Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 6.99
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.99.1
महोदरमहापार्श्वौ हतौ दृष्ट्वा स रावणः।
तस्मिंश्च निहते वीरे विरूपाक्षे महाबले ॥ ६.९९.१ ॥
Al ver muertos a Mahodara y Mahāpārśva, y cuando también fue muerto el héroe Virūpākṣa, el de gran fuerza, Rāvaṇa...
6.99.2
आविवेश महान् क्रोधो रावणं तु महामृधे।
सूतं संचोदयामास वाक्यं चेदमुवाच ह ॥ ६.९९.२ ॥
Una gran ira entró en Rāvaṇa en la gran batalla. Urgió a su auriga a avanzar y pronunció estas palabras.
6.99.3
निहतानाममात्यानां रुद्धस्य नगरस्य च।
दुःखमेवापनेष्यामि हत्वा तौ रामलक्ष्मणौ ॥ ६.९९.३ ॥
El dolor de los ministros muertos y de la ciudad sitiada lo apartaré seguramente, matando a aquellos dos, Rāma y Lakṣmaṇa.
6.99.4
रामवृक्षं रणे हन्मि सीतापुष्पफलप्रदम्।
प्रशाखा यस्य सुग्रीवो जाम्बवान् कुमुदो नलः ॥ ६.९९.४ ॥
En la batalla abatiré el árbol de Rāma, que da la flor y el fruto de Sītā, cuyas ramas son Sugrīva, Jāmbavān, Kumuda y Nala.
6.99.5
द्विविदश्चैव मैन्दश्च अङ्गदो गन्धमादनः।
हनूमांश्च सुषेणश्च सर्वे च हरियूथपाः ॥ ६.९९.५ ॥
Dvivida y Mainda, Aṅgada y Gandhamādana, Hanumān y Suṣeṇa, y todos los jefes de las huestes de monos.
6.99.6
स दिशो दश घोषेण रथस्यातिरथो महान्।
नादयन् प्रययौ तूर्णं राघवं चाभ्यधावत ॥ ६.९९.६ ॥
Aquel gran guerrero de carro, haciendo resonar las diez direcciones con el estruendo de su carro, partió velozmente y se lanzó contra Rāghava.
6.99.7
पूरिता तेन शब्देन सनदीगिरिकानना।
संचचाल मही सर्वा त्रस्तसिंहमृगद्विजा ॥ ६.९९.७ ॥
Llena de aquel estruendo, toda la tierra, con sus ríos, montañas y bosques, tembló, y los leones, los ciervos y las aves se aterrorizaron.
6.99.8
तामसं सुमहाघोरं चकारास्त्रं सुदारुणम्।
निर्ददाह कपीन् सर्वांस्ते प्रपेतुः समन्ततः ॥ ६.९९.८ ॥
Lanzó el arma tamasa, muy terrible y feroz; quemó a todos los monos, y estos cayeron por todas partes.
6.99.9
उत्पपात रजो भूमौ तैर्भग्नैः सम्प्रधावितैः।
नहि तत् सहितुं शेकुर्ब्रह्मणा निर्मितं स्वयम् ॥ ६.९९.९ ॥
Del suelo se levantó polvo por la huida de los dispersos; no pudieron soportarlo, aquel polvo creado por el propio Brahmā.
6.99.10
तान्यनीकान्यनेकानि रावणस्य शरोत्तमैः।
दृष्ट्वा भग्नानि शतशो राघवः पर्यवस्थितः ॥ ६.९९.१० ॥
Al ver las numerosas huestes de Rāvaṇa destrozadas por centenares bajo sus mejores flechas, Rāghava se mantuvo firme.
6.99.11
ततो राक्षसशार्दूलो विद्राव्य हरिवाहिनीम्।
स ददर्श ततो रामं तिष्ठन्तमपराजितम् ॥ ६.९९.११ ॥
Entonces el tigre entre los rākṣasas, tras poner en fuga al ejército de monos, vio a Rāma de pie, invicto.
6.99.12
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा विष्णुना वासवं यथा।
आलिखन्तमिवाकाशमवष्टभ्य महद् धनुः ॥ ६.९९.१२ ॥
Junto a su hermano Lakṣmaṇa, como Viṣṇu con Vāsava, estaba de pie sosteniendo el gran arco, como si trazara el cielo.
6.99.13
पद्मपत्रविशालाक्षं दीर्घबाहुमरिंदमम्।
ततो रामो महातेजाः सौमित्रिसहितो बली ॥ ६.९९.१३ ॥
Rāma, de ojos anchos como pétalos de loto, de brazos largos, domador de enemigos, de gran esplendor y fuerza, estaba entonces acompañado por Saumitri (Lakṣmaṇa).
6.99.14
वानरांश्च रणे भग्नानापतन्तं च रावणम्।
समीक्ष्य राघवो हृष्टो मध्ये जग्राह कार्मुकम् ॥ ६.९९.१४ ॥
Al ver a los monos derrotados en la batalla y a Rāvaṇa avanzando, el Rāghava se alegró y tomó el arco por el centro.
6.99.15
विस्फारयितुमारेभे ततः स धनुरुत्तमम्।
महावेगं महानादं निर्भिन्दन्निव मेदिनीम् ॥ ६.९९.१५ ॥
Entonces comenzó a tensar aquel excelente arco; su impulso y su estruendo eran tan grandes que parecía partir la tierra.
6.99.16
रावणस्य च बाणौघै रामविस्फारितेन च।
शब्देन राक्षसास्तेन पेतुश्च शतशस्तदा ॥ ६.९९.१६ ॥
Por la lluvia de flechas de Rāvaṇa y por el estruendo del arco que Rāma tensaba, cientos de rākṣasas cayeron entonces.
6.99.17
तयोः शरपथं प्राप्य रावणो राजपुत्रयोः।
स बभौ च यथा राहुः समीपे शशिसूर्ययोः ॥ ६.९९.१७ ॥
Habiendo llegado al alcance de las flechas de aquellos dos príncipes, Rāvaṇa brilló como Rāhu junto al sol y la luna.
6.99.18
तमिच्छन् प्रथमं योद्धुं लक्ष्मणो निशितैः शरैः।
मुमोच धनुरायम्य शरानग्निशिखोपमान् ॥ ६.९९.१८ ॥
Deseando combatir primero contra él, Lakṣmaṇa tensó su arco y disparó flechas afiladas como lenguas de fuego.
6.99.19
तान् मुक्तमात्रानाकाशे लक्ष्मणेन धनुष्मता।
बाणान् बाणैर्महातेजा रावणः प्रत्यवारयत् ॥ ६.९९.१९ ॥
Rāvaṇa, de gran brillo, detuvo con sus propias flechas aquellas flechas que el arquero Lakṣmaṇa acababa de lanzar al cielo.
6.99.20
एकमेकेन बाणेन त्रिभिस्त्रीन् दशभिर्दश।
लक्ष्मणस्य प्रचिच्छेद दर्शयन् पाणिलाघवम् ॥ ६.९९.२० ॥
Con una flecha por cada una, tres por tres y diez por diez, cortó las flechas de Lakṣmaṇa, mostrando la ligereza de su mano.
6.99.21
अभ्यतिक्रम्य सौमित्रिं रावणः समितिंजयः।
आससाद रणे रामं स्थितं शैलमिवापरम् ॥ ६.९९.२१ ॥
Tras dejar atrás a Saumitri, Rāvaṇa, vencedor en la batalla, llegó hasta Rāma, que se mantenía firme en el combate como otra montaña.
6.99.22
स राघवं समासाद्य क्रोधसंरक्तलोचनः।
व्यसृजच्छरवर्षाणि रावणो राक्षसेश्वरः ॥ ६.९९.२२ ॥
Llegando hasta Rāghava, Rāvaṇa, señor de los rākṣasas, con los ojos enrojecidos de ira, desató una lluvia de flechas.
6.99.23
शरधारास्ततो रामो रावणस्य धनुश्च्युताः।
दृष्ट्वैवापतिताः शीघ्रं भल्लाञ्जग्राह सत्वरम् ॥ ६.९९.२३ ॥
Entonces Rāma, al ver las corrientes de flechas que salían del arco de Rāvaṇa y se precipitaban hacia él, tomó rápidamente las flechas bhalla.
6.99.24
ताञ्छरौघांस्ततो भल्लैस्तीक्ष्णैश्चिच्छेद राघवः।
दीप्यमानान् महाघोराञ्छरानाशीविषोपमान् ॥ ६.९९.२४ ॥
Entonces Rāghava cortó aquel torrente de flechas con sus agudas flechas bhalla: flechas ardientes, terribles, semejantes a serpientes venenosas.
6.99.25
राघवो रावणं तूर्णं रावणो राघवं तथा।
अन्योन्यं विविधैस्तीक्ष्णैः शरवर्षैर्ववर्षतुः ॥ ६.९९.२५ ॥
Rāghava pronto cubrió a Rāvaṇa, y Rāvaṇa igualmente a Rāghava, lanzando el uno al otro lluvias de flechas agudas de muchas clases.
6.99.26
चेरतुश्च चिरं चित्रं मण्डलं सव्यदक्षिणम्।
बाणवेगात् समुत्क्षिप्तावन्योन्यमपराजितौ ॥ ६.९९.२६ ॥
Durante largo tiempo ambos giraron en maravillosos círculos, a izquierda y derecha, lanzados a un lado por la velocidad de las flechas, invencibles el uno para el otro.
6.99.27
तयोर्भूतानि वित्रेसुर्युगपत् सम्प्रयुध्यतोः।
रौद्रयोः सायकमुचोर्यमान्तकनिकाशयोः ॥ ६.९९.२७ ॥
Cuando los dos combatían a la vez, las criaturas temblaron; los dos feroces arqueros, disparando sus flechas, eran como Yama y Antaka, el dios de la muerte.
6.99.28
सततं विविधैर्बाणैर्बभूव गगनं तदा।
घनैरिवातपापाये विद्युन्मालासमाकुलैः ॥ ६.९९.२८ ॥
Entonces el cielo se llenó continuamente de flechas de muchas clases, como nubes cargadas de guirnaldas de relámpagos al final del calor del verano.
6.99.29
गवाक्षितमिवाकाशं बभूव शरवृष्टिभिः।
महावेगैः सुतीक्ष्णाग्रैर्गृध्रपत्रैः सुवाजितैः ॥ ६.९९.२९ ॥
El cielo quedó como enrejado de agujeros por la lluvia de flechas, veloces y poderosas, de puntas muy afiladas, emplumadas con plumas de buitre y bien ajustadas.
6.99.30
शरान्धकारमाकाशं चक्रतुः परमं तदा।
गतेऽस्तं तपने चापि महामेघाविवोत्थितौ ॥ ६.९९.३० ॥
Entonces ambos convirtieron el cielo en una suprema oscuridad de flechas, como dos grandes nubes alzadas tras ponerse el sol.
6.99.31
तयोरभून्महायुद्धमन्योन्यवधकांक्षिणोः।
अनासाद्यमचिन्त्यं च वृत्रवासवयोरिव ॥ ६.९९.३१ ॥
Entre ambos, que deseaban la muerte del otro, estalló una gran batalla, inaccesible e inimaginable, como la de Vṛtra y Vāsava (Indra).
6.99.32
उभौ हि परमेष्वासावुभौ युद्धविशारदौ।
उभावस्त्रविदां मुख्यावुभौ युद्धे विचेरतुः ॥ ६.९९.३२ ॥
Ambos eran arqueros supremos, ambos diestros en la batalla, ambos los primeros entre los conocedores de las armas; ambos se movían por el combate.
6.99.33
उभौ हि येन व्रजतस्तेन तेन शरोर्मयः।
ऊर्मयो वायुना विद्धा जग्मुः सागरयोरिव ॥ ६.९९.३३ ॥
Dondequiera que se movían ambos, se alzaban olas de flechas; heridas por el viento, avanzaban como las olas de dos océanos.
6.99.34
ततः संसक्तहस्तस्तु रावणो लोकरावणः।
नाराचमालां रामस्य ललाटे प्रत्यमुञ्चत ॥ ६.९९.३४ ॥
Entonces Rāvaṇa, el terror de los mundos, con la mano dispuesta, lanzó sobre la frente de Rāma una guirnalda de flechas de hierro.
6.99.35
रौद्रचापप्रयुक्तां तां नीलोत्पलदलप्रभाम्।
शिरसाधारयद् रामो न व्यथामभ्यपद्यत ॥ ६.९९.३५ ॥
Aquella guirnalda, disparada desde el arco feroz, de brillo como de pétalos de loto azul, Rāma la sostuvo sobre su cabeza y no sintió dolor alguno.
6.99.36
अथ मन्त्रानपि जपन् रौद्रमस्त्रमुदीरयन्।
शरान् भूयः समादाय रामः क्रोधसमन्वितः ॥ ६.९९.३६ ॥
Entonces Rāma, recitando los mantras e invocando el arma terrible, lleno de ira, volvió a tomar sus flechas.
6.99.37
मुमोच च महातेजाश्चापमायम्य वीर्यवान्।
तान् शरान् राक्षसेन्द्राय चिक्षेपाच्छिन्नसायकः ॥ ६.९९.३७ ॥
El de gran esplendor y valor, Rāma tensó su arco, soltó aquellas flechas y lanzó flechas intactas contra el señor de los rākṣasas.
6.99.38
ते महामेघसंकाशे कवचे पतिताः शराः।
अवध्ये राक्षसेन्द्रस्य न व्यथां जनयंस्तदा ॥ ६.९९.३८ ॥
Aquellas flechas, caídas sobre la coraza semejante a una gran nube, no causaron dolor alguno al señor de los rākṣasas, que no podía ser muerto.
6.99.39
पुनरेवाथ तं रामो रथस्थं राक्षसाधिपम्।
ललाटे परमास्त्रेण सर्वास्त्रकुशलोऽभिनत् ॥ ६.९९.३९ ॥
Entonces Rāma, diestro en todas las armas, golpeó en la frente, con el arma suprema, al señor de los rākṣasas, que estaba de pie en su carro.
6.99.40
ते भित्त्वा बाणरूपाणि पञ्चशीर्षा इवोरगाः।
श्वसन्तो विविशुर्भूमिं रावणप्रतिकूलिताः ॥ ६.९९.४० ॥
Aquellas formas de flecha, como serpientes de cinco cabezas que silbaban, frenadas por Rāvaṇa, atravesaron y se hundieron en la tierra.
6.99.41
निहत्य राघवस्यास्त्रं रावणः क्रोधमूर्च्छितः।
आसुरं सुमहाघोरमस्त्रं प्रादुश्चकार सः ॥ ६.९९.४१ ॥
Tras destruir el arma de Rāghava, Rāvaṇa, cegado por la ira, hizo manifestar un arma demoníaca de terrible poder.
6.99.42
सिंहव्याघ्रमुखांश्चापि कङ्ककोकमुखानपि।
गृध्रश्येनमुखांश्चापि शृगालवदनांस्तथा ॥ ६.९९.४२ ॥
Aparecieron seres con rostros de león y tigre, rostros de garzas y cōka, rostros de buitres y halcones, y asimismo rostros de chacales.
6.99.43
ईहामृगमुखांश्चापि व्यादितास्यान् भयावहान्।
पञ्चास्याँल्लेलिहानांश्च ससर्ज निशितान् शरान् ॥ ६.९९.४३ ॥
Lanzó también flechas afiladas, con rostros de lobo, terroríficas de fauces abiertas, de cinco rostros y lamiéndose los labios.
6.99.44
शरान् खरमुखांश्चान्यान् वराहमुखसंश्रितान्।
श्वानकुक्कुटवक्त्रांश्च मकराशीविषाननान् ॥ ६.९९.४४ ॥
Lanzó también otras flechas con rostros de asno, que tomaban rostros de jabalí, con rostros de perro y gallo, y con bocas de cocodrilo y serpiente.
6.99.45
एतांश्चान्यांश्च मायाभिः ससर्ज निशिताञ्छरान्।
रामं प्रति महातेजाः क्रुद्धः सर्प इव श्वसन् ॥ ६.९९.४५ ॥
Con magia, aquel de gran esplendor lanzó estas y otras flechas afiladas contra Rāma, silbando como una serpiente enfurecida.
6.99.46
आसुरेण समाविष्टः सोऽस्त्रेण रघुपुङ्गवः।
ससर्जास्त्रं महोत्साहं पावकं पावकोपमः ॥ ६.९९.४६ ॥
Aunque poseído por el arma demoníaca, aquel mejor de los Raghu, semejante al fuego, con gran ardor lanzó el arma del fuego.
6.99.47
अग्निदीप्तमुखान् बाणांस्तत्र सूर्यमुखानपि।
चन्द्रार्धचन्द्रवक्त्रांश्च धूमकेतुमुखानपि।
ग्रहनक्षत्रवर्णांश्च महोल्कामुखसंस्थितान् ॥ ६.९९.४७ ॥
Allí lanzó flechas de rostros ardientes como el fuego, de rostros de sol, de rostros de luna y media luna, de rostros de cometa, de colores de planetas y estrellas, y que se asentaban en grandes rostros de meteoros.
6.99.48
विद्युज्जिह्वोपमांश्चापि ससर्ज विविधाञ्छरान्।
ते रावणशरा घोरा राघवास्त्रसमाहताः ॥ ६.९९.४८ ॥
Lanzó también diversas flechas semejantes a lenguas de relámpago. Pero aquellas terribles flechas de Rāvaṇa fueron abatidas por las armas de Rāghava.
6.99.49
विलयं जग्मुराकाशे जघ्नुश्चैव सहस्रशः।
तदस्त्रं निहतं दृष्ट्वा रामेणाक्लिष्टकर्मणा ॥ ६.९९.४९ ॥
Se desvanecieron en el cielo, y por miles golpearon. Al ver aquel arma destruida por Rāma, de acciones sin esfuerzo,
6.99.50
हृष्टा नेदुस्ततः सर्वे कपयः कामरूपिणः।
सुग्रीवाभिमुखा वीराः सम्परिक्षिप्य राघवम् ॥ ६.९९.५० ॥
Entonces, todos los monos alegres, capaces de tomar cualquier forma a voluntad, los héroes frente a Sugrīva, rodeando por completo a Rāghava, rugieron.
6.99.51
ततस्तदस्त्रं विनिहत्य राघवः
प्रसह्य तद् रावणबाहुनिःसृतम्।
मुदान्वितो दाशरथिर्महात्मा
विनेदुरुच्चैर्मुदिताः कपीश्वराः ॥ ६.९९.५१ ॥
Entonces Rāghava destruyó por completo, con fuerza, aquella arma lanzada desde el brazo de Rāvaṇa. El magnánimo hijo de Daśaratha, lleno de alegría, y los jubilosos señores de los monos rugieron con fuerza.