Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 6.95
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.95.1
आर्तानां राक्षसीनां तु लङ्कायां वै कुले कुले।
रावणः करुणं शब्दं शुश्राव परिदेवितम् ॥ ६.९५.१ ॥
En Laṅkā, casa tras casa, Rāvaṇa oyó el lamento lastimero de las rākṣasī afligidas.
6.95.2
स तु दीर्घं विनिःश्वस्य मुहूर्तं ध्यानमास्थितः।
बभूव परमक्रुद्धो रावणो भीमदर्शनः ॥ ६.९५.२ ॥
Suspiró profundamente y quedó absorto en meditación por un momento; luego Rāvaṇa, sumamente furioso, se volvió terrible de contemplar.
6.95.3
संदश्य दशनैरोष्ठं क्रोधसंरक्तलोचनः।
राक्षसैरपि दुर्दर्शः कालाग्निरिव मूर्तिमान् ॥ ६.९५.३ ॥
Mordiéndose el labio con los dientes, con los ojos enrojecidos por la ira, Rāvaṇa era difícil de mirar incluso para los rākṣasa, como el fuego de la muerte encarnado.
6.95.4
उवाच च समीपस्थान् राक्षसान् राक्षसेश्वरः।
क्रोधाव्यक्तकथस्तत्र निर्दहन्निव चक्षुषा ॥ ६.९५.४ ॥
El señor de los rākṣasa habló a los rākṣasa que estaban cerca; sus palabras eran confusas por la ira, y parecía quemarlos con la mirada.
6.95.5
महोदरं महापार्श्वं विरूपाक्षं च राक्षसम्।
शीघ्रं वदत सैन्यानि निर्यातेति ममाज्ञया ॥ ६.९५.५ ॥
"¡Mahodara, Mahāpārśva y Virūpākṣa, rākṣasa! Decid que los ejércitos salgan de inmediato, por mi orden."
6.95.6
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा राक्षसास्ते भयार्दिताः।
चोदयामासुरव्यग्रान् राक्षसांस्तान् नृपाज्ञया ॥ ६.९५.६ ॥
Al oír sus palabras, aquellos rākṣasa, afligidos por el miedo, instaron a los rākṣasa firmes, por orden del rey.
6.95.7
ते तु सर्वे तथेत्युक्त्वा राक्षसा भीमदर्शनाः।
कृतस्वस्त्ययनाः सर्वे ते रणाभिमुखा ययुः ॥ ६.९५.७ ॥
Todos aquellos rākṣasas de aspecto terrible, diciendo «Así sea», habiendo realizado los ritos de bendición, marcharon de cara a la batalla.
6.95.8
प्रतिपूज्य यथान्यायं रावणं ते महारथाः।
तस्थुः प्राञ्जलयः सर्वे भर्तुर्विजयकाङ्क्षिणः ॥ ६.९५.८ ॥
Habiendo honrado debidamente a Rāvaṇa, aquellos grandes guerreros de carro se pusieron de pie con las palmas juntas, todos deseando la victoria de su señor.
6.95.9
ततोवाच प्रहस्यैतान् रावणः क्रोधमूर्च्छितः।
महोदरमहापार्श्वौ विरूपाक्षं च राक्षसम् ॥ ६.९५.९ ॥
Entonces Rāvaṇa, abrumado por la ira, rió y habló a estos, a Mahodara, Mahāpārśva y al rākṣasa Virūpākṣa.
6.95.10
अद्य बाणैर्धनुर्मुक्तैर्युगान्तादित्यसंनिभैः।
राघवं लक्ष्मणं चैव नेष्यामि यमसादनम् ॥ ६.९५.१० ॥
Hoy, con flechas disparadas desde mi arco, semejantes a los soles del fin de la era, enviaré a Rāghava y a Lakṣmaṇa a la morada de Yama.
6.95.11
खरस्य कुम्भकर्णस्य प्रहस्तेन्द्रजितोस्तथा।
करिष्यामि प्रतीकारमद्य शत्रुवधादहम् ॥ ६.९५.११ ॥
La venganza por Khara, Kumbhakarṇa, Prahasta e Indrajit, asimismo, la tomaré hoy dando muerte al enemigo.
6.95.12
नैवान्तरिक्षं न दिशो न च द्यौर्नापि सागराः।
प्रकाशत्वं गमिष्यन्ति मद्बाणजलदावृताः ॥ ६.९५.१२ ॥
Cubiertos por las nubes de mis flechas, ni el cielo, ni las direcciones, ni el paraíso, ni siquiera los océanos serán visibles.
6.95.13
अद्य वानरमुख्यानां तानि यूथानि भागशः।
धनुषा शरजालेन वधिष्यामि पतत्त्रिणा ॥ ६.९५.१३ ॥
Hoy abatiré a esas tropas de los jefes monos, parte por parte, con el arco, con una red de flechas, con saetas emplumadas.
6.95.14
अद्य वानरसैन्यानि रथेन पवनौजसा।
धनुःसमुद्रादुद्भूतैर्मथिष्यामि शरोर्मिभिः ॥ ६.९५.१४ ॥
Hoy, con mi carro veloz como el viento, con olas de flechas surgidas del océano de mi arco, agitaré los ejércitos de monos.
6.95.15
व्याकोशपद्मवक्त्राणि पद्मकेसरवर्चसाम्।
अद्य यूथतटाकानि गजवत् प्रमथाम्यहम् ॥ ६.९५.१५ ॥
Hoy agitaré los estanques de las tropas de monos, con rostros de loto abiertos y brillo de estambres de loto, como un elefante agita un lago.
6.95.16
सशरैरद्य वदनैः संख्ये वानरयूथपाः।
मण्डयिष्यन्ति वसुधां सनालैरिव पङ्कजैः ॥ ६.९५.१६ ॥
Hoy, en la batalla, los jefes de las tropas de monos, con sus rostros atravesados por flechas, adornarán la tierra como con lotos sobre sus tallos.
6.95.17
अद्य यूथप्रचण्डानां हरीणां द्रुमयोधिनाम्।
मुक्तेनैकेषुणा युद्धे भेत्स्यामि च शतं शतम् ॥ ६.९५.१७ ॥
Hoy, en la batalla, con una sola flecha lanzada, atravesaré a los feroces monos jefes de tropa que luchan con árboles, cien tras cien.
6.95.18
हतो भ्राता च येषां वै येषां च तनयो हतः।
वधेनाद्य रिपोस्तेषां करोम्यश्रुप्रमार्जनम् ॥ ६.९५.१८ ॥
Aquellos cuyos hermanos han sido muertos y cuyos hijos han sido muertos: con la muerte del enemigo hoy enjugaré sus lágrimas.
6.95.19
अद्य मद्बाणनिर्भिन्नैः प्रस्तीर्णैर्गतचेतनैः।
करोमि वानरैर्युद्धे यत्नावेक्ष्यतलां महीम् ॥ ६.९५.१९ ॥
Hoy, con los monos atravesados por mis flechas, esparcidos y sin vida, en la batalla miraré con cuidado y cubriré la superficie de la tierra.
6.95.20
अद्य काकाश्च गृध्राश्च ये च मांसाशिनोऽपरे।
सर्वांस्तांस्तर्पयिष्यामि शत्रुमांसैः शराहतैः ॥ ६.९५.२० ॥
Hoy saciaré a todos los cuervos, buitres y demás carroñeros con la carne de los enemigos abatidos por mis flechas.
6.95.21
कल्प्यतां मे रथः शीघ्रं क्षिप्रमानीयतां धनुः।
अनुप्रयान्तु मां युद्धे येऽत्र शिष्टा निशाचराः ॥ ६.९५.२१ ॥
Que mi carro sea preparado rápidamente, que mi arco sea traído de prisa; y que los errantes nocturnos que quedan aquí me sigan a la batalla.
6.95.22
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा महापार्श्वोऽब्रवीद् वचः।
बलाध्यक्षान् स्थितांस्तत्र बलं संत्वर्यतामिति ॥ ६.९५.२२ ॥
Al oír sus palabras, Mahāpārśva dijo a los comandantes del ejército que estaban allí: "Que el ejército se apresure."
6.95.23
बलाध्यक्षास्तु संयुक्ता राक्षसांस्तान् गृहे गृहे।
चोदयन्तः परिययुर्लङ्कां लघुपराक्रमाः ॥ ६.९५.२३ ॥
Entonces los comandantes del ejército, unidos, recorrieron Laṅkā instando a los rākṣasas casa por casa, rápidos en su valor.
6.95.24
ततो मुहूर्तान्निष्पेतू राक्षसा भीमदर्शनाः।
नदन्तो भीमवदना नानाप्रहरणैर्भुजैः ॥ ६.९५.२४ ॥
Entonces, tras un momento, salieron los rākṣasas, terribles de ver, rugiendo, con rostros espantosos, con sus brazos portando armas de todo tipo.
6.95.25
असिभिः पट्टिशैः शूलैर्गदाभिर्मुसलैर्हलैः।
शक्तिभिस्तीक्ष्णधाराभिर्महद्भिः कूटमुद्गरैः ॥ ६.९५.२५ ॥
Con espadas, paṭṭiśas, tridentes, mazas, mazos de madera y arados, con lanzas de filo agudo y grandes kūṭa-mudgaras.
6.95.26
यष्टिभिर्विविधैश्चक्रैर्निशितैश्च परश्वधैः।
भिन्दिपालैः शतघ्नीभिरन्यैश्चापि वरायुधैः ॥ ६.९५.२६ ॥
Con diversas varas, discos, hachas de guerra afiladas, bhindipālas, śataghnīs y otras excelentes armas.
6.95.27
अथानयन् बलाध्यक्षाश्चत्वारो रावणाज्ञया।
रथानां नियुतं साग्रं नागानां नियुतत्रयम् ॥ ६.९५.२७ ॥
Entonces, por orden de Rāvaṇa, los cuatro comandantes trajeron más de un niyuta de carros y tres niyutas de elefantes.
6.95.28
अश्वानां षष्टिकोट्यस्तु खरोष्ट्राणां तथैव च।
पदातयस्त्वसंख्याता जग्मुस्ते राजशासनात् ॥ ६.९५.२८ ॥
Sesenta crores de caballos, asimismo asnos y camellos, y una cantidad incontable de soldados de infantería partieron por orden del rey.
6.95.29
बलाध्यक्षाश्च संस्थाप्य राज्ञः सेनां पुरःस्थिताम्।
एतस्मिन्नन्तरे सूतः स्थापयामास तं रथम् ॥ ६.९५.२९ ॥
Habiendo colocado al frente el ejército del rey, los comandantes; entretanto, el auriga detuvo aquel carro.
6.95.30
दिव्यास्त्रवरसम्पन्नं नानालंकारभूषितम्।
नानायुधसमाकीर्णं किङ्किणीजालसंयुतम् ॥ ६.९५.३० ॥
Aquel carro, dotado de excelentes armas divinas, adornado con diversos ornamentos, repleto de variadas armas y provisto de una red de campanillas tintineantes.
6.95.31
नानारत्नपरिक्षिप्तं रत्नस्तम्भैर्विराजितम्।
जाम्बूनदमयैश्चैव सहस्रकलशैर्वृतम् ॥ ६.९५.३१ ॥
Estaba engastado de muchas gemas, resplandecía con columnas de gemas y estaba rodeado de mil vasijas de oro.
6.95.32
तं दृष्ट्वा राक्षसाः सर्वे विस्मयं परमं गताः।
तं दृष्ट्वा सहसोत्थाय रावणो राक्षसेश्वरः ॥ ६.९५.३२ ॥
Al verlo, todos los rākṣasas se llenaron de gran asombro. Al verlo, Rāvaṇa, señor de los rākṣasas, se levantó de repente.
6.95.33
कोटिसूर्यप्रतीकाशं ज्वलन्तमिव पावकम्।
द्रुतं सूतसमायुक्तं युक्ताष्टतुरगं रथम्।
आरुरोह तदा भीमं दीप्यमानं स्वतेजसा ॥ ६.९५.३३ ॥
Aquel carro veloz, semejante a millones de soles y a un fuego ardiente, estaba uncido con un auriga y ocho caballos. Entonces Rāvaṇa subió a aquel formidable carro, que resplandecía con su propio fulgor.
6.95.34
ततः प्रयातः सहसा राक्षसैर्बहुभिर्वृतः।
रावणः सत्त्वगाम्भीर्याद् दारयन्निव मेदिनीम् ॥ ६.९५.३४ ॥
Entonces Rāvaṇa, rodeado de muchos rākṣasas, partió de repente, como si con la profundidad de su fuerza hendiera la tierra.
6.95.35
ततश्चासीन्महानादस्तूर्याणां च ततस्ततः।
मृदङ्गैः पटहैः शङ्खैः कलहैः सह रक्षसाम् ॥ ६.९५.३५ ॥
Entonces surgió un gran estruendo de los instrumentos por todas partes, con tambores, timbales y caracolas, junto con los gritos de guerra de los rākṣasas.
6.95.36
आगतो रक्षसां राजा छत्रचामरसंयुतः।
सीतापहारी दुर्वृत्तो ब्रह्मघ्नो देवकण्टकः।
योद्धुं रघुवरेणेति शुश्रुवे कलहध्वनिः ॥ ६.९५.३६ ॥
Llegó el rey de los rākṣasas, acompañado de sombrilla y abanicos de cola de yak: el raptor de Sītā, el malvado, asesino de brāhmanes, espina para los dioses. Se oyó el estruendo de la contienda: había venido a combatir con el mejor de los Raghus.
6.95.37
तेन नादेन महता पृथिवी समकम्पत।
तं शब्दं सहसा श्रुत्वा वानरा दुद्रुवुर्भयात् ॥ ६.९५.३७ ॥
Con aquel gran estruendo la tierra tembló por completo. Al oír de repente aquel sonido, los vānaras huyeron de miedo.
6.95.38
रावणस्तु महाबाहुः सचिवैः परिवारितः।
आजगाम महातेजा जयाय विजयं प्रति ॥ ६.९५.३८ ॥
Pero Rāvaṇa, de brazos poderosos y gran esplendor, rodeado de sus consejeros, avanzó hacia la victoria para alcanzar el triunfo.
6.95.39
रावणेनाभ्यनुज्ञातौ महापार्श्वमहोदरौ।
विरूपाक्षश्च दुर्धर्षो रथानारुरुहुस्तदा ॥ ६.९५.३९ ॥
Con el permiso de Rāvaṇa, Mahāpārśva y Mahodara, y el invencible Virūpākṣa, subieron entonces a sus carros.
6.95.40
ते तु हृष्टाभिनर्दन्तो भिन्दन्त इव मेदिनीम्।
नादं घोरं विमुञ्चन्तो निर्ययुर्जयकाङ्क्षिणः ॥ ६.९५.४० ॥
Exultantes y rugiendo, como si partieran la tierra, lanzando un sonido terrible, salieron deseosos de victoria.
6.95.41
ततो युद्धाय तेजस्वी रक्षोगणबलैर्वृतः।
निर्ययावुद्यतधनुः कालान्तकयमोपमः ॥ ६.९५.४१ ॥
Entonces Rāvaṇa, el resplandeciente, rodeado por las huestes de rākṣasas, con el arco alzado, salió a la batalla, semejante a Kāla, Antaka y Yama.
6.95.42
ततः प्रजविताश्वेन रथेन स महारथः।
द्वारेण निर्ययौ तेन यत्र तौ रामलक्ष्मणौ ॥ ६.९५.४२ ॥
Entonces aquel gran guerrero, en un carro de caballos veloces, salió por aquella puerta hacia donde estaban Rāma y Lakṣmaṇa.
6.95.43
ततो नष्टप्रभः सूर्यो दिशश्च तिमिरावृताः।
द्विजाश्च नेदुर्घोराश्च संचचाल च मेदिनी ॥ ६.९५.४३ ॥
Entonces el sol perdió su brillo, las direcciones quedaron cubiertas de oscuridad, las aves gritaron espantosamente y la tierra tembló.
6.95.44
ववर्ष रुधिरं देवश्चस्खलुश्च तुरंगमाः।
ध्वजाग्रे न्यपतद् गृध्रो विनेदुश्चाशिवं शिवाः ॥ ६.९५.४४ ॥
Llovió sangre desde el cielo, los caballos tropezaron, un buitre se posó en la punta del estandarte y los chacales aullaron de manera funesta.
6.95.45
नयनं चास्फुरद् वामं वामो बाहुरकम्पत।
विवर्णवदनश्चासीत् किंचिदभ्रश्यत स्वनः ॥ ६.९५.४५ ॥
Su ojo izquierdo palpitó, su brazo izquierdo tembló, su rostro palideció y su voz vaciló un poco.
6.95.46
ततो निष्पततो युद्धे दशग्रीवस्य रक्षसः।
रणे निधनशंसीनि रूपाण्येतानि जज्ञिरे ॥ ६.९५.४६ ॥
Entonces, cuando el rākṣasa Rāvaṇa de diez cuellos salió a la batalla, aparecieron estas señales que anunciaban su muerte en la guerra.
6.95.47
अन्तरिक्षात् पपातोल्का निर्घातसमनिःस्वना।
विनेदुरशिवा गृध्रा वायसैरभिमिश्रिताः ॥ ६.९५.४७ ॥
Un meteoro cayó del cielo con un estruendo como de trueno, y buitres de mal agüero graznaron mezclados con cuervos.
6.95.48
एतानचिन्तयन् घोरानुत्पातान् समवस्थितान्।
निर्ययौ रावणो मोहाद् वधार्थं कालचोदितः ॥ ६.९५.४८ ॥
Sin hacer caso de estos terribles presagios que habían aparecido, Rāvaṇa, impulsado por el tiempo y cegado por la ilusión, partió hacia su propia destrucción.
6.95.49
तेषां तु रथघोषेण राक्षसानां महात्मनाम्।
वानराणामपि चमूर्युद्धायैवाभ्यवर्तत ॥ ६.९५.४९ ॥
Y con el estruendo de los carros de aquellos rākṣasas magnánimos, también el ejército de los vānaras avanzó hacia la batalla.
6.95.50
तेषां तु तुमुलं युद्धं बभूव कपिरक्षसाम्।
अन्योन्यमाह्वयानानां क्रुद्धानां जयमिच्छताम् ॥ ६.९५.५० ॥
Entre los vānaras y los rākṣasas estalló entonces un combate tumultuoso; encolerizados, desafiándose unos a otros, todos deseaban la victoria.
6.95.51
ततः क्रुद्धो दशग्रीवः शरैः काञ्चनभूषणैः।
वानराणामनीकेषु चकार कदनं महत् ॥ ६.९५.५१ ॥
Entonces Rāvaṇa, el de diez cuellos, enfurecido, con flechas adornadas de oro, causó una gran matanza en las filas de los vānaras.
6.95.52
निकृत्तशिरसः केचिद् रावणेन वलीमुखाः।
केचिद् विच्छिन्नहृदयाः केचिच्छ्रोत्रविवर्जिताः ॥ ६.९५.५२ ॥
Algunos de los vānaras fueron decapitados por Rāvaṇa, a otros se les partió el corazón y a otros se les arrancaron las orejas.
6.95.53
निरुच्छ्वासा हताः केचित् केचित् पार्श्वेषु दारिताः।
केचिद् विभिन्नशिरसः केचिच्चक्षुर्विनाकृताः ॥ ६.९५.५३ ॥
Algunos yacían muertos, sin aliento; a otros se les abrieron los costados, a otros se les hicieron pedazos los cráneos y a otros se les destruyeron los ojos.
6.95.54
दशाननः क्रोधविवृत्तनेत्रो
यतो यतोऽभ्येति रथेन संख्ये।
ततस्ततस्तस्य शरप्रवेगं
सोढुं न शेकुर्हरियूथपास्ते ॥ ६.९५.५४ ॥
Dondequiera que el de diez rostros, Daśānana, con los ojos revueltos por la ira, avanzaba en su carro en la batalla, allí aquellos jefes de las huestes de monos no podían resistir el ímpetu de sus flechas.