รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 6.95
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.95.1
आर्तानां राक्षसीनां तु लङ्कायां वै कुले कुले।
रावणः करुणं शब्दं शुश्राव परिदेवितम् ॥ ६.९५.१ ॥
ในลงกา ตามบ้านทุกหลัง พระราวณะได้ยินเสียงคร่ำครวญอันน่าสงสารของเหล่านางรากษสีที่ทุกข์ทรมาน
6.95.2
स तु दीर्घं विनिःश्वस्य मुहूर्तं ध्यानमास्थितः।
बभूव परमक्रुद्धो रावणो भीमदर्शनः ॥ ६.९५.२ ॥
พระองค์ถอนใจยาว แล้วนิ่งคิดอยู่ชั่วขณะ จากนั้นพระราวณะผู้โกรธจัดยิ่งนัก ก็กลายเป็นผู้มีรูปน่าสะพรึงกลัว
6.95.3
संदश्य दशनैरोष्ठं क्रोधसंरक्तलोचनः।
राक्षसैरपि दुर्दर्शः कालाग्निरिव मूर्तिमान् ॥ ६.९५.३ ॥
พระองค์กัดริมฝีปากด้วยฟัน ดวงตาแดงก่ำด้วยความโกรธ พระราวณะแม้แต่รากษสทั้งหลายก็ไม่อาจมองได้โดยง่าย ดุจไฟแห่งความตายที่มีรูปร่าง
6.95.4
उवाच च समीपस्थान् राक्षसान् राक्षसेश्वरः।
क्रोधाव्यक्तकथस्तत्र निर्दहन्निव चक्षुषा ॥ ६.९५.४ ॥
ท้าวรากษสเจ้าแห่งรากษสตรัสกับรากษสที่ยืนอยู่ใกล้พระองค์ คำพูดของพระองค์ไม่ชัดเจนเพราะความโกรธ ดวงตาของพระองค์ดูราวกับจะเผาผลาญพวกเขาให้มอดไหม้
6.95.5
महोदरं महापार्श्वं विरूपाक्षं च राक्षसम्।
शीघ्रं वदत सैन्यानि निर्यातेति ममाज्ञया ॥ ६.९५.५ ॥
"มโหทร มหาปารศวะ และวิรูปากษะ รากษสทั้งหลาย จงรีบบอกกองทัพให้ยกออกไปตามบัญชาของเรา"
6.95.6
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा राक्षसास्ते भयार्दिताः।
चोदयामासुरव्यग्रान् राक्षसांस्तान् नृपाज्ञया ॥ ६.९५.६ ॥
รากษสเหล่านั้นได้ฟังคำของพระองค์แล้ว ก็หวาดกลัวจนอกสั่นขวัญแขวน จึงเร่งเหล่ารากษสผู้ไม่หวั่นไหวให้เคลื่อนพลตามพระราชบัญชา
6.95.7
ते तु सर्वे तथेत्युक्त्वा राक्षसा भीमदर्शनाः।
कृतस्वस्त्ययनाः सर्वे ते रणाभिमुखा ययुः ॥ ६.९५.७ ॥
รากษสทั้งหมดกล่าวว่า "ได้" แล้วทั้งหมดซึ่งมีรูปน่าสะพรึงกลัว ทำพิธีมงคลเสร็จสิ้น ก็เคลื่อนไปเผชิญหน้ากับการรบ
6.95.8
प्रतिपूज्य यथान्यायं रावणं ते महारथाः।
तस्थुः प्राञ्जलयः सर्वे भर्तुर्विजयकाङ्क्षिणः ॥ ६.९५.८ ॥
มหารถทั้งหลายได้ถวายความเคารพพระราวณะตอบตามธรรมเนียม แล้วยืนประนมมือทั้งหมด ปรารถนาให้นายของตนได้ชัยชนะ
6.95.9
ततोवाच प्रहस्यैतान् रावणः क्रोधमूर्च्छितः।
महोदरमहापार्श्वौ विरूपाक्षं च राक्षसम् ॥ ६.९५.९ ॥
จากนั้นพระราวณะผู้ถูกความโกรธครอบงำ ก็หัวเราะแล้วตรัสกับพวกเขา คือ มโหทร มหาปารศวะ และรากษสวิรูปากษะ
6.95.10
अद्य बाणैर्धनुर्मुक्तैर्युगान्तादित्यसंनिभैः।
राघवं लक्ष्मणं चैव नेष्यामि यमसादनम् ॥ ६.९५.१० ॥
"วันนี้เราจะใช้ลูกศรที่ยิงจากคันธนูของเรา ซึ่งเหมือนดวงอาทิตย์ในวาระสิ้นยุค ส่งพระราฆพและพระลักษมณ์ไปยังที่อยู่ของพระยม"
6.95.11
खरस्य कुम्भकर्णस्य प्रहस्तेन्द्रजितोस्तथा।
करिष्यामि प्रतीकारमद्य शत्रुवधादहम् ॥ ६.९५.११ ॥
การแก้แค้นให้ขร กุมภกรรณ ประหัสตะ และอินทรชิต เราก็จะทำวันนี้ด้วยการสังหารศัตรู
6.95.12
नैवान्तरिक्षं न दिशो न च द्यौर्नापि सागराः।
प्रकाशत्वं गमिष्यन्ति मद्बाणजलदावृताः ॥ ६.९५.१२ ॥
ไม่ว่าท้องฟ้า ทิศทั้งหลาย สวรรค์ หรือแม้แต่มหาสมุทร ก็จะไม่ปรากฏให้เห็น เพราะถูกเมฆคือลูกศรของเราปกคลุม
6.95.13
अद्य वानरमुख्यानां तानि यूथानि भागशः।
धनुषा शरजालेन वधिष्यामि पतत्त्रिणा ॥ ६.९५.१३ ॥
วันนี้เราจะฆ่าฝูงลิงหัวหน้าเหล่านั้นทีละส่วน ด้วยคันธนูของเรา ด้วยตาข่ายแห่งลูกศร ด้วยลูกศรมีปีก
6.95.14
अद्य वानरसैन्यानि रथेन पवनौजसा।
धनुःसमुद्रादुद्भूतैर्मथिष्यामि शरोर्मिभिः ॥ ६.९५.१४ ॥
วันนี้ เราจะกวนกองทัพลิงด้วยรถศึกที่เร็วดุจลม ด้วยคลื่นแห่งลูกศรที่ผุดขึ้นจากมหาสมุทรคือคันธนูของเรา
6.95.15
व्याकोशपद्मवक्त्राणि पद्मकेसरवर्चसाम्।
अद्य यूथतटाकानि गजवत् प्रमथाम्यहम् ॥ ६.९५.१५ ॥
วันนี้เราจะกวนสระน้ำของฝูงลิง ซึ่งมีดอกบัวบานสะพรั่งเป็นดั่งหน้า มีความงามดุจเกสรบัว เหมือนช้างที่กวนทะเลสาบ
6.95.16
सशरैरद्य वदनैः संख्ये वानरयूथपाः।
मण्डयिष्यन्ति वसुधां सनालैरिव पङ्कजैः ॥ ६.९५.१६ ॥
วันนี้ในการรบ บรรดาหัวหน้าฝูงลิงที่ถูกลูกศรปักหน้า จะประดับแผ่นดินดุจบัวทั้งหลายที่มีก้านติดอยู่
6.95.17
अद्य यूथप्रचण्डानां हरीणां द्रुमयोधिनाम्।
मुक्तेनैकेषुणा युद्धे भेत्स्यामि च शतं शतम् ॥ ६.९५.१७ ॥
วันนี้ในการรบ ด้วยลูกศรเพียงดอกเดียวที่ปล่อยออกไป เราจะแทงหัวหน้าฝูงลิงผู้ดุร้ายที่ต่อสู้ด้วยต้นไม้ ทีละร้อยทีละร้อย
6.95.18
हतो भ्राता च येषां वै येषां च तनयो हतः।
वधेनाद्य रिपोस्तेषां करोम्यश्रुप्रमार्जनम् ॥ ६.९५.१८ ॥
ผู้ที่พี่ชายถูกฆ่า และผู้ที่บุตรถูกฆ่า วันนี้ด้วยการสังหารศัตรู เราจะเช็ดน้ำตาของพวกเขาให้แห้ง
6.95.19
अद्य मद्बाणनिर्भिन्नैः प्रस्तीर्णैर्गतचेतनैः।
करोमि वानरैर्युद्धे यत्नावेक्ष्यतलां महीम् ॥ ६.९५.१९ ॥
วันนี้ ด้วยลิงที่ถูกลูกศรของเราแทงทะลุ นอนเกลื่อนกลาดและหมดสติ เราจะตรวจสอบพื้นที่รบอย่างระมัดระวัง และปกคลุมผิวแผ่นดินด้วยการรบ
6.95.20
अद्य काकाश्च गृध्राश्च ये च मांसाशिनोऽपरे।
सर्वांस्तांस्तर्पयिष्यामि शत्रुमांसैः शराहतैः ॥ ६.९५.२० ॥
วันนี้ เราจะให้อาหารแก่กาทั้งหลาย แร้งทั้งหลาย และสัตว์กินเนื้ออื่นๆ ทั้งหมด ด้วยเนื้อของศัตรูที่ถูกลูกศรของเราฟาดล้ม
6.95.21
कल्प्यतां मे रथः शीघ्रं क्षिप्रमानीयतां धनुः।
अनुप्रयान्तु मां युद्धे येऽत्र शिष्टा निशाचराः ॥ ६.९५.२१ ॥
จงเตรียมรถของเราให้พร้อมโดยเร็ว จงนำธนูมาให้โดยเร็วเช่นกัน และให้บรรดานิศาจรที่เหลืออยู่ ณ ที่นี้ตามเรามาสู่สนามรบ
6.95.22
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा महापार्श्वोऽब्रवीद् वचः।
बलाध्यक्षान् स्थितांस्तत्र बलं संत्वर्यतामिति ॥ ६.९५.२२ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำของพระองค์ มหาปารศวะจึงกล่าววาจาแก่บรรดาแม่ทัพที่ยืนอยู่ ณ ที่นั้นว่า "จงเร่งกองทัพให้เร็วขึ้น"
6.95.23
बलाध्यक्षास्तु संयुक्ता राक्षसांस्तान् गृहे गृहे।
चोदयन्तः परिययुर्लङ्कां लघुपराक्रमाः ॥ ६.९५.२३ ॥
ฝ่ายแม่ทัพทั้งหลายจึงรวมกัน เที่ยวไปทั่วกรุงลงกา เร่งเร้าบรรดารากษสให้ออกไปทีละบ้านทีละบ้าน ด้วยความกล้าหาญว่องไว
6.95.24
ततो मुहूर्तान्निष्पेतू राक्षसा भीमदर्शनाः।
नदन्तो भीमवदना नानाप्रहरणैर्भुजैः ॥ ६.९५.२४ ॥
ครู่เดียวต่อมา บรรดารากษสผู้น่าสะพรึงกลัวก็พากันออกมา คำรามลั่น หน้าตาน่ากลัว มือถือศัสตราวุธนานาชนิด
6.95.25
असिभिः पट्टिशैः शूलैर्गदाभिर्मुसलैर्हलैः।
शक्तिभिस्तीक्ष्णधाराभिर्महद्भिः कूटमुद्गरैः ॥ ६.९५.२५ ॥
ถือดาบ ปัฏฏิศะ หอกซัด ตะบอง สากตำข้าว และไถ พร้อมด้วยหอกคมกริบ และค้อนกูฏะขนาดใหญ่
6.95.26
यष्टिभिर्विविधैश्चक्रैर्निशितैश्च परश्वधैः।
भिन्दिपालैः शतघ्नीभिरन्यैश्चापि वरायुधैः ॥ ६.९५.२६ ॥
ถือไม้กระบองหลายชนิด จักรต่างๆ ขวานคมกริบ ภินทิปาละ ศตัฆนี และอาวุธชั้นเยี่ยมอื่นๆ
6.95.27
अथानयन् बलाध्यक्षाश्चत्वारो रावणाज्ञया।
रथानां नियुतं साग्रं नागानां नियुतत्रयम् ॥ ६.९५.२७ ॥
ครั้นแล้ว แม่ทัพทั้งสี่ตามพระบัญชาของท้าวราวณะ จึงนำรถศึกมากกว่าหนึ่งนิยุตะ และช้างศึกสามนิยุตะออกมา
6.95.28
अश्वानां षष्टिकोट्यस्तु खरोष्ट्राणां तथैव च।
पदातयस्त्वसंख्याता जग्मुस्ते राजशासनात् ॥ ६.९५.२८ ॥
ม้าหกสิบโกฏิ และลาและอูฐเช่นกัน พร้อมด้วยทหารราบนับไม่ถ้วน ได้ออกไปตามพระราชโองการ
6.95.29
बलाध्यक्षाश्च संस्थाप्य राज्ञः सेनां पुरःस्थिताम्।
एतस्मिन्नन्तरे सूतः स्थापयामास तं रथम् ॥ ६.९५.२९ ॥
แม่ทัพทั้งหลายจัดกองทัพของพระราชาให้ตั้งอยู่ข้างหน้า ในขณะนั้นเอง สารถีก็นำรถศึกคันนั้นมาหยุดไว้
6.95.30
दिव्यास्त्रवरसम्पन्नं नानालंकारभूषितम्।
नानायुधसमाकीर्णं किङ्किणीजालसंयुतम् ॥ ६.९५.३० ॥
รถศึกคันนั้นประกอบด้วยทิพยาวุธชั้นเยี่ยม ประดับด้วยเครื่องอลังการนานาชนิด เต็มไปด้วยอาวุธหลากหลาย และมีตาข่ายกระดิ่งเล็กๆ ที่ส่งเสียงกรุ๊งกริ๊ง
6.95.31
नानारत्नपरिक्षिप्तं रत्नस्तम्भैर्विराजितम्।
जाम्बूनदमयैश्चैव सहस्रकलशैर्वृतम् ॥ ६.९५.३१ ॥
ประดับด้วยอัญมณีมากมายรอบด้าน ส่องประกายด้วยเสาแก้วอัญมณี และล้อมรอบด้วยหม้อทองคำพันใบ
6.95.32
तं दृष्ट्वा राक्षसाः सर्वे विस्मयं परमं गताः।
तं दृष्ट्वा सहसोत्थाय रावणो राक्षसेश्वरः ॥ ६.९५.३२ ॥
ราษฎรราษฎร์ทั้งปวงเห็นรถคันนั้นแล้วต่างอัศจรรย์ใจยิ่งนัก เมื่อเห็นรถคันนั้น ท้าวราวณะผู้เป็นเจ้าแห่งราษฎรราษฎร์ก็ลุกขึ้นทันที
6.95.33
कोटिसूर्यप्रतीकाशं ज्वलन्तमिव पावकम्।
द्रुतं सूतसमायुक्तं युक्ताष्टतुरगं रथम्।
आरुरोह तदा भीमं दीप्यमानं स्वतेजसा ॥ ६.९५.३३ ॥
รถคันนั้นเปล่งแสงเหมือนดวงอาทิตย์นับโกฏิดวง และลุกโชนดังเปลวไฟ มีสารถีและม้าแปดตัวเทียมอยู่ ท้าวราวณะจึงขึ้นรถอันน่าสะพรึงกลัวคันนั้น ซึ่งส่องประกายด้วยพลานุภาพของตนเอง
6.95.34
ततः प्रयातः सहसा राक्षसैर्बहुभिर्वृतः।
रावणः सत्त्वगाम्भीर्याद् दारयन्निव मेदिनीम् ॥ ६.९५.३४ ॥
แล้วท้าวราวณะก็ออกเดินทางโดยฉับพลัน มีราษฎรราษฎร์จำนวนมากล้อมรอบ เหมือนจะผ่าแผ่นดินให้แยกออกด้วยความลึกล้ำแห่งกำลังของพระองค์
6.95.35
ततश्चासीन्महानादस्तूर्याणां च ततस्ततः।
मृदङ्गैः पटहैः शङ्खैः कलहैः सह रक्षसाम् ॥ ६.९५.३५ ॥
จากนั้นก็มีเสียงอึกทึกใหญ่หลวงดังขึ้นจากเครื่องดนตรีทั่วทุกทิศ ทั้งกลองมฤทังคะ กลองปฏหะ สังข์ และเสียงโห่ร้องรบของบรรดารากษส
6.95.36
आगतो रक्षसां राजा छत्रचामरसंयुतः।
सीतापहारी दुर्वृत्तो ब्रह्मघ्नो देवकण्टकः।
योद्धुं रघुवरेणेति शुश्रुवे कलहध्वनिः ॥ ६.९५.३६ ॥
ท้าวแห่งราษฎรราษฎร์เสด็จมา มีฉัตรและพัดขนจามรีตามเสด็จ ผู้ลักพาสีดา ผู้ชั่วร้าย ผู้ฆ่าพราหมณ์ และหนามของเทวดา เสียงโกลาหลแห่งการรบได้ยินว่า พระองค์มาเพื่อจะสู้รบกับผู้ประเสริฐที่สุดแห่งวงศ์รฆุ
6.95.37
तेन नादेन महता पृथिवी समकम्पत।
तं शब्दं सहसा श्रुत्वा वानरा दुद्रुवुर्भयात् ॥ ६.९५.३७ ॥
ด้วยเสียงคำรามอันดังนั้น แผ่นดินสั่นสะเทือนไปทั้งหมด เมื่อได้ยินเสียงนั้นอย่างฉับพลัน พวกวานรก็วิ่งหนีด้วยความหวาดกลัว
6.95.38
रावणस्तु महाबाहुः सचिवैः परिवारितः।
आजगाम महातेजा जयाय विजयं प्रति ॥ ६.९५.३८ ॥
ฝ่ายท้าวราวณะผู้มีพระพาหาใหญ่ มีเดชานุภาพมาก มีบรรดาเสนาอำมาตย์ล้อมรอบ ได้เสด็จมุ่งหน้าสู่ชัยชนะ เพื่อความได้รับชัยเหนือศัตรู
6.95.39
रावणेनाभ्यनुज्ञातौ महापार्श्वमहोदरौ।
विरूपाक्षश्च दुर्धर्षो रथानारुरुहुस्तदा ॥ ६.९५.३९ ॥
เมื่อท้าวราวณะอนุญาตแล้ว มหาปารศวะ มหโทระ และวิรูปากษะผู้ยากที่ใครจะต่อกรได้ ก็ขึ้นรถศึกของตนในขณะนั้น
6.95.40
ते तु हृष्टाभिनर्दन्तो भिन्दन्त इव मेदिनीम्।
नादं घोरं विमुञ्चन्तो निर्ययुर्जयकाङ्क्षिणः ॥ ६.९५.४० ॥
พวกเขาปีติยินดี คำรามลั่นดังจะแยกแผ่นดิน ส่งเสียงอันน่ากลัว แล้วพากันออกไป ปรารถนาชัยชนะ
6.95.41
ततो युद्धाय तेजस्वी रक्षोगणबलैर्वृतः।
निर्ययावुद्यतधनुः कालान्तकयमोपमः ॥ ६.९५.४१ ॥
จากนั้นราวณะผู้รุ่งโรจน์ ล้อมด้วยกองทัพรากษสทั้งหลาย ยกคันธนูขึ้น ออกไปสู่การรบ ดุจกาละ อันตกะ และยมะ
6.95.42
ततः प्रजविताश्वेन रथेन स महारथः।
द्वारेण निर्ययौ तेन यत्र तौ रामलक्ष्मणौ ॥ ६.९५.४२ ॥
จากนั้นมหารถผู้นั้น ขับรถศึกที่มีม้าเร็วแล่นฉิว ออกไปทางประตูนั้น ไปยังที่ซึ่งพระรามและพระลักษมณ์อยู่
6.95.43
ततो नष्टप्रभः सूर्यो दिशश्च तिमिरावृताः।
द्विजाश्च नेदुर्घोराश्च संचचाल च मेदिनी ॥ ६.९५.४३ ॥
จากนั้นดวงอาทิตย์สูญเสียแสงสว่าง ทิศทั้งหลายถูกความมืดปกคลุม นกทั้งหลายร้องอย่างน่าสยดสยอง และแผ่นดินก็สั่นสะเทือน
6.95.44
ववर्ष रुधिरं देवश्चस्खलुश्च तुरंगमाः।
ध्वजाग्रे न्यपतद् गृध्रो विनेदुश्चाशिवं शिवाः ॥ ६.९५.४४ ॥
ฝนโลหิตตกลงมาจากท้องฟ้า ม้าทั้งหลายสะดุดล้ม แร้งตัวหนึ่งลงเกาะที่ปลายธง และหมาจิ้งจอกทั้งหลายหอนอย่างเป็นอัปมงคล
6.95.45
नयनं चास्फुरद् वामं वामो बाहुरकम्पत।
विवर्णवदनश्चासीत् किंचिदभ्रश्यत स्वनः ॥ ६.९५.४५ ॥
ตาซ้ายของเขากระตุก แขนซ้ายสั่นไหว ใบหน้าของเขาซีดเผือด และเสียงของเขาก็สะดุดไปเล็กน้อย
6.95.46
ततो निष्पततो युद्धे दशग्रीवस्य रक्षसः।
रणे निधनशंसीनि रूपाण्येतानि जज्ञिरे ॥ ६.९५.४६ ॥
เมื่อรากษสทศกรีพาตัวออกไปสู่การรบ นิมิตเหล่านี้ก็ปรากฏขึ้น เป็นสัญญาณบอกความตายในการสงคราม
6.95.47
अन्तरिक्षात् पपातोल्का निर्घातसमनिःस्वना।
विनेदुरशिवा गृध्रा वायसैरभिमिश्रिताः ॥ ६.९५.४७ ॥
อุกกาบาตตกลงมาจากท้องฟ้า มีเสียงดังดุจฟ้าผ่า และแร้งอัปมงคลทั้งหลายร้องปนกับเสียงกา
6.95.48
एतानचिन्तयन् घोरानुत्पातान् समवस्थितान्।
निर्ययौ रावणो मोहाद् वधार्थं कालचोदितः ॥ ६.९५.४८ ॥
ราวณะไม่ใส่ใจต่อลางร้ายอันน่าสะพรึงกลัวที่ปรากฏขึ้นเหล่านี้ ด้วยความหลงผิด ถูกกาลบงการ จึงออกไปเพื่อความพินาศของตน
6.95.49
तेषां तु रथघोषेण राक्षसानां महात्मनाम्।
वानराणामपि चमूर्युद्धायैवाभ्यवर्तत ॥ ६.९५.४९ ॥
และด้วยเสียงกึกก้องของรถศึกของรากษสผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่เหล่านั้น กองทัพวานรก็เคลื่อนเข้าสู่การรบเช่นกัน
6.95.50
तेषां तु तुमुलं युद्धं बभूव कपिरक्षसाम्।
अन्योन्यमाह्वयानानां क्रुद्धानां जयमिच्छताम् ॥ ६.९५.५० ॥
จากนั้นการรบอันดุเดือดก็อุบัติขึ้นระหว่างวานรและรากษส ต่างโกรธเกรี้ยว ท้าทายซึ่งกันและกัน ปรารถนาชัยชนะ
6.95.51
ततः क्रुद्धो दशग्रीवः शरैः काञ्चनभूषणैः।
वानराणामनीकेषु चकार कदनं महत् ॥ ६.९५.५१ ॥
จากนั้นราวณะผู้มีสิบคอ โกรธจัด ด้วยลูกศรประดับทอง ได้ก่อการสังหารครั้งใหญ่ในกองทัพวานรทั้งหลาย
6.95.52
निकृत्तशिरसः केचिद् रावणेन वलीमुखाः।
केचिद् विच्छिन्नहृदयाः केचिच्छ्रोत्रविवर्जिताः ॥ ६.९५.५२ ॥
วานรบางตนถูกราวณะตัดศีรษะ บางตนหัวใจถูกผ่าแหลก และบางตนถูกตัดหูออกไป
6.95.53
निरुच्छ्वासा हताः केचित् केचित् पार्श्वेषु दारिताः।
केचिद् विभिन्नशिरसः केचिच्चक्षुर्विनाकृताः ॥ ६.९५.५३ ॥
บางตนสิ้นลมหายใจ นอนตายอยู่ บางตนถูกฉีกท้องข้างลำตัว บางตนกะโหลกศีรษะแตกแยก และบางตนถูกทำลายดวงตา
6.95.54
दशाननः क्रोधविवृत्तनेत्रो
यतो यतोऽभ्येति रथेन संख्ये।
ततस्ततस्तस्य शरप्रवेगं
सोढुं न शेकुर्हरियूथपास्ते ॥ ६.९५.५४ ॥
ทศานนะ ดวงตาเบิกโพลงด้วยความโกรธ ขับรถศึกไปทางใด ในการรบ ณ ที่นั้น บรรดาหัวหน้าฝูงลิงเหล่านั้นก็ไม่อาจทานแรงพุ่งแห่งลูกศรของเขาได้