रगृह्य मुसलं घोरं स्यन्दनादवपुप्लुवे ॥ ६.५८.४५ ॥
ประหัสตาผู้เป็นแม่ทัพ ถูกทำให้ไร้คันธนูโดยนีล จึงคว้าตะบองอันน่ากลัวแล้วกระโดดลงจากรถศึก
6.58.46
तावुभौ वाहिनीमुख्यौ जातवैरौ तरस्विनौ।
स्थितौ क्षतजसिक्ताङ्गौ प्रभिन्नाविव कुञ्जरौ ॥ ६.५८.४६ ॥
แม่ทัพทั้งสองผู้กล้าหาญ ความเป็นศัตรูลุกโชน ว่องไวและทรงพลัง ยืนอยู่โดยมีร่างเปื้อนเลือด ดุจช้างที่กำลังตกมัน
6.58.47
उल्लिखन्तौ सुतीक्ष्णाभिर्दंष्ट्राभिरितरेतरम्।
सिंहशार्दूलसदृशौ सिंहशार्दूलचेष्टितौ ॥ ६.५८.४७ ॥
ทั้งสองต่างฉีกกันและกันด้วยเขี้ยวอันแหลมคม เหมือนสิงโตและเสือ เคลื่อนไหวด้วยท่าทางของสิงโตและเสือ
6.58.48
विक्रान्तविजयौ वीरौ समरेष्वनिवर्तिनौ।
काङ्क्षमाणौ यशः प्राप्तुं वृत्रवासवयोरिव ॥ ६.५८.४८ ॥
วีรบุรุษทั้งสองผู้มุ่งมั่นแสวงชัยชนะ ไม่ถอยหลังในสนามรบ ปรารถนาจะได้รับเกียรติยศ ดุจวฤตระกับวาสวะ
6.58.49
आजघान तदा नीलं ललाटे मुसलेन सः।
प्रहस्तः परमायत्तस्ततः सुस्राव शोणितम् ॥ ६.५८.४९ ॥
ตอนนั้นประหัสตาซึ่งตั้งใจอย่างยิ่ง ฟาดนีลที่หน้าผากด้วยตะบอง เลือดจึงเริ่มไหลออกมา
6.58.50
ततः शोणितदिग्धाङ्गः प्रगृह्य च महातरुम्।
प्रहस्तस्योरसि क्रुद्धो विससर्ज महाकपिः ॥ ६.५८.५० ॥
จากนั้นลิงใหญ่ผู้มีร่างเปื้อนเลือด คว้าต้นไม้ขนาดมหึมาแล้วด้วยความโกรธ เหวี่ยงไปที่อกของประหัสตา
6.58.51
तमचिन्त्यप्रहारं स प्रगृह्य मुसलं महत्।
अभिदुद्राव बलिनं बलान्नीलं प्लवङ्गमम् ॥ ६.५८.५१ ॥
ประหัสตาคว้าตะบองใหญ่ ด้วยการโจมตีที่คาดไม่ถึง พุ่งเข้าใส่นีลลิงผู้ทรงพลังด้วยกำลังอันดุดัน
6.58.52
तमुग्रवेगं संरब्धमापतन्तं महाकपिः।
ततः सम्प्रेक्ष्य जग्राह महावेगो महाशिलाम् ॥ ६.५८.५२ ॥
เมื่อลิงใหญ่เห็นประหัสตาพุ่งเข้ามาด้วยความเร็วและความโกรธอันน่าสะพรึง จึงคว้าก้อนหินขนาดใหญ่ไว้ด้วยความเร็วอันยิ่งใหญ่
6.58.53
तस्य युद्धाभिकामस्य मृधे मुसलयोधिनः।
प्रहस्तस्य शिलां नीलो मूर्ध्नि तूर्णमपातयत् ॥ ६.५८.५३ ॥
ประหัสตาผู้ปรารถนาจะรบ ต่อสู้ด้วยตะบองอยู่กลางสนามรบ นีลจึงรีบทุ่มก้อนหินนั้นลงบนศีรษะของเขา
6.58.54
नीलेन कपिमुख्येन विमुक्ता महती शिला।
बिभेद बहुधा घोरा प्रहस्तस्य शिरस्तदा ॥ ६.५८.५४ ॥
ก้อนหินใหญ่อันน่ากลัวที่นีลลิงผู้เป็นหัวหน้าลิงเหวี่ยงมา ตอนนั้นทำให้ศีรษะของประหัสตาแตกเป็นหลายชิ้น
6.58.55
स गतासुर्गतश्रीको गतसत्त्वो गतेन्द्रियः।
पपात सहसा भूमौ छिन्नमूल इव द्रुमः ॥ ६.५८.५५ ॥
เขาสิ้นลมหายใจ สูญเสียความรุ่งเรือง ความแข็งแรงและอินทรียสิ้นไป จึงล้มลงกับพื้นทันที ดุจต้นไม้ที่รากถูกตัดขาด
6.58.56
विभिन्नशिरसस्तस्य बहु सुस्राव शोणितम्।
शरीरादपि सुस्राव गिरेः प्रस्रवणं यथा ॥ ६.५८.५६ ॥
จากศีรษะที่แตกละเอียดของเขา เลือดไหลออกมามาก และยังไหลออกจากร่างกาย ดุจน้ำพุที่ไหลออกจากภูเขา
6.58.57
हते प्रहस्ते नीलेन तदकम्प्यं महाबलम्।
राक्षसानामहृष्टानां लङ्कामभिजगाम ह ॥ ६.५८.५७ ॥
เมื่อประหัสตาถูกนีลสังหาร กองทัพรากษสที่ไม่มีใครหวั่นไหวและมีกำลังมหาศาลนั้น ก็ไม่มีความยินดี จึงกลับไปยังลงกา
6.58.58
न शेकुः समवस्थातुं निहते वाहिनीपतौ।
सेतुबन्धं समासाद्य विशीर्णं सलिलं यथा ॥ ६.५८.५८ ॥
เมื่อแม่ทัพแห่งกองทัพถูกสังหาร พวกเขาไม่อาจยืนหยัดได้ ดุจน้ำที่กระจัดกระจายเมื่อไปถึงเขื่อนกั้นน้ำ
6.58.59
हते तस्मिंश्चमूमुख्ये राक्षसास्ते निरुद्यमाः।
रक्षःपतिगृहं गत्वा ध्यानमूकत्वमागताः ॥ ६.५८.५९ ॥
เมื่อแม่ทัพใหญ่ผู้นั้นถูกสังหาร รากษสเหล่านั้นหมดกำลังใจ กลับไปยังเรือนของจอมรากษส แล้วนิ่งเงียบครุ่นคิดอยู่
6.58.60
प्राप्ताः शोकार्णवं तीव्रं विसंज्ञा इव तेऽभवन् ॥ ६.५८.६० ॥
พวกเขาเข้าสู่มหาสมุทรแห่งความโศกอันรุนแรง และเหมือนคนหมดสติไป
6.58.61
ततस्तु नीलो विजयी महाबलः
प्रशस्यमानः सुकृतेन कर्मणा।
समेत्य रामेण सलक्ष्मणेन
प्रहृष्टरूपस्तु बभूव यूथपः ॥ ६.५८.६१ ॥
จากนั้น นีลผู้ได้ชัยชนะและมีกำลังมหาศาล ผู้ได้รับคำสรรเสริญเพราะการกระทำอันเป็นกุศลของตน ได้เข้าเฝ้าพระรามพร้อมด้วยพระลักษมณ์ และมีใบหน้าเบิกบานขึ้น ในฐานะจ่าฝูงลิง