వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 6.99
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.99.1
महोदरमहापार्श्वौ हतौ दृष्ट्वा स रावणः।
तस्मिंश्च निहते वीरे विरूपाक्षे महाबले ॥ ६.९९.१ ॥
మహోదరుడు, మహాపార్శ్వుడు హతులవడం చూసి, ఆ వీరుడు విరూపాక్షుడు కూడా మరణించగా, మహాబలుడైన రావణుడు...
6.99.2
आविवेश महान् क्रोधो रावणं तु महामृधे।
सूतं संचोदयामास वाक्यं चेदमुवाच ह ॥ ६.९९.२ ॥
మహాయుద్ధంలో రావణుడిలో మహా క్రోధం ప్రవేశించింది. అతడు సారథిని ముందుకు నడిపి ఈ మాటలు పలికాడు.
6.99.3
निहतानाममात्यानां रुद्धस्य नगरस्य च।
दुःखमेवापनेष्यामि हत्वा तौ रामलक्ष्मणौ ॥ ६.९९.३ ॥
చంపబడిన మంత్రుల దుఃఖాన్ని, ముట్టడికి గురైన నగరపు దుఃఖాన్ని, ఆ రామలక్ష్మణులను చంపి నేను తొలగిస్తాను.
6.99.4
रामवृक्षं रणे हन्मि सीतापुष्पफलप्रदम्।
प्रशाखा यस्य सुग्रीवो जाम्बवान् कुमुदो नलः ॥ ६.९९.४ ॥
యుద్ధంలో నేను రామ వృక్షాన్ని నరుకుతాను; అది సీతా అనే పుష్పఫలాలను ఇస్తుంది; దాని కొమ్మలు సుగ్రీవుడు, జాంబవంతుడు, కుముదుడు, నలుడు.
6.99.5
द्विविदश्चैव मैन्दश्च अङ्गदो गन्धमादनः।
हनूमांश्च सुषेणश्च सर्वे च हरियूथपाः ॥ ६.९९.५ ॥
ద్వివిదుడు, మైందుడు, అంగదుడు, గంధమాదనుడు, హనుమంతుడు, సుషేణుడు, మరియు వానర యూథపతులందరూ.
6.99.6
स दिशो दश घोषेण रथस्यातिरथो महान्।
नादयन् प्रययौ तूर्णं राघवं चाभ्यधावत ॥ ६.९९.६ ॥
ఆ మహారథుడు రథ ఘోషంతో పది దిశలను మారుమోగిస్తూ వేగంగా సాగి రాఘవుని వైపు పరుగెత్తాడు.
6.99.7
पूरिता तेन शब्देन सनदीगिरिकानना।
संचचाल मही सर्वा त्रस्तसिंहमृगद्विजा ॥ ६.९९.७ ॥
ఆ ధ్వనితో నదులు, పర్వతాలు, అడవులతో సహా భూమి అంతా నిండిపోయింది; సింహాలు, జింకలు, పక్షులు భయపడ్డాయి, భూమి కంపించింది.
6.99.8
तामसं सुमहाघोरं चकारास्त्रं सुदारुणम्।
निर्ददाह कपीन् सर्वांस्ते प्रपेतुः समन्ततः ॥ ६.९९.८ ॥
అతడు అతి భయంకరమైన, తామస అస్త్రాన్ని ప్రయోగించాడు; అది వానరులందరినీ దహించింది, వారు నలువైపులా కూలిపోయారు.
6.99.9
उत्पपात रजो भूमौ तैर्भग्नैः सम्प्रधावितैः।
नहि तत् सहितुं शेकुर्ब्रह्मणा निर्मितं स्वयम् ॥ ६.९९.९ ॥
చెదిరి పారిపోతున్న వారివల్ల నేలనుండి ధూళి లేచింది; బ్రహ్మ స్వయంగా సృష్టించిన ఆ ధూళిని వారు భరించలేకపోయారు.
6.99.10
तान्यनीकान्यनेकानि रावणस्य शरोत्तमैः।
दृष्ट्वा भग्नानि शतशो राघवः पर्यवस्थितः ॥ ६.९९.१० ॥
రావణుని ఆ అనేక సైన్యాలు ఉత్తమ బాణాలతో వందలవేలుగా విరిగిపోవడం చూసి రాఘవుడు స్థిరంగా నిలిచాడు.
6.99.11
ततो राक्षसशार्दूलो विद्राव्य हरिवाहिनीम्।
स ददर्श ततो रामं तिष्ठन्तमपराजितम् ॥ ६.९९.११ ॥
అప్పుడు రాక్షసులలో పులి వంటి వాడు వానర సేనను తరిమి, అక్కడ అజేయుడైన రాముడు నిలబడి ఉండటం చూశాడు.
6.99.12
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा विष्णुना वासवं यथा।
आलिखन्तमिवाकाशमवष्टभ्य महद् धनुः ॥ ६.९९.१२ ॥
తమ్ముడు లక్ష్మణునితో కలిసి, విష్ణువు ఇంద్రునితో ఉన్నట్లు, గొప్ప ధనుస్సును పట్టుకుని ఆకాశాన్ని గీస్తున్నట్లు నిలిచి ఉన్నాడు.
6.99.13
पद्मपत्रविशालाक्षं दीर्घबाहुमरिंदमम्।
ततो रामो महातेजाः सौमित्रिसहितो बली ॥ ६.९९.१३ ॥
పద్మపత్రాల వంటి విశాల నేత్రాలు, దీర్ఘ బాహువులు, శత్రువులను అణచువాడు, మహాతేజస్వి, బలవంతుడైన రాముడు అప్పుడు సౌమిత్రితో కలిసి ఉన్నాడు.
6.99.14
वानरांश्च रणे भग्नानापतन्तं च रावणम्।
समीक्ष्य राघवो हृष्टो मध्ये जग्राह कार्मुकम् ॥ ६.९९.१४ ॥
యుద్ధంలో వానరులు చెదిరిపోవడాన్ని, రావణుడు ముందుకు దూసుకురావడాన్ని చూసి రాఘవుడు సంతోషించి, మధ్యలో విల్లును పట్టుకున్నాడు.
6.99.15
विस्फारयितुमारेभे ततः स धनुरुत्तमम्।
महावेगं महानादं निर्भिन्दन्निव मेदिनीम् ॥ ६.९९.१५ ॥
అప్పుడు ఆయన ఆ ఉత్తమ ధనుస్సును విస్తారంగా లాగడం ప్రారంభించాడు; అది గొప్ప వేగంతో, గొప్ప నాదంతో భూమిని చీల్చుతున్నట్లుగా ఉంది.
6.99.16
रावणस्य च बाणौघै रामविस्फारितेन च।
शब्देन राक्षसास्तेन पेतुश्च शतशस्तदा ॥ ६.९९.१६ ॥
రావణుని బాణ వర్షంతోను, రాముడు ధనుస్సును లాగిన ధ్వనితోను ఆ సమయంలో వందలాది రాక్షసులు పడిపోయారు.
6.99.17
तयोः शरपथं प्राप्य रावणो राजपुत्रयोः।
स बभौ च यथा राहुः समीपे शशिसूर्ययोः ॥ ६.९९.१७ ॥
ఆ ఇద్దరు రాజకుమారుల బాణ మార్గానికి చేరిన రావణుడు, చంద్రసూర్యుల సమీపంలో రాహువులా ప్రకాశించాడు.
6.99.18
तमिच्छन् प्रथमं योद्धुं लक्ष्मणो निशितैः शरैः।
मुमोच धनुरायम्य शरानग्निशिखोपमान् ॥ ६.९९.१८ ॥
అతనితో ముందుగా యుద్ధం చేయాలనే కోరికతో లక్ష్మణుడు ధనుస్సును వంచి, అగ్నిజ్వాలల వంటి వాడి బాణాలను ప్రయోగించాడు.
6.99.19
तान् मुक्तमात्रानाकाशे लक्ष्मणेन धनुष्मता।
बाणान् बाणैर्महातेजा रावणः प्रत्यवारयत् ॥ ६.९९.१९ ॥
విల్లు ధరించిన లక్ష్మణుడు ఆకాశంలోకి ప్రయోగించిన ఆ బాణాలను, మహాతేజస్వి అయిన రావణుడు తన బాణాలతోనే అడ్డుకున్నాడు.
6.99.20
एकमेकेन बाणेन त्रिभिस्त्रीन् दशभिर्दश।
लक्ष्मणस्य प्रचिच्छेद दर्शयन् पाणिलाघवम् ॥ ६.९९.२० ॥
ఒక్కొక్క బాణంతో, మూడుతో మూడింటిని, పదితో పదింటిని లక్ష్మణుని బాణాలను ఛేదిస్తూ, తన చేతి నేర్పును ప్రదర్శించాడు.
6.99.21
अभ्यतिक्रम्य सौमित्रिं रावणः समितिंजयः।
आससाद रणे रामं स्थितं शैलमिवापरम् ॥ ६.९९.२१ ॥
లక్ష్మణుని దాటి వెళ్ళిన యుద్ధవిజయి అయిన రావణుడు, రణంలో మరో పర్వతంలా నిలిచిఉన్న రాముని చేరుకున్నాడు.
6.99.22
स राघवं समासाद्य क्रोधसंरक्तलोचनः।
व्यसृजच्छरवर्षाणि रावणो राक्षसेश्वरः ॥ ६.९९.२२ ॥
కోపంతో ఎర్రబారిన కన్నులతో రాక్షసేశ్వరుడైన రావణుడు రాఘవుని చేరి బాణ వర్షం కురిపించాడు.
6.99.23
शरधारास्ततो रामो रावणस्य धनुश्च्युताः।
दृष्ट्वैवापतिताः शीघ्रं भल्लाञ्जग्राह सत्वरम् ॥ ६.९९.२३ ॥
అప్పుడు రాముడు రావణుని ధనువు నుండి విడివడిన బాణధారలు తనపై శీఘ్రంగా పడటాన్ని చూసి, వెంటనే భల్ల బాణాలను పట్టుకున్నాడు.
6.99.24
ताञ्छरौघांस्ततो भल्लैस्तीक्ष्णैश्चिच्छेद राघवः।
दीप्यमानान् महाघोराञ्छरानाशीविषोपमान् ॥ ६.९९.२४ ॥
అప్పుడు రాఘవుడు పదునైన భల్ల బాణాలతో ఆ బాణ ప్రవాహాన్ని ఛేదించాడు; అవి ప్రకాశిస్తూ, అత్యంత భయంకరంగా, విషసర్పాలవంటివిగా ఉన్నాయి.
6.99.25
राघवो रावणं तूर्णं रावणो राघवं तथा।
अन्योन्यं विविधैस्तीक्ष्णैः शरवर्षैर्ववर्षतुः ॥ ६.९९.२५ ॥
రాఘవుడు త్వరగా రావణుడిని, రావణుడు కూడా రాఘవుడిని, ఒకరిపై ఒకరు వివిధ తీక్ష్ణ బాణవర్షాలను కురిపించారు.
6.99.26
चेरतुश्च चिरं चित्रं मण्डलं सव्यदक्षिणम्।
बाणवेगात् समुत्क्षिप्तावन्योन्यमपराजितौ ॥ ६.९९.२६ ॥
వారిద్దరు చాలాసేపు ఆశ్చర్యకరంగా ఎడమ-కుడి వృత్తాకారంగా తిరిగారు; బాణాల వేగంతో విసిరివేయబడి, ఒకరినొకరు జయించలేని వారుగా ఉన్నారు.
6.99.27
तयोर्भूतानि वित्रेसुर्युगपत् सम्प्रयुध्यतोः।
रौद्रयोः सायकमुचोर्यमान्तकनिकाशयोः ॥ ६.९९.२७ ॥
ఏకకాలంలో యుద్ధం చేస్తున్న ఆ ఇద్దరినీ చూసి ప్రాణులన్నీ భయపడ్డాయి; బాణాలను ప్రయోగిస్తున్న ఆ భీకరులు యముడిని, అంతకుడిని పోలి ఉన్నారు.
6.99.28
सततं विविधैर्बाणैर्बभूव गगनं तदा।
घनैरिवातपापाये विद्युन्मालासमाकुलैः ॥ ६.९९.२८ ॥
అప్పుడు ఆకాశం నిరంతరం వివిధ బాణాలతో నిండిపోయింది, వేసవి తాపం ముగిసిన తర్వాత మెరుపుల మాలలతో కిక్కిరిసిన మేఘాల వలె.
6.99.29
गवाक्षितमिवाकाशं बभूव शरवृष्टिभिः।
महावेगैः सुतीक्ष्णाग्रैर्गृध्रपत्रैः सुवाजितैः ॥ ६.९९.२९ ॥
బాణవర్షాలతో ఆకాశం కిటికీలతో నిండినట్లయింది; మహావేగంతో, అతి తీక్షణ అగ్రాలతో, రాబందు రెక్కలతో బాగా అమర్చబడిన బాణాలతో.
6.99.30
शरान्धकारमाकाशं चक्रतुः परमं तदा।
गतेऽस्तं तपने चापि महामेघाविवोत्थितौ ॥ ६.९९.३० ॥
అప్పుడు వారిద్దరు ఆకాశాన్ని బాణాల గాఢాంధకారంతో నింపారు; సూర్యుడు అస్తమించాక లేచిన రెండు మహామేఘాల వలె.
6.99.31
तयोरभून्महायुद्धमन्योन्यवधकांक्षिणोः।
अनासाद्यमचिन्त्यं च वृत्रवासवयोरिव ॥ ६.९९.३१ ॥
ఒకరినొకరు చంపాలనే కోరికతో ఉన్న వారిద్దరి మధ్య ఒక మహాయుద్ధం జరిగింది; అది వృత్రుడు మరియు వాసవుడు (ఇంద్రుడు) మధ్య జరిగిన యుద్ధంలా అపూర్వంగా, ఊహకందనిదిగా ఉంది.
6.99.32
उभौ हि परमेष्वासावुभौ युद्धविशारदौ।
उभावस्त्रविदां मुख्यावुभौ युद्धे विचेरतुः ॥ ६.९९.३२ ॥
ఇద్దరూ అత్యుత్తమ ధనుర్ధరులు; ఇద్దరూ యుద్ధ నిపుణులు; ఇద్దరూ అస్త్రవిద్యలో అగ్రగణ్యులు; ఇద్దరూ యుద్ధంలో సంచరించారు.
6.99.33
उभौ हि येन व्रजतस्तेन तेन शरोर्मयः।
ऊर्मयो वायुना विद्धा जग्मुः सागरयोरिव ॥ ६.९९.३३ ॥
వారిద్దరూ ఎటు కదిలితే అటు బాణాల తరంగాలు ఎగసిపడ్డాయి; గాలితో తాకబడిన రెండు సముద్రాల అలల వలె అవి వేగంగా సాగాయి.
6.99.34
ततः संसक्तहस्तस्तु रावणो लोकरावणः।
नाराचमालां रामस्य ललाटे प्रत्यमुञ्चत ॥ ६.९९.३४ ॥
అప్పుడు లోకాలను భయపెట్టే రావణుడు, చేతిలో బాణాన్ని సంధించి, రాముని నుదుటిపై ఇనుప బాణాల మాలను వదిలాడు.
6.99.35
रौद्रचापप्रयुक्तां तां नीलोत्पलदलप्रभाम्।
शिरसाधारयद् रामो न व्यथामभ्यपद्यत ॥ ६.९९.३५ ॥
భయంకరమైన విల్లుతో వదిలిన, నీలోత్పల దళాల కాంతి గల ఆ బాణమాలను రాముడు తలపై ధరించాడు; అతనికి ఏ బాధా కలగలేదు.
6.99.36
अथ मन्त्रानपि जपन् रौद्रमस्त्रमुदीरयन्।
शरान् भूयः समादाय रामः क्रोधसमन्वितः ॥ ६.९९.३६ ॥
అప్పుడు రాముడు మంత్రాలను జపిస్తూ భయంకర అస్త్రాన్ని ప్రయోగించి, కోపంతో నిండి మళ్ళీ బాణాలను చేపట్టాడు.
6.99.37
मुमोच च महातेजाश्चापमायम्य वीर्यवान्।
तान् शरान् राक्षसेन्द्राय चिक्षेपाच्छिन्नसायकः ॥ ६.९९.३७ ॥
మహాతేజస్వీ, వీర్యవంతుడైన రాముడు ధనుస్సును ఎక్కుపెట్టి ఆ బాణాలను విడిచాడు; తరగని బాణాలను రాక్షసేంద్రుని వైపు ప్రయోగించాడు.
6.99.38
ते महामेघसंकाशे कवचे पतिताः शराः।
अवध्ये राक्षसेन्द्रस्य न व्यथां जनयंस्तदा ॥ ६.९९.३८ ॥
మహామేఘంలా ఉన్న కవచంపై పడిన ఆ బాణాలు, అవధ్యుడైన రాక్షసేంద్రునికి అప్పుడు బాధ కలిగించలేదు.
6.99.39
पुनरेवाथ तं रामो रथस्थं राक्षसाधिपम्।
ललाटे परमास्त्रेण सर्वास्त्रकुशलोऽभिनत् ॥ ६.९९.३९ ॥
అప్పుడు సర్వాస్త్రకుశలుడైన రాముడు రథంపై నిలిచి ఉన్న ఆ రాక్షసాధిపుని నుదుటిపై పరమాస్త్రంతో కొట్టాడు.
6.99.40
ते भित्त्वा बाणरूपाणि पञ्चशीर्षा इवोरगाः।
श्वसन्तो विविशुर्भूमिं रावणप्रतिकूलिताः ॥ ६.९९.४० ॥
బాణరూపంలోని ఆ సర్పాల వలె, ఐదు తలల నాగుల వలె బుసకొడుతూ, రావణునిచే ప్రతిఘటించబడి, అవి భేదించి భూమిలోకి ప్రవేశించాయి.
6.99.41
निहत्य राघवस्यास्त्रं रावणः क्रोधमूर्च्छितः।
आसुरं सुमहाघोरमस्त्रं प्रादुश्चकार सः ॥ ६.९९.४१ ॥
రాఘవుని అస్త్రాన్ని నాశనం చేసి, కోపంతో మూర్ఛితుడైన రావణుడు అతి భయంకరమైన ఆసుర అస్త్రాన్ని ప్రకటించాడు.
6.99.42
सिंहव्याघ्रमुखांश्चापि कङ्ककोकमुखानपि।
गृध्रश्येनमुखांश्चापि शृगालवदनांस्तथा ॥ ६.९९.४२ ॥
సింహ, వ్యాఘ్ర ముఖాలు, కొంగ, కోక ముఖాలు, గద్ద, డేగ ముఖాలు, మరియు నక్క ముఖాలు కలవి (ప్రకటమయ్యాయి).
6.99.43
ईहामृगमुखांश्चापि व्यादितास्यान् भयावहान्।
पञ्चास्याँल्लेलिहानांश्च ससर्ज निशितान् शरान् ॥ ६.९९.४३ ॥
తోడేలు ముఖాలు గలవి, తెరచిన నోళ్లతో భయంకరమైనవి, ఐదు ముఖాలు గలవి, నాలుక చాచి నాకుతున్నట్లున్న వాడి బాణాలను అతడు ప్రయోగించాడు.
6.99.44
शरान् खरमुखांश्चान्यान् वराहमुखसंश्रितान्।
श्वानकुक्कुटवक्त्रांश्च मकराशीविषाननान् ॥ ६.९९.४४ ॥
గాడిద ముఖాలు గలవి, పంది ముఖాన్ని ఆశ్రయించినవి, కుక్క మరియు కోడి ముఖాలు గలవి, మొసలి మరియు పాము నోళ్లు గలవి అయిన ఇతర బాణాలను కూడా అతడు ప్రయోగించాడు.
6.99.45
एतांश्चान्यांश्च मायाभिः ससर्ज निशिताञ्छरान्।
रामं प्रति महातेजाः क्रुद्धः सर्प इव श्वसन् ॥ ६.९९.४५ ॥
వీటిని, ఇతరాలను కూడా మాయలతో ఆ మహాతేజస్వి రాముని వైపు వాడి బాణాలుగా ప్రయోగించాడు; కోపంతో పాములా బుసకొడుతూ.
6.99.46
आसुरेण समाविष्टः सोऽस्त्रेण रघुपुङ्गवः।
ससर्जास्त्रं महोत्साहं पावकं पावकोपमः ॥ ६.९९.४६ ॥
అసుర అస్త్రం ఆవహించినప్పటికీ, అగ్ని సమానుడైన ఆ రఘుపుంగవుడు మహోత్సాహంతో పావకాస్త్రాన్ని ప్రయోగించాడు.
6.99.47
अग्निदीप्तमुखान् बाणांस्तत्र सूर्यमुखानपि।
चन्द्रार्धचन्द्रवक्त्रांश्च धूमकेतुमुखानपि।
ग्रहनक्षत्रवर्णांश्च महोल्कामुखसंस्थितान् ॥ ६.९९.४७ ॥
అక్కడ అగ్నితో ప్రకాశించే ముఖాలు గల బాణాలు, సూర్యముఖాలు కలవి, చంద్ర మరియు అర్ధచంద్ర ముఖాలు గలవి, ధూమకేతు ముఖాలు గలవి, గ్రహ నక్షత్రాల వర్ణం గలవి, మహోల్కల ముఖాలపై నిలిచినవి కూడా ప్రయోగించాడు.
6.99.48
विद्युज्जिह्वोपमांश्चापि ससर्ज विविधाञ्छरान्।
ते रावणशरा घोरा राघवास्त्रसमाहताः ॥ ६.९९.४८ ॥
విద్యుత్ జిహ్వల వంటి వాటితో సహా వివిధ రకాల బాణాలను అతడు ప్రయోగించాడు. ఆ రావణుని భయంకర బాణాలు రాఘవుని అస్త్రాలతో హతమయ్యాయి.
6.99.49
विलयं जग्मुराकाशे जघ्नुश्चैव सहस्रशः।
तदस्त्रं निहतं दृष्ट्वा रामेणाक्लिष्टकर्मणा ॥ ६.९९.४९ ॥
ఆకాశంలో అవి అన్నీ అదృశ్యమయ్యాయి; వేలాదిగా అవి (బాణాలను) కొట్టాయి. అక్లిష్టకర్మ అయిన రాముడి చేత ఆ అస్త్రం నాశనం కావడం చూసి (అవి అదృశ్యమయ్యాయి).
6.99.50
हृष्टा नेदुस्ततः सर्वे कपयः कामरूपिणः।
सुग्रीवाभिमुखा वीराः सम्परिक्षिप्य राघवम् ॥ ६.९९.५० ॥
అప్పుడు సంతోషించిన కామరూపులైన వానరులందరూ, సుగ్రీవుని ముందు నిలిచిన వీరులు రాఘవుని చుట్టుముట్టి గర్జించారు.
6.99.51
ततस्तदस्त्रं विनिहत्य राघवः
प्रसह्य तद् रावणबाहुनिःसृतम्।
मुदान्वितो दाशरथिर्महात्मा
विनेदुरुच्चैर्मुदिताः कपीश्वराः ॥ ६.९९.५१ ॥
అప్పుడు రావణుని బాహువు నుండి ప్రయోగించబడిన ఆ అస్త్రాన్ని రాఘవుడు బలవంతంగా పూర్తిగా నాశనం చేశాడు. ఆనందంతో నిండిన మహాత్ముడైన దాశరథి (రాముడు), సంతోషించిన వానర ప్రభువులు బిగ్గరగా గర్జించారు.